Read more

Një medium kosovar, Sinjali, publikoi më 19 gusht 20251 se “dëshmitë e Madeleine Albright, Richard Holbrooke… do të përdoren në favor të Hashim Thaçit në Hagë.” Në shikim të parë, ky pretendim sugjeron se dy nga diplomatët më të shquar amerikanë të fund-shekullit XX do të paraqiten në sallën e gjyqit për të mbrojtur ish-presidentin e Kosovës. Problemi është i thjeshtë dhe i pamëshirshëm: të dy janë të vdekur.

Madeleine Albright, sekretarja e parë femër e Shtetit në SHBA dhe një nga figurat më të njohura që mbështeti ndërhyrjen e NATO-s në Kosovë më 1999, vdiq në mars 2022. Richard Holbrooke, arkitekti i Marrëveshjes së Dejtonit që i dha fund luftës në Bosnjë, vdiq në dhjetor 2010. Të flitet për pjesëmarrjen e tyre të ardhshme në procedura gjyqësore nuk është vetëm dezinformim, por një dështim elementar për të respektuar kronologjinë.

Çfarë nënkupton në të vërtetë mbrojtja

Avokati i Hashim Thaçit, Pierre Prosper, nuk tha se diplomatët e ndjerë do të paraqiteshin vetë. Ai i referohej përdorimit të deklaratave të tyre të kaluara, dokumenteve diplomatike dhe dëshmive të dhëna më herët, gjurmëve të rolit të tyre në Ballkan. Këto materiale mund të pranohen, sipas procedurave ndërkombëtare ligjore, si prova shfajësuese, domethënë elementë që mund të ndihmojnë mbrojtjen.

Pra, strategjia e Prosper nuk ka të bëjë me ngjallje nga varri, por me dokumente: një gërmim në arkiva për të gjetur fjalë të zyrtarëve të lartë që mund të mbështesin rastin e Thaçit.

Pse ka rëndësi formulimi

Fjalëformimi në raportimin e Sinjalit është më shumë se i pakujdesshëm. Ai ka flirtuar hapur me dezinformimin. Duke e paraqitur çështjen sikur Albright dhe Holbrooke janë dëshmitarë aktivë, mediumi mjegullon realitetin e drejtësisë ndërkombëtare dhe rrezikon të mashtrojë publikun. Për lexuesit pa njohuri të forta mbi historinë politike të Ballkanit, mbetet përshtypja se figurat e mëdha amerikane po vazhdojnë të ndikojnë në procesin e Hagës nga përtej varrit.

Kjo nuk është gazetari. Është braktisje e detyrës themelore gazetareske. Saktësia nuk është opsionale kur raportohet për gjyqe krimesh lufte, ku kredibiliteti dhe regjistri historik janë në lojë.

Imazhi në ballinë

Mashtrimi thellohet edhe më shumë nga fotografia e përdorur në ballinë2: një pamje e Hashim Thaçit duke biseduar miqësisht me Madeleine Albright. E vendosur drejtpërdrejt mbi titullin “Dëshmitë e Albright dhe Holbrooke do të përdorën pro Thaçit në Hagë”, fotografia i shtyn lexuesit e rastësishëm të mendojnë se Albright ka dhënë një deklaratë të re në mbrojtje të Thaçit. Ky është manipulim vizual i qëllimshëm. Duke ricikluar një fotografi të vjetër, të padatuar dhe pa kontekst, mediumi krijon iluzionin e një mbështetjeje të menjëhershme. Rezultati është një retorikë vizuale që synon të mposhtë arsyetimin kritik, një zgjedhje editoriale që shndërron arkivin në dukje të një miratimi aktual. Me pak fjalë, është propagandë përmes dizajnit.

Subscribe now

Problemi më i gjerë

Ekosistemi mediatik në Kosovë prej kohësh vuan nga mungesa e vijës ndarëse mes raportimit, aktivizmit politik dhe mitbërjes. Titujt që luajnë me faktet jo vetëm që degradojnë të kuptuarit publik, por furnizojnë edhe propagandistët që ushqehen me konfuzion. Sugjerimi se të vdekurit mund të dëshmojnë është një shembull grotesk i këtij modeli.

Verifikimi i fakteve

• Pretendimi: Madeleine Albright dhe Richard Holbrooke do të dëshmojnë në mbrojtje të Thaçit në Hagë.

• Fakti: Të dy janë të vdekur. Deklaratat e tyre të kaluara mund të përdoren si prova, por ata nuk do të dëshmojnë.

Që një medium lokal të publikojë një pretendim të tillë pa kontrolluar faktet më elementare është turpëruese. Gazetaria nuk kërkon as profeci dhe as fantazi; kërkon një kalendar, një arkiv me nekrologji, dhe disiplinë për t’i konsultuar ato. Çdo gjë më pak, veçanërisht në çështje të krimeve të luftës dhe drejtësisë, nuk është thjesht joprofesionale por edhe fyese për publikun.

I dashur lexues, nëse besoni se demokracia nuk duhet të zbutet në heshtje, shpërndajeni këtë tregim sa më gjerë, pasi çdo shpërndarje është një gur i hequr nga muri i indiferencës.

Mbështetni gazetarinë e pavarur me një abonim të paguar 🔗 £12/muaj 🇬🇧 edicioni anglisht (The Gunpowder Chronicles) 🔗 £5/muaj 🇦🇱 edicioni shqip (Kronikat e Barutit)

Mbështetja juaj nuk është bamirësi. Është akt rezistence kundër manipulimit, nënshtrimit dhe zvogëlimit të demokracisë. Demokracia jeton vetëm aty ku jeton e vërteta. Dhe e vërteta jeton vetëm aty ku ka njerëz që guxojnë ta mbrojnë atë.

Pas një incidenti tragjik në Kosovë, një debat i ashpër publik ka shpërthyer ndërmjet Presidentes Vjosa …

Read more

Sot, gazeta NACIONALE shkroi:

"Vizita në ShBA, Hamza vazhdon takimet me zyrtarë të lartë shtetëror", ky titull është mashtrues. Termi "zyrtarë të lartë shtetëror" sugjeron takime m…

Read more