Departamenti i hulumtimeve tek , ka ndërtuar reputacionin e saj mbi publikimin e gjetjeve hulumtuese që zbulojnë korrupsionin, strukturat e fshehta të pushtetit dhe operacionet e ndikimit të padukshëm. Duke u mbështetur në kërkime të bazuara në dokumente, raportim në terren dhe hetim bashkëpunues, redaksia jonë ka vënë në cak aktorët politikë, rrjete e organizuara kriminale që ndonjëhere vishen me mantelin e gazetarisë dhe kemi vëzhguar e ekspozuar edhe ndërhyrje të mbështetura nga shtete që kanë interesim ta kërcënojnë integritetin e institucioneve demokratike dhe sundimin e ligjit. Krijimi i THE PROFILER përfaqëson një evolucion strategjik të kësaj pune në një revistë digjitale të pavarur, e projektuar për të operuar me thellësi, saktësi dhe një shtrirje më të gjerë analitike.

Në thelb të saj, THE PROFILER synon të ofrojë raportim rigoroz, të udhëhequr nga inteligjenca, që shkon përtej gazetarisë konvencionale. Ajo e ndërthur inteligjencën me burime të hapura dhe inteligjencën njerëzore me metodat tradicionale investigative, duke synuar t’i hartëzojë rrjetet dhe marrëdhëniet që qëndrojnë në themel të pushtetit politik dhe ekonomik nëpër rajone me interes strategjik.

“Kjo ka të bëjë me çuarjen përpara të punës që kemi bërë deri tani, drejt një analize më të strukturuar të inteligjencës”, tha , redaktor politik në . “Ne nuk raportojmë vetëm ngjarje, ne analizojmë sisteme, ndjekim fijet e ndikimit dhe e zbulojmë mënyrën se si funksionon pushteti pas dyerve të mbyllura”.

Publikimi do të shërbejë si platforma e ardhshme kryesore investigative e organizatës, duke u përqendruar në profile të plota të individëve, entiteteve dhe rrjeteve me interes publik. Raportimi i saj do të mbështetet nga partneritete me gazetarë, studiues dhe burime në terren në të gjithë Evropën dhe në rajone të tjera, duke mundësuar qasje në njohuri lokale dhe rrjedha informacioni parësor që shpesh mbeten të paarritshme për redaksitë tradicionale.

THE PROFILER bashkon gjithashtu një grup të vogël, por në rritje, kontribuesish të rinj, përfshirë gjashtë studentë nga lokacione të ndryshme si në Nju Jork, Berlin, Washington dhe Londër, të cilët tashmë janë pjesë e projektit. Duke punuar krah për krah me redaktorë dhe hulumtues me përvojë, ata kontribuojnë në kërkime, analizë të të dhënave dhe mbledhje të informacioneve nga burime të hapura, duke formuar një brez të ri të angazhuar në gazetarinë investigative dhe analizën e informacioneve.

, themelues dhe kryeredaktor, e përshkroi THE PROFILER si një vazhdim të natyrshëm të misionit të organizatës për t’i ndriçuar dinamikat e padukshme që i formësojnë zhvillimet globale dhe rajonale.

“Për vite me radhë i kemi hulumtuar pasojat e dukshme të konflikteve politike dhe të armatosura, korrupsionit dhe ndërhyrjes”, tha ai. “THE PROFILER na lejon të shikojmë arkitekturën pas këtyre realiteteve, lidhjet financiare, aleancat strategjike, operacionet e fshehta. Bëhet fjalë për diçka që do të na ndihmoj ta kuptojmë jo vetëm çfarë ndodh, por pse ndodh dhe kush përfiton”.

Ai shtoi se revista do të funksionojë brenda një kornize të rreptë integriteti editorial, përputhshmërie ligjore dhe mbrojtje të burimeve, duke reflektuar standardet që e kanë përcaktuar deri më tani redaksitë tona të hulumtimeve.

“Ne po e ndërtojmë një platformë që e trajton informacionin me seriozitetin që ai kërkon”, tha Xhymshiti. “Përgjegjësia jonë nuk është vetëm të zbulojmë, por të verifikojmë, të kontekstualizojmë dhe t’i paraqesim gjetjet në një mënyrë që e informon publikun pa e shtrembëruar të vërtetën”.

THE PROFILER do të publikojë një seri raportesh të thelluara investigative, secila e përqendruar në zbulimin e rrjeteve komplekse të ndikimit që formësojnë vendimmarrjen politike, dinamikat e sigurisë dhe pushtetin ekonomik. Duke integruar metodologjitë e inteligjencës me analizën gazetareske, publikimi synon t’u ofrojë lexuesve një pamje më të qartë të forcave që veprojnë përtej dukshmërisë publike.

Ndërsa peizazhi mediatik vazhdon të ndryshojë, kjo nisje pasqyron një zhvendosje më të gjerë drejt gazetarisë investigative të specializuar, me cilësi të lartë, që i jep përparësi thellësisë mbi shpejtësinë. Për , kjo përfaqëson njëkohësisht një vazhdim dhe një zgjerim të misionit të saj themelor, për ta mbajtur pushtetin përgjegjës dhe për të nxjerrë në dritë strukturat që e mbajnë atë.

Ndërsa fokusi ynë parësor mbetet ndërtimi i një rrjeti investigativ të thelluar përmes mbledhjes rigoroze të të dhënave në terren, duke synuar veçanërisht ato entitete që i shfrytëzojnë pasuritë e tyre të mëdha dhe rrjete të errëta për ta minuar demokracinë, sigurinë dhe sundimin e ligjit, ne e kuptojmë se këto të vërteta kërkojnë një platformë globale. Për këtë arsye, një pjesë e konsiderueshme e këtyre gjetjeve do të ndahet me partnerët tanë mediatikë të besuar në Mbretërinë e Bashkuar, Shtetet e Bashkuara dhe në Evropë, institucione që e bazojnë strategjinë e tyre editoriale në mbrojtjen e rendit ndërkombëtar dhe lirive njerëzore.

THE PROFILER, është prodhim i , dhe mbetet e hapur për projekte të porositura nga organizata që ndajnë këtë përputhje etike. Duke pasur parasysh ndjeshmërinë e thellë të kësaj pune dhe rreziqet që burojnë nga sfidimi i pushteteve të rrënjosura, të gjitha raportimet do të publikohen nën emrin e revistës. Identitetet e stafit nuk do të bëhen publike, një masë e domosdoshme për ta garantuar sigurinë e tyre, ndërsa vazhdojnë këtë shërbim jetik në interes të publikut. Në këtë mënyrë, ne mbetemi shërbëtorë të përulur të fakteve, të udhëhequr nga bindja se integriteti i dokumentimit është më i rëndësishëm se profili i individit.

THE PROFILER

An investigative intelligence magazine uncovering hidden networks, financial ties, and geopolitical threats through deep profiling and rigorous journalism.

By Vudi Xhymshiti

Gunpowder Chronicles

The Launch of THE PROFILER

THE PROFILER, a newly launched investigative intelligence magazine, has been established as an extension of the investigations desk at Gunpowder Chronicles, marking a significant expansion of the publication’s long form reporting mandate into a dedicated, intelligence led format…

Read more

a day ago · 3 likes

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Ky dallim është themelor. Gazetaria e përgjegjshme nuk mund të deklarojë si fakt një koordinim të fshehtë pa prova të verifikueshme. Por po aq e papërgjegjshme do të ishte të injorohej një model sjelljeje politike që, në tërësinë e tij, ngre dyshime serioze se vendimi i presidentes nuk ra në një vakum institucional, por në një terren politik të përgatitur për ta përqafuar menjëherë.

Reagimi1 i parë dhe më i fortë publik erdhi nga kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku. Ai nuk u kufizua në një vlerësim të kujdesshëm juridik. Nuk tha se do ta priste gjykimin e Gjykatës Kushtetuese2. Nuk tha se situata kërkonte maturi. Përkundrazi, ai e përqafoi menjëherë dekretin dhe përdori një gjuhë që meriton vëmendje të veçantë.

“Mbështes dhe mirëpres, siç edhe pritej, dekretin dhe qëndrimin e Presidentes së Republikës Vjosa Osmani Sadriu, për shpërndarjen e Kuvendit.”

Në këtë fjali, pesha nuk qëndron vetëm te foljet “mbështes” dhe “mirëpres”. Pesha qëndron te formula “siç edhe pritej”. Kjo nuk është gjuhë e një aktori politik të befasuar nga një zhvillim kushtetues. Kjo është gjuhë e një aktori politik që po e trajton vendimin si diçka të parashikuar.

Ajo formulë, e marrë më vete, nuk provon koordinim. Por e vendosur në kontekst, ajo ngre një pyetje të fortë. Si mund të ishte “i pritur” një dekret që presidentja vetë e paraqet si rezultat të një detyrimi kushtetues që buron nga një situatë e papritur institucionale? Nëse ishte vërtet vetëm pasojë e ftohtë juridike e ngjarjeve të 5 marsit, pse opozita tingëlloi sikur po e priste pikërisht atë rezultat?

Abdixhiku shkoi edhe më tej. Ai deklaroi se LDK “vlerëson përgjegjësinë dhe qartësinë kushtetuese të treguar në këtë vendim”, duke e paraqitur dekretin jo thjesht si të pranueshëm, por si një akt të lartë përgjegjësie institucionale. Në të njëjtën deklaratë, ai shpalli gatishmërinë e partisë së tij për të marrë pjesë në konsultimet për caktimin e datës së zgjedhjeve.

Edhe kjo ka rëndësi. Sepse tregon se LDK-ja nuk reagoi ndaj dekretit si ndaj një akti që duhej fillimisht shqyrtuar. Ajo reagoi si ndaj një zhvillimi që duhej shfrytëzuar menjëherë politikisht.

Më i kujdesshëm në ton, por jo i ndryshëm në drejtim, ishte edhe reagimi i Bedri Hamzës nga PDK. Ai deklaroi3 se PDK kishte ofruar alternativa për t’i shmangur zgjedhjet dhe për të garantuar stabilitet institucional, por se mungesa e vullnetit nga shumica parlamentare po e çonte vendin drejt zgjedhjeve të reja. Kjo gjuhë është më pak entuziaste se ajo e Abdixhikut, por e çon lexuesin në të njëjtin stacion politik: zgjedhjet.

Pra, në të dy kampet opozitare, reagimi fillestar nuk ishte shqetësimi për bazën kushtetuese të një akti kaq të rëndë presidencial. Ishte pranimi praktik i pasojës së tij politike: zgjedhjeve. Por kjo pasojë nuk ishte thjesht rezultat i dekretit presidencial. Ajo u parapri nga një vendim i vetë opozitës për të mos marrë pjesë në seancën parlamentare ku duhej të niste procedura kushtetuese për zgjedhjen e presidentit. Pa praninë e tyre, seanca nuk mundi të mbahej dhe procesi nuk arriti as të hyjë në raundet e votimit që Kushtetuta e kërkon. Megjithatë, që atë natë nisi të artikulohej publikisht narrativa se procesi kishte “dështuar” dhe se zgjedhjet ishin tashmë të pashmangshme. Në realitet, Kushtetuta parashikon një procedurë të qartë: tre raunde votimi të pasuksesshme për zgjedhjen e presidentit përpara se të krijohet baza për shpërndarjen e Kuvendit. Asnjë nga këto hapa nuk ndodhi. Megjithatë, brenda pak orësh, ideja e zgjedhjeve të reja ishte tashmë pjesë e diskursit politik dhe dekreti presidencial u paraqit si një pasojë e arsyeshme e një procesi që në fakt nuk kishte përfunduar. Brenda më pak se 24 orësh, Gjykata Kushtetuese ndërhyri për ta pezulluar atë dekret, duke treguar se çështja kushtetuese ishte shumë më e ndërlikuar sesa u paraqit në ato orë politike.

Kjo është arsyeja pse pyetja për një koordinim të mundshëm nuk mund të shmanget. Jo sepse sot mund të provohet në mënyrë përfundimtare se ka pasur një marrëveshje formale mes Presidentes dhe opozitës, por sepse ekziston një përputhje e dukshme mes tri elementeve: interesit të opozitës për zgjedhje të reja, veprimit të presidentes që krijoi pikërisht këtë mundësi dhe gjuhës së opozitës, e cila e trajtoi këtë zhvillim si diçka të pritur.

Kjo tablo bëhet edhe më e ndjeshme nga informacionet që kanë ardhur në redaksi nga brenda qarqeve politike. Të martën në mëngjes, redaksia jonë u kontaktua nga një burim që pretendoi se kishte njohuri për diskutime të brendshme brenda LDK-së lidhur me krizën dhe me të ardhmen politike të Presidentes Osmani. Fillimisht, ai refuzoi të identifikohej publikisht, duke shprehur frikë për pasoja personale. Për këtë arsye, redaksia ia bëri të qartë se asnjë pretendim i tillë nuk mund të merrej seriozisht pa verifikim të identitetit dhe pa vlerësim të besueshmërisë së tij.

Më vonë, i njëjti person pranoi të zhvillonte një bisedë të drejtpërdrejtë me video, në të cilën paraqiti elemente që, sipas tij, shpjegonin rolin dhe qasjen e tij në diskutime të brendshme partiake. Pas kësaj, redaksia ndërmori hapa shtesë verifikimi për identitetin e tij dhe për mundësinë reale që ai të kishte qasje në qarqe relevante vendimmarrëse brenda LDK-së. Këto verifikime nuk provuan vërtetësinë e pretendimeve të tij. Por ato na dhanë arsye ta konsiderojmë se personi në fjalë mund të ketë qenë realisht në pozitë për të dëgjuar ose kuptuar diskutime të brendshme politike.

Sipas këtij burimi, në disa qarqe brenda LDK-së ishte diskutuar ideja e një rikthimi politik të Vjosa Osmanit në parti, në një rol të rëndësishëm, nëse zhvillimet institucionale do ta shtynin vendin drejt zgjedhjeve të reja brenda një afati të shkurtër. Burimi pretendoi se kjo shihej si një mundësi për ta rikonfiguruar balancën politike, për të rikthyer elektorat të humbur dhe për ta përdorur figurën e Osmanit si aset në një përballje të re politike.

Këto pretendime janë serioze. Por duhet thënë me të njëjtën qartësi se redaksia nuk ka qenë në gjendje t’i verifikojë ato në mënyrë të pavarur përtej besueshmërisë së kufizuar të burimit dhe mundësisë së tij për të pasur qasje në diskutime të brendshme. Për këtë arsye, ato nuk po paraqiten këtu si fakte të vendosura. Po paraqiten si pretendime me interes publik, të cilat kërkojnë përgjigje zyrtare.

Pikërisht për këtë arsye, ne i kemi dërguar pyetje zyrtare Zyrës së Presidentes, përmes shefes së kabinetit Learta Hollaj dhe zyrës për media të presidencës. Kemi dërguar po ashtu pyetje zyrtare LDK-së, përmes zyrës së kryetarit Lumir Abdixhiku dhe asistentes së tij. Kemi dërguar pyetje edhe PDK-së, si dhe vetë z. Bedri Hamza. Deri në momentin e publikimit të këtij shkrimi, asnjë prej këtyre palëve nuk ka kthyer përgjigje.

Kjo mungesë reagimi nuk i provon pretendimet. Por as nuk i zbeh ato. Në raste të tilla, heshtja nuk është neutralitet. Heshtja lë të hapur një fushë dyshimi që mund të ishte ngushtuar me një mohim të qartë, me një shpjegim të qartë, ose me një përgjigje të drejtpërdrejtë.

Po aq domethënëse është heshtja rreth ndërhyrjes së Gjykatës Kushtetuese. Ky është zhvillimi institucional më i rëndësishëm i kësaj krize. Gjykata ndërhyri me masë të përkohshme për ta pezulluar efektin e dekretit presidencial dhe për të ndaluar çdo veprim që lidhet me të. Kjo është një lëvizje e jashtëzakonshme, e cila tregon se gjykata e pa situatën si mjaftueshëm serioze për të parandaluar pasoja të mundshme të pariparueshme.

Megjithatë, as presidentja në intervistë4 dhe as opozita në reagimet e para publike nuk e trajtuan me seriozitet të dukshëm këtë zhvillim. Kjo heshtje ka rëndësi. Sepse nëse dekreti do të kishte qenë vërtet aq i qartë nga pikëpamja kushtetuese sa u paraqit nga presidentja dhe u përqafua menjëherë nga opozita, ndërhyrja e Gjykatës Kushtetuese do të duhej të shkaktonte të paktën reflektim publik, në mos një tërheqje të menjëhershme nga gjuha triumfaliste që e shoqëroi reagimin fillestar.

Në vend të kësaj, ajo që pamë ishte një zbehje e menjëhershme e tonit fillestar. Entuziazmi i hapur për shpërndarjen e Kuvendit nuk u mbrojt më me të njëjtën forcë sapo Gjykata Kushtetuese vendosi ta ngrijë dekretin. Ky ndryshim nuk provon marrëveshje. Por tregon se mbështetja fillestare për dekretin mund të ketë qenë më pak e lidhur me parimin kushtetues dhe më shumë me rezultatin politik të dëshiruar.

Kjo është pika ku analiza duhet të jetë e saktë dhe e përmbajtur.

Nuk ka, deri më tani, prova publike që lejojnë pohimin si fakt se Presidentja Vjosa Osmani veproi në bazë të një marrëveshjeje me opozitën. Një pohim i tillë do të shkonte përtej asaj që provohet. Por po aq e qartë është se ekzistojnë mjaftueshëm elemente publike për të ngritur një dyshim serioz dhe legjitim për përputhje politike, për pritshmëri të përbashkëta dhe për mundësinë që vendimi presidencial të mos ketë qenë aq i izoluar politikisht sa po paraqitet.

Në një republikë parlamentare, kjo ka rëndësi të madhe. Sepse presidentja nuk është thjesht një aktore politike mes të tjerash. Ajo është një institucion që duhet të qëndrojë mbi lojën e interesave të çastit. Kur një vendim i saj prodhon menjëherë përfitim të drejtpërdrejtë për opozitën, kur opozita e përqafon atë si të pritur, kur qarkullojnë pretendime për llogari politike të ndërsjella dhe kur asnjëra palë nuk jep përgjigje të plota, atëherë çështja nuk është më vetëm juridike. Ajo bëhet çështje e besimit publik.

Dhe pikërisht këtu qëndron pesha e vërtetë e kësaj historie. Jo në provimin e një komploti që ende nuk është provuar. Por në faktin se vetë sjellja publike e aktorëve kryesorë e ka bërë dyshimin të arsyeshëm.

Derisa këto pyetje të marrin përgjigje të qarta e të dokumentuara, mbetet e vështirë të pranohet pa rezervë narrativa se dekreti presidencial ishte thjesht akt i ftohtë kushtetues. Faktet publike nuk e mbyllin çështjen. Por ato e hapin atë mjaftueshëm për të kërkuar shumë më tepër se heshtje.

1

Deklarata e Lumir Abdixhikut në Facebook, 6 Mars, 2026.

Seanca e jashtëzakonshme nisi në orët e fundit para skadimit të afatit kushtetues. Në sallë ndodheshin vetëm 66 deputetë, të gjithë nga koalicioni qeverisës i udhëhequr nga Lëvizja Vetëvendosje. Deputetët e opozitës, nga Partia Demokratike e Kosovës dhe Lidhja Demokratike e Kosovës, nuk u paraqitën. As deputetët e Listës Serbe nuk ishin të pranishëm. Në një parlament prej 120 ulësesh, mungesa e tyre ishte vendimtare.

Kushtetuta e Kosovës është e qartë. Në dy raundet e para të votimit për presidentin kërkohen 80 vota. Në të tretin, të paktën 61. Por për të filluar procesin nevojitet prania e dy të tretave të deputetëve. Pa këtë kuorum, procedura nuk mund të nisë.

Kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu, e ndërpreu seancën me një deklaratë të shkurtër.

“Nuk janë plotësuar kushtet... do ta ndërpresim seancën këtu”.

Në një vend ku politika rrallëherë është e qetë, kjo fjali kishte peshën e një paralajmërimi. Kosova po hynte në një krizë kushtetuese.

Në të njëjtën ditë, presidentja Vjosa Osmani kishte dërguar1 në Kuvend amendamente kushtetuese që do të mundësonin zgjedhjen e presidentit me votë të drejtpërdrejtë nga populli. Ky propozim kishte qëndruar në sirtar që nga viti 2011, një ide që herë pas here rikthehej në debat, por që nuk kishte gjetur konsensus politik.

Amendamentet kërkonin dy të tretat e votave të deputetëve, përfshirë dy të tretat e përfaqësuesve të komuniteteve. Por edhe kjo përpjekje u ndal nga mungesa e kuorumit. Asnjë nga nëntë deputetët e Listës Serbe nuk ishte në sallë.

Në pamje të parë, skena dukej si një krizë procedurale. Por në realitet, ajo ishte një kapitull i ri në një konflikt më të thellë politik që ka përfshirë Kosovën për vite me radhë.

Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, u shfaq para gazetarëve2 me një ton që përpiqej të dukej i qetë, por që mbante brenda një paralajmërim të fortë.

“Kosova po futet drejt një procesi të ri zgjedhor në orën 00:00”, tha ai. “LDK pret dekretin për shpërndarjen e Kuvendit dhe sa më parë konsultimet për caktimin e datës së zgjedhjeve të jashtëzakonshme”.

Ai shtoi se partia e tij kishte qenë e gatshme për konsensus për një kandidat jopartiak për president.

“Kemi pasur gatishmëri të plotë për marrëveshje. Kjo gatishmëri nuk është përputhur me synimet e palëve tjera politike”.

Por nga ana tjetër, Lëvizja Vetëvendosje e interpretoi situatën ndryshe.

Shefja e grupit parlamentar të kësaj partie, Arbërie Nagavci, e akuzoi3 opozitën se e kishte bojkotuar qëllimisht procesin për ta çuar vendin drejt zgjedhjeve të reja.

“Qasja e tyre vetëm e dëshmon edhe një herë tendencën e këtyre partive që ta pamundësojnë zgjedhjen e presidentit dhe ta dërgojnë vendin në zgjedhje”.

Në këtë përplasje deklaratash, dy narrativa politike u përplasën hapur.

Sipas opozitës, qeveria po përpiqej ta impononte një president partiak pa konsensus. Sipas qeverisë, opozita po i sabotonte institucionet për ta provokuar një krizë politike.

Por në fund të natës, një veprim i vetëm e ndryshoi krejtësisht lojën politike.

Kryetarja e Kuvendit iu drejtua Gjykatës Kushtetuese me një kërkesë për ta pezulluar afatin kushtetues për zgjedhjen e presidentit dhe për ta vlerësuar kushtetutshmërinë e procedurës.

Në një postim publik4, ajo njoftoi se kërkesa përfshinte edhe një masë të përkohshme për pezullimin e afatit deri në vendimin e gjykatës.

Në një demokraci të re si Kosova, ku interpretimi i Kushtetutës shpesh bëhet në mes të krizave politike, kjo lëvizje nuk ishte thjesht një hap juridik. Ishte një manovër strategjike.

Nëse Gjykata Kushtetuese e pranon pezullimin e afatit, atëherë procesi i zgjedhjes së presidentit hyn në një territor të ri juridik. Një periudhë pritjeje që mund të zgjasë javë apo edhe muaj.

Në këtë interval, mandati i presidentes aktuale Vjosa Osmani përfundon më 4 prill.

Kjo krijon një situatë të pazakontë. Nëse nuk zgjidhet presidenti i ri dhe nëse procesi është pezulluar nga Gjykata Kushtetuese, funksionet e presidentit kalojnë te kryetarja e Kuvendit.

Me fjalë të tjera, Albulena Haxhiu mund të bëhet ushtruese e detyrës së presidentit të Kosovës deri në një vendim përfundimtar.

Në historinë e Kosovës, një skenar i tillë nuk ka ndodhur më parë.

Por për ta kuptuar rëndësinë e kësaj nate politike, duhet të kthehemi pak pas në kohë.

Për gati dy dekada pas luftës, politika kosovare u dominua nga një elitë politike e dalë nga strukturat e luftës dhe tranzicionit të pasluftës. Në këtë periudhë, shteti i ri përjetoi një proces privatizimi masiv të ndërmarrjeve publike dhe industrisë.

Shumë fabrika që kishin funksionuar për dekada u çmontuan dhe u shitën si metal i vjetër industrial. Të tjerat u shndërruan në qendra tregtare. Një pjesë e madhe e ekonomisë e pasurisë industriale u zhduk nga plaçkitja sistematike.

Në këtë proces u krijua një klasë e re oligarkësh. Shumë prej tyre u lidhën ngushtë me elitën politike që e drejtonte vendin.

Ndërkohë, klima politike shpesh ishte e errët. Aktivistë, gazetarë dhe figura politike përfshirë ish komandantë të luftës u vranë në rrethana që edhe sot mbeten të paqarta5. Media, sipas shumë vëzhguesve ndërkombëtarë, ishte nën kontrollin e fortë të interesave politike dhe ekonomike.

Në të njëjtën kohë, procesi i dialogut me Serbinë prodhoi një seri marrëveshjesh që mbetën të diskutueshme në opinionin publik.

Marrëveshjet e Brukselit të viteve 2013 dhe 2015 përfshinin krijimin e asociacionit të komunave me shumicë serbe, një strukturë që shumë kritikë në Kosovë e jashtë saj e përshkruan si një model që mund të krijonte një republikë të dytë të kontrolluar nga Serbia brenda shtetit.

Për një pjesë të shoqërisë kosovare, këto lëshime u perceptuan si një rrezik për funksionalitetin e shtetit.

Në vitin 2015 u krijua edhe Gjykata Speciale6 për krime të pretenduara të luftës. Ishte një institucion ndërkombëtar i vendosur në Hagë, që do të gjykonte ish-pjesëtarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Shumë politikanë që e mbështetën krijimin e saj7 mendonin se procesi nuk do t’i prekte. Por historia mori një drejtim tjetër.

Në vitin 2020, aktakuza ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi u konfirmua. Ai dha dorëheqjen dhe u transferua në Hagë për t’u përballur me gjykimin.

Ky moment e ndryshoi thellësisht skenën politike në Kosovë.

Në zgjedhjet e shkurtit 2021, Lëvizja Vetëvendosje e Albin Kurtit fitoi një mandat të fortë popullor. Në zgjedhjet e 28 dhjetorit të vitit të kaluar, ajo mori mbi 51 për qind të votave, një rezultat që i dha një shumicë të padiskutueshme parlamentare.

Ky mandat i ri i dha qeverisë një kontroll të fortë politik mbi institucionet.

Por tensionet me Serbinë nuk u zhdukën.

Në shtator të vitit 2023, një grup paramilitarësh të armatosur nga Serbia nën udhëheqjen e ish-kreut të Listës Serbe Milan Radoiçiq hyri në veri të Kosovës dhe vrau një polic kosovar. Incidenti shkaktoi një përplasje të armatosur dhe një mobilizim të gjerë të forcave të sigurisë së Kosovës.

Qeveria në Prishtinë e përshkroi ngjarjen si një përpjekje për aneksimin e veriut.

Në atë moment, Kosova u përball me presion të fortë ndërkombëtar për t’i ulur tensionet edhe pse Serbia ishte agresori. Por në politikën e brendshme, përplasjet u thelluan.

Opozita akuzoi qeverinë se po i prishte marrëdhëniet me aleatët perëndimorë dhe kërkonte dorëzimin e saj përball agresionit të Serbisë. Qeveria, nga ana tjetër, argumentoi se po e mbronte sovranitetin e vendit.

Në këtë klimë tensioni politik dhe gjeopolitik, zgjedhja e presidentit u kthye në një betejë për drejtimin e shtetit.

Propozimi i Vetëvendosjes për Glauk Konjufcën si kandidat për president u pa nga opozita si një përpjekje për ta konsoliduar pushtetin partiak. Opozita kërkoi një kandidat konsensual.

Por konsensusi nuk erdhi.

Natën e 5 marsit, përplasja e arriti kulmin.

Për disa orë, skenari më i mundshëm dukej shpërndarja e Kuvendit dhe shpallja e zgjedhjeve të reja.

Por kërkesa e drejtuar ndaj Gjykatës Kushtetuese e ndryshoi rrjedhën e ngjarjeve.

Në politikë, ndonjëherë një veprim juridik mund të ketë pasoja më të mëdha se një votim parlamentar.

Nëse Gjykata vendos ta pezullojë afatin, procesi politik hyn në një periudhë pritjeje që mund të zgjasë disa javë.

Kjo periudhë i jep qeverisë kohë dhe hapësirë strategjike.

Ajo mund të vendosë nëse do të shtyjë për zgjedhjen e një presidenti të ri në parlament, apo nëse do ta çojë vendin drejt zgjedhjeve të reja.

Nëse vendi shkon në zgjedhje, koha mund të jetë vendimtare.

Vera është tradicionalisht periudha kur mërgata kosovare kthehet në vend. Miliona qytetarë që jetojnë në Evropë dhe Amerikë kalojnë muajt e verës në Kosovë.

Në zgjedhjet e fundit, vota e mërgatës shqiptare ishte një faktor i rëndësishëm në fitoren e Vetëvendosjes.

Në një skenar zgjedhjesh verore, kjo votë mund të rrisë edhe më tej epërsinë e partisë në pushtet.

Për opozitën, ky është një rrezik real.

Një rezultat edhe më i thellë në favor të Vetëvendosjes mund ta ndryshojë përfundimisht balancën politike në vend. Disa parti opozitare rrezikojnë madje të mos e kalojnë pragun parlamentar.

Prandaj, dilema për opozitën është e qartë.

Ta pranojë një president të propozuar nga shumica, apo të përballet me një humbje edhe më të madhe në zgjedhjet e verës kosovare.

Në këtë kuptim, kriza e natës së 5 marsit nuk ishte vetëm një epizod procedural.

Ishte një moment që mund ta përcaktojë arkitekturën politike të Kosovës për vitet që vijnë.

Në një vend ku shteti është ende i ri dhe institucionet janë ende në proces konsolidimi, çdo krizë kushtetuese ka peshë historike.

Kosova ka kaluar nga lufta në shtetndërtim, nga protektorati ndërkombëtar në sovranitet të pjesshëm, nga një sistem politik i dominuar nga figura të luftës në një skenë të re politike.

Në këtë rrugë, institucionet shpesh janë testuar nga krizat.

Natën e 5 marsit, një tjetër test filloi.

Në fund, pyetja që mbetet nuk është vetëm se kush do të jetë presidenti i ardhshëm.

Pyetja më e madhe është se çfarë forme do të marrë demokracia kosovare në vitet që vijnë.

Sepse në politikë, historia shpesh nuk zhvillohet në mënyrë lineare. Ajo shpërthen në momente të papritura, kur një vendim, një mungesë në sallë apo një fjali e thënë në një natë të vonë mund ta ndryshojë drejtimin e një vendi.

Dhe në Prishtinë, në natën e mbrëmshme e marsit, politika kosovare hyri në një nga ato momente.

1

Deklaratë Publike në Facebook, e Presidentes Vjosa Osmani, 5 Mars, 2026.

4

Postim në Facebook i Kryetares së Kuvendit Albulena Haxhiu, 5 Mars, 2026.

Read more

Në Prishtinë atë verë, Kuvendi i Kosovës votoi Ligjin (04-L-209) për Amnisti1. Në sipërfaqe ai u prezantua si hap historik drejt normalizimit me Serbinë, një kërkesë që thuhej se vinte nën presion të drejtpërdrejtë të Bashkimit Evropian dhe dialogut të Brukselit. Deputetët ngritën kartonët, 90 vota pro, 17 kundër, një abstenim2. Jashtë ndërtesës protestonin qytetarë. Brenda sallës flitej për integrim. Jashtë flitej për dorëzim.

Unë e kam lexuar ligjin fjalë për fjalë, siç lexohen dokumentet që ndryshojnë fatin e një shteti. Dhe në rreshtat e parë të tij gjendet çelësi i gjithë dramës politike. Ligji përcakton se amnistia jepet për persona të dënuar, persona nën ndjekje penale, madje edhe për persona që mund të bëhen objekt ndjekjeje për vepra të kryera para 20 qershorit 2013 në territorin e Kosovës.

Kjo fjali nuk është teknike. Është politike. Sepse ajo nuk fal vetëm të kaluarën e njohur. Ajo fal edhe krimin ende të pahetuar.

Në historinë e konflikteve që kam raportuar për më shumë se dy dekada, ekziston një moment kritik kur shteti vendos nëse do ta ndërtojë paqen mbi të vërtetën apo mbi harresën administrative. Kosova, në atë korrik, zgjodhi opsionin më të rrezikshëm, legalizimin e mjegullës.

Ligji shkon më tej. Në nenin 2 ai garanton lirimin e plotë nga ndjekja penale ose nga ekzekutimi i dënimit për një listë të gjatë veprash penale.

Kur e lexon nenin 3, kuptimi real shpërthen si një dokument arkivor që nuk ishte menduar të lexohej me kujdes publik.

Amnistohen sulmi kundër rendit kushtetues, kryengritja e armatosur, rrezikimi i integritetit territorial, spiunazhi, bashkimi për veprimtari kundërkushtetuese, posedimi i paligjshëm i armëve, kontrabanda, shmangia nga tatimi, falsifikimi i dokumenteve, pengimi i personave zyrtarë dhe madje sulmet ndaj tyre, për aq kohë sa nuk kanë përfunduar me vdekje ose plagosje të rëndë.

Këtu fillon tragjedia morale.

Sepse në veri të Kosovës këto nuk ishin thjesht shkelje administrative. Këto ishin instrumente të një strukture paralele të ndërtuar dhe financuar nga Beogradi për ta sabotuar sovranitetin e shtetit të ri. Barrikadat nuk ishin spontane. Mosnjohja e institucioneve nuk ishte revoltë civile. Ishte strategji shtetërore serbe.

Dhe Kosova, përmes këtij ligji, vendosi t’i fshijë juridikisht pasojat e asaj strategjie.

Në çdo konflikt që kam mbuluar, nga Ballkani në Lindjen e Mesme, ekziston një vijë e kuqe. Shteti që fal organizimin kundër rendit të vet kushtetues pa kërkuar çarmatim real, pa kërkuar përgjegjësi politike, pa kërkuar pranim të fajit, nuk e integron territorin rebel. Ai e legalizon rebelimin.

Kjo ishte pikërisht ajo që paralajmëroi opozita e kohës3. Sepse amnistia nuk erdhi pas demilitarizimit të strukturave paralele. Nuk erdhi pas shpërbërjes së zinxhirit komandues serb. Ajo erdhi përpara tyre.

Me një fjali të vetme ligjore, shteti i Kosovës pranoi të mos ndjekë penalisht mekanizmin që kishte punuar kundër ekzistencës së tij.

Në teori diplomatike kjo quhet kompromis. Në realitet historik quhet precedent fatal.

Mbrojtësit e ligjit argumentuan se vrasjet dhe krimet e rënda përjashtoheshin nga amnistia. Dhe është e vërtetë që neni 4 përjashton shkeljet e rënda të së drejtës ndërkombëtare humanitare dhe veprat që kanë rezultuar me vdekje.

Por ky është mashtrimi juridik klasik që kam parë të përdoret në marrëveshje paqeje të brishta.

Sepse krimet shtetërore nuk funksionojnë vetëm përmes vrasjes. Ato funksionojnë përmes strukturës që e bën vrasjen të mundur. Përmes rrjeteve logjistike, kontrabandës, falsifikimit të dokumenteve, sabotimit institucional, armëve ilegale dhe refuzimit të rendit kushtetues.

Dhe pikërisht këto struktura u amnistuan.

Në praktikë, ligji prodhoi një efekt të heshtur por të thellë. Ai ndërpreu zinxhirin e përgjegjësisë që potencialisht mund të lidhte operacionet destabilizuese në veri me arkitekturën politike dhe të sigurisë së Serbisë. Çdo hetim i ardhshëm humbi terren juridik. Çdo dosje u dobësua para se të hapej.

Në këtë pikë historia lidhet drejtpërdrejt me një zhvillim tjetër që ndodhi vite më vonë, mbylljen e Institutit për Dokumentimin e Krimeve të Luftës në vitin 20184. Kur një shtet fillimisht fal strukturat që sfidojnë rendin kushtetues dhe më pas ndalon institucionet që dokumentojnë krimet historike, modeli bëhet i qartë. Kujtesa trajtohet si rrezik politik.

Unë nuk e shoh këtë vetëm si gabim politik. Unë e shoh si cenim të sigurisë historike dhe kombëtare të Kosovës.

Sepse Serbia nuk ka kërkuar falje për luftën. Nuk ka pranuar përgjegjësi shtetërore. Nuk ka hapur arkivat ushtarake. Dhe ndërkohë Kosova miratoi një ligj që e uli barrën juridike mbi strukturat që vepronin në interes të saj.

Kjo është arsyeja pse sot unë besoj se ky ligj nuk duhet vetëm të kritikohet. Ai duhet të gjykohet politikisht dhe historikisht.

Në çdo demokraci serioze ekziston koncepti i përgjegjësisë kushtetuese. Kur përfaqësues publikë miratojnë vendime që dëmtojnë në mënyrë të qëndrueshme sovranitetin juridik të shtetit, ata nuk mund të trajtohen si aktorë normalë politikë.

Sepse këtu nuk bëhet fjalë për një reformë tatimore apo një ligj ekonomik të gabuar. Këtu bëhet fjalë për faljen institucionale të një infrastrukture që kishte punuar kundër shtetit të Kosovës.

Prandaj argumenti im është i drejtpërdrejtë.

Kosova duhet të miratojë një mekanizëm ligjor të verifikimit demokratik që ndalon nga mbajtja e posteve publike çdo politikan, deputet apo figurë shtetërore që ka sponsorizuar, hartuar ose votuar politika që dobësojnë ndjekjen e krimeve kundër rendit kushtetues dhe pengojnë drejtësinë tranzicionale.

Jo si hakmarrje politike. Por si mbrojtje shtetërore.

Sepse një shtet i ri nuk rrëzohet zakonisht nga armiqtë e jashtëm. Ai rrëzohet kur elita e tij mëson se stabiliteti ndërkombëtar blihet duke sakrifikuar të vërtetën kombëtare.

Unë kam parë shtete të bien kështu. Kam parë arkiva të zhduken, dëshmitarë të heshtin, narrativa të përmbysen derisa viktima detyrohet të mbrojë historinë e vet para agresorit.

Kosova nuk mund ta lejojë këtë luks fatal.

Sepse drejtësia e vonuar është plagë. Por drejtësia e amnistuar me vetëdije është amputim historik.

Dhe kombet që e amputojnë kujtesën e tyre për hir të një paqeje të përkohshme, zakonisht zgjohen një ditë për ta kuptuar se paqja nuk ishte kurrë e tyre. Ishte vetëm pushimi strategjik i dikujt tjetër.

Read more

E pashë postimin të shfaqej dhe, siç ndodh kur dikush shtyp një buton në një dhomë të mbushur me gaz, reagimi nuk vonoi. Deklarata nuk merrej me dokumentet tona. Nuk thoshte, këtu gaboni, këtu keni ngatërruar datat, këtu mungon ky burim. Ajo e zhvendoste fushën. E kthente hetimin në fyerje. E kthente pyetjen në mëkat. E kthente kërkesën për prova në sulm ndaj luftës. Në Kosovë, ky është një mekanizëm më i vjetër se shumë institucione, kur e shenjtëruara përdoret si mburojë për të paprekshmen.

Në minutat e para nën postim2 u shfaq ajo që unë e quaj shenja e parë e një fushate, jo diskutimi. Etiketa. Njerëz që nuk pyetën asgjë, por vendosën vula. U përsëritën fjalë që synonin të më nxirrnin jashtë trungut, jashtë gjuhës, jashtë kombit, jashtë të drejtës për të folur. Të tjerë kërkuan që shteti të vepronte, jo ndaj dyshimeve të ngritura nga gjetjet tona hulumtuese3, por ndaj meje. Kërkesa për prokurorinë u bë refren. Jo hetim i krimeve të pasluftës, por ndëshkimi i gazetarit.

Pastaj u shfaq faza e dytë, ajo që e njeh çdo vend ku frika ka qenë administratë. Përçmimi që nuk synon të bindë, por të poshtërojë. Komente që e ndërtonin figurën time si një trup të papastër, si një zë që duhet të shpërlahet, si një gojë që duhet mbyllur. Këtu gjuhës i hiqet logjika dhe i vihet funksioni, ta bëjë të mundur atë që do të vinte më pas.

E më pas, si gjithmonë, vjen faza e tretë. Pasoja. Disa komente kërkonin burgimin tim të menjëhershëm. Disa kërkonin arrestimin. Disa kërkonin ndalim, mbyllje, deportim, ndërkombëtarizim të ndëshkimit. Një pjesë e tyre e shprehnin këtë me tone të thata, sikur të flisnin për një procedurë administrative. Një pjesë e tyre e shprehnin me nënkuptime të rënda, me fraza që nuk janë thjesht fjalë, por provë temperature. Kur një turmë digjitale fillon të flasë për dënim si për domosdoshmëri, ajo nuk është më opinion, është presion.

Në atë rrjedhë të komenteve, ajo që më goditi nuk ishte vetëm ashpërsia. Ishte përsëritja. Përsëritja e të njëjtave korniza, të njëjtave akuza, të njëjtës kërkesë, prokurori, burg, tradhti. Shumë llogari shfaqeshin si të shkëputura nga një jetë reale, pa histori të dukshme, pa bashkëbisedim, pa interes tjetër, vetëm ky moment, vetëm kjo shënjestër. Kjo nuk më lejon të them, si fakt, se ka një zinxhir komandimi, nuk kam mesazhe të brendshme, nuk kam udhëzime të autentikuara. Por më lejon të them me bindje se ajo që po shihja ishte e ngjashme me një skenar të mësuar, jo me një reagim organik.

Në mes të kësaj, u futën edhe figura që flisnin si qytetarë të rëndë, me ton më të gjatë, më institucional, por me të njëjtin synim, ta zhvendosin debatin nga dokumentet te nderi, nga provat te përkatësia, nga faktet te turpi. Këta nuk kërcënonin domosdoshmërisht me fjalë të drejtpërdrejta, por e bënin një gjë po aq të rëndë, e përkufizonin hetimin si rrezik publik. Dhe kur një zë publik e quan gazetarin rrezik, ai po përgatit terrenin që të tjerët ta trajtojnë si të tillë.

Ka një detaj që nuk mund ta lë jashtë, sepse kronologjia pa të është gënjeshtër. Shtëpia e prindërve të mi u sulmua vitin e kaluar4. Dritaret u thyen. U përdhos edhe makina memoriale e familjes, simboli i babait tonë të ndjerë. Asgjë nuk u vodh. Asnjë send nuk u mor. Qëllimi ishte frika. Për këtë sulm, sindikata e gazetarëve në Britani reagoi5 publikisht dhe kërkoi hetim e përgjegjësi. Unë e kam thënë atëherë, dhe e përsëris tani, kur dikush sugjeron sulm kundër meje në komente, unë nuk e lexoj këtë si fantazi interneti. Unë e lexoj si vazhdimësi të një gjuhe që ka kaluar tashmë në gur.

Në këtë sfond, deklarata e Organizatës së Veteranëve veproi si shkrepëse. Ajo mund të mos ketë thënë, sulmoni, por ajo bëri diçka më të rrezikshme, e paraqiti punën tonë si shkelje ndaj luftës dhe e la turmën ta interpretojë vetë se çfarë kërkon një shkelje e tillë. Dhe pastaj, ajo nuk bëri asgjë për ta ndalur, asgjë. Nuk pati asnjë fjali që të thoshte, kërcënimet janë të papranueshme. Nuk pati asnjë ndërhyrje që të thoshte, mos kërkoni dhunë. Nuk pati asnjë moderim. Nuk pati asnjë sfidim ndaj komenteve më të urrejtjeshme. Heshtja e tyre nuk ishte boshllëk. Ishte tolerim.

Kur një organizatë me peshë simbolike publikon një deklaratë që e delegjitimon një hulumtim gazetaresk dhe pastaj lejon që poshtë saj të grumbullohen thirrje për ndëshkim, për burg, për trajtim si armik, ajo krijon një mjedis lehtësues për armiqësi. Në minimum, ajo e bën armiqësinë të duket e lejueshme. Në praktikë, kjo është nxitje me anë të kornizës, nxitje pa urdhër, nxitje duke e lënë turmën ta bëjë pjesën tjetër.

Dhe këtu hyn arsyeja pse kjo kronikë nuk është thjesht raportim mbi një debat online. Është provë sjelljeje që përputhet me atë që ne publikuam më 4 shkurt. Në hulumtimin tonë, ne argumentuam se pushteti i pasluftës në Kosovë nuk u ngurtësua vetëm me zgjedhje dhe institucione, por edhe me një sekuencë të përsëritshme, delegjitimim, izolim, pastaj krijim i një atmosfere ku dëmi bëhet i mendueshëm. Pikërisht këtë sekuencë e pashë të rindërtohej në komente, hap pas hapi, si një ritual i vjetër.

Së pari, unë u shpalla i huaj. Etiketat nuk synonin të më kundërshtonin, synonin të më përjashtonin.
Së dyti, unë u poshtërova. Jo për ta bindur lexuesin, por për ta mësuar turmën se poshtërimi është i pranueshëm.
Së treti, filluan kërkesat për pasoja. Prokurori, burg, ndalim, ndëshkim.

Kjo është pikërisht ajo që ne përshkruam si teknikë të manualit të vrasjeve, jo si metaforë.

Disa mund të thonë se kjo është thjesht zemërim publik. Por zemërimi publik, kur është organik, prodhon edhe pyetje. Prodhon edhe dyshime. Prodhon edhe kuriozitet. Këtu, shumica nuk kërkonin sqarim. Kërkonin mbyllje. Nuk kërkonin korrigjim. Kërkonin dënim. Nuk kërkonin debat. Kërkonin frikë. Kjo është diferenca midis reagimit organik dhe operacionit të orkestruar.

Paralelet ndërkombëtare janë të ftohta, por të dobishme. Në shoqëri post konfliktuale, studiues perëndimorë kanë vërejtur se legjitimiteti i luftës mund të përdoret si një lloj valute politike që blen heshtje. Kur pyetjet për pasluftën kthehen në fyerje ndaj luftës, hapet një rrugë e shkurtër drejt ndëshkimit të atyre që pyesin. Kjo është logjika e kontrollit të narrativës. Nuk është e veçantë për Kosovën, por këtu ka një forcë të veçantë sepse lufta është ende themeli moral i shtetit.

Dhe këtu, interesat janë të qarta. Nëse hetimet prokuroriale do të zgjerohen një ditë drejt vrasjeve politike të pazgjidhura, drejt dosjeve që ende rrinë si fantazma në korridoret e institucioneve, atëherë njerëzit e lidhur me rrjetet e vjetra të besnikërisë kanë arsye të fortë ta shuajnë çdo dritë që bie mbi to. Ata nuk kanë nevojë të rrëzojnë çdo detaj të hetimit tonë. Mjafton ta bëjnë të duket i rrezikshëm vetë aktin e hulumtimit gazetaresk. Mjafton ta bëjnë të kushtueshme pyetjen. Mjafton ta bëjnë të turpshëm kuriozitetin.

Kjo është arsyeja pse unë argumentoj fort, me bindje, se ajo që ndodhi pas deklaratës së Organizatës së Veteranëve është në përputhje të drejtpërdrejtë me metodologjinë sekmës së vrasjeve që ne e përshkruam më 4 shkurt. Ne thamë se presioni shpesh fillon jo me plumb, por me fjalë që krijojnë terren. Këtu terreni u krijua. Ne thamë se delegjitimimi është fazë e parë, jo aksident. Këtu delegjitimimi ishte boshti. Ne thamë se një atmosferë armiqësie i bën njerëzit të mendojnë se dhuna është e kuptueshme, e arsyetueshme, e nevojshme. Këtu në postimin e deklaratës së OVL-së, komente të tilla u lanë të qëndrojnë, pa asnjë pengesë morale nga organizata që e nisi gjithë këtë.

Një fakt i thjeshtë e mbyll argumentin tim. Organizata mund të kishte bërë një gjë minimale, ta ndalte temperaturën. Të thoshte, mos kërcënoni. Të thoshte, mos kërkoni dhunë. Të thoshte, debatojeni me prova. Ajo nuk e bëri. Dhe kur një autoritet simbolik nuk e ndal turmën, ai nuk është vetëm spektator. Ai është mjedis. Ai është nxitës.

E gjithë kjo nuk është vetëm histori e një dite në rrjete sociale. Është një provë e gjallë e asaj që ne e quajtëm atmosferë e prodhuar. Është një mënyrë për ta kthyer një hetim në rrezik, një gazetar në shënjestër, dhe një publik në instrument.

Për mua, si njeri dhe si reporter, ka edhe një dimension që nuk e lejon luksin e neutralitetit emocional. Kur shtëpia e prindërve të mi është sulmuar dhe dikush në ekran sugjeron sulm përsëri, unë nuk e lexon atë si debat. E lexon si mesazh. Dhe kur shumë mesazhe bashkohen në të njëjtën formë, me të njëjtën gjuhë, me të njëjtin synim, unë nuk po përballem me zemërim rastësor. Po përballem me një përpjekje të orkestruar të dhunës për disiplinim.

Kjo është arsyeja pse kjo vazhdimësi e raportimit tonë është e domosdoshme për lexuesin. Sepse gjetjet tona hulumtuese të 4 shkurtit nuk ishin thjesht rrëfim për të shkuarën. Ishte një model për të kuptuar të tashmen. Dhe e tashmja, në këtë rast, u përgjigj në mënyrën më të frikshme, jo duke sjellë dokumente, por duke sjellë presion. Duke përgatit terren.

Në një shoqëri të shëndetshme, kundërpërgjigjja ndaj një hulumtimi është kundërhetim. Është korrigjim. Është fakt. Në një shoqëri ku frika ka qenë monedhë politike, kundërpërgjigjja është gjuhë që të mëson të heshtësh. Unë e pashë atë gjuhë të ringjallej nën një postim. E pashë të përsëritej. E pashë të normalizohej. E pashë të lihej pa kundërshtim nga autoriteti që e ndezi atë.

Dhe tani, me të njëjtën disiplinë që përdorëm në hetimin e 4 shkurtit, unë e vendos këtë si provë kronologjike. Atë që ne e publikuam. U përhap. Pastaj, në vend të debatit, erdhi delegjitimimi. Pastaj erdhi poshtërimi. Pastaj erdhi thirrja për ndëshkim. Pastaj erdhi heshtja e organizatës përballë kërcënimeve. Ky nuk është një episod. Është mekanizëm.

Nëse kjo është vetëm fillimi, atëherë është sepse beteja reale nuk është mbi një artikull. Është mbi të drejtën e shoqërisë për ta ndarë luftën nga pandëshkueshmëria, dhe për ta mbrojtur pyetjen nga turpi. Në Kosovë, shumë njerëz do të donin që kjo ndarje të mos ndodhte kurrë. Kjo është arsyeja pse reagimi dukej i koordinuar. Jo sepse dikush domosdoshmërisht dha urdhër për çdo koment, por sepse shumë aktorë e dinë instinktivisht se cilat fjalë e mbyllin një bisedë, cilat etiketa e bëjnë një njeri shënjestër, cilat kërkesa e kthejnë shtetin në shkop.

Dhe unë, pasi kam parë dritare të thyera në shtëpinë e prindërve të mi, nuk e kam luksin ta quaj këtë vetëm retorikë.

Ne do të vazhdojmë të vëzhgojmë, të dokumentojmë dhe të raportojmë çdo fazë të kësaj fushate. Ne nuk mund të pretendojmë, dhe as të parashikojmë, nëse ata që janë të përfshirë synojnë eliminim fizik ndaj meje. Ajo që mund të thuhet, thjesht dhe pa mjegull, është se sjellja e shfaqur është e rrezikshme, e paekuilibruar dhe thellësisht zbuluese. Manuali mbi të cilin duket se mbështeten ky rrjet i orkestruar është i ekspozuar, i zhveshur nga misteri dhe i bërë i dukshëm. Me sa duket, pikërisht ky zbulim i shqetësoi ata që vareshin prej tij. Çdo rigrupim nga arkitektët e kësaj metode nuk do të ishte shenjë force, por përshkallëzim, me pasoja jo vetëm për një gazetar të vetëm, por për shoqërinë e Kosovës dhe për vetë njerëzoren e saj. Raportimi ynë i radhës do të dokumentojë fazën mediatike të kësaj fushate, duke ndjekur dhe ekspozuar se si figura publike të lidhura me këtë metodë reaguan në momentin kur heshtja u zëvendësua nga vëzhgimi.

1

Reagim në Facebook i OVL-së, 5 Shkurt, 2026.

E quajtëm metodologji. E quajtëm mënyrë pushteti. E quajtëm manual, jo sepse kishim dëshirë për metafora, por sepse, kur i vë rresht pas rreshti ngjarjet, deklaratat, kronologjitë, dëshmitë dhe heshtjet, shfaqet diçka që nuk i ngjan rastësisë. Shfaqet një ritëm. Shfaqet një rend. Shfaqet një lloj logjike që e njeh frikën më mirë se ligjin.

Në atë shkrim unë u detyrova të bëj një lëvizje që gazetaria e mirë e bën gjithmonë, të flas me fakte kur mundem, të flas me dyshim të ndershëm kur nuk mundem, dhe të mos e gënjej lexuesin as me siguri të rreme, as me patetizëm. Thelbi ishte i thjeshtë, edhe pse materiali ishte i gjatë. Pas qershorit 1999, Kosova nuk po ndërtonte vetëm shtet. Po vendoste kush do ta trashëgonte atë. Dhe në atë boshllëk mes luftës dhe rendit, mes armës dhe uniformës, mes komandës dhe institucioneve, burimet tona përshkruanin një mekanizëm të përsëritur. Jo terror masiv. Por, dhunë selektive. Jo për ta frikësuar popullin, por për t’i riorganizuar elitat.

Kur i shikon ato vite nga larg, ato duken si mjegull. Por mjegulla në Kosovë shpesh ka qenë metodë, jo mot. Në atë mjegull, sipas burimeve, vdekja nuk ishte thjesht krim. Ishte sinjal. Ishte mesazh për të tjerët. Ishte mënyrë për t’i mësuar njerëzit se ku mbaron guximi dhe ku fillon çmimi.

Në shkrim u kthyem te një vrasje që shumëkush e përmend si të parën vrasje politike pas lufte, Haki Imeri më 2 nëntor 1999. Nuk pretenduam ta zgjidhim çështjen. E përdorëm si pikë për të shpjeguar një mënyrë veprimi që burimet e përshkruanin me detaje të ftohta. Afrim si bisedë. Takim si ftesë legjitime. Autoritet i inskenuar me shenja lufte. Pastaj faza që mua më duket gjithmonë më e errët se vetë akti, vendosja e fajit. Trupi i lëvizur. Dyshimi i vendosur diku tjetër. Rivaliteti i ushqyer me letër. Sepse një trup të vrarë mund ta varrosësh. Një faj të vendosur diku tjetër mund ta mbash gjallë me vite.

Pastaj erdhi rasti i Xhemajl Mustafës, i vrarë më 23 nëntor 2000, dhe ajo që është më e rëndë se krimi, vakuumi i drejtësisë. Kur askush nuk dënohet, çdo emër mund të hidhet në qarkullim. Kur çdo emër mund të hidhet në qarkullim, atëherë kushdo që e kontrollon insinuatën, e kontrollon edhe frikën. Në Kosovë kjo nuk është teori. Është kulturë.

Në shkrim folëm edhe për Sami Lushtakun, jo si simbol folklori, por si figurë e dokumentuar në disa hallka. Një dënim për vrasje në një proces të EULEX-it në vitin 20153. Një listim sanksionesh nga Shtetet e Bashkuara4. Gjëra që nuk janë gjykim për çdo akuzë, por janë pika të ftohta në hartën e pushtetit, pika që tregojnë se si një aktor i dhunës mund të jetë njëkohësisht aktor i politikës, dhe se si një shoqëri mund të mësohet të jetojë me këtë bashkëjetesë si me një sëmundje kronike.

Pastaj ishte intervista jonë me Gazmend Halilajn. Ai foli në emër të tij, me emër, me fytyrë. Ne nuk e shpërndamë dhimbjen e tij si spektakël. Nuk e bëmë gërmadhë emocionale. E përdorëm për ta shpjeguar një mekanikë. Ai përshkroi jo vetëm një sulm, por një betejë të dytë, betejën e pas sulmit, betejën për ta kthyer viktimën në fajtor, për ta kthyer dëshmitarin në kriminel, për ta kthyer kërkesën për drejtësi në turp. Kjo është forma moderne e asaj që burimet tona e quanin metodë. Në vend që të të vrasin, ta vrasin emrin tënd. Në vend që të të ndalin me plumb, të të ndalin me dosje, me tituj, me përqeshje, me heshtje të organizuar. E nëse asnjëra prej tyre nuk bënë punë, ata të vrasin fizikisht.

Kur e botuam atë shkrim, unë e dija se do të kishte dy lloje reagimesh. Do të kishte njerëz që do ta lexonin, do ta pyesnin veten, do ta shpërndanin, do ta ruanin për lexim më vonë. Dhe do të kishte një pakicë që do të përpiqej të na e kthejë pyetjen në faj. Jo duke sjellë dokumente si dëshmi. Jo duke e rrëzuar një citim. As duke treguar se ku po gabojmë. Por duke na e ndryshuar identitetin. Duke na e veshur një etiketë që e bën çdo fjali të pavlefshme.

Më 5 shkurt, statistikat na treguan një gjë që nuk është thjesht numër. Ishte shpejtësia. Ishte përhapja. Ishte mënyra si materiali u bë ngjarje publike. Postimi i artikullit5 dhe videoja6 shpjeguese u panë qindra mijëra herë në një kohë të shkurtër. Kishte komente, shpërndarje, ruajtje. Ruajtja është një akt i qetë. Është shenja që dikush do ta mbajë atë raportim si provë, si kujtesë, si municion për një debat që nuk mbaron sot.

Po atë ditë ne e shkruam në shqip edhe një analizë7 të asaj vale të vëmendjes publike. Në atë analizë gjetjet i quajta një pasqyrë shoqërore. Sepse kur ti flet për një mekanizëm frikësimi dhe pastaj sheh frikësimin si reagim, nuk e ke më luksin të sillesh sikur po ndodh rastësisht. Aty fillon raportimi i fazës së dytë. Pas botimit vjen prova sociale.

Brenda asaj pakice zhurmuese, unë pashë një gjuhë që nuk kundërshton me fakte. Pashë fjalë që synojnë të të shndërrojnë në objekt të ligjshëm për sulm. Etiketa si “shpijun” dhe “serb” janë formula të vjetra. Ato nuk janë argument. Janë sinjal. Ato nuk janë kritikë. Janë leje. Dhe kur në komente shfaqen nënkuptime dhune, unë nuk kam të drejtë t’i quaj “shprehje figurative” vetëm për të mos e prishur qetësinë. Në Kosovë, figurat shpesh janë prova të një mendësie, jo zbukurime të gjuhës.

Po atë ditë shkruam edhe një tekst tjetër për një reagim publik8 të një zyrtari, Granit Geci, asambleist i PDK-së në Prishtinë. Ai nuk zgjodhi të fliste për dokumente. Nuk zgjodhi të pyesë për burime. Zgjodhi të zhvendosë debatin në familje, në nder, në etni, në fyerje. Unë e shkrova qartë atëherë dhe e them sërish tani, ky nuk është debat. Kjo është teknikë. Kur mungojnë faktet, aktivizohet instinkti. Dhe kur instinkti vjen nga një përfaqësues publik, ai bëhet alarm institucional. Sepse ai i tregon shoqërisë se si duhet të sillet me pyetjen, jo si të përgjigjet, por si ta ndëshkojë.

Në një vend normal, një investigim i tillë do të prodhonte kundër investigim. Do të prodhonte dokumente që na e rrëzojnë atë që ne e kemi publikuar. Do të prodhonte korrigjime të sakta. Do të prodhonte debate të detajuara. Në vend të kësaj, shumë nga zhurma që pamë ishte e tipit tjetër. Ishte përpjekje për ta bërë gazetarin fajtor, që lexuesi të ketë frikë të qëndrojë pranë tij. Ishte përpjekje për ta kthyer pyetjen në tradhti, që dëshmitari të mendojë dy herë para se të flasë.

Pastaj erdhi reagimi9 i Organizatës së Veteranëve. Unë e lexova atë deklaratë dhe e ndjeva si një tentativë për ta ndërruar temën. Shkrimi ynë fliste për vrasje politike të pas luftës, për dezinformim, për manipulim institucional, për borxhe shantazhi, për “atmosferë atentati”. Deklarata e tyre e ktheu këtë në një debat të rremë për “njollosjen e luftës”. Kjo është mënyra më efikase për ta mbytur të vërtetën në Kosovë, të të akuzojnë se po e prek luftën, sepse askush nuk duhet e nuk guxon të duket sikur po e prek luftën.

Më 6 shkurt iu përgjigja10 OVL-së.

Dhe përgjigjja ime ishte e fortë jo për të bërë zhurmë, por sepse ky është pikërisht mekanizmi që ne po e dokumentojmë. Lufta çlirimtare nuk është alibi. Sakrifica nuk është mburojë për krimin. Nëse dikush e do vërtet dinjitetin e UÇK-së, ai duhet ta dojë edhe drejtësinë, sepse pa drejtësi sakrifica përdoret si valutë për pandëshkueshmëri.

Në atë përgjigje unë e bëra dallimin që, në Kosovë, shumëkush e urren sepse e prish pazarin. Çlirimi është nder. Përdorimi i çlirimit si licencë është përdhosje. Dhe kur një organizatë që thotë se i përfaqëson veteranët zgjedh të bërtasë ndaj gazetarisë në vend se të kërkojë hapje dosjesh, ajo nuk po e mbron më kujtesën. Po e mbron imunitetin, përdhosjen.

Dhe tani vijmë te pika ku ky rrëfim bëhet më i rëndësishëm se vetë kronologjia.

Sepse çfarë po shohim këtu, në ditët pas publikimit, kjo temë nuk është duke u mbyllur. Ky është vetëm fillimi. Kjo, me sa duket është ndezja. Është testim i terrenit. Një gjetjet tona hulumtuese kjo metodë u ekspozua. Pastaj erdhi vala. Pastaj erdhi përpjekja për ta zhvendosur kuptimin. Dhe me sa duket tanimë është nisur përpjekja për ta bërë pyetjen të rrezikshme.

Unë nuk jam i interesuar të shpik skenarë. Jam i detyruar të jem i ftohtë. Nuk mund të them se ka një komandë të centralizuar pa e provuar. Nuk mund të them se ka zinxhir urdhërash pa e dokumentuar. Por unë mund të them diçka që është po aq e rëndë. Kur një shoqëri ka histori vrasjesh politike të pazgjidhura dhe histori frikësimi, atëherë edhe pa një urdhër të shkruar, një mekanizëm mund të funksionojë. Mjafton që njerëzit ta njohin gjuhën. Mjafton që disa aktorë ta dinë çfarë roli u bie. Mjafton që tabutë të jenë të forta dhe dënimi social të jetë i shpejtë.

Kjo është arsyeja pse mbrojtja e burimeve nuk është kapriço. Nuk është retorikë. Është masë sigurie.

Në shkrimin e 4 shkurtit ne e thamë qartë se disa dëshmi dhe disa burime nuk mund t’i zbulojmë sepse rrezikohen. Pas reagimeve të 5 dhe 6 shkurtit, kjo nuk duket më si një fjali standarde që e shkruan çdo redaksi. Kjo duket si një diagnozë e terrenit. Kur reagimi ndaj një investigimi nuk është demantim me fakte, por përpjekje për të prodhuar frikë, atëherë imagjino çfarë i ndodh një njeriu që dyshohet se ka folur.

Unë e di si funksionon kjo. Fillon me insinuatë. Pastaj vjen përfolja. Pastaj vjen izolimi. Pastaj vjen sinjali që disa fjalë që nuk duhen thënë. Nëse një dëshmitar identifikohet publikisht, ai nuk bëhet thjesht person. Ai bëhet mesazh. Dhe në vende ku mesazhet janë vrarë më parë, njerëzit nuk kanë nevojë për shpjegim.

Prandaj kjo kronologji është e domosdoshme.

• Më 4 shkurt botuam investigimin dhe e quajtëm valën e vrasjeve politike në Kosovë metodologji.

• Më 5 shkurt pamë shpërndarje masive dhe një pakicë që reagoi jo me prova, por me presion.

• Po më 5 shkurt dokumentuam se si gjuha e frikësimit u shfaq në hapësirën publike.

• Po në këtë ditë e trajtuam reagimin e një zyrtari si rast studimi për zhvendosjen nga faktet te nderi.

• Më 6 shkurt iu përgjigjëm një deklarate institucionale që tentonte t’i kthente gjetjet hulumtuese në “njollosje lufte”.

Nëse ky është fillimi i operacionit të mekanizmit vrastar që e kemi detektuar, kjo ndodh sepse kontesti i vërtetë nuk është vetëm për një artikull. Kontesti është për të drejtën e një shoqërie për ta ndarë çlirimin nga pandëshkueshmëria. Kontesti është për të drejtën e dëshmitarëve për të folur pa u shndërruar në shënjestër. Kontesti është për të drejtën e lexuesit për ta lexuar pa u mësuar me frikën.

Në pjesën e zgjeruar të kësaj teme që jemi duke e punuar me studentët dhe ekipin tonë hulumtues në Londër, ne do të shpjegojmë pse anonimati i burimeve tona nuk është zgjedhje estetike, por mbrojtje e jetës. Do të tregojmë si ekspozimi përdoret si armë, si identiteti i njerëzve shndërrohet në objekt sulmi, si rrjeti i insinuatës e bën çdo njeri të rrezikuar pa pasur nevojë për një akuzë penale. Do ta bëjmë këtë me të njëjtën disiplinë që e kërkon gazetaria, ta ndajmë çfarë është e dokumentuar nga çfarë është e pretenduar, të mos e shesim frikën si dramë, por ta tregojmë si mekanizëm.

Sepse, në fund, e vërteta nuk ka nevojë për britma. Ajo ka nevojë për kronologji. Dhe kronologjia, në Kosovë, është ajo që mitet e urrejnë më shumë.

Gunpowder Chronicles

What Happened After the Investigation Was Published

On 4 February 2026, The Gunpowder Chronicles published a long investigation with a deliberately narrow claim and a deliberately wide implication. The piece, released in English and Albanian, did not present itself as a court finding. It presented a method. It argued that, in post war Kosovo, power could be consolidated not only through elections and institutions, but through a repeatable sequence of coercion that blended violence, intimidation, narrative engineering and the capture of investigative processes…

Read more

2 months ago · 1 like · Michael Sheppard and Vudi Xhymshiti

5

Postimi në Facebook Post. 4 Shkurt, 2026.

6

Facebook Video Post. 4 Shkurt, 2026.