Me hyrjen e KFOR-it në Kosovë, përndjekja nuk mbaroi, ajo thjesht ndryshoi uniformë. Ky hulumtim ekskluziv e çmonton kapitullin më të errët të pasluftës.

Si u shndërrua administrimi i paqes në një fushatë sistematike terrori, ku rrethi i Hashim Thaçit e përdori dhunën, rrahjet dhe dëbimet për të asgjësuar çdo mbetje të institucioneve të Ibrahim Rugovës dhe për të vendosur monopolin e përgjakshëm mbi shtetin e ri.

Figurat si Tahir Zemaj nuk ishin thjesht rivalë ushtarakë, ata ishin pengesa e fundit morale që duhej fshirë nga faqja e dheut për t’i hapur rrugë diktatit të ri.

A po e mbronte Hashim Thaçi dhe rrethi i tij lirinë, apo po e ndërtonte një regjim të ri dhune mbi gërmadhat e saj?

Lexoni të vërtetën e zhveshur nga propaganda. Regjistrohuni tani me pagesë për të shpëtuar gazetarinë e pavarur dhe për të pasur qasje të plotë në këtë dosje tronditëse.

Me hyrjen e KFOR-it në Kosovë në qershor 1999, shumë shqiptarë besuan se kishte përfunduar jo vetëm lufta kundër Serbisë, por edhe periudha e frikës. Megjithatë, dokumenti përfundimtar1 i Prokurorisë së Specializuar e përshkruan një tablo tjetër. Sipas teorisë së saj, fundi i luftës nuk i dha fund përpjekjes për kontroll. Përkundrazi, ai e hapi fazën në të cilën kontrolli mbi institucionet, administratën dhe jetën politike u bë po aq i rëndësishëm sa kontrolli mbi territorin gjatë luftës.

Për Tahir Zemajn, kjo periudhë kishte rëndësi të veçantë. Lufta kundër forcave serbe kishte marrë fund, por komandanti i Zonës Operative të Dukagjinit vazhdonte të identifikohej me strukturën ushtarake të Republikës së Kosovës dhe me Ministrinë e Mbrojtjes që e kishte drejtuar kolonel Ahmet Krasniqi. Kjo do të thoshte se ai mbetej pjesë e të njëjtit autoritet institucional që, sipas Prokurorisë, udhëheqja e UÇK-së ishte përpjekur ta zhvendoste gjatë gjithë luftës.

Në faqen 37 të dokumentit, Prokuroria e përshkruan mënyrën se si Qeveria e Përkohshme nisi ta shtrinte autoritetin e saj në të gjithë Kosovën.

Dokumenti thotë se deri në fund të korrikut 1999 ishin nxjerrë dekrete për organizimin e strukturave komunale dhe se Hashim Thaçi deklaronte publikisht se Qeveria e Përkohshme kishte krijuar shtrirje “horizontale dhe vertikale” në të gjitha komunat.

Në të njëjtin kapitull, Prokuroria i referohet rregulloreve lokale që, sipas saj, e kufizonin ose e shtypnin veprimtarinë politike të strukturave që nuk e njihnin autoritetin e Qeverisë së Përkohshme, duke përfshirë veprimtarët e lidhur me LDK-në.

Ky është një zhvillim që shkon përtej administrimit të përkohshëm të një territori të dalë nga lufta. Nëse gjatë vitit 1998 konflikti ishte zhvilluar për komandën ushtarake, tani, sipas dokumentit, ai po zhvendosej drejt kontrollit të shtetit që po lindte. Administrata, komunat, institucionet dhe autoriteti lokal po bëheshin pjesë e së njëjtës garë për legjitimitet.

Në këtë realitet të ri, figura si Tahir Zemaj nuk humbnin rëndësi. Përkundrazi. Ato vazhdonin ta simbolizonin ekzistencën e një tradite tjetër institucionale shqiptare, të ndërtuar rreth Republikës së Kosovës, LDK-së, qeverisë Bukoshi dhe Ministrisë së Mbrojtjes së Ahmet Krasniqit. Për sa kohë që këto struktura mbeteshin aktive politikisht dhe moralisht, pretendimi për monopol mbi çlirimin dhe mbi shtetin nuk mund të konsiderohej i plotë.

Dokumenti vazhdon ta përshkruajë këtë klimë në faqet 214 dhe 215, ku Prokuroria paraqet epizode të presionit ndaj përfaqësuesve të LDK-së në Suharekë. Sipas saj, Abdyl Rama dhe Ukë Bytyçi u dërguan në selinë e UÇK-së në Breshanc, ku u kërkua të jepnin dorëheqje nga funksionet e tyre në LDK dhe të regjistronin deklarata publike në mbështetje të UÇK-së. Dokumenti thotë se Ukë Bytyçi pranoi nën presion, ndërsa Abdyl Rama refuzoi dhe, sipas provave që i paraqet Prokuroria, u rrah nga Hashim Thaçi.

Ky epizod nuk lidhet drejtpërdrejt me Tahir Zemajn, por e shpjegon mjedisin politik në të cilin ai dhe bashkëpunëtorët e tij duhej të vepronin pas luftës. Nuk bëhej më fjalë vetëm për mospajtime politike. Sipas dokumentit, përfaqësuesve të institucioneve të Republikës së Kosovës u kërkohej të hiqnin dorë publikisht nga identiteti i tyre politik dhe ta pranonin autoritetin e strukturës së re. Refuzimi, sipas Prokurorisë, mund të shoqërohej me dhunë, deri në vrasje.

Në këtë pikë bëhet më e qartë edhe rëndësia e Tahir Zemajt në teorinë e përgjithshme të Prokurorisë. Ai nuk përmendet si një figurë periferike e luftës. Ai e përfaqëson vazhdimësinë e një zinxhiri komandues që nuk u shpërbë automatikisht me përfundimin e konfliktit të armatosur. Për këtë arsye, historia e tij mbetet e lidhur ngushtë me historinë e institucioneve të Republikës së Kosovës.

Megjithatë, dokumenti e ruan një kufi të rëndësishëm juridik. Ai nuk pretendon se Tahir Zemaj ishte viktimë e krimeve që po gjykohen në këtë proces. Nuk ngrihet asnjë akuzë ndaj të pandehurve për vrasjen e tij, e cila ndodhi vite më vonë, më 4 janar 2003, në Pejë, kur ai, djali i tij Enisi dhe kushëriri Hasan Zemaj u vranë në një atentat që e tronditi Kosovën. Ky krim mbetet pjesë e historisë së pazbardhur të pasluftës dhe nuk është objekt i aktakuzës së Dhomave të Specializuara.

Megjithatë, dokumenti i Prokurorisë ndihmon për ta kuptuar një aspekt tjetër të figurës së Tahir Zemajt. Ai e vendos atë brenda një kronologjie ku konflikti për autoritet nuk ishte epizodik, por i vazhdueshëm. Nga zgjedhjet e marsit 19982, te krijimi i FARK-ut, te takimet me Shtabin e Përgjithshëm, te refuzimi i bashkimit të komandës, te etiketimet për “luftë speciale”, e deri te përpjekjet për kontroll të institucioneve pas luftës, dokumenti ndërton një linjë të pandërprerë zhvillimesh.

Kjo është arsyeja pse historia e Tahir Zemajt nuk mund të lexohet vetëm si histori e një komandanti ushtarak. Ajo është histori e një modeli tjetër të organizimit të luftës dhe të shtetit. Një modeli që, sipas dokumentit të Prokurorisë, u gjend në përplasje të vazhdueshme me strukturën që kërkonte të përqendronte autoritetin politik dhe ushtarak në një qendër të vetme vendimmarrjeje.

Në pjesën përmbyllëse të këtij hulumtimi, do të mbetet një pyetje që shkon përtej fatit individual të Tahir Zemajt. Çfarë ndodh me një shoqëri kur, edhe gjatë një lufte çlirimtare, beteja për pushtetin fillon të zhvillohet paralelisht me betejën kundër pushtuesit? Pikërisht kësaj pyetjeje përpiqet t’i përgjigjet dosja e Prokurorisë, dhe pikërisht aty qëndron rëndësia historike e figurës së Tahir Zemajt.

Përtej atentatit. …

Dosja e Prokurorisë dëshmon se fushata e egër propagandistike e Shtabit të UÇK-së, që i damkosi rivalët institucionalistë si tradhtarë, nuk ishte thjesht retorikë e luftës, por një platformë e qëllimshme kriminale për ta arsyetuar eliminimin fizik dhe dhunën e pamëshirshme ndaj çdo shqiptari që guxonte ta sfidonte monopolin e dhunshëm të Hashim Thaçit mbi pushtetin.

Në fund, historia e Tahir Zemajt në dokumentin përfundimtar të Prokurorisë së Specializuar nuk është histori e një njeriu të vetëm. Ajo është histori e një përplasjeje që filloi shumë më përpara se ai të bëhej objekt debatesh publike dhe shumë më përpara se emri i tij të lidhej me atentatin e vitit 2003.

Kur dosja lexohet në tërësi, bëhet e qartë se Prokuroria nuk po i rindërton vetëm ngjarjet e veçanta. Ajo po e rindërton mënyrën se si evoluoi një konflikt për autoritet brenda vetë kampit shqiptar.

Në fillim ishte çështja e legjitimitetit politik.

Në mars 1998, zgjedhjet e organizuara nga institucionet e Republikës së Kosovës rikonfirmuan LDK-në si forcën dominuese politike. Serbia nuk i njohu ato zgjedhje, por për shqiptarët ato e përfaqësonin vazhdimësinë e shtetit që ishte ndërtuar paralelisht me pushtimin. Sipas Prokurorisë, pikërisht ky legjitimitet u bë problem për udhëheqjen që po konsolidohej rreth Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së.

Pastaj erdhi çështja e autoritetit ushtarak.

Në dokument shfaqen Ahmet Krasniqi, Ministria e Mbrojtjes, FARK-u dhe komandantët që iu përgjigjeshin kësaj strukture. Midis tyre ishte edhe Tahir Zemaj. Ata nuk përshkruhen si kundërshtarë të luftës kundër Serbisë. Përkundrazi, dokumenti i paraqet si pjesë të një organizimi tjetër ushtarak shqiptar, të lidhur me institucionet ekzistuese të Republikës së Kosovës.

Më pas erdhi konflikti mbi komandën.

Takimi i korrikut 1998 ndërmjet Hashim Thaçit, Rexhep Selimit, Bujar Bukoshit dhe Ahmet Krasniqit, i përshkruar në faqen 130 të dokumentit, është ndoshta momenti më domethënës i këtij procesi. Aty shihet se ekzistoi një përpjekje për ta gjetur një formulë bashkimi. Sipas Prokurorisë, ajo përfundoi me refuzim. Që nga ai moment, dy zinxhirët komandues vazhduan të ekzistonin paralelisht.

Pas kësaj, sipas dokumentit, fillon përshkallëzimi politik.

Deklarata Politike nr. 7 e 13 gushtit 1998, e cituar në faqen 41, nuk sulmon vetëm individë. Ajo e sulmon vetë idenë e institucioneve që nuk kontrolloheshin nga rrethi i Hashim Thaçit në Shtabin e Përgjithshëm.

Dokumenti e citon gjuhën sipas së cilës krijimi ose mbështetja e institucioneve të tjera konsiderohej “luftë speciale”, ndërsa personat e përfshirë paralajmëroheshin se do të goditeshin “pa mëshirë”.

Ky është momenti kur konflikti mbi komandën bëhet konflikt mbi vetë legjitimitetin e pluralizmit shqiptar.

Në muajt që pasojnë, sipas Prokurorisë, kundërshtarët politikë nuk përshkruhen më vetëm si rivalë. Ata identifikohen si “tradhtarë”, “bashkëpunëtorë”, “institucionalistë”, “pacifistë” dhe pjesë e “luftës speciale”.

Dokumenti argumenton se kjo gjuhë e krijonte klimën në të cilën dhuna ndaj tyre mund të paraqitej si e justifikueshme. Nuk është rastësi që Prokuroria i kushton kaq shumë hapësirë këtij fjalori. Në proceset penale ndërkombëtare, mënyra se si ndërtohet figura e armikut shpesh konsiderohet pjesë e mekanizmit që paraprin krimet.

Në këtë kontekst duhet lexuar edhe figura e Tahir Zemajt. Ai nuk paraqitet si komandant që luftoi kundër UÇK-së. Ai nuk paraqitet si aleat i Serbisë. Ai nuk paraqitet si kundërshtar i çlirimit të Kosovës.

Përkundrazi, ai shfaqet si komandant i një strukture shqiptare që i përgjigjej një autoriteti tjetër institucional.

Dhe pikërisht kjo mjaftonte që ai të gjendej në anën tjetër të konfliktit politik të përshkruar nga Prokuroria.

Ky është ndoshta kontributi më i rëndësishëm që sjell dosja për debatin publik në Kosovë.

Për më shumë se dy dekada, diskutimi mbi Tahir Zemajn është reduktuar kryesisht në pyetjen se kush e vrau më 4 janar 2003. Por dokumenti i Hagës na detyron të shtrojmë një pyetje tjetër.

Pse Tahir Zemaj ishte bërë një figurë kaq e rëndësishme shumë vite përpara se të vritej?

Përgjigjja që e jep dokumenti nuk lidhet me atentatin e vitit 2003.

Ajo lidhet me vitin 1998. Me zgjedhjet. Me institucionet. Me FARK-un. Me Ministrinë e Mbrojtjes. Me përplasjen për komandën. Me përplasjen për legjitimitetin. Dhe, mbi të gjitha, me përplasjen për të ardhmen politike të Kosovës.

Është po aq e rëndësishme të theksohet edhe ajo që dokumenti nuk e thotë.

Ai nuk pretendon se Hashim Thaçi e urdhëroi vrasjen e Tahir Zemajt. Ai nuk ngrit akuza ndaj të pandehurve për atentatin e vitit 2003. Ai nuk nxjerr përfundime penale mbi atë ngjarje. Kjo mbetet jashtë objektit të këtij procesi gjyqësor.

Por dokumenti bën diçka tjetër.

Ai e rindërton mjedisin politik dhe institucional në të cilin figura si Tahir Zemaj u shndërruan në rivalë të një projekti tjetër pushteti. Ky dallim është thelbësor. Sepse drejtësia penale kërkon prova për çdo krim individual. Historia, ndërkaq, kërkon t’i kuptojë proceset që i prodhojnë konfliktet. Dosja e Prokurorisë përpiqet të bëjë pikërisht këtë. Ajo nuk e shkruan historinë e atentatit ndaj Tahir Zemajt.

Ajo shkruan historinë e konfliktit që e parapriu atentatin. Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse figura e tij vazhdon të ketë peshë edhe sot. Jo vetëm si kolonel. Jo vetëm si komandant i FARK-ut.

Por si simbol i një pjese të historisë së Kosovës që për shumë vite mbeti në hijen e narrativës dominuese të luftës. Nëse aktgjykimi përfundimtar do ta pranojë apo do ta rrëzojë teorinë e Prokurorisë, mbetet detyrë e trupit gjykues. Por vetë dokumenti tashmë ka ndryshuar mënyrën se si duhet lexuar historia e Tahir Zemajt.

Ajo nuk fillon me vrasjen e tij.

Ajo fillon në momentin kur dy projekte të ndryshme për Kosovën u përplasën mbi të njëjtën pyetje themelore.

Kush kishte të drejtë ta përfaqësonte kombin shqiptar dhe ta ndërtonte shtetin që do të dilte nga lufta?

Vrasja e kolonel Ahmet Krasniqit në shtator të vitit 1998 nuk e shuajti konfliktin për kontrollin e luftës, ajo vetëm sa e zhveshi atë nga rregullat.

Kur Kosova digjej nga ofenzivat serbe, përse eliminimi i çdo rivali institucional mbetej prioriteti i pathënë i Hashim Thaçit dhe të tjerëve që e udhëheqnin Shtabin e Përgjithshëm të UÇK-së?

Si u shndërrua zona e Dukagjinit dhe figura e Tahir Zemajt në shënjestrën e një fushate sistematike për monopol politik?

Dosja 715 e Prokurorisë së Specializuar e zbulon se si beteja për liri kërcënohej nga një luftë e fshehtë për pushtetin e pasluftës, ku çdo zë alternativ etiketohej si “tradhtar”.

Kjo nuk është thjesht histori ushtarake, por anatomia e një dëshire të egër për kontroll absolut.

Regjistrohuni me pagesë për t’i ndriçuar të vërtetat e mbuluara nga propaganda dhe për ta mbështetur gazetarinë tonë të pavarur.

Vrasja e kolonel Ahmet Krasniqit më 21 shtator 1998 nuk i dha fund konfliktit ndërmjet dy strukturave shqiptare. Përkundrazi, sipas mënyrës se si është ndërtuar dokumenti i Prokurorisë së Specializuar1, ajo e shënon hyrjen në një fazë të re, ku përplasja për autoritet vazhdoi pa arkitektin e Ministrisë së Mbrojtjes së Republikës së Kosovës. Për komandantët që mbetën në terren, përfshirë Tahir Zemajn, sfida nuk ishte më vetëm organizimi i rezistencës kundër forcave serbe. Ajo ishte edhe ruajtja e një zinxhiri komandues që po gjendej nën presion të vazhdueshëm politik dhe ushtarak.

Në muajt që pasuan, Dukagjini mbeti një nga zonat më të rëndësishme të luftës. Ishte një territor ku forcat serbe zhvillonin operacione të vazhdueshme dhe ku njësitë shqiptare përballeshin me ofensiva të rënda. Por, sipas dokumentit të Prokurorisë, ai mbeti gjithashtu një territor ku vazhdonin të bashkëjetonin dy struktura të ndryshme komandimi. Pikërisht kjo e bën figurën e Tahir Zemajt të rëndësishme në dosje. Ai nuk përshkruhet si komandant që ndryshoi anë ose që iu nënshtrua Shtabit të Përgjithshëm të drejtuar nga Hashim Thaçi dhe të tjerët. Përkundrazi, ai vazhdoi të identifikohej me strukturën ushtarake të lidhur me institucionet e Republikës së Kosovës.

Në këtë periudhë, dokumenti vazhdon ta përshkruajë një klimë politike ku ekzistenca e strukturave të FARK-ut dhe e figurave të lidhura me to paraqitej si problem politik.

Në faqet 39 deri në 41, Prokuroria shpjegon se kundërshtarët e perceptuar të udhëheqjes së UÇK-së vazhdonin të etiketoheshin si “tradhtarë”, “pacifistë”, “institucionalistë” dhe pjesë e “luftës speciale”.

Në të njëjtën pjesë të dokumentit thuhet se anëtarët e LDK-së, qeveria Bukoshi dhe FARK-u përfshiheshin në këtë kategori. Sipas Prokurorisë, kjo gjuhë nuk ishte rastësore. Ajo shërbente për ta krijuar një klimë ku kundërshtimi politik identifikohej me tradhtinë kombëtare.

Kjo është me rëndësi për historinë e Tahir Zemajt sepse ai nuk përmendet në dosje si figurë e izoluar. Ai ishte pjesë e strukturës që dokumenti e identifikon si objekt të kësaj fushate politike. Për rrjedhojë, historia e tij nuk mund të ndahet nga historia e FARK-ut dhe e institucioneve të Republikës së Kosovës. Çdo sulm ndaj legjitimitetit të këtyre institucioneve prekte drejtpërdrejt edhe komandantët që vepronin në emër të tyre.

Ndërkohë, dokumenti vazhdon të tregojë se objektivi politik i përshkruar në fillim të dosjes mbetej i pandryshuar. Në faqen 17, Prokuroria shkruan se udhëheqja e UÇK-së dhe më pas Qeveria e Përkohshme synonin ta zhvendosnin udhëheqjen politike ekzistuese të lidhur me Ibrahim Rugovën, Bujar Bukoshin dhe institucionet e Republikës së Kosovës, duke u paraqitur si përfaqësuesit e vetëm legjitimë të shqiptarëve të Kosovës. Në këtë kuadër, çdo komandant që vazhdonte të vepronte jashtë këtij autoriteti përfaqësonte, sipas teorisë së Prokurorisë, vazhdimësinë e një modeli alternativ shtetëror.

Pikërisht për këtë arsye, historia e Tahir Zemajt nuk mund të reduktohet në përshkrimin e operacioneve ushtarake. Dokumenti e përdor figurën e tij për të ilustruar një konflikt shumë më të thellë. Në njërën anë ishte koncepti se ushtria duhej t’u përgjigjej institucioneve civile të Republikës së Kosovës. Në anën tjetër ishte pretendimi se vetëm Shtabi i Përgjithshëm dhe më vonë Qeveria e Përkohshme e gëzonin autoritetin për t’i komanduar të gjitha forcat shqiptare. Ky ishte konflikti që vazhdoi edhe pas vrasjes së Ahmet Krasniqit.

Në fund të vitit 1998 dhe në muajt që pasuan, sipas kronologjisë së Prokurorisë, ky rivalitet nuk u zgjidh. Përkundrazi, ai u bë pjesë e realitetit të luftës. Në terren vazhdonin operacionet kundër forcave serbe, ndërsa paralelisht vazhdonte beteja për kontrollin politik dhe ushtarak të lëvizjes shqiptare. Tahir Zemaj mbeti një prej figurave që e mishëronte këtë ndarje.

Kjo është arsyeja pse emri i tij vazhdon të shfaqet në dosje. Jo sepse Prokuroria e paraqet si autor të krimeve që gjykohen në Hagë, por sepse ai e përfaqësonte një hallkë të rëndësishme të strukturës që, sipas dokumentit, udhëheqja e UÇK-së synonte ta zëvendësonte. Historia e tij bëhet kështu pjesë e historisë më të gjerë të konfliktit për legjitimitetin politik dhe ushtarak të Kosovës.

Në pranverën e vitit 1999, ndërsa ndërhyrja ajrore e NATO-s po e ndryshonte rrjedhën e luftës kundër Serbisë, kjo përplasje do të hynte në një fazë tjetër. Dokumenti i Prokurorisë fillon t’i përshkruajë jo vetëm luftimet në terren, por edhe mënyrën se si po projektohej pushteti që do të ushtronte autoritet pas përfundimit të luftës. Pikërisht në këtë fazë, roli i Tahir Zemajt dhe i komandantëve të tjerë të lidhur me institucionet e Republikës së Kosovës merr një domethënie edhe më të madhe në teorinë e Prokurorisë.

Marrëveshja e Kumanovës dhe Fillimi i një Beteje të Re Politike

Beteja për çlirimin e Kosovës u zhvillua paralelisht me një luftë të ashpër politike për të përcaktuar se kush do ta qeveriste vendin pas lirisë.

Pranvera e vitit 1999 e ndryshoi rrënjësisht luftën në Kosovë. Më 24 mars nisi fushata ajrore e NATO-s kundër Republikës Federale të Jugosllavisë, ndërsa forcat serbe i intenzifikuan operacionet në terren kundër popullsisë shqiptare. Në të njëjtën kohë, sipas dokumentit përfundimtar të Prokurorisë së Specializuar, brenda kampit shqiptar vazhdonte një proces tjetër, përpjekja për ta përcaktuar se kush do ta ushtronte autoritetin politik dhe ushtarak në Kosovë sapo lufta të përfundonte.

Për Tahir Zemajn, kjo periudhë nuk nënkuptonte vetëm vazhdimin e luftimeve në Dukagjin. Ajo nënkuptonte edhe mbijetesën e një strukture ushtarake që vazhdonte t’i përgjigjej institucioneve të Republikës së Kosovës. Ndërsa lufta po hynte në muajt e saj vendimtarë, dokumenti i Prokurorisë tregon se mosmarrëveshjet mbi komandën nuk ishin zgjidhur. Përkundrazi, ato po bëheshin edhe më të rëndësishme, sepse po afrohej momenti kur duhej të vendosej se kush do ta administronte Kosovën pas largimit të forcave serbe.

Në faqet 32 dhe 33, Prokuroria e përshkruan një seri zhvillimesh që tregojnë se përpjekja për ta përqendruar autoritetin nuk ishte kufizuar vetëm në fushën ushtarake. Dokumenti thotë se përfaqësuesit e Shtabit të Përgjithshëm vendosën kushte të qarta për çdo bashkëpunim me qeverinë në mërgim. Sipas Prokurorisë, këto kushte përfshinin njohjen e programit të UÇK-së, njohjen e Qeverisë së Përkohshme, nënshtrimin ndaj komandës së Shtabit të Përgjithshëm, respektimin e rregulloreve të UÇK-së dhe dorëzimin e selisë së Ministrisë së Mbrojtjes në Tiranë.

Dokumenti citon gjithashtu deklarata sipas të cilave vetëm Qeveria e Përkohshme dhe UÇK-ja konsideroheshin institucione legjitime, ndërsa strukturat e lidhura me Bujar Bukoshin dhe Republikën e Kosovës cilësoheshin “fiktive” ose “mashtruese”.

Ky pasazh ka rëndësi të drejtpërdrejtë për historinë e Tahir Zemajt. Ai tregon se konflikti nuk zhvillohej më vetëm rreth brigadave në terren. Tashmë po vihej në diskutim vetë ekzistenca e institucioneve që kishin krijuar dhe mbështetur FARK-un. Nëse këto institucione nuk njiheshin më si legjitime, atëherë edhe komandantët që u përgjigjeshin atyre, përfshirë Tahir Zemajn, mbeteshin jashtë modelit të autoritetit që, sipas Prokurorisë, udhëheqja e UÇK-së po përpiqej ta impononte.

Ndërkohë, luftimet kundër forcave serbe vazhdonin me intenzitet të lartë. Kjo është një pikë që nuk duhet humbur nga vëmendja. Dosja e Prokurorisë nuk sugjeron se konflikti i brendshëm e zëvendësoi luftën kundër Serbisë. Përkundrazi, të dy proceset zhvilloheshin paralelisht. Njëra ishte lufta për çlirimin e Kosovës nga pushtimi serb. Tjetra ishte përplasja për ta përcaktuar se kush do ta përfaqësonte politikisht dhe ushtarakisht atë çlirim.

Në këtë kuptim, Tahir Zemaj e zinte një pozitë të veçantë. Ai nuk paraqitet në dokument si komandant që e kundërshtonte luftën kundër Serbisë. Përkundrazi, ai vazhdonte ta organizonte rezistencën në një nga zonat më të rëndësishme operative të Kosovës. Por ai e bënte këtë brenda një zinxhiri komandues që nuk i nënshtrohej Shtabit të Përgjithshëm. Pikërisht ky fakt, sipas teorisë së Prokurorisë, e mbante të hapur konfliktin institucional edhe në muajt më vendimtarë të luftës.

Kur forcat serbe filluan të tërhiqeshin pas Marrëveshjes së Kumanovës në qershor 1999, konflikti mbi komandën nuk u shua. Përkundrazi, dokumenti e përshkruan se me hyrjen e KFOR-it dhe vendosjen e administratës së përkohshme të Kombeve të Bashkuara, filloi një fazë e re e garës për pushtet. Në këtë fazë nuk vendosej më vetëm se kush kishte komanduar gjatë luftës. Tashmë vendosej se kush do të ushtronte autoritet mbi institucionet, komunat, policinë dhe administratën e Kosovës së pasluftës.

Në faqen 37, Prokuroria shkruan se deri në fund të korrikut 1999, Qeveria e Përkohshme kishte nxjerrë dekrete për organizimin e strukturave të saj nëpër komuna dhe se Hashim Thaçi deklaronte publikisht se qeveria e tij kishte krijuar shtrirje horizontale dhe vertikale në të gjithë Kosovën. Në të njëjtën pjesë të dokumentit thuhet se ishin miratuar rregullore lokale që, sipas Prokurorisë, kufizonin ose shtypnin aktivitetin politik të strukturave që nuk e njihnin autoritetin e Qeverisë së Përkohshme, duke përfshirë veprimtarinë e lidhur me LDK-në.

Ky zhvillim është thelbësor për ta kuptuar figurën e Tahir Zemajt. Lufta kundër Serbisë po përfundonte, por beteja mbi legjitimitetin e institucioneve shqiptare sapo po hynte në fazën e saj më të ndjeshme. Komandantët që kishin mbetur besnikë ndaj strukturave të Republikës së Kosovës nuk përballeshin më vetëm me sfidat e frontit ushtarak. Ata tashmë ndodheshin përballë një realiteti të ri politik, ku autoriteti mbi Kosovën po riformësohej.

Pikërisht në këtë periudhë, emri i Tahir Zemajt vazhdon të shfaqet në dokument si pjesë e strukturës që nuk ishte integruar në projektin politik të përshkruar nga Prokuroria. Ai mbetet një prej figurave përmes të cilave mund të shihet se konflikti për komandën nuk përfundoi me largimin e forcave serbe. Ai vazhdoi edhe në paqe, duke u zhvendosur nga fushëbeteja në institucionet e shtetit që po ndërtohej.

Në muajt e parë të pasluftës, kjo përplasje do të merrte një dimension edhe më të errët. Dokumenti i Prokurorisë fillon t’i lidhë përpjekjen për monopol politik me një klimë frikësimi, ndalimesh arbitrare, keqtrajtimesh dhe sulmesh ndaj personave që konsideroheshin kundërshtarë të projektit të ri politik. Pikërisht në këtë mjedis duhet lexuar edhe kapitulli i fundit i historisë së Tahir Zemajt në dosjen e Hagës.

Kur lufta kërkonte unifikim përballë armatës serbe, përse eliminimi i rivalëve brenda llojit u kthye në prioritet strategjik për Shtabin e Përgjithshëm të UÇK-së?

Në këtë vazhdim të hulumtimit mbi Dosjen 715 të Prokurorisë së Specializuar, ne e dokumentojmë përplasjen më të egër politike dhe ushtarake të vitit 1998, tentativën e dështuar për një komandë të përbashkët dhe fillimin e një fushate sistematike për ta zhveshur nga legjitimiteti çdo strukturë institucionale të Republikës së Kosovës. Kur vullneti i ushtarëve në terren ishte bashkimi, kush vendosi që FARK-u dhe kolonel Tahir Zemaj të trajtoheshin si “pengesë” që duhej thyer me çdo kusht?

Të vërtetat e mbuluara nga propaganda kërkojnë guxim për t’u zbardhur. Regjistrohuni sot me ne për ta mbështetur gazetarinë tonë të pavarur dhe për t’u siguruar që botimet tona të vazhdojnë ta ndriçojnë historinë pa cenzurë.

Read more

Kur lufta ndizej në dy fronte, cili ishte armiku më i madh, makineria ushtarake e Beogradit apo frika e atyre që nuk toleronin asnjë hije alternative pushteti mbi tokën e përgjakur të Kosovës?

Dosja 715 e Gjykatës Speciale të Hagës e nxjerr në dritë të vërtetën që për çerek shekulli u tentua të mbulohej me harresë. Kolonel Tahir Zemaj nuk ishte thjesht një strateg në Dukagjin, ai e përfaqësonte modelin institucional të Republikës së Kosovës dhe Ministrisë së Mbrojtjes së Ahmet Krasniqit. Por në verën e egër të vitit 1998, ky profesionalizëm u shndërrua në një mëkat të pafalshëm për ata që e kërkonin monopolin absolut. Sipas Prokurorisë, lufta nuk bëhej vetëm për çlirim, por edhe për ta eliminuar çdo shqiptar që refuzonte t’i nënshtrohej një autoriteti të vetëm.

Gazetaria e pavarur nuk mund të jetojë me të vërteta të gjysmuara apo histori të cenzuruara nga frika. Dosja 715 kërkon guxim për t’u lexuar dhe pavarësi për t’u dokumentuar. Abonohuni sot për ta ndriçuar të vërtetën e plotë të historisë sonë.

Read more

Read more

Në dosjen e Prokurorisë, termi “vëllavrasje” shpërfaqet si armë politike me pasoja vdekjeprurëse. Kur Hashim Thaçi e akuzoi Bujar Bukoshin për sponsorizim të vëllavrasjes, rrethi i tij nuk po e bënte…

Read more

Ato zgjedhje nuk kishin polici shtetërore që t’i mbron…

Read more

Read more

Read more

Reagimi i portalit Jepi Zë ndaj këtij raportimi duhet lexuar pikërisht në këtë dritë. Arsyeja pse po e shkruajmë këtë analizë nuk është se një portal ka kritikuar punën tonë2. Kritika është pjesë e jetës publike. Arsyeja është se, nga materiali i mbledhur, Jepi Zë nuk shfaqet thjesht si media me qëndrim editorial të afërt me PDK-në e Hashim Thaçit. Në pamjen e parë të dokumentit të publikuar nga një portal i njohur si Zëri i Mitrovicës3, PDK-ja figuron se ka paguar “Pro zë Media shpk”, e lidhur me Jepi Zë, 29.500 euro për sponzorizim postimesh në rrjete sociale. Ky fakt e ndryshon peshën e çështjes. Kur një portal që del si përfitues financiar nga një subjekt politik nis një seri të vazhdueshme shënjestrimi kundër gazetarit që ka botuar gjetje hulumtuese lidhur figurën qendrore të atij subjekti, nuk jemi më para zhurmës së zakonshme mediatike. Jemi para një marrëdhënieje që kërkon shqyrtim publik.

Kronologjia flet vetë. Më 8 shkurt, vetëm pak ditë pas publikimit të hulumtimit tonë, Jepi Zë shpërndau një postim ku Sadri Ramabaja, Luan Krasniqi dhe Gazmend Halilaj paraqiteshin si njerëz me qëndrim “skandaloz” sepse kishin pëlqyer pretendime se Hashim Thaçi kishte organizuar skemë vrasjesh. Mesazhi nuk ishte një kundërshtim i fakteve. Ishte një paralajmërim publik për këdo që guxonte të ndërvepronte me raportimin tonë. Në atë moment, shënjestra nuk isha vetëm unë. Shënjestra ishte edhe rrethi i njerëzve që lexonin, pëlqenin ose shpërndanin çështjet që ne i ekspozuam.

Më 9 shkurt, Jepi Zë më paraqiti si pjesë të një “shërbimi ilegal të spiunazhit” më 2012. Më 11 shkurt, më cilësoi “i dyshuar si agjent i huaj”. Këto nuk janë kundërargumente. Janë etiketa të ndërtuara për të më nxjerrë jashtë komunitetit kombëtar. Në Kosovën e pasluftës, fjala “spiun” nuk është thjesht fyerje. Është një shenjë shënjestrimi. Është një fjalë që historikisht ka shërbyer për ta bërë dhunën të duket e kuptueshme.

Kjo është pikërisht arsyeja pse dosja e Prokurorisë së Specializuar në Hagë është e rëndësishme. Në hyrje të parashtresës përfundimtare, Prokuroria shkruan4 se deklaratat publike “premtonin ndëshkimin e kundërshtarëve”, se rregullat diktonin trajtim të pamëshirshëm dhe se komunikatat kremtonin vdekjet si paralajmërime për të tjerët. Në të njëjtat faqe, Prokuroria thotë se kundërshtarët u rrëmbyen, u ndaluan arbitrarisht, u torturuan dhe në shumë raste u vranë ose u zhdukën. Kjo gjendet në faqen 15 të parashtresës publike.

Më 21 dhe 22 shkurt, Jepi Zë kaloi nga etiketa e spiunazhit te lidhja ime me thirrjet për raste të dhunës politike gjatë mandatit të Hashim Thaçit. Portali nuk u mor me thelbin e pyetjes, pse Kosova ende ka vrasje politike të pazbardhura. Ai e zhvendosi çështjen te unë. Më 22 mars, më paraqiti si njeri që “lidhet me Serbinë”. Më 28 mars, e futi edhe Shkëlzen Gashin në të njëjtën kornizë, duke pretenduar se shteti i Kosovës kishte financuar autorë që shkruanin “kundër UÇK-së” dhe ekspozita që “mohonin krimet serbe”. Në këtë gjuhë, hulumtimi nuk është hulumtim. Ai kthehet në tradhti.

Kjo e përsërit modelin që vetë Prokuroria e Hagës e përshkruan për periudhën e luftës. Sipas parashtresës, drejtuesit e UÇK-së dhe PGoK5-së ndoqën një qëllim të përbashkët për të fituar dhe ushtruar kontroll në Kosovë, përmes frikësimit të paligjshëm, keqtrajtimit, dhunës dhe largimit të atyre që konsideroheshin kundërshtarë. Këta përfshinin edhe persona që nuk mbështesnin synimet ose mjetet e UÇK-së dhe PGoK-së, përfshirë njerëz të lidhur me LDK-në. Kjo gjendet në faqet 15 dhe 16.

Më 2 prill, Jepi Zë shkroi se ishte “e pabesueshme” që unë edhe për bastisjen e Shkëlzen Gashit e bëja fajtor Thaçin6. Më 8 dhe 10 prill, portali më vendosi përballë Ramush Haradinajt dhe Ermal Pandurit, duke më paraqitur si dikë që i sulmonte ata që e kritikonin Albin Kurtin ose ata që ishin kundër tij. Kjo ishte një kthesë e rëndësishme. Qëllimi nuk ishte më vetëm të më vendoste si kundërshtar të Thaçit. Qëllimi ishte të më paraqiste si instrument politik, si njeri i një kampi tjetër, pra si gazetar pa autonomi dhe pa legjitimitet.

Më 12 prill, Jepi Zë shkroi se unë “kthehem sërish te Thaçi”, duke e akuzuar atë për vrasje ashtu siç, sipas tyre, e akuzojnë Serbia dhe Gjykata e Hagës. Ky është një ndër konstruktet më të rrezikshme. Ai nuk e kundërshton hulumtimin. Ai e barazon gazetarinë me Serbinë. Në një shoqëri të plagosur nga lufta, kjo nuk është thjesht taktikë redaktuese. Është një teknikë e delegjitimimit moral.

Më 22 prill, portali e paraqiti Fatos Gecin si të mbështetur prej meje, sepse ai kishte thënë se Hashim Thaçin e pret burg i përjetshëm7. Më 4 maj, më lidhi sërish me Gecin, me formulën “Thaçi nuk është Hero, ai është hajdut”. Më 10 qershor, pas veprimit publik8 të Elmi Reçicës, Jepi Zë publikoi se unë “paditem për fyerje, shpifje dhe kërcënime”. Në vetvete, raportimi për një padi mund të jetë legjitim. Por në këtë kronologji, ai shërbeu si vulë institucionale mbi një fushatë të gjatë të shpalljes sime si armik.

Këtu hyn rëndësia e Elmi Reçicës. Ai nuk është komentues anonim. Ai është figurë e lartë e PDK-së dhe emër i lidhur gjatë në kujtesën publike me universin e SHIK-ut. Kur një figurë e tillë më paraqet publikisht si kërcënues dhe shpifës, dhe kur fusha e komenteve poshtë postimit të tij prodhon gjuhë dhune9, atëherë portalet që i japin jehonë kësaj kornize nuk janë thjesht pasqyra. Ato bëhen pjesë e presionit.

Më 18 qershor, Jepi Zë e ktheu shënjestrimin në akuzë gjeopolitike. Postimi pretendonte se po rritej “antiamerikanizmi në Kosovë” sepse postimi im kundër Ambasadës Amerikane ishte pëlqyer nga qindra kosovarë. Pra, edhe pëlqimi publik u kriminalizua. Kjo është polici e simpatisë. Kjo është mënyra se si shënjestrimi kalon nga gazetari te publiku i tij.

Më 22 qershor, pas vdekjes së Sahit Jasharit, Jepi Zë shkroi se unë, “njëjtë si Serbia”, e akuzoja për krime lufte dhe e bëja përgjegjës për “burgun e Likocit”. Edhe këtu, portali nuk u mor me pyetjen nëse faktet e publikuara10 janë të verifikueshme. Ai zgjodhi një mekanizëm të njohur, barazimin e hulumtimit me propagandën serbe. Ndërkohë, parashtresa e Hagës ka seksione të tëra mbi Likoc, përfshirë ndalim të paligjshëm, trajtim çnjerëzor, torturë, vrasje dhe zhdukje të detyruar. Vetë tabela e përmbajtjes e vendos Likocin si kapitull të veçantë nga faqja 321 e dokumentit.

Kjo nuk e provon çdo pretendim tonin. Por e provon se temat që Jepi Zë përpiqet t’i paraqesë si “serbe” janë çështje që ndodhen në zemër të një procesi ndërkombëtar penal. Madje parashtresa e Prokurorisë thotë se të akuzuarit krijuan media të shtypura dhe radiofonike për ta zgjeruar gamën e kërcënimeve, se lëshuan komunikata publike që dënonin, kërcënonin dhe legjitimonin dhunën kundër kundërshtarëve, dhe se dhanë informacione të rreme ose çorientuese ndaj ndërkombëtarëve. Kjo gjendet në faqen 251.

Më 15 tetor 2025, u publikua dokumenti që pretendon pagesën prej 29.500 euro nga PDK-ja për Pro zë Media. Ky nuk është detaj administrativ. Është nyja që e lidh narrativën me financimin. Një portal që merr para nga PDK-ja, pastaj sulmon në mënyrë të përsëritur gazetarin që i hulumton temat lidhur me Hashim Thaçin, nuk mund të kërkojë të trajtohet si vëzhgues neutral pa iu përgjigjur pyetjeve të forta për konflikt interesi, transparencë financiare dhe funksion politik.

Në këtë kuptim, Jepi Zë nuk duket si portal që po bën gazetari kundërshtuese. Duket si komponent i një fushate që synon ta bëjë vrasjen e karakterit tim të pranueshme. Dhe vrasja e karakterit, në Kosovën e pasluftës, nuk është metaforë e lehtë. Ajo është shpesh paradhoma e rrezikut fizik. Parashtresa e Hagës thotë se Thaçi i kishte kornizuar kundërshtarët si kërcënime dhe i kishte paralajmëruar se do të përballeshin me masa ndëshkuese, ndërsa më vonë ka ndikuar qarkullimin e informacionit dhe ka bërë deklarata publike të dizajnuara për të prodhuar frikë, mosbesim dhe urrejtje ndaj kundërshtarëve. Kjo gjendet në faqet 253 dhe 257.

Prandaj pyetja nuk është nëse Jepi Zë ka të drejtë të më kritikojë. Sigurisht që ka. Pyetja është pse një portal i financuar nga PDK-ja, sipas dokumentit të publikuar, ka ndërtuar një kronologji të gjatë ku unë paraqitem si spiun, agjent, anti-UÇK, pro-serb, antiamerikan, shpifës dhe kërcënues. Pyetja është pse kjo ndodh pas publikimit të një hulumtimi që e prek drejtpërdrejt Hashim Thaçin dhe rrethin e tij. Pyetja është pse fushata nuk merret me faktet, por me heqjen time nga komuniteti moral i shqiptarëve.

Ky është thelbi. Jepi Zë nuk po e sfidon raportimin tonë me dokumente. Po e ndërton një figurë publike të rrezikshme. Një figurë që publiku duhet ta urrejë. Një figurë që burimet duhet ta shmangin. Një figurë që institucionet duhet ta dyshojnë. Një figurë që, nëse nesër sulmohet, dikush mund të thotë se “e kërkoi vetë”.

Ne nuk po themi se Jepi Zë ka urdhëruar dhunë. Ne nuk po themi se çdo postim është komandë. Ne po themi se fushata e tij, e lexuar kronologjikisht, shërben për ta krijuar atmosferën në të cilën dhuna ndaj një gazetari bëhet më e lehtë për t’u arsyetuar. Dhe në një vend ku gazetarë, politikanë, komandantë dhe dëshmitarë janë vrarë ose frikësuar për dekada, atmosfera nuk është çështje estetike. Është çështje sigurie.

Pas 4 shkurtit, Jepi Zë nuk u soll si media që e kërkon të vërtetën. U soll si instrument që e përkthen hulumtimin në tradhti, pyetjen në spiunazh dhe gazetarinë në kërcënim. Kjo është arsyeja pse kjo analizë është e nevojshme. Sepse kur një portal i lidhur financiarisht me një parti politike merr përsipër ta shpallë gazetarin armik, publiku duhet ta dijë se nuk po sheh debat. Po e sheh ndërtimin e një lejeje morale për linçim dhe vrasje.

3

Postimi i portalit ‘Zeri i Mitrovices’ në facebook, 15 tetor, 2025

Në këtë kapitull përmbyllës, ftohtësia e ligjit ndërkombëtar i godet pa mëshirë majat e pushtetit të pasluftës. Prokuroria kërkon plot 45 vjet burg për secilin nga udhëheqësit e akuzuar. Pyetja nuk është më nëse ranë idealet, por a mundet një luftë për liri të shërbejë si mburojë për tortura, zhdukje dhe ekzekutime politike?

Pse refuzimi i pendesës po kthehet në bumerang juridik?

Dhe a është Kosova mjaftueshëm e fortë për ta mbrojtur kauzën e saj, duke pranuar se askush nuk është mbi ligjin?

Abonohuni për ta lexuar zbërthimin brutal të një dënimi historik që po e ndan përgjithmonë epokën e pandëshkueshmërisë nga e vërteta.

Read more

Në këtë pjesë të dytë, ritmi i dokumentit1 ndryshon egërsisht. Debati i braktis datat dhe lëvizjet teknike për t’u zhvendosur aty ku pushteti bëhet i padukshëm, në kujtesën e njerëzve, në frikën e tyre dhe në heshtjen që zgjat prej dy dekadash.

Pse prokuroria pretendon se kontrolli i rrëfimit historik vazhdoi edhe nga qelitë e Hagës?

Ku ndërthuret logjika e ftohtë juridike me skemën e vrasjeve politike që e zbuluam në hulumtimin tonë?

A mundet autoriteti i një lufte të drejtë të kthehet në mjet persekutimi?

Lexoni pjesën e dytë për ta kuptuar se si po ndahet kauza nga individët.

Read more

Përtej faqes 690, aty ku dritat e sallës së gjyqit fiken dhe fillon heshtja e dokumenteve, fshihet diçka më e rëndë se një aktakuzë: një hartë e ftohtë e pushtetit të pasluftës.

Pse Kombet e Bashkuara zgjodhën të heshtnin përpara makinerisë së vrastare?

A ishte stabiliteti i Kosovës një kompromis i lyer me gjak?

Kur drejtësia ndërkombëtare takon hulumtimet tona mbi vrasjet politike, pyetja nuk është më nëse ranë idealet, por kush e projektoi nënshtrimin.

A mund ta mbijetojë liria të vërtetën?

Abonohuni për ta zbuluar kronikën e ftohtë që guxon t’i zbërthejë ata që pretendojnë se janë etërit themelues të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës.

Read more

Më 11 qershor 2026, Sami Lushtaku shkroi1 se Sahit Jashari ishte “një prej burrave më të mëdhenj të kësaj toke”, “një prej themeluesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës”, dhe “bashkëluftëtari besnik i Komandantit Legjendar Adem Jashari”. Ai tha se Jashari “nuk njohu frikë, nuk njohu dorëzim dhe nuk kërkoi asgjë për vete”.

Në të njëjtën frymë, Berat Buzhala e përshkroi2 si njeri që dukej i frikshëm, me kallashnikov e mjekër të zezë, por me “zemër të butë e të bardhë”.

Kjo është fjalia ku nis pyetja.

Pse pikërisht këta njerëz ndihen kaq të detyruar ta shpallin Sahit Jasharin hero?

Pse Sami Lushtaku, një figurë e dënuar në një proces për krime lufte, i sanksionuar nga Shtetet e Bashkuara dhe i përmendur vazhdimisht në rrëfime për dhunën e pasluftës, kërkon ta vendosë Jasharin në altar?

Pse Berat Buzhala, i cili vetë e njeh historinë e burgut të Likocit jo si abstraksion, por përmes dhimbjes së babait të tij3, e zgjedh tani një gjuhë kaq të butë për një njeri që burime të shumta e vendosin në zemër të atij kampi?

Këto nuk janë pyetje për ta fyer të vdekurin. Janë pyetje për t’i mbrojtur të gjallët nga falsifikimi i së shkuarës.

Burime që këtë vit kanë folur me , me kusht anonimiteti për shkak të frikës nga hakmarrja, e përshkruajnë Sahit Jasharin ndryshe nga nekrologjia publike. Sipas tyre, ai nuk ishte vetëm bashkëluftëtar. Ai ishte pjesë e një strukture të policisë ushtarake dhe i lidhur me burgun e Likocit, vend ku, sipas këtyre rrëfimeve, u mbajtën, u rrahën dhe u çnjerëzuan shqiptarë të dyshuar, rivalë, të pabindur ose thjesht njerëz që ranë në duart e një pushteti pa gjykatë.

Njëri nga burimet thotë se babai i Berat Buzhalës ishte mbajtur në të njëjtin kamp për rreth 45 ditë. Sipas këtij rrëfimi, Sahit Jashari ishte ndër figurat që kishin autoritet mbi atë vend. Atëherë pyetja për Buzhalën nuk është letrare. Është personale. Zt Buzhala, kur shkruani se Sahiti kishte zemër të bardhë, a po flet si gazetar, si dëshmitar, apo si njeri që ka vendosur të mos e kujtojë më babain e vet?

• A e ke parë Sahit Jasharin kur shkoje ta vizitoje babain?

• A e dije kush komandonte aty?

• A e dije kush e nxirrte ditën jashtë dhe kush e rrihte natën?

• A janë ato tulla të kuqe, për të cilat flasin dëshmitarët, pjesë e kujtesës sate apo pjesë e heshtjes sate?

Në këtë histori ka edhe një emër tjetër, “Sokoli”. Sipas një burimi, ai kishte qenë i mbajtur në të njëjtin burg dhe më pas ishte bërë dëshmitar i EULEX-it për torturat në Likoc. Një burim tjetër pretendon se ai e tërhoqi deklaratën pas një pagese prej 200 mijë eurosh. Ky është pretendim i rëndë dhe kërkon verifikim të plotë. Por në një vend ku dëshmitarët janë frikësuar, blerë, thyer ose heshtur, pyetjet nuk mund të shmangen.

• Kush kishte interes që dëshmitarët e Likocit të heshtnin?

• Kush përfitoi kur rrëfimet për burgjet e luftës u kthyen në murmurima kafesh, në vend që të bëheshin dosje gjyqësore?

• Kush e vrau kujtesën përpara se drejtësia të mund ta lexonte atë?

Në Skenderaj, sipas të njëjtave burime, rrëfimet për Sahit Jasharin nuk janë të reja. Ato qarkullojnë prej vitesh. Flitet për rrahje, për poshtërim, për dhunë ndaj të burgosurve, për gra të keqtrajtuara, për një pushtet lokal që pas luftës nuk kërkoi llogari, por ndërtoi frikë. Këto mbeten pretendime derisa të provohen. Por ato nuk janë më pak të rëndësishme vetëm sepse janë thënë me zë të ulët.

Në Kosovë, shpesh e vërteta nuk ka munguar. Ka munguar mbrojtja për ata që e thonë.

Kjo është arsyeja pse nekrologjitë politike janë të rrezikshme. Ato nuk vajtojnë. Ato pastrojnë. Ato marrin një emër të ndërlikuar, e lajnë në gjuhë patriotike, e vendosin pranë flamurit dhe pastaj kërkojnë nga publiku të heshtë. Sepse kush pyet, shpallet tradhtar. Kush kujton, shpallet armik. Kush kërkon drejtësi, akuzohet se po e prek luftën.

Por lufta nuk mbrohet duke i fshehur krimet e kryera nën emrin e saj.

Liria nuk nderohet duke i shpallur të paprekshëm ata që dyshohen se e kthyen uniformën në leje për dhunë.

Dëshmorët nuk nderohen duke e përdorur emrin e tyre si mbulesë për burgje, tortura dhe poshtërime.

Sami Lushtaku e di këtë më mirë se shumica. Ai e di fuqinë e mitit. Ai e di se si funksionon Drenica kur kujtesa lidhet me frikën. Ai e di se një emër i vendosur pranë Adem Jasharit fiton një mbrojtje të veçantë. Prandaj pyetja për të është e drejtpërdrejtë.

• Zoti Lushtaku, kur e quani Sahit Jasharin “një prej burrave më të mëdhenj të kësaj toke”, a po flisni për atë që e di publiku, apo për atë që juve ju duhet të mos flitet kurrë?

• A është ky nderim për një bashkëluftëtar, apo përpjekje për ta mbyllur një dosje përpara se ajo të hapet?

• A po e vajtoni një mik, apo po e mbroni një kapitull të përbashkët?

Edhe për Buzhalën pyetjet janë të pashmangshme.

• Zt Buzhala, çfarë ndodhi me kujtesën tënde?

• Si kalove nga djali që bartte ushqim e ujë për babanë e mbajtur në kamp, te njeriu që sot i jep fjalë të bardha njërit prej njerëzve që burimet e vendosin në atë botë të errët?

• A është kjo falje, frikë, interes, apo thjesht dorëzim?

Një shoqëri që nuk di t’i bëjë këto pyetje pas vdekjes, nuk do ta dijë kurrë të bëjë drejtësi gjatë jetës. Sepse vdekja nuk e shlyen përgjegjësinë. Ajo vetëm e ndalon të vdekurin të përgjigjet. Por nuk i ndalon të gjallët të pyesin.

Në fakt, pikërisht atëherë duhet pyetur më fort.

• Çfarë ishte burgu i Likocit?

• Kush komandonte aty?

• Kush u mbajt?

• Kush u rrah?

• Kush u kërcënua?

• Kush dëshmoi?

• Kush e tërhoqi dëshminë?

• Kush pagoi?

• Kush heshti?

Dhe kush sot po përpiqet ta mbulojë gjithë këtë me fjalën “hero”?

Nuk ka asgjë aksidentale në mënyrën se si figurat e komprometuara e ngrenë njëra tjetrën në piedestal. Ky është mekanizëm mbijetese. Njëri e quan tjetrin patriot. Tjetri ia kthen me heshtje. Media e afërt e boton nekrologjinë4. Rrjeti e shpërndan. Dhe brenda pak orësh, një jetë e mbushur me pyetje të rënda kthehet në ikonë të thjeshtë kombëtare.

Por Kosova nuk e ka më luksin e ikonave të paprekshme. Ajo ka nevojë për arkiva. Ka nevojë për dëshmitarë të mbrojtur. Ka nevojë për prokurorë që nuk tremben nga mbiemrat. Ka nevojë për gazetarë që nuk i ndërrojnë kujtimet familjare me interesa të ditës.

Sahit Jashari mund të ketë pasur kapituj që meritojnë respekt. Por asnjë kapitull nuk e fshin tjetrin. Nëse ka luftuar kundër Serbisë, kjo nuk i jep imunitet ndaj pyetjeve për shqiptarët që, sipas dëshmitarëve, u keqtrajtuan në struktura të kontrolluara nga njerëzit e luftës. Nëse ka qenë pranë familjes Jashari, kjo nuk e shndërron automatikisht në të pafajshëm. Afërsia me sakrificën nuk është çertifikatë për errësirë.

Kjo është ndarja që Kosova duhet ta bëjë më në fund. Ta nderojë çlirimin, por ta hetojë dhunën. T’i respektojë të rënët, por të mos i falë të gjallët që i manipulojnë emrat e tyre. Ta dallojë luftëtarin nga abuzuesi. Ta dallojë heroizmin nga propaganda. Ta dallojë kujtimin nga larja publike e biografive.

Sepse në fund, pyetja nuk është vetëm kush ishte Sahit Jashari. Pyetja është pse, në çastin e vdekjes së tij, njerëz si Sami Lushtaku dhe Berat Buzhala ndihen kaq të gatshëm ta shpallin atë të paprekshëm.

• Çfarë dinë ata?

• Çfarë duan të mos dimë ne?

• Dhe çfarë do të ndodhë me Kosovën nëse çdo varr shndërrohet në bunker për të vërtetën?

Drejtësia mund të vonojë. Mund të pengohet. Mund të blihet për një kohë. Mund të frikësohet nga emrat, uniformat, mitet dhe klanet. Por ajo nuk vdes. Ajo mbetet aty, si borxh i ftohtë mbi tryezën e historisë.

Askush nuk mund t’i ikë përgjithmonë llogarisë.

As të gjallët. As ata që i lavdërojnë të vdekurit për të shpëtuar veten. As ata që mendojnë se flamuri mund të përdoret si perde për krimin.

1

Postimi i Sami Lushtakut në Facebook, 11 Qershor, 2026.

2

Postimi i Berat Buzhalës në Facebook, 12 Qershor, 2026.

3

Postimi i Berat Buzhalës lidhur me historinë e burgut të Likocit në Facebook, 11 Dhjetor, 2019.

Çdo fushatë e shënjestrimit politik arrin në nji pikë ku armiqësia kthehet në legjitimitet. Organizatat e veteranëve folën3. Loyalistët politikë folën4. Komentuesit, llogaritë anonime dhe portalet miqësore mediale folën5.

Pastaj foli Elmi Reçica6.

Ajo sekuencë ka rëndësi. Ajo sugjeron jo spontanitet, por hierarki. Ndërhyrja e Reçicës nuk e filloi fushatën kundër meje. Ajo duket se e ngriti atë më lart.

Për muaj të tërë, pyetja e ngritur nga raportimi ynë ishte e thjeshtë: kush e aktivizon makinerinë e manualit vrastarë kur interesat e fuqishme ndihen të kërcënuara? Ndërhyrja e Reçicës mund ta ketë dhënë përgjigjen më të qartë deri më tani. Nji figurë e lartë politike publikisht e paraqiti nji gazetar si kërcënim. Brenda pak orësh, pjesë të audiencës së tij u përgjigjën me gjuhën e spiunëve, tradhtarëve, armiqve dhe dënimit.

Manualet e atentateve nuk fillojnë me plumbat. Ato fillojnë të veprojnë nëpërmjet mekanizmit të sinjalit të nxitjes. Ato fillojnë duke kriju nji atmosferë në të cilën armiqësia bëhet e pranueshme dhe dënimi duket i arsyetuar.

Më 10 qershor, Elmi Reçica bëri më shumë sesa njoftoi për nji veprim ligjor. Ai dukej se e dha pikërisht atë lloj leje politike për të cilën hulumtimi ynë paralajmëroi katër muaj më parë. Për herë të parë që nga publikimi, arkitektura e pretenduar e neutralizimit dhe tentim-vrasjeve ose vrasjeve që ne e përshkruam në gjetjet tona hulumtuese duket se e mori nji fytyrë publike.

Më 10 qershor 2026, Elmi Reçica e mori çështjen në duart e veta.

Figura e lartë e PDK-së njoftoi publikisht se kishte dorëzu nji padi civile dhe nji kallëzim penal kundër meje, themeluesit dhe kryeredaktorit të gazetës digjitale . Reçica pretendoi se unë e kisha kërcënu atë dhe familjen e tij, dhe se kisha ba shpifje publike të përsëritura.

Postimi i tij ishte i shkurtër, por politikisht i ngarkuar.

“Të nderuar qytetarë, sot kam dorëzuar padi dhe kallëzim penal ndaj Vedat Xhymshiti, ‘Vudi’, për shkak të kërcënimeve ndaj meje dhe familjes sime, si dhe për shkak të shpifjeve të vazhdueshme publike”, shkroi ai. “Kam besim të plotë se drejtësia do ta thotë fjalën e vete dhe se këta shpifës e kërcënues do ta marrin dënimin që e meritojnë.”

Në pamje të parë, ky ishte nji njoftim ligjor. Në kontekst, ishte diçka tjetër.

Ishte aktivizimi i nivelit më të lartë deri më tani i po atij mekanizmi që redaksia jonë e hulumtimit e ekspozoi më 4 shkurt 2026, kur i publikuam gjetjet e nji hulumtimi 14-muajsh mbi atë që e quajtëm Skema e vrasjeve politike të Hashim Thaçit. Ai hulumtim argumentonte se dhuna politike në Kosovën e pasluftës nuk ishte thjesht nji çështje e vrasjeve të izoluara. Ai përshkruante nji metodë. Së pari, delegjitimoje shënjestrën. Pastaj izoloje shënjestrën. Pastaj prodho nji atmosferë në të cilën dënimi bëhet i mendueshëm. Pastaj përdori mediat lojale, rrjetet e veteranëve, gjuhën institucionale dhe presionin ligjor për ta bërë fushatën të duket e natyrshme, patriotike dhe e ligjshme.

Më 10 qershor, ai manual kaloi në nji fazë të re.

Në mesin e dhjetëra komenteve të gjeneruara nga postimi i Elmi Reçicës ka thirrje të përsëritura për dhunë kundër meje. Në komentet e shfaqura, disa përdorues sugjerojnë dhunë të hapur, por nuk ka pasë asnji reagim publik apo dënim nga zoti Reçica.

Postimi i Reçicës mori rreth 1.5 mijë pëlqime, 9 shpërndarje dhe më shumë se 150 komente. Volumi nuk ishte i jashtëzakonshëm vetvetiu. Përmbajtja ishte.

Redaksia jonë i rishikoi komentet e dukshme nën postimin e tij në Facebook. Ajo që e gjetëm nuk ishte nji debat për prova. Nuk ishte nji diskutim nëse unë e kisha kërcënu vërtet Reçicën apo familjen e tij7. Nuk ishte nji kërkesë publike për fakte, dokumente, data apo kontekst. Ishte nji kor dënimi, degradimi dhe përjashtimi politik.

Disa përdorues e trajtuan Reçicën jo thjesht si nji ankues, por si nji komandant që më në fund kishte vepru.

Bekim Mani iu drejtua atij me nji afërsi domethënëse: “o bos nuk marrin vesh kta me kallxim penal po duhet me jav qu nje njeri tmir mi lan invalid tani marrin vesh”.

Fjala “bos” ka rëndësi. Ajo nënkupton afërsi, hierarki dhe lojalitet. Komenti gjithashtu tregon se si po interpretohej kallëzimi ligjor nga nji pjesë e bazës së Reçicës, jo si nji proces i ftohtë ligjor, but si hapi i parë në disiplinim.

Xhevdet Sokoli shkoi edhe më tej: “Ata duhet me denu me denim me varje ne mes te prishtines”.

Kjo nuk është kritikë. Është nji fantazi publike e dënimit me vrasje e lidhur me nji gazetar pas akuzës së rrejshme të nji politikani.

Rexhep Sadiku shkroi: “Elmi Reçica.Ekam përcjell kët Bir Qeni VUDI UDBASHIN”.

Labinot Baraliu shkroi: “Zotri Reçica Vudi Xhymshiti eshte mbeturine e UDBs serbe. Mos humbë kohë me mbeturina”.

Granit Grana Pasjaqa shkroi thjesht: “vudi asht zagar”.

Të tjerët përdorën fjalorin më të vjetër të tradhtisë së kohës së luftës.

Vexhi Halili shkroi se Reçica kishte bë shumë mirë për padinë penale ndaj “ketij Bp te Serbise”.

Fadil Banthiri shkroi se unë duhej të dërgohesha te prokurori dhe më përshkroi si dikë që prodhon “shpifulina”.

Ferki Oshlani shkroi se unë “duhet te ishte ne burg per shume shkrime pro serbe”.

Petrit Gashi shkroi: “Ai zagari i serbis me kercenu udbashi haj medet”.

Fakti më i rëndësishëm nuk është thjesht se komente të tilla u shfaqën. Është se ato u shfaqën si përgjigje ndaj kornizimit të Reçicës. Politikani pretendoi viktimizim. Turma u përgjigj me shënjestrim të armikut. Kërcënimi i pretenduar ndaj Reçicës u bë, brenda fushës së komenteve, nji lloj liçence për të më përshkru mua si serb, UDB-ash, kriminel, qen, tradhtar dhe nji person që e meriton dënimin me varje ose vrasje.

Ky është manuali vrastar në lëvizje.

Ai fillon me përmbysje. Subjekti i hulumtimit e paraqet veten si viktimë. Gazetari bëhet rreziku. Hulumtimi bëhet kërcënimi. Akuzat ndaj pushtetit zëvendësohen me akuzat ndaj raportuesit. Pastaj audienca ftohet, në mënyrë të tërthortë apo të drejtpërdrejtë, ta plotësojë logjikën emocionale.

Kjo është arsyeja pse postimi i Reçicës i 10 qershorit nuk mund të trajtohet si nji gjest i izoluar ligjor. Ai erdhi pas nji zinxhiri të dokumentuar të eskalimit që filloi pothuajse menjëherë pas hulumtimit tonë të 4 shkurtit.

Më 4 shkurt, redaksia jonë e hulumtimit publikoi “Skema e vrasjeve politike të Hashim Thaçit”. Ne e bëmë të qartë se artikulli nuk ishte nji vendim gjykate. Ishte nji përshkrim i nji metodologjie të pretenduar, i mbështetur nga burime të shumta, të dhëna publike, dokumente institucionale, arkiva mediale dhe dëshmi. Gjetja qendrore ishte se dhuna politike dhe shtrëngimi në Kosovë kishin operu përmes nji sistemi të përsëritshëm. Delegjitimimi vinte i pari. Izolimi pasonte. Pastaj vinte presioni, kapja institucionale, dezinformimi dhe, në rastet më të rënda, eliminimi fizik ose tentativa për eliminim.

Ne e shkruam atëherë se strategjia e anëtarëve të rrethit të Thaçit sipas burimeve tona e ktheu Kosovën në nji shtet ku “atmosferat e atentateve” mund të krijoheshin për ta arsyetu neutralizimin fizik të kundërshtarëve dhe për t’i lidhë lojalistët në cikle të borxhit.

Ajo që pasoi publikimin nuk ishte nji përgënjeshtrim faktik. Ishte nji jetësim i manualit që ne e ekspozuam në shkronja.

Reagimi i parë i madh erdhi nga Organizata e Veteranëve të Luftës. Deklarata e saj publike8 nuk identifikoi gabime faktike në hulumtimin tonë. Nuk tha se cili dokument ishte i rremë, cila kronologji ishte e gabuar apo cili burim ishte keqparaqitë. Në vend të kësaj, e kornizoi hulumtimin si nji fyerje ndaj luftës. Ajo ndarje ka rëndësi. Pasi gazetaria kornizohet si nji sulm ndaj luftës çlirimtare, gazetari nuk trajtohet më si raportues. Ai bëhet nji kërcënim për atë.

Ne e dokumentuam këtë më 8 shkurt në “Reagimi që e konfirmoi raportimin tonë”9. Nën postimin e OVL-së, u shfaq e njëjta sekuencë. Së pari erdhi etiketa. Pastaj erdhi poshtërimi. Pastaj erdhën kërkesat për dënim. Disa përdorues kërkuan ndjekje penale. Të tjerë kërkuan burgim. Të tjerë përdorën gjuhën e tradhtarit, spiunit dhe armikut. Organizata nuk e ndaloi në mënyrë domethënëse eskalimin. Ajo lejoi që atmosfera të formohej.

Faza e dytë erdhi përmes ekosistemit medial. Më 10 shkurt, në “Pse Faktet Tronditën Median e Kosovës”10, ne dokumentuam se si reagimi udhëtoi nga rrjetet e veteranëve në portale, komentues, video sintetike, llogari false dhe lojalistë politikë. Struktura ishte përsëri e njohur. Unë nuk u sfidova me prova. Karakteri im ishte në cak për ta vrarë atë përmes asociimit. U përshkruva si serb, rus, anti-UÇK, i korruptum moralisht, i kontrollum nga jashtë dhe i rrezikshëm. Qëllimi nuk ishte t’i jepje përgjigje hulumtimit. Qëllimi ishte ta bëje leximin e tij shoqërisht të kushtueshëm.

Kështu funksionon manuali kur nuk ka ende nevojë për forcë fizike. Ai shkatërron hapësirën rreth shënjestrës. Ai i paralajmëron lexuesit potencialë, burimet dhe aleatët se qoftë edhe nji pëlqim, nji shpërndarje apo nji shprehje publike e interesit për ta lexuar të vërtetën mund të dënohet. Ai e kthen vëmendjen në bashkëfajësi. Ai e kthen kuriozitetin në rrezik.

Nga qershori, fushata kishte hyrë në nji fazë të tretë, fazën ligjore.

Nji padi dhe nji kallëzim penal mund të jenë mjete legjitime. Asnji redaksi nuk duhet të pretendojë ndryshe. Figurat publike kanë të drejtë të kërkojnë zgjidhje ligjore nëse besojnë se janë shpifë apo kërcënu. Por në këtë rast, faktet rrethuese kërkojnë analizë.

Së pari, postimi i Reçicës publikisht shpërndau akuza të rënda pa paraqitë prova të nji kërcënimi.

Së dyti, postimi më vendosi mua në kategorinë e “shpifësve e kërcënuesve”, gjuhë kjo që mbart dënim moral përpara se ndonji gjykatë apo prokurori ta ketë vlerësu pretendimin.

Së treti, audienca e Reçicës menjëherë e përktheu akuzën në gjuhën e armikut.

Së katërti, ai përkthim e ndoqi të njëjtin model që redaksia jonë e kishte dokumentuar tashmë në shkurt.

Kjo është arsyeja pse ne besojmë se kjo nuk është thjesht nji proces gjyqësor. Ne besojmë se është nji goditje parandaluese në arkitekturën e presionit.

Qëllimi i nji goditjeje të tillë nuk është domosdoshmërisht fitimi në gjykatë. Është zhvendosja e fushëbetejës publike. Ajo e detyron gazetarin ta mbrojë ekzistencën e tij në vend që t’i vazhdojë hulumtimet. U thotë burimeve se redaksia është nën sulm ligjor. U thotë partnerëve medialë se shoqërimi mund të ketë pasoja. I thotë publikut se subjekti i raportimit tani është viktima dhe raportuesi tani është i akuzuari.

Ky është viktimizimi si kundërzbulim.

Është gjithashtu thellësisht i njohur. Në sistemet autoritare dhe pas-autoritare, aktorët e fuqishëm shpesh përgjigjen ndaj ekspozimit jo duke e përgënjeshtru historinë, por duke e përmbysë drejtimin e akuzës. Raportuesi bëhet krimineli. Dëshmitari bëhet gënjeshtari. Hulumtimi bëhet konspiracion. Interesi publik bëhet nji sulm ndaj kombit.

Kosova e ka verzionin e vet të kësaj teknike. Ajo është e mbështjellë me gjuhën e luftës. Ajo e trajton kritikën ndaj rrjeteve të pasluftës të pushtetit si nji sulm ndaj vetë luftës çlirimtare. Ajo e shkrin dallimin mes UÇK-së, SHIK-ut, PDK-së, sakrificës së luftës, pandëshkueshmërisë së pasluftës dhe interesave private të burrave të fuqishëm. Kjo shkrirje është politikisht e dobishme sepse e kthen llogaridhënien në blasfemi.

Këtë e bënë mbështetësit e Reçicës nën postimin e tij. Shumë prej tyre nuk thanë “na tregoni provat”. Ata thanë, në efekt, “dënojeni atë, vriteni atë”.

Këto komente janë të rëndësishme sepse tregojnë transformimin e nji pretendimi ligjor privat në nji mandat kolektiv patriotik. Gazetari nuk po trajtohet si dikush i akuzuar për nji shkelje specifike ligjore. Ai po trajtohet si dikush që e ka fye kombin, luftën, dëshmorët dhe rendin moral.

Pikërisht kështu funksionon delegjitimimi.

Pasi shënjestra vendoset jashtë komunitetit, masat më të ashpra fillojnë të tingëllojnë të arsyeshme. Pasi ai përshkruhet si UDB-ash, serb, tradhtar, qen apo armik, imagjinata publike është e përgatitur për dënim. Kjo nuk është thjesht zhurmë online. Është krijimi i nji mjedisi të pranueshëm për vrasje.

Hulumtimi ynë i shkurtit e përshkroi këtë si nji nga mekanizmat bazë të manualit të atentateve. Para se trupi të sulmohet, sulmohet emri. Para se nji person të neutralizohet, publiku duhet të mësohet të mos e mbrojë atë. Para se dhuna të mund të arsyetohet, shënjestra duhet të bëhet e pamerituar për simpati.

Kjo nuk do të thotë se çdo person që komenton nën postimin e Reçicës është pjesë e nji strukture të organizuar komande. Ne nuk e pretendojmë këtë. Nuk do të thotë se çdo fyerje ishte e udhëzuar. Ne nuk kemi nevojë ta provojmë këtë. Manuali nuk kërkon që çdo pjesëmarrës ta marrë nji urdhër. Ai kërkon nji skriptë të përbashkët, nji sinjal nxitës dhe nji kulturë politike të trajnuar për ta kuptu se kush duhet të mbrohet dhe kush duhet të shkatërrohet. Dhe atë e bëri Elmi Reçica më 10 Qershor.

Kjo është arsyeja pse afërsia e gjuhës ka rëndësi.

"UDB-ash". "Spiun i Serbisë". "Zagar". "Tradhtar". "Shkrime pro-serbe". "Dënim". "Burg". "Ndjekje penale". "Varje". Këto nuk janë fjalë të rastësishme. Janë mjete të vjetra. Ato janë përdorë në Kosovë për dekada për t'i izolu njerëzit e papërshtatshëm. Ato nuk u përgjigjen argumenteve. Ato i shenjojnë objektivat, dhe kjo në praktikë përbën nji fushatë të dokumentuar eskalimi që krijon nji mjedis të rrezikshëm për sigurinë time fizike. Përmes njoftimit të tij publik, Elmi Reçica tani ka marrë nji rol qendror dhe të drejtpërdrejtë në këtë dinamikë presioni, duke e ngritë atë në nji nivel të lartë politik që nga 10 qershori.

Rëndësia e Reçicës në këtë sekuencë nuk është e rastësishme. Ai nuk është nji militant anonim i partisë. Ai është nji figurë e lartë e PDK-së dhe nji njeri emri i të cilit ka qarkullu gjatë në kujtesën publike të Kosovës në lidhje me universin e zbulimit të pasluftës dhe sigurisë partiake të lidhur me SHIK-un. Ne jemi të kujdesshëm këtu. Kujtesa publike nuk është nji vendim gjykate. Shoqërimi politik nuk është provë kriminale. Por rangu ka rëndësi. Kur nji figurë e këtij niveli e vendos gjuhën e viktimizimit kundër meje si gazetar hulumtues, dhe kur audienca e tij përgjigjet me fjalorin e shënjestrimit të armikut, ne nuk po e vëzhgojmë më nji fushatë periferike shpifjesh. Ne po e vëzhgojmë nji eskalim në qendër. Ky lloj presioni publik dhe dehumanizimi përbën nji rrugë që historikisht i ka parapri dhe i ka mundësu sulmet fizike.

Ky është elementi i ri.

Në shkurt, manuali doli në sipërfaqe përmes strukturave të veteranëve, surrogatëve medial, llogarive false apo të dyshimta, komentuesve dhe portaleve. Nga qershori, ai ka arritë në nivelin ku nji figurë e lartë politike publikisht e mban vetë pishtarin.

Kjo ka rëndësi sepse sugjeron se presioni nga hulumtimi ka udhëtuar lart. Makineria nuk mbështetet më vetëm tek forma e delegimit. Nji aktor kryesor, ose të paktën nji përfitues i lartë politik i rendit të vjetër, ka dalë para për ta rimodelu gazetarin si nji kërcënim kriminal.

Ne nuk prisnim që manuali të cilin e ekspozuam të manifestohej aq hapur në këtë nivel të lartë. Prisnim mohim rrethanor. Prisnim komente armiqësore. Prisnim që portalet t’i riciklonin të njëjtat pretendime dhe që lojalistët ta ngrinin zërin. Mirëpo, ajo që nuk prisnim ishte që reagimi ta ndiqte nji sekuencë aq të disiplinuar, aq kronologjike dhe aq besnike ndaj modelit që e kemi dokumentuar. Kjo përshtatje mekanike, në fakt, nuk bën gjë tjetër veçse e vërteton empirikisht dhe pikë-më-pikë saktësinë e hulumtimit tonë.

E megjithatë, këtu është. Së pari erdhi hulumtimi ynë. Pastaj erdhi organizata e veteranëve. Pastaj erdhën turmat e komenteve. Pastaj erdhi faza e shpifjeve sintetike dhe e mediave sociale. Pastaj erdhën portalet. Pastaj erdhi policimi i pëlqimeve dhe i simpatisë publike. Pastaj erdhi kallëzimi ligjor.

Pastaj erdhi fusha e komenteve të Reçicës, ku viktimizimi i pretenduar i nji njeriu të fuqishëm u kthye në urrejtje publike kundër meje si gazetari që kishte raportu mbi sistemin.

Kjo kronologji është arsyeja pse ne besojmë se veprimi i Reçicës është pjesë e të njëjtit operacion. Jo sepse nji padi është në thelb e paligjshme. Jo sepse kallëzimet ligjore nuk mund të dorëzohen në mirëbesim. Por sepse ky kallëzim përshtatet, pothuajse shumë pastër, në nji sekuencë të dokumentuar të presionit që filloi pasi redaksia jonë e ekspozoi makinerinë e pretenduar të dhunës politike të pasluftës.

Pyetja kryesore nuk është nëse Reçica ka të drejtë të shkojë në gjykatë. Ai e ka atë. Pyetja kryesore është se çfarë funksioni politik kreu njoftimi i tij publik.

A ftoi ai nji proces të ftohtë ligjor?

Apo nxiti nji audiencë armiqësore për ta përfundu nji fushatë të delegjitimimit?

Komentet në postimin e Reçicës që edhe i kemi dokumentuar, e japin përgjigjen.

Komentuesit mbështetës të Reçicës nuk diskutuan për prova. Ata kërkuan dënim, kërkuan varjen time dhe shpërfaqën nji gjuhë të hapur dhune, e cila ta kujton fatin tragjik të shumë gazetarëve dhe figurave publike në Kosovën e pasluftës. Ky mjedis linçues e ringjall të njëjtën atmosferë të rrezikshme që i ka shoqëru vrasjet ende të pazbardhura të komandantëve të luftës çlirimtare, të personaliteteve politike të UÇK-së si Behadin Hallaqi e shumë të tjerë, si dhe fushatat e dhunës dhe atentateve kundër zyrtarëve e bashkëpunëtorëve të Presidentit Rugova, apo zyrtarëve policorë që i hetuan këto krime. Ky fjalor nuk është thjesht nji reagim emocional, është rikthim te modeli i vjetër i eliminimit publik të kundërshtarëve. Kjo stukrutrë nuk e ekzaminoi raportimin. Ata e sulmuan raportuesin. Ata nuk e ndanë shpifjen e pretenduar nga kërcënimet. Ata i shkrinë të gjitha në akuzën më të vjetër të tradhtisë. Ajo shkrirje është zemra e metodës.

Ne duhet të jemi gjithashtu të qartë për atë që redaksia jonë nuk po e thotë. Ne nuk po themi se nji sulm fizik është i sigurt. Ne nuk po pretendojmë njohuri për nji plan të ardhshëm. Ne nuk po pohojmë se çdo komentues armiqësor është nji konspirator. Ne po themi se sjellja e dukshme më 10 qershor është e rrezikshme sepse krijon atmosferën që hulumtimi ynë i shkurtit e përshkroi, nji atmosferë në të cilën akuzat ligjore, indinjata patriotike dhe urrejtja publike fillojnë ta përforcojnë njira-tjetrën. Dhe njerëzit u vranë.

Në atë atmosferë, çdo gjë mund të përshkruhet më vonë si spontane.

Kjo është vlera strategjike e nxitjes pa nji urdhër të qartë. Nji figurë e fuqishme nuk ka nevojë të thotë “sulmojeni”. Ai ka nevojë vetëm të thotë “unë jam i kërcënuar nga ky njeri”. Ai ka nevojë vetëm ta kornizojë gazetarin si gënjeshtar, shpifës dhe rrezik për familjen. Nëse shënjestra është etiketuar tashmë si serb, UDB-ash, anti-UÇK dhe armik, audienca e kupton pjesën tjetër.

Kështu mjaftohet përgjegjësia.

Kështu ndërtohet mohueshmëria e besueshme.

Kështu dhuna politike e përgatit terrenin para se të lëvizë.

Konteksti familjar e bën çështjen edhe më serioze. Shtëpia e familjes sime në Kosovë u vandalizua vitin e kaluar. Dritaret u thyen. Prona u dëmtua. Asgjë me vlerë nuk u mor. Mesazhi ishte frika. Unioni Kombëtar i Gazetarëve Britanikë publikisht e dënoi sulmin dhe kërkoi hetim dhe llogaridhënie11. Në atë kontekst, komentet që tani më përshkruajnë mua si spiun serb, zagar, tradhtar apo dikë që meriton dënimin me varje nuk mund të hidhen poshtë si zemërim i padëmshëm.

Ato i përkasin nji vazhdimësie.

Nji redaksi që ka parë tashmë frikësim fizik e ka përgjegjësinë të dokumentojë gjuhën që i paraprin eskalimit të mëtejshëm. Heshtja do të ishte neglizhencë.

Publiku duhet ta kuptojë sekuencën operative. Nji figurë e fuqishme e dorëzon nji kallëzim. Kallëzimi njoftohet publikisht. Njoftimi e kornizon gazetarin si kërcënim. Audienca i përsërit etiketat e vjetra të armikut. Shënjestra dehumanizohet. Procesi ligjor bëhet nji skenë për disiplinim politik. Turma nxehet. Mediave u jepet material. Institucionet ftohen brenda. Shënjestra detyrohet ta mbrojë veten.

Kjo nuk është drejtësi. Kështu bëhet presioni.

Nëse Reçica ka prova për kërcënime, ai duhet t’i paraqesë ato pranë autoriteteve kompetente. Nëse ai pretendon shpifje, ai duhet t’i identifikojë deklaratat specifike, të ballafaqohet me burimet dhe ta testojë mbrojtjen e interesit publik në nji forum të besueshëm. Por nëse qëllimi është të transformohet kontrolli në persekutim, atëherë publiku duhet ta njohë manovrën për atë që është.

Redaksia jonë nuk do ta pranojë shkrirjen e gazetarisë në kriminalitet thjesht sepse njerëzit e fuqishëm nuk dëshirojnë të hulumtohen.

Raportimi në qendër të këtij kontestimi ka të bëjë me çështje të nji interesi të jashtëzakonshëm publik, vrasjet politike të pazgjidhura, struktura të pretenduara të zbulimit të pasluftës, frikësim të dëshmitarëve, manipulim të narratives publike, presion kundër Dhomave të Specializuara të Kosovës dhe hijen e gjatë të SHIK-ut mbi jetën politike të Kosovës. Këto nuk janë fyerje private. Këto janë pyetje të mbijetesës demokratike.

Nji shoqëri nuk mund të jetë e lirë nëse pyetjet për pushtetin trajtohen si kërcënime.

Ajo nuk mund të jetë demokratike nëse lufta përdoret si mburojë për pandëshkueshmërinë.

Ajo nuk mund ta mbrojë kujtimin e çlirimit duke i heshtë ata që hulumtojnë se çfarë u bë në emër të çlirimit.

Kjo është arsyeja pse epizodi i 10 qershorit ka rëndësi përtej nji gazetari dhe nji politikani. Ai tregon se sa shpejt nji figurë e lartë mund të kalojë nga subjekt i hulumtimit në viktimë të vetëshpallur, dhe sa shpejt baza e tij publike mund ta kthejë atë pretendim në nji atmosferë armiqësie. 10 qershori tregon se manuali që e ekspozuam nuk ishte vetëm historik. Ai mbetet i disponueshëm. Ai ende mund të aktivizohet. Ai ende mund ta organizojë emocionin. Ai ende mund ta disiplinojë fjalën.

Pyetja tani është nëse sfera publike e Kosovës do ta njohë atë.

Ne besojmë se veprimi i Elmi Reçicës e përfaqëson fazën ligjore dhe të lartë politike të së njëjtës arkitekturë të presionit që e dokumentuam pas 4 shkurtit. Ne besojmë se kornizimi i tij publik ndihmoi në aktivizimin e nji mjedisi komentesh që më delegjitimoi, më degradoi dhe më shënoi mua si armik. Ne besojmë se kjo është në përputhje me manualin e atentateve që hulumtimi ynë e ekspozoi, jo sepse nji dorëzim në gjykatë është i barabartë me dhunën, por sepse në këtë model presioni ligjor, presioni medial dhe urrejtja shoqërore operojnë bashkë.

Manuali nuk është nji akt i vetëm.

Është nji sekuencë.

Dhe më 10 qershor, ajo sekuencë u aktivizua.

8

Reagim në Facebook i OVL-së, 5 Shkurt, 2026.

Skandali në AKI

Siguri Kombëtare apo Infiltrim i Jashtëm?

A është e mundur që zemra e inteligjencës së Kosovës të jetë komprometuar nga një operacion hibrid me fije deri në Moskë? Ndërsa zyrtarët heshtin, gjetjet tona hulumtuese e zbulojne depërtimin e Ron Patrick, një kontraktor privat që CIA nuk e njeh, derisa ai shëtit lirshëm në korridoret më senzitive të AKI-së.

Në këtë hulumtim ekskluziv, ne e zbërthejmë rrjetin e takimeve sekrete nga Marbella në Prishtinë, lidhjet me asetet ruse dhe rolin e politikës lokale në këtë kapitullim institucional. Siguria e Republikës nuk mund të mbrohet në errësirë.

Abonohuni tani për të lexuar të vërtetën e plotë dhe për ta mbështetur gazetarinë që guxon të pyesë aty ku të tjerët heshtin.

Read more

Në arkivat e ftohta të Woolmead Avenue në Londër, emri i Meliza Haradinajt figuronte si drejtore e një kompanie ndërtimi, ndërsa në Prishtinë, në formularët e pluhurosur të pasurisë, mbretëronte një heshtje e bardhë dhe absolute.

Ky hulumtim depërton në mjegullën e "IN MIDDLE LTD", një subjekt që lindi në Mbretërinë e Bashkuar për t’u fshirë nga sytë e publikut kosovar pikërisht kur pushteti po i ndërronte duart.

Për tri vite radhazi, dora e Meliza Haradinajt që firmoste vendime shtetërore, refuzonte t’i tregonte Agjencisë Kosovare Kundër Korrupsionit se kishte pronësi mbi aksionet britanike, duke krijuar një zbrazëti që flet më fort se çdo dëshmi gjyqësore. Mes dokumenteve të shpërbërjes dhe bilanceve minimale, zbulohet arkitektura e një elite që jeton mes dy botëve: njëra ku pasuria lulëzon në fshehtësi dhe tjetra ku morali politik shitet si transparencë.

Kur maskat bien në Londër, e vërteta mbetet jetim në Prishtinë, duke lënë pas vetëm pyetjen e rëndë se si një "harresë" e tillë u shndërrua në biletë për t'u rikthyer në zemër të Presidencës së Republikës.

ABONOHU PËR TA LEXUAR HULUMTIMIN NË TËRËSI

Read more

Një pyetje publike mbi errësirën e takimeve me Grenellin u asgjësua brenda sekondash, sikur dora e Meliza Haradinajt të kërkonte ta fshinte jo thjesht një koment, por vetë kujtesën e një republike. Kjo histori, që nis me një "delete" dhe përfundon në korridoret e Presidencës, është një zbritje në bodrumet e pushtetit ku votat bliheshin me gjashtë mijë euro dhe ku ashensorët e shtetit privatizoheshin si pasuri feudale.

Nga laptopët e pakthyer te llogaritë në Barclays e deri te Audi A8 që shkëlqen mbi varfërinë e Kosovës, ky hulumtim e zbërthen arkitekturën e një elite që predikon transparencë ndërsa blindon veten pas bllokimeve digjitale.

Kur një zyrtare e lartë fshin pyetjen, ajo nuk po e mbron qetësinë, por po e hap dosjen e një skandali që asnjë klikim nuk mund ta mbysë më.

Lexojeni kronologjinë e një rënieje morale që nuk njeh fund

Read more

Read more

A e paralajmëroi Artan Behrami destabilizimin e Kosovës, apo destabilizimin e sistemit të Hashim Thaçit?

Pse njeriu që dikur ndihmoi në ndërtimin politik të Gjykatës Speciale sot e quan atë komplot?

Kush po frikësohet realisht nga verdikti në Hagë, qytetarët apo rrjeti i vjetër i pushtetit?

Pse çdo hetim ndaj Thaçit shpallet sulm ndaj UÇK-së?

Dhe pse emrat që për vite e kontrolluan politikën, mediat dhe frikën publike po flasin tani me gjuhën e panikut?

Nëse drejtësia e rrëzon sistemin e tyre, çfarë tregon kjo për mënyrën se si është ndërtuar shteti?

Read more