Gjatë kësaj pune, unë jo vetëm që kam identifikuar, analizuar dhe shkruar për operacionet e ndikimit rus dhe serb në rajon, por kam hasur edhe në zgjatime të tyre brenda Kosovës. Dhe, bashkë me këtë, jam përballur edhe me një tjetër realitet, me individë dhe struktura që, në mungesë lavdie të vetën, përpiqen ta përdorin figurën e padiskutueshme dhe sakrificën historike të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës si mbulesë për kriminalitet, për manipulim politik dhe për veprime që e minojnë vetë Republikën e Kosovës dhe vlerat mbi të cilat ajo është ngritur.

Nganjëherë, në punën time, diçka mund të më ikë. Jo sepse nuk e kërkoj, por sepse struktura që e kam përballë ka shtresa të shumta. Ajo lëviz, reagon, bërtet, trembet dhe sulmon në forma të ndryshme. Dhe sa herë që ndodh kjo, unë shoh të njëjtin model. Në vend të një përballjeje me fakte, vjen një përpjekje për ta paraqitur punën time si sulm ndaj UÇK-së. Jo pse unë kam shkruar ndonjëherë kundër saj, por sepse i kam ekspozuar ata që e përdorin emrin e saj për ta fshehur pisllëkun e vet. Të tjerë kanë shkuar edhe më larg, duke shpikur origjina për mua, lidhje gjaku, lidhje e adresa imagjinare për mua, sikur të isha nga Beogradi, sikur të kisha një identitet të fshehur, sikur të ekzistonte ndonjë provë që unë, në qoftë edhe një rast të vetëm, kam cenuar interesin kombëtar apo karakterin tim profesional. Nuk ekziston. Dhe pikërisht pse nuk ekziston, shpikja bëhet mjeti i tyre i fundit.

Unë studioj në Londër strategjitë ruse të dezinformimit, bashkë me mënyrën si ato janë përvetësuar dhe përshtatur edhe nga Serbia dhe aleatët e saj në Kosovë. Prandaj, kur i shoh këto sulme, unë e njoh menjëherë modelin. E njoh logjikën e përmbysjes, ku kritiku shndërrohet në armik. E njoh teknikën e zhvendosjes së vëmendjes, ku pyetja zëvendësohet me etiketë. E njoh përpjekjen për ta mjegulluar të vërtetën duke prodhuar zhurmë. Dhe pikërisht në mesin e kësaj zhurme, unë u përballa me një emër që prej kohësh lëvizte anash kësaj skene, duke folur për mua me nënkuptime, insinuata dhe gjysmëfjalë. Ai emër ishte Fadil Kajtazi.

Më 1 prill 2026, Kajtazi publikoi një postim2 ku fliste për atë që ai e quante “luftë hibride” të shërbimeve inteligjente serbe kundër Kosovës. Në tekstin e tij, ai përpiqej ta ndërtonte një kornizë teorike me katër objektiva strategjikë, sipas të cilës Serbia synon ta paraqesë Kosovën si shtet jofunksional dhe, në rrethana të favorshme, t’i krijojë kushtet për rikthimin e ndikimit të saj me mjete të tjera. Deri këtu, lexuesi mund ta kishte përshtypjen se kemi të bëjmë me një analizë politike, sado e diskutueshme qoftë ajo. Por thelbi i postimit të tij ishte tjetërkund.

Në atë tekst, Kajtazi rendiste disa emra publikë, mes tyre edhe emrin tim, duke pretenduar se figura si unë ishin “eksponentë” që, sipas tij, po e legjitimonin këtë strategji përmbytëse. Ishte një akuzë e rëndë, por jo e mbështetur në ndonjë provë. Ishte një përfshirje e emrit tim në një skemë të dyshimtë politike dhe propagandistike, pa asnjë referencë të verifikueshme, pa asnjë citim të punës sime që do ta mbështeste atë akuzë dhe pa asnjë përpjekje për ta ndarë opinionin nga fakti.

Ajo që ai shkruante meriton të lexohet me kujdes, jo vetëm për atë që thoshte, por për mënyrën se si e thoshte. Teksti i tij përpiqej të vendoste barazi mes kritikës publike, debatit mbi historinë, pyetjeve mbi përdorimin politik të luftës dhe një operacioni të mirëfilltë armiqësor kundër shtetit. Kuptimi i vërtetë i asaj qasjeje nuk ishte mbrojtja e Kosovës. Ishte kriminalizimi i atyre që nuk pajtohen me të ose grupin e tij. Ishte ndërtimi i një klime ku çdo pyetje e pakëndshme mund të etiketohej si pjesë e një axhende të huaj.

Postimi i tij m’u shfaq rastësisht në rrjedhën time të murit në fejsbuk. Unë nuk mund ta injoroja. Jo sepse ishte hera e parë që sulmohesha, por sepse mënyra si ai e ndërtoi atë akuzë ishte tipike për kulturën e baltosjes politike që e ka helmuar për vite debatin publik në Kosovë. Unë iu përgjigja publikisht3. Reagimi im ishte i ashpër. Ishte një kundërpërgjigje e zemëruar ndaj një sulmi që, në thelb, synonte të më paraqiste si pjesë të një veprimtarie anti-Kosovë vetëm pse unë kam shkruar kundër instrumentalizimit të UÇK-së nga individë me interesa të tjera.

Në atë reagim, unë e akuzova Kajtazin se po i përdorte pikërisht ato metoda që ai pretendonte se po i denonconte. I thashë se etiketimet e tij si “agjent i huaj” dhe “hibrid” nuk ishin analizë, por zbatim i një doktrine të njohur të luftës psikologjike, ku agresori i projekton mbi kundërshtarin mëkatet e veta. Kuptimi i përgjigjes sime ishte i thjeshtë. Kur një njeri nuk sjell prova, por etiketa, ai nuk po kërkon ta sqarojë publikun. Ai po përpiqet ta trembë atë.

Unë bëra fotografi të postimit të tij dhe të reagimit tim, dhe i shpërndava që lexuesit e mi ta shihnin vetë përballjen. Kjo është e rëndësishme, sepse më vonë, gati tri javë pas debatit fillestar, komentet e mia nën postimin e tij dukeshin të fshira. Ato nuk ishin më aty. Ky detaj mund të duket teknik, por nuk është i parëndësishëm. Në debatet publike, fshirja e gjurmëve është shpesh një mënyrë për ta zbutur ose rishkruar pas ngjarjes peshën e asaj që është thënë.

Kajtazi nuk u mjaftua me postimin e 1 prillit. Ai hyri drejtpërdrejt në debat me mua4. Në komentet që pasuan, ai më akuzoi sërish se po “shisja narrativën për UÇK-në terroriste” dhe se po i shërbeja Serbisë. Këto nuk ishin thjesht fyerje politike. Ato ishin përpjekje të përsëritura për të më paraqitur, para publikut, si një zgjatim të armikut. Në kontekstin kosovar, kjo lloj gjuhe nuk është neutrale. Ajo e ngarkon individin me një damkë publike që ka për synim ta e prek jo vetëm reputacionin, por edhe sigurinë e tij.

Unë iu përgjigja duke e sfiduar me pyetje konkrete. E pyeta nëse ishte e vërtetë, sipas burimeve tona brenda KFOR-it, se Sinan Zhegra kishte marrë pension pleqërie nga Serbia deri në vdekje. Më tej, e pyeta nëse edhe vetë Kajtazi vazhdonte të merrte para nga fondet pensionale të Serbisë. Këto ishin pyetje të drejtpërdrejta. Ato nuk ishin vendime gjyqësore, as pretendime të shpallura si fakte të mbyllura, por pyetje publike që kërkonin përgjigje publike. Unë i thashë se do t’i dërgoja pyetje të drejtpërdrejta dhe se publiku kishte të drejtë të dinte kush ishte ai, përtej maskës patriotike.

Përgjigjet e tij nuk sollën qartësi. Në vend të tyre, ai i përsëriti akuzat ndaj meje dhe u zhvendos në terren tjetër, te “listat”, te “spiunët”, te insinuatat. Një herë tha se nuk kishte informacion për çështjen e pensionit të Sinanit, por se kishte “një listë” të tij për spiunët e Gjilanit dhe Livoçit të Poshtëm. Më vonë, kur e shtyva sërish drejt pyetjes fillestare, ai kaloi nga mosdija te një pranim i tërthortë. Shkroi, në thelb, se “për hatrin tim” po e pranonte se Sinani paska marrë pensionin e Serbisë. Ky ndryshim është i rëndësishëm. Ai nuk e sqaroi çështjen. Por e zbuloi lëvizjen e brendshme të debatit, nga mohimi, te shmangia, te pranimi i pjesshëm.

Për mua, kuptimi i kësaj ishte më i rëndë sesa vetë toni i përplasjes. Kur një figurë publike kalon nga “nuk kam informacion” te “po, le ta pranojmë”, ai nuk po e forcon besueshmërinë e vet. Ai po e zbulon se akuzat e tij ndaj tjetrit janë shumë më të lehta për t’u artikuluar sesa përgjigjet për veten e tij.

Për mua, kuptimi i kësaj ishte më i rëndë sesa vetë toni i përplasjes. Kur një figurë publike kalon nga “nuk kam informacion” te “po, le ta pranojmë”, ai nuk po e forcon besueshmërinë e vet. Ai po e zbulon se akuzat e tij ndaj tjetrit janë shumë më të lehta për t’u artikuluar sesa përgjigjet për veten e tij.

Por ka edhe një shtresë tjetër, më të thellë, që e bën këtë moment edhe më domethënës. Sipas informacioneve që redaksia jonë në Londër ka marrë nga burime ndërkombëtare, detaje si pensioni i Sinan Zhegrës nga Serbia nuk kanë qenë njohuri publike. Ato kanë qarkulluar vetëm brenda qarqeve të mbyllura të shërbimeve dhe rrjeteve të lidhura me to. Në këtë kuptim, fakti që Kajtazi hyri në një territor kaq specifik, edhe në mënyrë të tërthortë, ngre një pyetje që nuk mund të shmanget. Sepse jashtë atij rrethi të ngushtë, shumë pak njerëz do të kishin pasur qasje në një informacion të tillë.

Ai mund të mos ketë qenë i vetëdijshëm për peshën e asaj që po e pranonte në mënyrë të pjesshme. Por në atë moment, pa e thënë drejtpërdrejt, ai konfirmoi diçka tjetër, një afërsi, një besueshmëri dhe një lidhje që, sipas të dhënave që ne i kemi analizuar, përputhet me vlerësimin se ai ka qenë një njeri i besuar në rrethin e Sinan Zhegrës. Dhe kjo, në vetvete, është më shumë sesa një përgjigje. Është një dritare që hapet mbi një marrëdhënie që deri atëherë ishte mohuar.

Debati u zgjerua edhe te lexues të tjerë. Disa prej tyre e kundërshtuan Kajtazin dhe e pyetën se ku i kishte faktet për akuzat ndaj meje. Ai u përgjigj se ato ishin “publike”. Por, sa herë kërkoheshin burime, dokumente, metodë verifikimi, ai nuk jepte asgjë të verifikueshme. Unë i kërkova hapur, kush, çfarë, ku, kur, cili ishte burimi, cila ishte metoda, ku ishin dëshmitë. Ai nuk i solli.

Në atë boshllëk të provës, doli në pah një model i njohur. Akuza të mëdha. Fjalor i ngarkuar emocionalisht. Referenca patriotike. Përdorim i traumës historike. Dhe mungesë totale e dokumentimit. Kjo është arsyeja pse unë nuk e shoh këtë si një grindje të zakonshme në rrjete sociale. E shoh si një ilustrim të mënyrës se si diskreditimi funksionon në mjedise të brishta demokratike. Fillimisht krijohet mjegull. Pastaj viktima paraqitet si armik. Më pas publikut i kërkohet të zgjedhë jo mes faktit dhe gënjeshtrës, por mes identiteteve të ngarkuara emocionalisht.

Një tjetër element i rëndësishëm në këtë histori erdhi nga komente të lexuesve të mi. Reshat Sahitaj, për shembull, ndërhyri duke e kritikuar ashpër Kajtazin dhe duke ngritur pretendime të vjetra për mjedisin ku ai kishte vepruar në vitet 1990. Unë iu përgjigja Sahitajt duke e vendosur reagimin tim në një kornizë më të gjerë, se prej rreth gjashtë muajsh ne në redaksinë tonë ishim të angazhuar në një proces të kujdesshëm hulumtimi lidhur me një temë tjetër, por që aktiviteti i Kajtazit na kishte rënë në sy dhe se disa gjetje të deritanishme lidhur me të përputheshin me ato që na kishin thënë edhe burime të tjera publike.

Kjo ka rëndësi, sepse shpesh sulmet publike ndaj gazetarit përshkruhen sikur ai të ketë reaguar në mënyrë impulsive, personale, kapriçioze. Nuk ishte kështu. Ajo që ndodhi më 1 dhe 2 prill 2026 ishte vetëm shpërthimi i dukshëm i një tensioni më të gjatë, që lidhej me një punë hulumtuese të vazhdueshme dhe me një model të përsëritur ndërhyrjesh publike nga Kajtazi.

Më 6 prill 2026, ngjarja mori një kthesë të re. Atë ditë unë reagova ndaj një postimi të Besian Mustafës, deputet i Lidhjes Demokratike të Kosovës. Reagimi im ndaj tij ishte sërish i ashpër5. E akuzova për ikje nga debati, për tallje në vend të ballafaqimit dhe për mungesë serioziteti përballë çështjeve që, sipas meje, lidhen me dëmet institucionale ndaj shtetit. Mustafa, nga ana e tij, mu përgjigj6 me një batutë përçmuese, duke thënë se unë i paskam “thurrë ca vargje” dhe duke ironizuar reagimin tim.

Por pikërisht nën atë postim të Mustafës, Fadil Kajtazi hyri sërish në debat. Dhe aty, përplasja kaloi nga shpifja politike në gjuhë që unë dhe redaksia ime e konsideruam si kërcënim të drejtpërdrejtë. Në komentet e tij7, Kajtazi kërkonte që unë të sillja dokumente në Prokurori dhe përdorte një gjuhë të ulët, degraduese dhe kërcënuese ndaj meje. Nuk ka nevojë të ripërsëritet e plotë për ta kuptuar përmbajtjen e saj. Mjafton të thuhet se ishte gjuhë e ngarkuar me nënkuptime të qarta dhune fizike dhe poshtërimi

Interesant në këtë pikë është një detaj që nuk lidhet me tonin, por me përmbajtjen faktike. Në dokumentet që redaksia jonë në Londër i ka parë dhe verifikuar, të cilat paraqiten si regjistra të inteligjencës së misionit të NATO-s (KFOR) në Kosovë, përmendet se sipas dëshmisë së Sinan Zhegrës, Fadil Kajtazi ka operuar në lidhje me SDB-në, (Shërbimin e Sigurimit Shtetëror të ish-Jugosllavisë), një aparat i njohur për operacione të kundërzbulimit, spiunazhit dhe kontrollit politik gjatë regjimit të Millosheviqit. Ajo që e bën këtë edhe më domethënëse është fakti se unë nuk e kam përmendur në asnjë moment publikisht këtë element në komentet apo reagimet e mia ndaj Kajtazit. Ishte vetë ai që, në këtë përgjigje (që e shihni më poshtë), e solli në diskurs termin SDB, pa u nxitur nga unë. Në një debat ku shumëçka hidhet si akuzë pa bazë, ky është një nga ato raste kur një detaj del në sipërfaqe jo nga pyetja, por nga vetë përgjigjja.

Kuptimi i këtij kalimi është thelbësor. Deri në atë pikë, ai po përpiqej të më paraqiste si armik politik. Më 6 prill, toni u shndërrua në kanosje (lexo reagimin e tij në foton më lart). Dhe kjo, në një shoqëri ku kujtesa e kërcënimeve ndaj gazetarëve dhe kritikëve publikë është ende e gjallë, nuk është detaj retorik. Është vijë ndarëse.

Unë iu përgjigja duke e bërë të qartë se një gjuhë e tillë nuk është burrëri, nuk është debat, nuk është polemikë. Është materie për organet e rendit. Iu referova publikisht Kodit Penal të Kosovës, duke përmendur nenet që lidhen me kanosjen dhe me nxitjen e përçarjes e urrejtjes. I thashë se gjuha e tij nuk më frikësonte, por se po dokumentohej. Sepse, në fund, gazetaria jo vetëm shkruan, por edhe arkivon.

Kajtazi vazhdoi. E përsëriti kërkesën për dokumente. E përsëriti gjuhën e dhunës. Madje në një moment u përpoq ta jepte një verzion të ri për raportin e tij me Sinan Zhegrën. Sipas tij, në kohën kur Zhegra kishte qenë oficer i SDB-së, ai vetë kishte qenë i ri dhe nuk kishte pasur mundësi të ishte informator i tij. Më tej, ai pretendoi se kur ishte rritur dhe ishte bërë oficer i Shërbimit Informativ të Republikës së Kosovës, Zhegrën dhe të tjerë “i kishin rekrutuar të punonin për ne” siç shkroi ai. Po në atë koment, ai shkoi edhe më tej, duke e futur në sulm edhe babanë tim, për të cilin tha se i kishin treguar se kishte qenë spiun i UDB-së.

Ky është një moment që nuk duhet humbur në shpejtësinë e leximit. Sepse aty del e zhveshur e gjithë logjika e sulmit. Kur nuk mjafton etiketa ndaj gazetarit, sulmi zgjerohet te familja. Kur nuk mjafton teoria e përgjithshme, hidhet baltë mbi babanë. Kur nuk mjafton ideja e tradhtisë publike, sajohet trashëgimia e tradhtisë private. Kjo nuk është analizë. Kjo është kulturë e njollosjes.

Pas këtyre kërcënimeve, më 8 prill 2026, unë udhëzova këshilltaren tonë ligjore, Ezra Leibowitz, që t’i dërgonte Prokurorisë Speciale të Kosovës një njoftim formal. Në atë letër, ajo shkruante në cilësinë e përfaqësueses ligjore të redaksisë The . Letra kërkonte ndërhyrje të menjëhershme në lidhje me kërcënime të qarta fizike, frikësim dhe ngacmim të vazhdueshëm të drejtuar kundër meje, si kryeredaktor dhe themelues i redaksisë sonë.

Aty theksohej se gjuha e përdorur nga Kajtazi nuk ishte më thjesht shpifëse, por kishte kaluar pragun e sjelljes penale sipas ligjeve të Republikës së Kosovës. Letra citonte dy nga shprehjet publike më të rënda të përdorura prej tij dhe shpjegonte se, në kontekst, ato përbënin kërcënim të drejtpërdrejtë me dhunë fizike dhe poshtërim, me qëllim frikësimin dhe heshtjen e gazetarit. Më tej, letra përmendte nenin 181 për kanosjen, nenin 141 për nxitjen e urrejtjes dhe dispozita të tjera relevante për ngacmimin, frikësimin dhe pengimin e veprimtarisë së ligjshme profesionale.

Kjo letër nuk ishte vetëm akt procedural. Ishte edhe një vijë ndarëse morale. Sepse kur gazetari që kërcënohet dokumenton, ruan provat dhe i drejtohet ligjit, ai po e bën atë që shteti pretendon se duhet bërë. Ai po ia lë institucioneve atë që u takon institucioneve. Ne, si redaksi, nuk jemi prokurori. Nuk jemi polici. Nuk jemi gjykatë. Detyra jonë është të hulumtojmë, të verifikojmë, të publikojmë dhe, kur kërcënimi kalon kufirin penal, t’i njoftojmë organet kompetente.

Në atë njoftim theksohej gjithashtu se ne po e informonim edhe Ambasadën Britanike në Prishtinë, Kryetarin e Komisionit për Punë të Jashtme të Parlamentit të Mbretërisë së Bashkuar, Union Kombëtar të Gazetarëve në Britani dhe përfaqësues të trupit diplomatik të QUINT-it. Kjo tregon se çështja nuk shihej vetëm si problem personal, por si një çështje që prek lirinë e shprehjes, lirinë e shtypit dhe sigurinë e gazetarëve.

Përgjigjja nga Prokuroria nuk erdhi. Të paktën jo deri në momentin kur po shkruaj këtë rrëfim. Heshtja e saj është një fakt po aq i rëndësishëm sa kërcënimi vetë. Jo sepse heshtja provon qëllim, por sepse në shoqëri të brishta, mungesa e reagimit institucional shpesh krijon përshtypjen e paprekshmërisë për ata që sulmojnë.

Në të njëjtën linjë, unë kërkova që hulumtuesi ynë t’i njoftonte edhe Asociacionit të Gazetarëve të Kosovës. Në emër të , botues i The dhe , ai u dërgoi një letër ku përshkruhej situata, citohej përmbajtja kërcënuese e komenteve publike të Kajtazit dhe kërkohej që asociacioni të dilte me një reagim publik, t’i dënonte kërcënimet, t’u bënte thirrje autoriteteve për hetim të menjëhershëm dhe të riafirmonte rëndësinë e mbrojtjes së gazetarëve nga dhuna dhe frikësimi.

As prej tyre nuk pati reagim. Asnjë përgjigje. Asnjë deklaratë. Asnjë shenjë publike solidariteti. Asgjë.

Kjo heshtje e dytë, ajo e organizatës që pretendon se mbron lirinë e shtypit, për mua është ndoshta po aq domethënëse sa vetë kërcënimi. Sepse kërcënimi i një individi është problem serioz, por i pritshëm në një klimë të helmuar. Heshtja e atyre që kanë mandat moral për ta dënuar, e zgjat jetën e atij kërcënimi. Ajo i jep atij hapësirë. Ajo i thotë publikut se disa gazetarë janë të denjë për mbrojtje, e disa të tjerë mund të lihen në heshtje.

Kjo histori, pra, nuk është vetëm historia e një grindjeje mes meje dhe Fadil Kajtazit. Nuk është as vetëm historia e një serie komentesh në Facebook. Është historia e një mekanizmi më të gjerë. Fillon me etiketim. Vazhdon me shpifje. Zgjerohet me sulm familjar. Kalon në kërcënim. Dhe teston institucionet përmes heshtjes së tyre.

Datat e kësaj historie janë të qarta. Më 1 prill 2026, Kajtazi publikoi postimin ku më renditi mes emrave që, sipas tij, po legjitimonin një strategji përmbytëse kundër Kosovës. Më 2 prill, sipas rrjedhës së debatit, përplasja në komente mori formën e një polemike të drejtpërdrejtë mes nesh, ku ai i përsëriti akuzat e tij dhe unë i kërkova prova e përgjigje. Më 6 prill, nën postimin e Besian Mustafës, gjuha e tij kaloi në kërcënim të drejtpërdrejtë. Më 8 prill, përmes avokatit tonë, ne e njoftuam Prokurorinë Speciale të Kosovës. Më pas, përmes hulumtuesit tonë, e njoftuam Asociacionin e Gazetarëve të Kosovës. Dhe deri në kohën kur po e shkruaj këtë, përgjigjja institucionale është zero.

Po aq të qarta janë edhe citimet që e mbajnë këtë histori në këmbë.

Kajtazi më quajti “hibrid”, më akuzoi se po i shërbeja Serbisë dhe se po “shisja narrativë kundër UÇK-së”.

Më pas, në momentin e përshkallëzimit, përdori një gjuhë të rëndë kërcënuese që në vetvete, për nga kuptimi dhe konteksti, nuk le vend për keqkuptim. Dhe më tej, kur u përball me pyetje për figurën e Sinan Zhegrës, ai lëvizi nga mohimi në pranim të tërthortë, më pas në justifikim dhe më në fund në kundërsulm familjar.

Edhe kuptimi i përgjigjeve të mia është i qartë. Unë nuk kam pretenduar se debati publik e zëvendëson drejtësinë. Përkundrazi. Unë kam insistuar se përgjegjësia ime si gazetar është të pyes, të verifikoj dhe t’i mbroj burimet. Kur ai kërkoi që unë t’i dorëzoja dokumentet me dëshirë Prokurorisë, unë iu përgjigja me një parim themelor të gazetarisë hulumtuese, se burimet dhe dëshmitë nuk i dorëzohen individëve nën kërcënim, por institucioneve përmes rrugëve ligjore. Kjo nuk është shmangie. Kjo është vetë ndarja që e mban gjallë rendin demokratik. Gazetaria ekspozon. Prokuroria heton. Gjykata vendos.

Për mua, ajo që ka ndodhur këtu flet për tri kriza njëherësh.

Së pari, krizën e debatit publik, ku akuza pa prova përdoret si zëvendësim për argumentin.

Së dyti, krizën e kulturës politike, ku emri i luftës dhe gjaku i dëshmorëve përdoren si mburojë për ta heshtur pyetjen.

Dhe së treti, krizën institucionale, ku kërcënimi ndaj gazetarit nuk prodhon as urgjencë, as reagim, as solidaritet të dukshëm.

Unë po e shkruaj këtë jo si njeri i ftohtë pas një tavoline sterile, por si gazetar që e ka parë nga afër mënyrën se si propaganda dhe frikësimi ecin gjithnjë krah për krah. E para e krijon armikun imagjinar. E dyta e godet atë. E para ia heq njeriut të drejtën për t’u dëgjuar. E dyta përpiqet t’ia heqë guximin për të folur. Dhe kur të dyja shoqërohen me heshtje institucionale, mesazhi që i jepet shoqërisë është i rrezikshëm, se kush bërtet më fort, kush fyen më rëndë dhe kush kërcënon më egër, mund ta shtyjë të vërtetën në qoshe.

Por unë nuk besoj se e vërteta rrëzohet kaq lehtë. Jo sepse është gjithmonë e fortë, por sepse ajo kërkon dëshmitarë. Dhe kjo është ajo që ne vazhdojmë ta bëjmë në redaksi. Të dëshmojmë. Të ruajmë. Të krahasojmë. Të pyesim. Të shkruajmë.

Sepse në fund, ajo që ndodhi mes 1 dhe 8 prillit 2026 nuk ishte thjesht një zënkë digjitale. Ishte një pamje e përqendruar e një kulture të tërë politike që ende nuk është çliruar nga zakoni i vjetër për ta zëvendësuar provën me sharje, pyetjen me tradhti dhe përgjegjësinë me kërcënim. Dhe kur institucionet heshtin para kësaj, heshtja nuk është më neutralitet. Heshtja bëhet pjesë e problemit.

MODELI SLLAV I DISKREDITIMIT

Kjo ekspozitë e dhunës verbale dhe e degradimit moral nuk është thjesht një dështim i mirësjelljes qytetare nga ana e Fadil Kajtazit, por është manifestimi i fundit i një sistemi që po shembet nën peshën e të vërtetave të veta të pashpirt. Fakti që Besian Mustafa, një deputet i Republikës që paguhet për ta mbrojtur rendin ligjor dhe dinjitetin njerëzor, i lexoi këto kërcënime makabre për gjymtim fizik dhe poshtërim seksual në murin e tij dhe zgjodhi të mos thoshte asnjë fjalë, është dëshmia më dërrmuese e asaj që Kadareja do ta quante ngrirja e institucionit. Kur një përfaqësues i popullit lejon që hapësira e tij publike të shndërrohet në një arenë ku bëhet thirrje për dhunë kundër një gazetari, ai nuk është më një vëzhgues neutral, por bëhet një vëzhgues i ftohtë i një krimi në proces, një lloj bashkëfajtori në heshtje që përmes mosveprimit i jep legjitimitet kanosjes. Kjo heshtje nuk është harresë, ajo është një akt politik që sinjalizon se në Kosovën e sotme mbrojtja e lirisë është selektive dhe se disa të vërteta janë shumë të rrezikshme për t’u mbrojtur nga komoditeti i një mandati parlamentar.

Analiza e diskursit të Fadil Kajtazit zbulon një përputhje kirurgjikale me doktrinat ruse dhe serbe të operacioneve përmbysëse (subversive), konkretisht me metodologjinë e Maskirovkas8 ruse dhe operacionet e ndikimit të SDB-së serbe. Sjellja e tij e ndjek pikë për pikë manualin e operacioneve psikologjike ku agresori e akuzon viktimën për pikërisht ato mëkate që ai vetë po i kryen, siç është etiketimi i një hulumtuesi të ndikimit rus si agjent. Kalimi i menjëhershëm nga debati mbi faktet te karaktervrasja përmes sulmeve mbi origjinën, gjakun dhe familjen, është një teknikë klasike e KGB-së për ta asgjësuar kredibilitetin e burimit kur informacioni nuk mund të përgënjeshtrohet. Të operosh me këtë saktësi metodologjike kërkon më shumë se thjesht mllef, sepse kërkon trajnim specifik në teknikat e inteligjencës dhe kundërzbulimit për ta ekzekutuar këtë strategji të kontrollit reflektiv ku kundërshtari nxitet të bëjë lëvizje që i shërbejnë narratives së sulmuesit. Gjurma e kësaj strategjie të çon drejt e në arkivat e errëta të shërbimeve sllave ku mbrojtja e vërtetë nuk bëhet me fakte, por me prodhimin e mjegullës dhe frikës.

Në këtë dritë dëshmitë e Sinan Zhegrës të regjistruara nga KFOR-i nuk duken më si thjesht dokumente arkivore, por si çelësi i vetëm që e shpjegon egërsinë e Kajtazit ndaj një gazetari që i ka ekspozuar pa pushim operacionet ruse dhe serbe në Ballkan. Konsistenca me të cilën ai sulmon tregon se ai nuk po e mbron UÇK-në apo LDK-në, por po e mbron veten dhe rrjetin e tij nga dekonspirimi përfundimtar. Kur mbrojtësi i vetëshpallur i shtetit përdor të njëjtat armë degraduese si agresori i shtetit, historia pushon së qeni një debat dhe kthehet në një tragjedi të identiteteve të dyfishta ku targetimi i gazetarit është reagimi imunitar i një strukture paralele që e ndjen se drita e hulumtimit po i afrohet bunkerit të fundit të dezinformimit. Kajtazi me sjelljen e tij po tregon se përfshirja e tij me ato strategji që synojnë asgjësimin e zërave kritikë tregon një histori shumë më të thellë dhe më të errët sesa thjesht një polemikë në rrjete sociale, ajo tregon se tradhtia ndaj interesit kombëtar shpesh fshihet pas varrmihësit më të zhurmshëm të patriotizmit të rremë.

2

Postimi i Fadil Kajtazit në Facebook, 1 Prill, 2026.

3

Përgjigja ime në Facebook, ndaj postimit të Fadil Kajtazit, më 2 Prill, 2026.

5

Reagimi im ndaj Besian Mustafës së LDK-së në Facebook, 6 Prill, 2026.

6

Përgjigja e Besian Mustafës në Facebook, më 6 Prill, 2026. Unë i reagova përgjigjes së tij në postimin e tij në Facebook.

7

Komentet e Fadil Kajtazit në postimin e Besian Mustafës në Facebook, 6 Prill, 2026.

Në qendër të shpjegimit të Gashit qëndronte një pohim i përsëritur disa herë, pothuajse si një tezë mbrojtëse themelore, se ekspozita nuk ishte një produkt i pavarur, por vazhdimësi e një projekti më të gjerë që përfshinte librin dhe një platformë digjitale në ndërtim. “Ekspozita është vazhdimi i projektit të librit”, tha ai, duke e përkufizuar këtë si një “trilogji”, ku libri shërben si bazë dokumentare, ekspozita si ndërhyrje publike dhe faqja e internetit si arkiv i hapur dhe i përditësueshëm. Në këtë kuptim, ekspozita nuk ishte menduar si produkt përfundimtar, por si një ndërmjetësim i përkohshëm i një pune më të gjatë dhe më komplekse.

Megjithatë, pikërisht kjo ndërmjetësi fizike, vendosja në shesh, ishte ajo që e transformoi materialin nga një objekt leximi në një objekt reagimi2. Gashi vetë e pranoi se reagimet fillestare, gjatë ditëve të para të ekspozimit, kishin qenë kryesisht pozitive, madje entuziaste. Ai foli për “dhjetëra e dhjetëra mesazhe” dhe për një pritje që, sipas tij, konfirmonte qëllimin edukativ dhe përkujtimor të projektit. Por kjo periudhë, në rrëfimin e tij, përfundon papritur me ndërhyrjen e një reagimi publik të një të mbijetuari të Masakrës së Dubravës3, që më pas mori jehonë nga media dhe aktorë politikë4.

Pika kyçe e debatit, siç u shpjegua në mënyrë të detajuar gjatë emisionit, ishte një fjali e vetme në panelin e Dubravës. Ajo fjali, e cila përmendte se “48 figurojnë persona të armatosur shqiptarë”, u interpretua si riprodhim i narrativës serbe. Gashi nuk e mohoi se ky formulim mund të kishte qenë më i qartë. Përkundrazi, ai tha se “ndoshta kisha me bo dy intervenime për me kufizu komplet mundësinë për keqinterpretim”. Por mbrojtja e tij nuk u ndërtua mbi mohimin e gabimit, por mbi kontekstin e plotë të tekstit.

Ai insistoi se fjalia nuk mund të lexohej e shkëputur nga pjesa tjetër e panelit, ku, sipas tij, përfshiheshin citime nga gazetarë ndërkombëtarë dhe dëshmi të drejtpërdrejta që e përshkruanin qartë vrasjen e të burgosurve të paarmatosur nga forcat serbe.

“Kur ti lexon krejt këtë, nuk ke asnjë mundësi me keqkuptu”, tha ai, duke sugjeruar se problemi nuk ishte vetëm tek formulimi, por tek mënyra e leximit.

Në këtë pikë, debati zhvendoset nga një çështje gjuhësore në një çështje metodologjike. Gashi e ndërtoi argumentin e tij mbi përdorimin e një burimi të vetëm referencial për listën e viktimave, atë të Fondit për të Drejtën Humanitare. Ai shpjegoi se zgjedhja e këtij burimi nuk ishte ideologjike, por praktike, për shkak të mungesës së një liste shtetërore në Kosovë.

“Kosova nuk ka listë tjetër”, tha ai në mënyrë të drejtpërdrejtë.

Por pikërisht këtu qëndron tensioni më i madh i këtij debati. Sepse ndërsa Gashi e përdor këtë listë si bazë, ai njëkohësisht e problematizon atë. Ai e pranon se lista përmban pasaktësi dhe se kategorizimi i viktimave si “të armatosur” nuk pasqyron domosdoshmërisht statusin e tyre në momentin e vrasjes. Kjo krijon një situatë paradoksale, ku burimi përdoret si referencë dhe njëkohësisht vihet në dyshim.

Në përpjekje për ta bërë këtë më të qartë, gjatë emisionit u demonstrua drejtpërdrejt mënyra e leximit të bazës së të dhënave të Fondit HLC. U shfaqën kategori si “ushtar” dhe “civil”, dhe u argumentua se këto etiketime nuk duhet të interpretohen si përshkrim i rrethanave të vrasjes.

“Figurojnë, domethënë që nuk janë të armatosur”, tha Gashi, një formulim që në vetvete tregon kompleksitetin e komunikimit të këtij problemi në hapësirën publike.

Ky tension mes kategorisë dhe realitetit, mes të dhënës dhe interpretimit, është ndoshta nyja më e rëndësishme analitike që del nga ky emision. Sepse ai nuk është thjesht problem i një paneli apo i një ekspozite, por problem strukturor i mënyrës se si dokumentohet dhe transmetohet e kaluara.

Një tjetër shtresë e rëndësishme e rrëfimit të Gashit lidhet me mënyrën se si ai e interpreton reagimin publik. Ai e përshkruan atë si një “fushatë linçuese”, e cila, sipas tij, u shndërrua nga kritikë në sulm të organizuar. Ai shkon edhe më tej, duke e cilësuar rastin si “komplet politik” dhe duke sugjeruar se ishte përdorur për qëllime të brendshme politike5.

Kjo pjesë e rrëfimit mbetet më e diskutueshmja, jo për shkak të mungesës së argumenteve, por për shkak të natyrës së saj interpretative. Ndryshe nga pjesa metodologjike, e cila mbështetet në të dhëna dhe burime, kjo pjesë mbështetet në lexim të motiveve dhe kontekstit politik. Megjithatë, ajo është e rëndësishme sepse tregon se si vetë autori e përjeton dhe e kupton krizën.

Një moment veçanërisht domethënës në emision është reflektimi i tij personal mbi gabimin. Ai nuk e mohon se formulimi mund të ishte më i mirë. Ai nuk e mohon se mund të kishte lënë hapësirë për keqinterpretim. Por ai e vendos këtë në një kornizë më të gjerë, ku gabimi teknik përballet me reagim që ai e konsideron disproporcional.

“Duhet me qenë ma i kujdesshëm”, tha ai, një fjali që tingëllon si përfundim i një procesi të brendshëm reflektimi.

Në fund, ajo që mbetet nga kjo bisedë nuk është një përgjigje e thjeshtë për pyetjen nëse ekspozita ishte e saktë apo jo. Ajo që mbetet është një hartë më e qartë e problemeve që e rrethojnë dokumentimin e luftës në Kosovë. Mungesa e një liste zyrtare, varësia nga burime të jashtme, tensioni mes kategorive dhe realitetit, dhe mënyra se si këto përkthehen në hapësirën publike.

Në këtë kuptim, emisioni nuk e mbyll debatin. Ai e zhvendos atë nga niveli i reagimit emocional në nivelin e analizës strukturore. Dhe pikërisht këtu qëndron vlera e tij kryesore. Sepse për herë të parë gjatë kësaj krize, përpjekja nuk ishte të fitohej debati, por të sqarohej se çfarë, saktësisht, po debatohej.

Read more

Read more

Kjo është pika prej nga duhet nisur, nëse synojmë ta lexojmë me ftohtësi dhe me ndershmëri shpërthimin publik rreth ekspozitës “Masakrat në Koso…

Read more

Read more

Read more

Në Kosovë, ky transformim ka dy emra që nuk duan të shihen në të njëjtën pasqyrë, Hashim Thaçi dhe Baton Haxhiu. Njëri e ndërtoi pushtetin mbi mitin e çlirimtarit. Tjetri e mbrojti pushtetin me mjeshtërinë e mjegullës. Dhe kur mjegulla bëhet profesion, e vërteta trajtohet si pengesë, jo si detyrim.

Kush ishin mikpritësit e Baton Haxhiut. Emra që historia i ka regjistruar si mekanikë të dhunës shtetërore serbe. Jovica Stanishiq1, Franko Simatoviq2, Sreten Lukiq3. Fundi i tyre është i njohur, dënime për krime kundër njerëzimit, dënime për krime lufte, dënime për dëbim, vrasje, përndjekje. Nuk janë thjesht njerëz të gabuar në kohën e gabuar. Janë arkitektë të një makinerie që i ktheu fshatrat shqiptare në tym dhe familjet në listë të të zhdukurve.

Në altarin e shtetit të sapolindur, njeriu i bisedave informative me atë aparat, njeriu që rrëfen vila sigurimi dhe roje të padukshme4, u shndërrua në busullë morale për presidentin që duhej të ishte kujdestar i kujtesës. Kjo nuk është ironi. Kjo është rrokullisje e shtyllave.

Kur një shoqëri e lodhur nga lufta e pranon një ndërmjetës si autoritet, ajo shpesh e bën këtë nga etja për qetësi. Por qetësia që blihet me përkulje para mjegullës, paguhet me një monedhë të gjatë, drejtësinë. Dhe këtu Thaçi shfaqet jo si njeri i rastit, por si njeri i zgjedhjes. Sepse ai nuk e mori Baton Haxhiun për ta ndriçuar shtetin. E mori për ta kontrolluar dritën.

Amnistia e vitit dy mijë e trembëdhjetë5, nuk është pajtim. Është larje. Është një fjalë e bukur që i heq njollat e pushtuesit dhe ua lë duart e thata atyre që duhet të mbajnë përgjegjësi. Nëse Kuvendi u kthye në makinë larëse, dikush duhej ta sillte detergjentin, dikush duhej ta programonte ciklin, dikush duhej të siguronte që zhurma e rrotullimit ta mbyste britmën e viktimës. Në këtë rrëfim, Haxhiu është tekniku i zërit. Thaçi është pronari i sallës6.

Pastaj vjen viti dy mijë e tetëmbëdhjetë, mbyllja e Institutit për Dokumentimin e Krimeve të Luftës7. Kjo është një prej atyre vendimeve që nuk bëhen për para, as për protokoll. Bëhen për frikë. Bëhen për t’i hequr shoqërisë provat që nesër do ta detyronin të fliste. Kur e mbyll dokumentimin, ti nuk e mbyll një zyrë. Ti e mbyll gojën e së vërtetës, e fut në sirtar, e vulos me heshtje. Dhe pastaj del në shesh e flet për dinjitet. Ky është cinizëm që sado të përpiqesh, nuk e zbukuron dot.

Në vitet që pasuan, pas ndryshimit të udhëheqjes politike në Kosovë, Instituti u rikthye në jetë8. Me ardhjen në pushtet të Albin Kurtit, u ndërmor procesi i rivendosjes së strukturës për hulumtimin dhe dokumentimin e krimeve të luftës, duke e rikthyer institucionin në funksion me synimin për të rindërtuar arkivin e kujtesës së ndërprerë9. Sot, ai vazhdon punën në mbledhjen, sistemimin dhe adresimin e dëshmive mbi krimet e kryera gjatë luftës, një përpjekje për ta kthyer dokumentimin nga akt i frikës së dikurshme në detyrim shtetëror ndaj së vërtetës dhe viktimave.

Tani, ndërsa prokuroria kërkon dënime të rënda dhe sheshet mobilizohen10, ndodh një gabim që duket patriotik dhe është vetëshkatërrues. Turma e kthen gjykimin e individëve në referendum për UÇK-në. Kjo është pikërisht dhurata që Serbia e pret. Një ngatërrim fatal mes rrëfimit kombëtar dhe llogaridhënies personale. Një shoqëri e pjekur e mbron luftën çlirimtare duke mos e lejuar askënd ta përdorë si mburojë. Sepse në momentin që miti bëhet amnisti private, miti shndërrohet në armë kundër vetë shtetit.

Dhe këtu vjen pyetja që duhet t’u bëhet atyre që sot e mbrojnë Thaçin me zë të lartë, a jeni të vetëdijshëm çfarë po bëni. A e kuptoni se po i hapni derën një instinkti grabitqar të pushtetit. Sepse pushteti që mësohet ta shpëtojë veten duke varrosur kujtesën, nuk e ndal kafshimin te armiqtë. Ai kthehet te ju, te familja juaj, te dëshmitari i radhës, te gazetari i radhës, te qytetari i radhës. Ai kërkon gjithmonë një tjetër heshtje.

Transkriptet dhe dëshmive që unë iu referohem në gjetjet e mia hulumtuese lidhur me Baton Haxhiun11, me rrëshqitje datash, me ripërkufizim fjalësh, me pranim se keqpërkthimi u bë me qëllim, ma zbulojnë një nerv të rrezikshëm, gatishmërinë për ta redaktuar realitetin. Kur pranoj se fjala e një tjetri është deformuar për interes, nuk flas thjesht për njëanshmëri. Flas për një sjellje që bëhet e dobishme për çdo pushtet që ka frikë nga fjala e saktë. Dhe kur një njeri i tillë bëhet këshilltar i një presidenti, unë shoh se si shteti fillon të flasë me një gjuhë të huaj, edhe kur fjalët duken shqip.

Pra, çfarë nxjerr unë nga e gjithë kjo. Shoh një çift politik të ndërtuar mbi dy zanate, komandimin e frikës dhe prodhimin e mjegullës. Thaçi kërkoi të ishte qendra. Haxhiu u ofrua të ishte perde. Dhe pas asaj perdeje, unë shoh se si kujtesa trajtohet si armik, dokumentimi si rrezik, drejtësia si kërcënim, ndërsa populli ftohet të duartrokasë një verzion të historisë ku pyetja shpallet tradhti.

Unë besoj se Kosova nuk e humb dinjitetin kur kërkon llogaridhënie. Kosova e humb dinjitetin kur e shet kujtesën për një qetësi të rreme. Dhe kjo mbetet pjesa më e pamëshirshme e së vërtetës që unë shoh, nuk ka shtet të ri që mbijeton gjatë duke e bërë harresën politikë zyrtare. Harresa kthehet gjithmonë si borxh. Dhe borxhi i kujtesës nuk fal interes.

Në këtë teatër të hijeve ku jemi dënuar të jetojmë, ajo që po na kërkohet si komb nuk është thjesht një harresë, por një vetëvrasje morale e veshur me perde t’zeza. Kosovës nga disa, po na detyrojnë të gënjejmë, e pastaj mbi atë gënjeshtër të ngremë një shtet që lëkundet si mbi rërë, për të përfunduar në ciklin tmerrues ku duhet të gënjejmë për gënjeshtrat që na i zbuluan, e sërish të gënjejmë për të mbuluar turpin e dytë, e të tretë, derisa të mbytemi në rrjetën e merimangës që e thurëm vetë me duart tona. Ky nuk është shtet që qëndron, ky nuk është komb që mbijeton; asgjë, askush dhe asnjë lavdi e rreme nuk i bën ballë dot goditjes së tmerrshme të së vërtetës kur ajo vjen si ortek. E vërteta është e jona, ajo është ana jonë e dritës, prandaj duhet ta mirëpresim, të zhvishemi nga maskat dhe të jemi mizorisht të ndershëm me veten për të përballuar stuhitë e dritës që po afrohen. Ju lutem, mos e bëni këtë, mos e mbytni kombën tonë në llumin e mashtrimit, por ndriçojeni atë me thikën e mprehtë të integritetit, sepse një popull që ushqehet me mjegull, herët a vonë, do të gëlltisë vdekjen e vet.

Dhe këtu dua ta them pa zbukurim, ajo drejt së cilës po shtyhemi si komb është të gënjejmë, pastaj ta ndërtojmë një shtet mbi gënjeshtrën, pastaj kur të kapemi duke gënjyer të gënjejmë përsëri për ta mbuluar gënjeshtrën, dhe kur të kapemi duke gënjyer për gënjeshtrat tona, të vazhdojmë të zhytemi edhe më thellë derisa të mbytemi në rrjetën që vetë e kemi thurrur. Një shtet i tillë nuk qëndron. Një komb i tillë nuk mbijeton. Askush nuk i mbijeton luftës kundër të vërtetës. E vërteta është në anën tonë dhe ne duhet ta mirëpresim, të jemi të ndershëm me veten dhe ta kemi forcën t’i mbijetojmë stuhisë së dritës kur ajo vjen. Ju lutem, mos e fundosni këtë vend. Ndriçojeni me integritet, sepse vetëm kështu një komb jeton gjatë.

Read more

Read more

Read more

Flet me orë dhe minuta, fle…

Read more

Vehbi Kajtazi e nisi këtë fazë të re në Facebook1 me një postim të shkurtër dhe një insinuatë të gjatë. Ai shkroi se imazhi që po shpërndante ishte një listë e një shërbimi ilegal spiunazhi që vepronte në Kosovë në vitin 2012. Pretendoi se shumë prej personave në listë ishin arrestuar për spiunazh dhe se të tjerë ishin në arrati. Më pas e drejtoi publikun drejt një rreshti të vetëm, numrit 10, duke u thënë t’i lexonin detajet më vonë. Struktura ishte e qëllimshme. Ajo i kërkonte audiencës që fillimisht ta shihte emrin dhe vetëm më pas të pyeste se çfarë është dokumenti, nga vjen dhe nëse mund të verifikohet.

Kjo zgjedhje ka kuptim kur problemi themelor nuk është mungesa e provave, por ekspozimi.

Raportimi ynë një ditë më parë2 nuk e sulmoi me opinion. Ai e përballi me të kaluarën e tij publike. Postimi i tij erdhi pasi unë vendosa përballë një deklaratë të vjetër televizive3 me një postim të tij4 të fundit dhe tregova një ndryshim që nuk mund të pajtohet. Në klipin e hershëm ai flet me siguri absolute për krime lufte të UÇK-së dhe për qëllimin e një gjykate që, sipas Kajtazit, do t’kishte kuptim vetëm nëse akuzon Hashim Thaçin. Në postimin e mëvonshëm, në ditën e zhvillimeve të rëndësishme procedurale në Hagë, toni i tij bëhet teknik, i kujdesshëm, pothuajse klinik. Metoda jonë ishte e thjeshtë. Citim dhe kronologji. Pa zbukurime, pa shtrembërim.

Ai nuk e kundërshtoi kontradiktën. Ai e ndryshoi temën.

Lista5 ishte pika e kthesës. Ajo synonte ta shndërronte një debat mbi mospërputhjen e tij në një gjyq mbi identitetin tim.

Ne e çmontuam atë listë ashtu siç duhet ta çmontojë çdo redaksi përgjegjëse një artefakt të fabrikuar. E trajtuam si dokument dhe kërkuam prejardhje. Kush e ka prodhuar. Kur. Nën çfarë autoriteti. Me çfarë zinxhiri verifikimi. Më pas ofruam një kontekst alternativ, të verifikueshëm, se lista lidhet me një ekosistem humanitar për personat e zhdukur, ku dokumentet identifikuese mblidhen rutinë për arsye administrative. Gjithashtu bëmë një zgjedhje etike bazë që ai nuk e bëri. I mbrojtëm individët privatë duke redaktuar emrat, sepse personat që nuk janë figura publike nuk duhet të tërhiqen në rituale ndëshkimi online.

Kështu duket çmontimi. Nuk është emocion. Është disiplinë.

Ditën tjetër, media e tij kaloi nga insinuata në prodhim.

Paparaci publikoi një video6 me një titull që presupozon faj, në vend që ta vërtetojë atë. Narracioni pretendon se një shtetas shqiptar, Maksim Ferra, kishte rekrutuar mbi 50 agjentë në Kosovë në një organizatë ilegale të quajtur Agjencia e Kërkimit dhe Investigimit, shkurt AKI. Në materialin e zt Kajtazi pretendohet se lista facsimile ishte hartuar nga autoritetet e rendit në Kosovë që po monitoronin personat e përfshirë. Pretendohet se anëtarët e kësaj organizate paraqiteshin si oficerë të shërbimit inteligjent të Kosovës dhe madje kishin edhe distinktivë. Pastaj veçohem unë. Thuhet se numri 10 në listë ishte fotoreporteri Vedat Xhymshiti, i shënuar si specialist, dhe shtohet se më vonë e kam ndërruar emrin në Vudi dhe jam vetëshpallur gazetar. Në fund, tentohet të diskreditohet hulumtimi ynë7 i shkurtit duke u sugjeruar se puna jonë nuk është kredibile, se nuk kemi platformë reale dhe se ilustrimet tona janë realizuar me inteligjencë artificiale.

Këto nuk janë fakte. Janë skenar.

Le ta nisim me pretendimin qendror, se facsimilja është hartuar nga autoritetet e rendit. Nëse kjo do të ishte e vërtetë, dokumenti do të mbante shenja bazë që mundësojnë verifikim të pavarur. Një referencë rasti. Një njësi lëshuese. Një datë dhe kontekst që përputhen me një hetim konkret. Një vulë ose kokë-shkronjash ose titujsh zyrtarë, apo një origjinë të gjurmueshme. Imazhi që Kajtazi publikoi nuk ofron asgjë nga këto. Është një tabelë me emra, data lindjeje, numra identiteti, numra të brendshëm, role dhe shtete. Audiencës i kërkohet ta trajtojë si produkt shtetëror vetëm sepse Kajtazi e thotë këtë.

Ky nuk është verifikim. Është urdhër.

Tani shikojeni listën si objekt, jo si thashethem. Problemi forenzik shihet edhe në pjesën që ai vetë e thekson.

Në pamjen e publikuar, rreshti me numrin 10 lexon Vedat Xhymshiti, i ndjekur nga data e lindjes, një numër dokumenti të Kosovës që fillon me KO, një numër i brendshëm, roli Specialist dhe shteti i shënuar si Kosovë. Rreth tij ka rreshta të ngjashëm me role si Investigator, Specialist, Ekspert, Agjent, si dhe pozita si drejtor dege apo shef.

Edhe në këtë fragment, duken disa flamuj të kuq.

Së pari, të paktën një emër përsëritet. Faton Mehmetaj shfaqet dy herë me të njëjtën datë lindjeje. Kjo mund të jetë rezultat i kopjimit të pakujdesshëm, përpjekje për ta fryrë listën, ose bashkim i tabelave të ndryshme. Asnjë nga këto nuk e forcon pretendimin se kemi të bëjmë me një dokument serioz institucional.

Së dyti, kategoritë janë të paqëndrueshme. Në një rresht, kolona e fundit përmban një fjalë që i ngjan statusit, jo shtetit. Ky nuk është gabim i vogël. Është gabim kategorik. Kjo tregon se tabela është ndërtuar pa disiplinë institucionale ose është ripërdorur nga një kontekst tjetër.

Së treti, etiketat e fushave janë të përziera në gjuhë dhe formë. Rolet përfshijnë terma në anglisht si Investigator dhe Specialist krahas termave shqip si “Drejtor Filia” dhe “Shef AKI”. Kjo nuk është e pamundur, por kërkon verifikim shtesë, sepse është pikërisht stili hibrid që prodhohet kur dokumentet qepen për t’u dukur zyrtare për audienca të ndryshme.

Së katërti, lista nuk ka prejardhje. Asnjë burim. Asnjë autoritet lëshues. Asnjë nënshkrim. Asnjë vulë. Asnjë numër rasti. Asnjë zinxhir verifikimi. Kjo mungesë nuk është rastësi. Ajo është zemra e mashtrimit. Një dokument pa prejardhje nuk është dokument. Është një fotografi e një pretendimi. Është fabrikim.

Përballë kësaj, kundërpërgjigjja jonë është e ngulitur në kohë dhe punë.

Nga viti 2009 deri në 2013 unë kam raportuar nga Lindja e Mesme gjatë Pranverës Arabe. Ky është një afat kohor që mund të mbështetet me botime, angazhime, nënshkrime, udhëtime dhe rrjete profesionale. Historia e Kajtazit kërkon që publiku të besojë se në të njëjtën periudhë unë kam qenë pjesë e një organizate klandestine në Kosovë, ndërkohë që punoja si reporter ndërkombëtar konflikti. Ai nuk ofron asnjë mekanizëm për këtë, asnjë regjistër të verifikueshëm dhe asnjë provë përtej një faksimile me origjinë të panjohur të shpërndarë në rrjete sociale.

Sulmi mbështetet edhe në një lëvizje të njohur të fushatave shpifëse. Ai armëzon detajet biografike. Ndërrimi i emrit trajtohet si rrëfim faji. Karriera paraqitet si performancë. Kredibiliteti sulmohet përmes formës, jo përmbajtjes. Nëse objektivi bëhet i paligjitim, audiencës nuk i kërkohet ta refuzojë raportimin. I kërkohet ta refuzojë personin.

Këtu kjo çështje tejkalon një konflikt personal.

Hulumtimi ynë i shkurtit e përshkroi një metodë: Identifiko objektivin. Rrethoje me insinuata. Zhvendose debatin në teste besnikërie. Mbushe hapësirën me akuza që nuk kanë nevojë të provohen për të bërë dëm. Inkurajo një kor që ta përsërisë pretendimin derisa të bëhet e vërtetë ambientale. Sekuenca e Kajtazit përputhet me këtë model me qartësi tronditëse.

Shkaku ishte raportimi që sfidoi një narrativë të mbrojtur. Reagimi nuk ishte përballje me prova, por përpjekje për ta kontaminuar lajmëtarin. Mjeti ishte një listë e paverifikueshme e paraqitur si e vërtetë institucionale. Përshkallëzimi ishte një video që shtoi forcë narrative, turpërim identitar dhe pretendim monitorimi shtetëror pa ofruar asgjë të kontrollueshme. Koha nuk ishte e rastësishme. Erdhi menjëherë pasi puna jonë ekspozoi kontradiktën e tij.

Pikërisht për këtë ka rëndësi. Sepse e demonstron mekanizmin në kohë reale.

Në fund, pretendimi se unë përdor ChatGPT është pjesë e së njëjtës strategji. Nuk është debat mbi stilin. Është sulm mbi autorësinë, me qëllim shkëputjen e punës nga përvoja dhe zëvendësimin e saj me karikaturë. Përgjigjja më e thjeshtë është edhe më efektivja. Unë shkruaj prej më shumë se 25 vitesh. Historia ime bazohet në botime, jo në mjete. Nëse ka diçka, sistemet automatike mësojnë duke përthithur modelet e shkrimtarëve të përpiktë dhe me përvojë sikur unë. Ato nuk e zhdukin zanatin që i ka prodhuar ato modele.

Një listë pa prejardhje nuk është provë. Një video pa burime nuk është gazetari. Një fushatë që zëvendëson verifikimin me insinuatë nuk është informim. Është operacion presioni me titull Fabrika e falsifikimeve të Vehbi Kajtazit.

5

Në “Politiko me Kushtrim Sadikun” në Kanal 10, Zeka hyri si zakonisht me fjalinë e prerë, me tonin e atij që do t’i shpërndajë rolet para se të nisë shfaqja.

“Ti as ni informatë me shkrim pos qasaj se ka thon tezaku ti për mu nuk e ki.” Ai nuk kërkoi prova për të kuptuar. Ai kërkoi prova për t’ia mbyllur gojën Haradinajt. E pastaj e nguli gozhdën e tij të vjetër. “E asnjo, absolut rren osht.”

Këtu nis kthesa. Sepse përballë tij nuk ishte një kundërshtar i zakonshëm, as ndonjë kritik i Thaçit që Zeka e njeh mirë si t’i lyen titujt me fjalën “tradhti”. Ishte Nasim Haradinaj, i cili në këtë rrëfim del si një besnik i hapur i Hashim Thaçit, pra si një njeri që, në logjikën e Zekës, duhet të ishte aleat. Dhe pikërisht ky aleat e shpoi teatrin me thikën më të thjeshtë, me fjalën që në Prishtinë e vret më shpejt se dosja.

“Jo Milaim rren je ti, ti je ka rren Milaim.”

Zeka u përpoq ta kthejë debatin në një lojë të vjetër, ku ai i zgjedh rregullat dhe pastaj bën sikur i zbaton. “Degjo, mfal une po thom.” Por Nasimi nuk po fliste për etikë debati. Ai po fliste për një proces, për gjurmë, për një zinxhir që shkon përtej studios.

“Se deklarata jote komplet osht në qet proces.” Dhe kur Zeka u hodh me instinktin e mohimit total, “Kurr n’jet”, Nasimi e bëri edhe më të rëndë. “Telefonatat tua komplet jon, komplet jon, komplet jon telefonatat.”

Këto fjali, të thëna në atë dialekt të pa lëmuar të së përditshmes, bartin një domethënie të ftohtë institucionale. Zeka, që në publik e ndërton veten si njeriu i zëshëm i “burimeve”, u vu në vendin ku burimet kthehen në barrë. Zeka pyeti “Telefonatat me kan, me kan?” si të donte ta zvogëlojë akuzën në një detaj teknik. Por Nasimi e shtriu akuzën si hartë. “Komplet burime tua, që ti i ke fol komplet.” Kur Zeka u kap pas pyetjes “Cilat burime?”, përgjigjja ishte po aq kërcënuese sa edhe e ftohtë. “Maje n’men, tash i sheh.”

Në atë çast, ajo që po ndodhte nuk ishte thjesht një grindje televizive. Ishte një sinjal brenda kampit. Një besnik i Thaçit po i thoshte publikisht Zekës se ai nuk është duke e mbrojtur askënd, se ai është duke e shtyrë një narrativë që mund të kthehet si boomerang në vetë trupin e atyre që Zeka pretendon se i mbron. Dhe kjo është arsyeja pse ky episod ka peshë më të madhe se një debat me zëra të lartë. Sepse është hera e rrallë kur një figurë e rreshtuar pranë Thaçit, jo nga llogaria e përkohshme por nga besnikëria, e pranon në sy të publikut se Zeka nuk është i besueshëm.

Nasimi e lidhi këtë mosbesim me një frikë konkrete. Ai foli për citime, për mënyrën si fjalët e hedhura në ajër ushqehen nga prokuroria dhe kthehen në instrument.

“Kan nis mi citu.. n’bazë t’ktij e n’bazë të k’tij.”

Në thelb, ai po e thoshte këtë. Kur një operator si Zeka e shndërron një proces të ndjeshëm në fushë loje, ai nuk e djeg vetëm reputacionin e tij. Ai e djeg terrenin e të akuzuarve. Dhe pastaj e solli skenarin që e bën edhe më të frikshëm për njerëzit e Thaçit. Ai përmendi mundësinë që, edhe nëse nuk ka dënime, arsyetimi i gjykatës mund të hapë emra, të nxjerrë rrëfime, të lërë gjurmë që kurrë më nuk mbyllen.

“Kan me thon n’bazë t’ktij, e t’ktij, e t’ktij, edhe kan mju dal emnat.”

Kjo është pika ku rrëfimi i Zekës, ai patriotizmi i tij i zëshëm3, kthehet në një rrezik për vetë kampin që ai e përdor si mburojë. Sepse një besnik i Thaçit, në mes të ekranit, po i thotë se lojërat e tij mund t’i nxjerrin emrat. Dhe kur kampi yt ka frikë nga emrat që dalin, atëherë ti nuk je më mburojë. Je thikë që rri gabimisht në brez.

Kjo përplasje nuk ra nga qielli. Ajo u përgatit gjatë, në mënyrën si Zeka ka operuar prej vitesh. Redaksia jonë në Londër e ka përshkruar këtë model si një prodhim i pandërprerë i gënjeshtrës, ku fjalët hidhen për t’i turbulluar faktet, për ta zhvendosur vëmendjen, për t’i mbuluar gjurmët. Dhe kur gjurmët dalin, Zeka e ndryshon tonin, e ndryshon flamurin, e shpesh here e ndryshon edhe armikun.

Në prill 2025, në serinë e gjetjeve tona hulumtuese artikullin ku e ekspozojmë veprimtarinë e operacioneve politike të Zekës të emëruar “Një Gazetar, një Ndërmjetës dhe një Mjeshtër i Manipulimit”, ai shfaqet si njeri që lëviz mes medias dhe operacionit, mes pretendimit për sinjalizim dhe dyshimit për dezinformim, i lidhur me figura Halit Sahitaj dhe Fatmir Sheholli ndër të tjerë të komprometuar që përmenden si nyje rrjetesh. Në nëntor 2025, në tregimin tonë “Kush po e torturon Milaim Zekën?4”, ne e përshkruajmë atë si njeri që doli i maskuar në ekran, jo si simbol i kurajos, por si shenjë e frikës, ndërsa burimet tona flisnin për dhunë dhe presion. Këto janë rrëfime të rënda dhe kërkojnë standardin më të lartë të provës. Por edhe pa hyrë në detaje, një gjë del si vijë e kuqe. Zeka shfaqet si njeri që ka luajtur në një zonë gri ku askush nuk të mbron përjetë, ku “miqtë” ndryshojnë sipas nevojës, dhe ku loja, herët a vonë, të kërkon llogari.

Pastaj vjen 23 janari 2026, “Letra që e fundos patriotin e zëshëm Milaim Zeka”5, ku ne vendosim përpara publikut paradoksin e tij më të madh. Njeriu që e quan tradhti Hagën, i shkruan Hagës6.

Njeriu që i shpall të tjerët tradhtarë sepse “qëndrojnë pas Dhomave”, i ofrohet vetë një institucioni që e ka quajtur “instrument kundër UÇK-së”.

Dhe kur një njeri bën dy gjëra që e përjashtojnë njëra tjetrën, ai zakonisht nuk po e kërkon të vërtetën. Ai po kërkon dalje.

Në këtë sfond, 9 shkurti është dita kur dalja e Zekës u bllokua në publik nga një njeri që, paradoksalisht, nuk i intereson ta rrëzojë Thaçin, por t’i mbrojë kufijtë e narrativës së tij. Nasim Haradinaj, duke i thënë “rren je ti”, në fakt po thoshte më shumë se kaq. Po thoshte se Zeka nuk është më i besueshëm as si vegël. Se është bërë i paparashikueshëm. Se mund të jetë duke shitur tym atje ku kërkohet heshtje. Se mund të jetë duke folur për të krijuar zhurmë, ndërkohë që dikush tjetër i numëron pasojat.

Dhe kur Zeka, në fund, pranon vetëm këtë, “Ani i shohim more”, ai nuk po tregon sfidë. Po tregon varësi. Sepse operatori i vërtetë nuk pret t’ia tregojnë burimet në ekran. Ai i kontrollon në prapaskenë. Kur ai thotë “i shoh”, ai po pranon se dikush tjetër mban çelësat e kasafortës për të.

Ky është momenti ku maskat bien, jo sepse dikush u bë i ndershëm, por sepse frika e prish aleancën. Dhe në Kosovë, frika është valuta më e fortë. Një njeri si Zeka e ndërton karrierën duke e shitur frikën si patriotizëm. Por kur besnikët e Thaçit fillojnë ta shohin atë si rrezik, atëherë frika ndryshon drejtim. Ajo nuk shitet më. Ajo të blenë ty.

Në këtë kuptim, 9 shkurti është më pak një debat dhe më shumë një akt identifikimi. Një besnik i Thaçit po e shënjon publikisht një njeri që pretendon se është “me Thaçin”, si gënjeshtar. Dhe kjo është goditja më e rëndë për një operator. Jo të quhesh armik nga kundërshtarët. Por të quhesh rrenacak nga brenda, nga ata që, për interes ose besnikëri, do të kishin arsye të të mbronin. Ai çast e shkurton rrugën e gënjeshtrës. Sepse tani, pyetja nuk është më çfarë thotë Zeka. Pyetja është pse kampi i tij po e lë të digjet në dritë.

“Skema e vrasjeve politike të Hashim Thaçit” — Kronika B Hulumtim.

E nisëm nga një incident i prillit 2025, një kurth i ndërtuar si honeytrap1, sepse në Kosovë sot edhe kompromentimi është mjet politik, pastaj e lidhëm me një plagë më të vjetër, me mënyrën si u trashëgua pushteti pas qershorit 1999, si u shpërnda frika, si u mbyllën hetimet, si u mbajtën peng dëshmitarët dhe si u shndërrua lavdia e luftës në liçencë për pandëshkueshmëri.

Ne nuk shpallëm verdikte.

Ne e thamë qartë, kjo është metodologji e përshkruar nga burime, e ndërtuar mbi përputhje, mbi regjistër publik, mbi prova të verifikueshme dhe mbi dëshmi që trajtohen si dëshmi, jo si prova absolute. Kjo e dallon gazetarinë nga propaganda. Propaganda nis me përfundimin dhe pastaj kërkon arsyetimin. Gazetaria nis me faktin, pastaj e mat fjalën.

Më 5 shkurt, OVL-ja doli me një reagim2.

Jo ndaj fakteve, por ndaj një fyerjeje imagjinare.

Ata thanë se shkrimi ynë qenka “përpjekje për ta paraqitur luftën çlirimtare si të papastër”.

Këtu ndodh mashtrimi i parë. Ne nuk e sulmuam luftën çlirimtare. Ne e sulmuam idenë se çdo krim pas lufte mund të lahet duke u mbështjellë me atë luftë. Ka një dallim që një organizatë veteranësh duhej ta dinte me instinkt, sepse instinkti i veteranit është nderi, jo imuniteti për krimin.

Po atë ditë, një portal, Lajmi.net3, e bëri mashtrimin edhe më të trashë. E zëvendësoi argumentin me epitete.

“Propagandues”. “I ashtuquajtur gazetar”. Dhe pastaj, si gjithmonë, e futi edhe etiketën e gatshme, “mbështetës i madh i Vetëvendosjes”.

Ky është mashtrimi i dytë. Kur s’mund ta rrëzosh një fakt, përpiqesh ta rrëzosh autorin. Kur s’mund ta çmontosh një metodë, i vë vulë një emri. Kjo nuk është mbrojtje e UÇK-së. Kjo është teknikë disiplinimi, një policim moral i fjalës, që e ka zëvendësuar për shumë vite policimin ligjor të krimit.

Këtu është pika ku duhet të jemi të ftohtë, madje klinikë. Çfarë bëri OVL-ja. Ajo mori një shkrim që flet për vrasje politike të pasluftës, për dezinformim, për manipulim institucional, për borxhe shantazhi, për një kulturë ku “atmosfera atentati” prodhohet për ta arsyetuar neutralizimin e kundërshtarit, dhe e ktheu në një debat të rremë rreth “pastërtisë së luftës”. Ky është shantazh simbolik. Sepse askush s’ka guxim të duket sikur e fyen luftën. Dhe pikërisht nga ky frikësim ushqehen ata që e përdorin luftën si perde.

Nëse UÇK-ja ishte çlirim, atëherë çlirimi ka një emër tjetër, liri. Dhe liria ka një kërkesë të thjeshtë, llogaridhënie. Kush e do vërtet lavdinë e UÇK-së, nuk e mbron duke i mbyllur sytë para krimit. E mbron duke e ndarë me thikë të ftohtë çlirimin nga përvetësimi. E mbron duke e mbrojtur kujtimin e dëshmorëve nga ata që e përdorin si monedhë për ta arsyetuar plaçkitjen dhe vrasjen sistematike të patriotëve që ishin kërcënim për armikun, Serbinë.

Këtu hyn dallimi që OVL-ja po e fsheh me qëllim. Një çlirimtar është ai që e merr rrezikun mbi vete për t’ia hequr popullit frikën. Një sistem vrasjesh është ai që e merr lavdinë mbi vete për t’ia shtuar popullit frikën. Njëri e hap sheshin. Tjetri e mbush sheshin me zëra të ulët, me dyshime, me varre pa emër dhe me dosje që kurrë s’shpërthejnë në gjyq.

Organizata e veteranëve duhej të ishte gardiane e kujtesës së pastër. Jo roje e një kulti kriminal. Jo zyrë e avokatit për të fuqishmit. Jo tribunë që e kërcënon moralin publik me fjalën “njollosje” sa herë që dikush kërkon të di kush i vrau kundërshtarët politikë, kush i frikësoi hetuesit, kush i uli prokurorët në gjunjë, kush e bëri Kosovën një vend ku as vrasjet e famshme s’kanë fajtor.

Ata thonë “spekulime e jo fakte”. Mirë. Atëherë të flasim si njerëz që e respektojnë faktin.

• A e mohon OVL-ja se Kosova ka vrasje politike të pazgjidhura?

• A e mohon OVL-ja se për dy dekada pas lufte u krijua një kulturë ku rasti i madh bëhet zhurmë dhe pastaj bëhet heshtje?

• A e mohon OVL-ja se në Kosovë u krijua një sistem ku reputacioni vritet para se trupi të shënjestrohet?

• A e mohon OVL-ja se u shpërndanë narrativa të gatshme për ta zhvendosur fajin te rivalët?

• A kishte sipas OVL-së vrasje politike në Kosovë?

• A u vranë gazetarët?

• A u vranë politikanët?

• A u vranë aktivistët politikë?

Nëse i mohon këto, atëherë nuk po e mbron luftën. Po e mbron gënjeshtrën.

Dhe tani kujtesa duhet t’i rikthehet kronologjisë që ata do ta prisnin, sepse kronologjia është armiku i mitit. Më 18 maj 20254, OVL-ja iu gjunjëzua Richard Grenellit. Ky është një fakt moral edhe kur ata e mbështjellin me fjalë të ëmbla. Një organizatë që pretendon se e ruan dinjitetin e luftës i shkruan një operatori të huaj të përfshirë në skandal seksual me fëmijë në Serbi5 dhe të lidhur kontraktualisht me aleatët e Moskës ne Evropë i cili verifikueshëm ka punuar për Serbinë kundër Kosovës. Po këtij OVL-ja i kërkon6 t’i minojë Dhomat e Specializuara7, pra një mekanizëm drejtësie të ngritur sepse vetë drejtësia vendore u bë e cenueshme, e frikësuar, e kapur. Kjo nuk është “mbrojtje e veteranëve”. Kjo është mbrojtje e të akuzuarve. Kjo është zgjedhje politike me pasoja historike.

Më 13 janar 2026, ne shkruam për tregun ku shitet “heroi” me frikë8, për monedhën e vjetër të fjalës “hero” që e ka humbur metalin dhe ka mbetur vetëm vulë. Aty është rrënja e reagimit të sotëm. Sepse OVL-ja nuk reagoi se u ofendua UÇK-ja. Reagoi sepse u prek tregu. U prek mekanizmi i shitjes së nderit të të rënëve për mbrojtjen e të gjallëve të paprekshëm.

Në këtë vend, një organizatë veteranësh duhet të kishte një detyrë të shenjtë. Ta thotë këtë fjali të thjeshtë:

“UÇK-ja nuk është pronë. UÇK-ja nuk është mburojë. UÇK-ja nuk është alibi”.

Por OVL-ja e bën të kundërtën. Ajo thotë, “Nëse prek të akuzuarin, e ke prekur luftën”.

Kjo është formula e shndërrimit të lavdisë në mbrojte të krimit, plaçkitjes dhe vrasjeve politike. Dhe kur lavdia bëhet imunitet, ajo pushon së qeni lavdi. Bëhet instrument.

Prandaj reagimi i tyre është i rrezikshëm edhe kur duket patriotik. Sepse ia mëson shoqërisë një zakon të keq, ta ngatërrojë kujtesën me bindjen. Ta ngatërrojë nderimin me heshtjen. Ta ngatërrojë kritikën me tradhtinë. Dhe ky është terreni ku lind një “entitet kriminal” që e vesh uniformën e shenjtë për t’i fshehur duart e pista.

Ne nuk kemi nevojë t’i urrejmë veteranët. Ne kemi nevojë t’i çlirojmë veteranët nga uzurpatorët e emrit të tyre. Sepse veteranët e vërtetë, ata që e dinë ç’është varfëria, braktisja, vetmia e pasluftës, ata nuk fitojnë asgjë nga kjo organizatë që rri në podium sa herë duhet të mbrohet një figurë e fuqishme kriminale. Ata fitojnë drejtësi, pension dinjitoz, shëndetësi, respekt, jo histeri kundër gazetarisë.

Dhe tani, le të kthehemi te thelbi i shkrimit tonë. Ne folëm për një metodë. Për identifikim objektivash, për afrime nën legjitimitet, për delegim dhune, për inskenim faji, për artefakte propagande, për deformim institucional, për media që shërbejnë si megafon. OVL-ja nuk i mohoi asnjë nga këto me një fjali të verifikueshme. Ajo thjesht bërtiti “njollosje”.

Kjo është zbulesa e tyre. Një organizatë që ka argumente, sjell argumente. Një organizatë që ka fakte, sjell fakte. Një organizatë që e mbron nderin e luftës, e mbron edhe të drejtën e shoqërisë për të pyetur. Kurse një organizatë që e mbron një sistem kriminal, kërkon heshtje. Kërkon që fjala të frikësohet.

Ne nuk do ta pranojmë këtë.

Sepse Kosova nuk u çlirua që sot të qeveriset nga frika ndaj pyetjes. Kosova nuk u çlirua që sot të shpallet “tradhtar” kushdo që kërkon llogari. Kosova nuk u çlirua që sot një organizatë e veteranëve të funksionojë si gjykatë morale kundër gazetarisë.

Nëse OVL-ja do të ishte ajo që pretendon, do të thoshte,

“Hetoni. Hapni dosjet. Mbroni dëshmitarët. Ndëshkoni krimin, kushdo qoftë”.

Në vend të kësaj, ajo thotë, “Mos e prekni mitin”. Dhe kur një organizatë veteranësh mbron mitin më shumë se të vërtetën, ajo ka ndryshuar natyrë. Nuk është më institucion kujtese. Është institucion i shtypjes.

Prandaj po e themi thjesht, pa maska. UÇK-ja ishte luftë çlirimtare. Por çdo krim i bërë në emër të saj është përdhosje. Çdo sistem vrasjesh i fshehur pas saj është tradhti. Dhe çdo organizatë që i mbron këto duke e sulmuar gazetarinë, nuk po e mbron lavdinë. Po e mbron alibinë e krimit.

Ne do ta mbrojmë shkrimin tonë me të njëjtën gjë që ata e urrejnë, dallimin mes fjalës dhe provës, mes pretendimit dhe dokumentit, mes nderit dhe imunitetit. Ata mund të bërtasin “njollosje”. Ne do të vazhdojmë të pyesim, kush u vra, kush urdhëroi, kush mbuloi, kush përfitoi, kush i mbajti institucionet të verbra. Kush i vrau gazetarët tanë. Kush i varu patriotët tanë. Kush i vrau politikanët tanë. Kush i vrau aktivistët politikë që ishin kërcënim për Serbinë?

Dhe në fund, kjo është pyetja që me sa duket atyre po ju djeg. A jeni organizatë veteranësh, apo jeni mekanizëm mbrojtës i një rrjeti kriminal që e ka shndërruar çlirimin në plaçkë. Nëse doni të quheni veteranë, silluni si veteranë. Ruani dinjitetin e të rënëve duke mos i mbrojtur të paprekshmit. Sepse lavdia e UÇK-së nuk ka nevojë për roje që kërcënojnë. Ka nevojë për njerëz që s’kanë frikë nga e vërteta. Ka nevojë për dinjitet qe me sa duket nuk është në fjalorin tuaj.

Read more

Këtu nis manipulimi, jo ai i rremë që ai u përpoq t’ia veshë të tjerëve, por manipulimi i frikës. Sepse kur nuk sjell prova nga ajo sallë, kur nuk sjell citim, kur nuk sjell asnjë fjali të verifikueshme nga ligjërata, ti s’po informon. Ti po prodhon alarm. Dhe alarmi, në Kosovë, është monedha më e lirë dhe më e rrezikshme. Me të blihen turma. Me të shantazhohen drejtorë shkollash. Me të kërcënohet edhe vetë ideja se nxënësi ka të drejtë ta kuptojë si funksionon drejtësia.

Po atë ditë, gjimnazi “Xhevdet Doda” doli me reagim publik1. Tha qartë se nuk kishte pasur ligjëratë nga zyrtarë apo gjykatës të Gjykatës Speciale në ambientet e shkollës. Tha se aktiviteti ishte organizuar nga YIHR, me leje të institucionit, dhe se përmbajtja kishte qenë neutrale dhe informative. Kërkoi ndjesë për shqetësimin dhe premtoi kujdes më të shtuar. Ky është dallimi mes një institucioni që e di peshën e fjalës dhe një deputeti që e përdor fjalën si shishe benzine.

Atë mbrëmje, Behrami nuk u kthye te faktet. Nuk tha “gabova në terminologji”, nuk tha “po presim transkriptin”, nuk tha “ta dëgjojmë nxënësin”. Ai e çoi më tej teatron, “Free Hashim Thaçi”, pastaj edhe një postim tjetër që e lidhte shkollën me një fabul morale, sikur në vend të mësimit për sulmin mbi familjen Jashari, dikush po “idealizon” një gjykatë. Kjo është teknika e vjetër. Ta zëvendësosh pyetjen e ligjit me ikonën e dhimbjes. Ta kthesh drejtësinë në fyerje, vetëm që të mos kthehet askush te dosja.

Më njëzet e tre janar dy mijë e njëzet e gjashtë, Ambasada e Zvicrës në Kosovë e tha troç se Zvicra e mbështet prej vitit dy mijë e tetëmbëdhjetë programin e komunikimit publik të Dhomave të Specializuara. Dhe e tha edhe këtë2, se kjo gjykatë buron nga një marrëveshje ndërkombëtare e ratifikuar nga Kuvendi i Kosovës3, pra nga procesi ynë ligjvënës, nga mandati ynë demokratik. E tha se komunikimi publik nuk është promovim i narrativave, por shpërndarje e informacionit publik, dëgjim i qytetarëve, përgjigje pyetjeve. Po atë ditë u raportua edhe reagimi i YIHR4-së, se sesioni ishte me leje të shkollës, se aty u paraqitën informacione bazike dhe publike, dhe se këto sesione zhvillohen prej dy mijë e tetëmbëdhjetës me mbështetje të Ambasadës Zvicerane, në kuadër të një programi për drejtësi tranzicionale dhe ballafaqim me të kaluarën5.

Pastaj erdhi reagimi i Drejtorisë së Arsimit në Prishtinë, me tone ndëshkuese dhe me premtim masash. Këtu shohim pasojën e drejtpërdrejtë të një postimi të pavërtetuar. Kur një deputet e ndez turmën, institucioni trembet, dhe në vend se ta mbrojë procesin edukativ, fillon të kërkojë fajtorë. Ky është modeli i shtetit të dobët, jo shteti që e kërkon ligjin, por shteti që vrapon pas zhurmës. Dhe në këtë model, Behrami s’është komentator i pafajshëm. Ai është shkëndijë.

Sot, ai e rriti sërish temperaturën6. Tha se gjykata është e dirigjuar nga interesa politike, e mbështetur nga disa ambasada, e toleruar në heshtje nga shteti i Kosovës, dhe se ka punuar sistematikisht për të ndërtuar parakushte për dënimin e krerëve të UÇK-së. Pastaj vendosi një paralajmërim, “nëse dënohen me instruksione politike, pasojat do të jenë të mëdha, Kosova s’do të jetë më kurrë e njëjta”. Kjo fjali është më e rëndë se sa duket. Ajo i jep publikut një ide, jo drejtësi, por reagim. Jo provë, por kërcënim. Jo qetësi institucionale, por tregim apokaliptik. Ky nuk është patriotizëm. Ky është presion publik mbi drejtësinë dhe mbi shoqërinë, një tentim për ta bërë vendimin gjyqësor shkëndijë rruge, që pastaj të fajësohet “gjykata” për zjarrin që e kanë përgatitur vetë politikanët.

Dhe pikërisht këtu duhet ta ndalim makinën e retorikës dhe ta hapim dosjen e ftohtë. Në Hagë, në këtë proces, nuk është UÇK-ja në bankën e të akuzuarve. Janë individë, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi. Vetë përshkrimi publik i çështjes flet për role të pretenduara brenda strukturave politike, informative, operative, të inteligjencës, dhe për përgjegjësi individuale sipas formave të përgjegjësisë penale7. Vetë lista e akuzave flet për krime kundër njerëzimit dhe krime lufte, me periudhë të pretenduar nga marsi i nëntëdhjet e tetës deri në shtatorin e nëntëdhjet e nëntës, në Kosovë dhe në Kukës e Cahan në Shqipërinë veriore. Këto janë fakte procedurale dhe juridike. Ato nuk rrëzohen me statuse. Nuk zhvishen me slogan. Nuk pastrohen me flamur.

Kur Behrami e kthen këtë në “UÇK-ja po gjykohet”, ai i bën dy dëme njëherësh.

E para, e bën Kosovën të duket si vend që s’e dallon dot lavdinë e luftës nga përgjegjësia individuale, pra pikërisht ashtu si do ta donin armiqtë e saj, të hutuar, të ndarë, të paaftë ta mbajë një standard.

E dyta, ai e bën UÇK-në mburojë personale për njerëz që janë nën akuza konkrete, dhe kjo është fyerje për luftën, sepse lufta çlirimtare s’ka nevojë të mbrohet me gënjeshtra. Ajo mbrohet me të vërtetën. Me dinjitet. Me ndarjen e qartë mes sakrificës kolektive dhe gabimit individual, nëse gjykata e provon gabimin.

Behrami e do një Kosovë ku ligjërata për drejtësinë quhet komplot. Ku një organizatë e shoqërisë civile paraqitet si vegël armike. Ku një ambasadë që financon informimin publik portretohet si dirigjente politike. Ku gjykata cilësohet “farsë”. Dhe kur thotë “pasojat do të jenë të mëdha”, ai po e flet gjuhën e frikës, jo të ligjit. Kjo gjuhë është e njohur në Ballkan. Është ajo gjuha që thotë “mos e prekni të fortin”. Është ajo gjuha që kërkon rikthimin e rregullit me grykën e pushkës dhe me shantazh moral, ajo është gjuha e sundimit 20-vjeçar të Hashim Thaçit në Kosovë ku gazetarë, aktivistë politikë e politikanë ishin vrarë me grykën e pushkës.

Po kjo është jashtë opsionit. Jo sepse e them unë, por sepse ky vend i ka paguar tepër shtrenjtë vitet kur fjala i shërbente dhunës dhe rrjeteve kriminale sikur po kërkon Behrami, e jo qytetarit.

Këtu qëndron edhe hipokrizia qendrore e tij. Ai vetë, sipas profilit publik, është strateg, ish diplomat, këshilltar, shkrimtar skenarësh. Pra njeri që e kupton saktësisht si ndërtohet një narrativë. Dhe ai e përdor këtë aftësi jo për ta ulur temperaturën dhe për ta bërë shoqërinë më të mençur, por për ta bërë më të nxehur dhe më të manipulueshme dhe më të nënshtrueshme ndaj rrjeteve kriminale. Ky është roli i obstruksionit në hapësirën publike. Jo ai juridik që e vendos gjykata, por ai politik që e sheh drejtësinë si rrezik për rrethin e vet, dhe pastaj e sulmon edukimin, e sulmon informimin, e sulmon cilindo kanal që e sjell qytetarin më afër faktit.

Dhe tani, le ta themi qartë atë që ai s’do ta thotë kurrë. Nëse Hashim Thaçi është i pafajshëm, le ta fitojë pafajësinë me prova dhe me procedurë, jo me pankarta në Facebook. Nëse është fajtor, le ta mbajë përgjegjësinë si çdo qytetar, pa e marrë UÇK-në peng. Lufta çlirimtare nuk bie nga e vërteta. Bie vetëm miti i rremë që e ka përdorur atë luftë si liçencë për pushtet, për pasuri, për heshtje, për kapje institucionesh, për frikë.

Ti mund të bësh thirrje për mbështetje morale, por s’mund të bësh thirrje për bojkot të dijes. S’mund të kërkosh që fëmija të rritet pa e kuptuar çka është gjykata, çka është mandati, çka është procedura, çka është përgjegjësi individuale. Sepse fëmija i paditur është votuesi më i lehtë. Dhe votuesi më i lehtë është pasuria e atyre që duan kthimin e rendit brutal, rendit ku komanda vlen më shumë se ligji, ku “komandanti” vlen më shumë se viktima, ku “uniteti” përdoret për ta mbytur llogaridhënien.

Kosova nuk ka pse ta lusë askënd që t’i respektojë institucionet. Ajo duhet t’i respektojë vetë, pikërisht kur i dhemb. Kjo është prova e pjekurisë politike. Standardi i ri nuk është britma. Është integriteti. Është drejtësia. Është ligji dhe rendi. Është demokracia, ajo e mërzitshmja, ajo që s’ka efekte speciale, por që e mban njeriun të lirë.

Dhe për fund, një gjë që duhet thënë pa profeci të rreme. Askush s’e di sot se çfarë vendimi do të japë gjykata dhe kur. Por kushdo që e do Kosovën e fortë duhet ta dojë një parim, vendimi vjen nga prova dhe ligji, jo nga rrjeti i frikës. Nëse prova e çon në dënim, atëherë dënimi është drejtësi, jo tragjedi kombëtare. Nëse prova e çon në pafajësi, atëherë pafajësia është drejtësi, jo triumf i turmës. Çdo rrugë tjetër është rikthim i një regjimi që e do Kosovën të dobët, të shantazhueshme, të kapur. Dhe ajo, Artan Behrami, është jashtë opsionit.

Më 12 janar 2026 ai shkroi1,

“Presidentja, Vjosa Osman dhe Donika Gërvalla duhet ta shkarkojnë sot këtë konsullin e Përgjithshëm (me mandat të skaduar) që pëlqen postimet e propagandës serbe dhe të Gjykatës Speciale. Nëse nuk e shkarkojnë, atëherë ato e dëshmojnë se janë në agjendë totale të narracionit serb! Veç sa për rikujtim: diplomatët në të kaluarën janë shkarkuar për cikërrima.”

Subscribe now

Ky nuk është reagim. Ky është urdhër. Ky nuk është debat. Ky është kërcënim me turmën. Ky nuk është shqetësim institucional. Ky është instinkt i një rrjeti që i frikësohet një gjesti banal më shumë se sa i frikësohet një vendi të plaçkitur.

Sepse çfarë po kërkon Behrami realisht. Jo të vërtetën. Ai po kërkon ndëshkim. Po kërkon që shteti të sillet si portal. Që diplomacia të sillet si komente. Që Presidentja dhe ministrja të bëhen zgjatim i nervit të tij. Sot shkarkim për një “like”. Nesër shkarkim për një fjali. Pasnesër për një heshtje. Kështu ndërtohet frika. Me shembuj. Me koka. Me spektakël.

Dhe pastaj vjen akuza e tij e preferuar, “agjendë serbe”.

Kjo frazë në gojën e Behramit nuk është analizë. Është çelës që hap dyert e linçimit. Është etiketa që i heq njeriut të drejtën e fjalës. Është rruga më e shkurtër nga mendimi te armiku.

Por Behrami nuk ka kredencial moral për të shpërndarë çertifikata patriotizmi. Ai s’është arbitër i Kosovës. Ai është një operativ i narrativës. Një njeri që e përdor luftën si dekor dhe shtetin si skenë. Dhe kur thotë “agjendë serbe” ai nuk po e mbron Kosovën. Ai po e mbron një mit që i mban disa njerëz të paprekshëm.

Le ta themi thjesht. Një njeri që e kthen Gjykatën Speciale në “propagandë” vetëm pse ajo ekziston për të hetuar krime të dyshuara, një njeri që i vë shenjë turmës mbi një diplomat pse pëlqeu një postim, një njeri që kërkon shkarkim sot dhe shantazhon dy gra shtetërore me fjalinë “nëse nuk e bëjnë, janë në agjendë”, ky njeri nuk po flet nga parimi. Po flet nga frika.

Frika nga çfarë?

Frika nga drita. Frika nga një shoqëri ku njerëzit nuk i kërkojnë më leje Behramit për të menduar. Frika nga një Kosovë ku nuk mjafton të bërtasësh “Serbi” për t’i ikur pyetjeve. Frika nga një vend ku heronjtë e rremë nuk shiten më si mall, dhe ku kush e ka përdorur lavdinë për interes, mbetet pa mburojë.

Dhe Behrami e di se mburoja po çahet. Ai e pa më 28 dhjetor2 kur i doli rezultati si pasqyrë. Një numër në listë, një ambicie, dhe një realitet që nuk e mori me vete. Ai nuk u ul në Kuvend. Nuk u pajis me mandat. Nuk u shpërblye me vulën e popullit. Dhe në vend që ta pranojë këtë si kufi, ai e kthen si inat. Kur s’të jep populli mandat, ti shkon e kërkon dënime ndaj të tjerëve. Kjo është psikologjia e humbësit që do të duket i fortë duke kërkuar të dobët.

Dhe këtu është hipokrizia që s’ka nevojë për zbukurim. Behrami guxon të akuzojë të tjerët për “agjendë serbe” ndërkohë që vetë ndërton një mekanizëm të pastër serb në logjikë. Jo në etni, jo në flamur, por në metodë.

Metoda e Beogradit ka qenë gjithmonë kjo.

Delegjitimo. Etiketo. Disiplino. Frikëso. Bëj shembull. Nëse s’ta kap dot mendimin, kapja punën. Nëse s’ta mbyll dot gojën, mbyllja bukën.

Kur Behrami thotë “diplomatët janë shkarkuar për cikërrima”, ai po e tregon ëndrrën e tij. Ëndrra e tij është një shtet ku cikërrima mjafton për të shkatërruar jetë. Një shtet ku klikimi është krim. Një shtet ku zyrtari nuk guxon të ketë mendim. Një shtet ku frika është ligj.

Dhe pastaj e fut në gojë Donika Gërvallën. Këtë e bën gjithmonë rrjeti. Kur nuk u mjafton ta shajnë kritikun, e marrin një emër të rëndë dhe e përdorin si shkop. E përdorin trashëgiminë e të tjerëve si municion për betejat e tyre të ditës. Kjo është jo vetëm e ulët. Është e turpshme. Është përdhosje politike me duar të pista.

Po a e dini çfarë është më e rëndë?

Që Behrami nuk po sulmon një “like”. Ai po sulmon idenë që dikush mund ta lexojë një mendim ndryshe pa u ndjerë fajtor. Ai po sulmon të drejtën e një qytetari që të mos e pranojë kultin. Ai po sulmon mundësinë që Kosova të dalë nga rituali i duartrokitjes së detyruar.

Dhe kjo lidhet me emra. Po, me emra.

Behrami është produkt i një kulture ku Hashim Thaçi shitet si ikonë e pacenueshme, ndërkohë që ai është në proces gjyqësor në Hagë3 për akuza serioze. Dhe sa herë që dikush guxon ta prishë këtë treg, rrjeti alarmohet4. Portale. Deputetë. Faqe anonime. Flamuj të montuar pas portreteve. Fjalë si “tradhtar”. Dhe tani edhe kërkesa për shkarkim të një diplomati për një pëlqim. Kjo është piramida e frikës. Dhe Behrami është një nga zërat e saj më të zellshëm.

Ai s’ka të drejtë morale të flasë për “agjendë serbe” sepse ai vetë ushqen një agjendë që e dobëson Kosovën. E dobëson duke e kthyer shtetin në instrument hakmarrjeje. E dobëson duke e kthyer diplomacinë në bandë. E dobëson duke e kthyer fjalën e lirë në objekt dënimi. E dobëson duke e trajtuar drejtësinë si armik dhe jo si shans për pastrim.

Dhe kur e dobëson Kosovën kështu, ti po i shërben kujt. Jo Serbisë si simbol që ua tregon njerëzve në postime. Por Serbisë si interes. Interesit që Kosova të duket e papjekur. Të duket e kapur. Të duket e frikësuar. Të duket si vend ku një postim e rrëzon një diplomat, dhe ku një operativ i partisë jep urdhra nga Facebooku.

Prandaj Behrami nuk duhet të flasë për “agjendë serbe”. Ai duhet të heshtë dhe të shohë veten në pasqyrë. Sepse kjo që bëri më 12 janar nuk ishte patriotizëm. Ishte thirrje për gjyq popullor. Ishte tentativë për të krijuar shembull. Ishte presion ndaj institucioneve. Ishte shantazh i shkruar me tastierë.

Dhe unë po e them qartë, ai nuk po e mbron Kosovën. Ai po e mbron një sistem që i trembet fjalës. Ai po e mbron një treg ku frika shitet si medalje. Ai po e mbron një rreth që e ka mësuar vendin si pronë.

Kosova nuk ka nevojë për roje të mendimit. As për policë të pëlqimeve. As për gjykatës të patriotizmit online.

Kosova ka nevojë për dritë.

Dhe sa herë që Artan Behrami e quan dritën “agjendë serbe”, ai vetëm sa e pranon se errësira është shtëpia e tij.

Ka edhe një shtresë tjetër që Behrami nuk e prek kurrë, sepse aty fillon paniku i vërtetë. Marrëdhënia e tij me Richard Grenell. Jo ajo e fotografive dhe buzëqeshjeve. Jo ajo e titujve të rremë si “Ambassador”. Por ajo që del në pah sapo dikush bën pyetje serioze.

Kur Grenell u ballafaqua me gjetjet tona5 për akuzat e qarkulluara prej vitesh në rrethe diplomatike dhe të sigurisë se ai ishte implikuar në një skandal seksual në Serbi që përfshinte të mitur, reagimi i tij nuk ishte mohim i qartë6. Nuk ishte shpjegim. Nuk ishte distancim. Ishte e qeshur. Një e qeshur përçmuese. Një reagim që nuk i ngjan një njeriu të pafajshëm që kërkon të pastrojë emrin, por një njeriu që mendon se është mbi pyetjen, mbi llogaridhënien, mbi publikun.

Dhe Artan Behrami e di këtë. Ai e di sepse ishte i pranishëm në këtë orbitë. Ai e di sepse e ka parë nga afër se si Grenell i trajton institucionet, gazetarët dhe pyetjet si bezdi, jo si detyrim demokratik. Dhe megjithatë Behrami nuk u distancua. Nuk tha se kjo sjellje ishte e papranueshme. Nuk tha se Kosova nuk ka çfarë kërkon me një figurë të tillë. Përkundrazi. Ai vazhdoi ta paketojë Grenellin si mik, si mbështetës, si figurë legjitime. Kjo nuk është naivitet. Kjo është zgjedhje.

Sepse Grenell nuk është thjesht një ish diplomat i zhurmshëm. Ai është një operativ politik i dështuar që e ka përdorur Ballkanin si skenë dytësore pasi u rrëzua nga qendrat reale të vendimmarrjes në Washington. Ai ka vepruar kundër interesave të Shteteve të Bashkuara duke ndërhyrë në procese demokratike, duke shtyrë narrativa të rreme dhe duke u lidhur me aktorë që i shërbejnë destabilizimit. Ai ka vepruar kundër Kosovës duke e goditur qeverinë e saj të zgjedhur, duke e minuar drejtësinë dhe duke e paraqitur shtetin si problem, jo si aleat.

Lidhjet e tij me Serbinë nuk janë sekrete. As afërsia e tij me struktura që e shohin Kosovën si territor për pazare, jo si republikë sovrane. Dhe lidhjet e tij me rrjete të lidhura me Rusinë nuk janë teori. Janë dokumentuar nëpërmjet marrëdhënieve financiare, operacioneve lobuese dhe përputhjeve të frikshme narrative7. Kjo është arsyeja pse ai është i dobishëm për një rrjet të caktuar në Kosovë. Jo sepse ka pushtet real, por sepse ka simbolikë. Simbolikë të rreme, por të mjaftueshme për ta trembur publikun e brendshëm.

Dhe këtu Behrami e humb çdo të drejtë për të folur për “agjendë serbe”. Sepse si mund ta akuzosh një diplomat për një pëlqim, kur vetë ke qenë zëdhënës i një njeriu që ka punuar sistematikisht kundër Kosovës. Si mund ta quash “propagandë serbe” çdo kritikë, kur vetë ke ndihmuar në riciklimin e një figure që ka shërbyer si kanal presioni për interesa që përputhen me Beogradin dhe Moskën.

Nëse Behrami do të kishte ndonjë standard, ai do ta kishte thënë këtë. Do të kishte thënë se e qeshura e Grenellit përballë një pyetjeje kaq të rëndë është alarm. Se heshtja përballë akuzave nuk është forcë, por arrogancë. Se Kosova nuk ka nevojë për miq që tallen me pyetjet për fëmijët, drejtësinë dhe transparencën.

Por ai nuk e bëri. Sepse Behrami nuk funksionon me standard. Ai funksionon me dobi. Dhe Grenell për të është i dobishëm për aq kohë sa shërben si shkop kundër drejtësisë dhe si dekor ndërkombëtar për një rrjet të brendshëm kriminal.

Prandaj kjo nuk është histori për një “like”. Është histori për zgjedhje morale. Dhe zgjedhja e Behramit është e qartë. Ai që qesh me pyetjet për fëmijët dhe krimet, dhe ai që e mbron atë të qeshur, nuk kanë asgjë të përbashkët me interesin e Kosovës. Ata kanë vetëm një interes. Ta mbajnë errësirën të paprekur dhe frikën funksionale.

Dhe sa herë që kjo errësirë vihet në pyetje, ata nuk përgjigjen. Ata qeshin. Dhe pastaj kërkojnë shkarkime.

Kështu u shfaq statusi i Shqiprim Arifit në Facebook më 9 janar 20263, një tekst i gjatë ku ai e pagëzon Presidenten e Kosovës me nofkën “Nusja e Preshevës” dhe e shpall “kurrë më Presidente”. Ai e ndërton akuzën e tij si një aktakuzë rrugësh, ku rreshton tema reale, diskriminimin ndaj shqiptarëve në Luginë, pasivizimin e adresave, reciprocitetin, debatin për bashkimin, por pastaj i mbyt këto tema në një lumë motivesh të dyshimta, sulme ndaj jetës private, fëmijëve, medias, “pasurisë”, e sidomos në një pretendim të rëndë për sanksione të ardhshme nga BE dhe SHBA dhe për “persona non grata”, që ai thotë se ia paska thënë vetë Presidentes në një takim, me një dialog të shkruar si skenë e lirë, ku autori e vendos veten në qendër si profet i padëgjuar. Në fund, ai e mbyll me thirrjen që Presidenti apo Presidentja e ardhshme të vijë nga diaspora, dhe me fyerje ndaj mbështetësve të VV-së, duke e quajtur Kurtin me epitete poshtëruese.

Reagimi4 i Rinor Nuhit nga stafi i Presidentes erdhi si kundërpeshë e ashpër, por me një bosht të qartë, faktet dhe veprimet. Ai e quan Arifin “kryeshpifës” dhe “seksist ordiner” dhe pastaj, pasi e shkund me fjalë, e rrëzon me argument. Ai përmend se ngritja e çështjes së Luginës ka qenë e vazhdueshme në angazhimin e Presidentes, nga fjalimet e para e deri te foltoret ndërkombëtare. Përmend se Presidentja ka propozuar zyrtarisht lehtësira për shtetësi për bashkëkombësit nga Lugina. Përmend se tema e pasivizimit nuk është trajtuar vetëm në deklarata, por edhe në punë me aleatë, veçanërisht me amerikanët, dhe e lidh me një instrument konkret si NDAA. Përmend edhe ndihmën praktike për individë nga Presheva që kanë marrë shtetësi dhe kanë shmangur barrën burokratike. Pra, ai thotë në thelb, Presheva ka pasur zë sepse Presidentja ka bërë zë, dhe kjo nuk matet me statuset e Facebook, por me dyert ku futesh dhe me fjalitë që lihen në protokoll ndërkombëtar.

Të nesërmen, më 10 janar, Arifi u kthye sërish5, jo duke u tërhequr, jo duke u sqaruar, por duke e ashpërsuar tonin. Ai thotë se “nusja” paska zgjedhur të përgjigjet përmes zëdhënësve, dhe e përshkruan Presidenten si të heshtur e të urdhëruar. Pastaj e zhvendos debatin në një akuzë absurde me autobusë, sikur politika ndërkombëtare dhe mbrojtja e një komuniteti të shtypur matet me transport urban. Pretendon se për pesë vite “asnjë projekt” në Preshevë, dhe e lidh gjithçka me një narrativë ku referendumi i vitit 1992 “paska qenë shkelur”, sepse Presidentja qenka pozicionuar kundër bashkëngjitjes, jo për parim por “për inat” ndaj Hashim Thaçit. Më pas i jep vetes rolin e lajmëtarit të apokalipsit, “Lugina do të bëhej Çamëria e dytë”, dhe e nxjerr Thaçin si të vetmin që “paska kuptuar e vepruar”. Pastaj zbret edhe më poshtë, duke përdorur familjen e Presidentes si mjet presioni moral, duke pyetur nëse do të fliste njësoj po të jetonin burri dhe fëmijët e saj nën Serbinë e Vuçiqit, dhe duke e quajtur Nuhiun “fëmijë” të dërguar për të arsyetuar “dështimin politik”.

Këtu është çasti ku lexuesi duhet ta shohë jo vetëm çfarë thuhet, por si thuhet, dhe pse thuhet kështu. Nuhiu, me gjithë nervin e reagimit, flet në gjuhën e përgjegjësisë institucionale. Ai e kornizon debatit në arenën ku Lugina realisht luftohet, diplomaci, ligje, shtetësi dhe agjenda me aleatë. Arifi, përkundrazi, e kthen Luginën në skenografi për një dramë personale dhe për një luftë brenda Kosovës, ku ai kërkon të godasë Presidenten dhe Kurtin duke i bërë ata fajtorë për dhimbjen e shqiptarëve në Serbi. Kjo është një përmbysje cinike e barrës. Serbia pasivizon adresa, por fajet i paska Prishtina. Beogradi shtyp, por përgjegjësitë i paska Presidentja e Kosovës pse nuk paska organizuar autobusë. Kjo logjikë nuk është thjesht e gabuar. Është e rrezikshme, sepse e zhvendos shënjestrën nga agresori te ai që kërkon ta vërë agresorin në presion.

Objektivisht, edhe një kritik i Presidentes mund të kërkojë më shumë, mund të kërkojë programe, koordinim, fonde, vizita, mekanizma të rinj. Por kritika serioze fillon nga faktet dhe propozon rrugë. Arifi nuk po propozon rrugë. Ai po shpall dënime, po vë nofka, po ndërton dyshime, po kërcënon me profeci, dhe ndërkohë e ngatërron planin e Kosovës me planin e Serbisë, sikur Kosova të ishte komuna e tij dhe ai të ishte prokurori i saj moral. Nuhiu ka të drejtë kur thotë se Presheva ka pasur zë në arenën ndërkombëtare përmes Presidentes, sepse kjo është pikërisht ajo që një Presidencë e Kosovës mund të bëjë për Luginën, ta bëjë temën të padukshme të shndërrohet në fjali të dëgjuar. Arifi gabon kur e trajton Luginën si një thesar të vjedhur nga Prishtina, dhe jo si një plagë që hapet nga Beogradi.

Pastaj është gjuha, ajo që në Ballkan shpesh i zë vendin politikës, sepse politika lodh, kurse gjuha e ulët të jep kënaqësinë e menjëhershme të turmës. “Nusja e Preshevës” nuk është metaforë. Është reduktim. Është përpjekje për ta kthyer një Presidente në rol familjar, në status martesor, në dekor krahinor. Në këtë shprehje ka një erë të vjetër patriarkale, si një odë ku gratë nuk flasin për shtetin, por për shtëpinë. E kur ai e përdor si refren, ai nuk e kritikon politikën e saj, ai e ul figurën e saj. Dhe kur e sjell familjen e saj në argument, ai bën edhe një hap tjetër, e zhvendos debatin nga e drejta publike te shantazhi moral. Kjo nuk është vetëm mungesë elegance. Është taktikë. Kur nuk e fiton dot me prova, e fiton duke i turbulluar ujët.

Karakteri i tij është i njohur, ai shkrim i gjatë, me gjykime të prera, me pyetje retorike, me “turp”, me “marre”, me thirrje që sillen si goditje grushti mbi tavolinë. Ai e ndërton veten si njeri që “e di”, që “e paralajmëroi”, që “qeshi i fundit”, që “u tha”. E ky vetëndërtim është çelësi i gënjeshtrës moderne, nuk të bind me dokument, të bind me ton. Tonin e njeriut që s’ka kohë për nuanca, sepse nuanca ia prish mitin. Në atë ton ka edhe një kulturë përjashtimi, kush nuk është me mua është “trushpëlarë”, kush s’pajtohet është i blerë, kush përgjigjet është “zëdhënës i urdhëruar”. Kjo është gjuha e një njeriu që kërkon pushtet mbi interpretimin, jo pushtet për ta zgjidhur një problem.

Dhe kur ai thotë se Presidentja “për pesë vite nuk ka realizuar asnjë projekt në Preshevë”, ai bën sikur nuk e di, ose bën sikur lexuesi nuk e di, se Presidentja e Kosovës nuk është kryetare bashkie në Preshevë, nuk e menaxhon buxhetin komunal atje, nuk i nënshkruan tenderët, nuk e komandon administratën e Serbisë, nuk i zhbën vendimet e pasivizimit me një status. Këtu qëndron mashtrimi më i madh, ta matësh diplomacinë me asfalt, ta matësh presionin ndërkombëtar me autobus, ta matësh betejën për të drejta në Serbi me një fotografi në Facebook. Ky është mashtrim i paramenduar, sepse i jep publikut një metrike të gabuar, e pastaj e akuzon tjetrin se nuk e ka kaluar testin.

Ndërkohë, shqiptarët e Luginës janë në telashe që nuk i zgjidh dot asnjë retorikë. Pasivizimi i adresave, anulimi i dokumenteve, pengesat për punësim, presioni administrativ, frika e përditshme se një letër në sportel ta shndërron jetën në labirinth. Këto janë të vërteta që nuk duan spektakël, duan aleatë, avokatë, organizata, dosje, raste të dokumentuara apo mekanizma ndërkombëtarë. Dhe pikërisht këtu, në këtë fushë, Arifi shfaqet i interesuar më shumë për të prodhuar armiq të rinj sesa për të goditur burimin e shtypjes që është Beogradi. Ai shpenzon energji të tërë për ta bërë Presidenten e Kosovës fajtoren e një shtypjeje serbe, sepse kjo narrativë e lodhun e Arifit i shërben një loje tjetër, ta ruajë fytyrën e miqve të vet politikë të epokës së luftëtarëve të shndërruar në oligarkë, atyre që për dy dekada e kthyen Kosovën në pronë të partive, e që në të njëjtën kohë e lanë Serbinë ta ruajë ndikimin përmes strukturave, varësive, frikës dhe pazareve. Kur Kosova i sfidon këto pazare, sulmi nuk vjen vetëm nga Beogradi. Vjen edhe nga të tillët sikur Shqiprim Arifi që e ndjejnë se po u rrëshqet toka nën këmbë.

Në këtë kuptim, statuset e Arifit duken si pjesë e një fushate hibride, jo sepse janë të sofistikuara, por sepse janë të dizajnuara të krijojnë tym, të mjegullojnë vijën e fajit, t’i përçajnë shqiptarët, të ndezin dyshime mbi institucionet e Kosovës, dhe të zëvendësojnë një debat serioz për Luginën me një sherr të ulët për persona. Hibride është kur një çështje e drejtë përdoret si pretekst për një qëllim të padrejtë. Dhe këtu çështja e Luginës përdoret për të goditur udhëheqjen kosovare që po e sfidon Serbinë dhe trashëgiminë e kompromisit të pafund, duke u përpjekur të shfajësohet Serbia për shtypjen e shqiptarëve atje.

Arifi gabon edhe në një gjë tjetër më të thellë, ai e trajton Luginën si pronë emocionale, jo si subjekt politik me dinjitet. Ai flet në emër të luginasve, por u ofron atyre vetëm një pasqyrë ku e shohin zemërimin e tij. Në vend që t’u japë instrumente, u jep armiq. Në vend që ta ndërtojë një urë, e ndërton një hendek mes Prishtinës dhe Preshevës. Dhe ky hendek është pikërisht ajo që i duhet Beogradit, një Luginë e izoluar dhe një Kosovë e zënë me grindje të brendshme.

Nuhiu ka të drejtë kur e quan turp, sepse turpi këtu nuk është vetëm fjala e rëndë. Turpi është kur e kthen vuajtjen e një komuniteti në monedhë për lojë politike. Turpi është kur e banalizon diplomacinë, e seksizon figurën e Presidentes, e fut familjen e saj në argument, e quan tjetrin tradhtar me “inat”, dhe pastaj kërkon të dukesh si mbrojtës i Luginës. Nëse e do Luginën, nuk e përdor si shkop për t’i rënë Prishtinës. Nëse e do Luginën, e godet Serbinë me të gjitha mjetet e ligjit, të faktit, të aleancave, dhe e detyron edhe Kosovën të bëjë më shumë, po me kërkesa të mençura, jo me nofka e kërcënime.

Në fund, mbetet ajo pamje e çuditshme, një politikan lokal që shkruan si gjyqtar popullor, dhe një shtet i ri që përpiqet të flasë me gjuhë shteti. Në një vend ku fjalët shpesh kanë shërbyer si zëvendësim i veprimeve, ky dallim është thelbësor. Sepse e ardhmja e shqiptarëve të Luginës nuk varet nga kush e fitoi një debat në Facebook. Varet nga kush e fut çështjen e tyre në tryezat ku vendosen standarde, kush e kthen diskriminimin në dosje, pasivizimin në shkelje të dokumentuar, e spastrimin administrativ në përgjegjësi politike. Arifi, me këtë gjuhë, me këtë kulturë të insinuatës dhe të reduktimit, nuk po e bën këtë. Ai po e bën të kundërtën, po e stërhollon pluhurin që të mos shihet dora që e ngrit, dhe në atë pluhur, luginasit humbin edhe një herë, jo vetëm të drejta, por edhe drejtim.

Dhe historia, ajo që ai vetë e thërret si gjykatësja e fundit, zakonisht nuk gjykon për statuset. Ajo gjykon për motivet. E motivi i një sulmi të tillë, në këtë moment politik, pas një fitoreje që e trazon rendin e vjetër e bashkë me të edhe Beogradin, duket shumë i qartë, të goditet simboli, të njolloset autoriteti, të krijohet përshtypja se udhëheqja e Kosovës është armike e Luginës. Kurse e vërteta e thjeshtë, e rëndë dhe e padurueshme, është se armiku i Luginës është politika shtypëse e Serbisë, dhe çdo njeri që e zhvendos shënjestrën nga Beogradi te Prishtina, me vetëdije apo me interes, po i shton edhe një gur murit që i mban shqiptarët atje të ngujuar.

Ishte një mesazh i formuluar si paralajmërim politik, por me nëntekst presioni dhe mobilizimi emocional, i shoqëruar me një gjuhë që e paraqiste debatin ligjor si betejë ekzistenciale mes popullit dhe shtetit. Nuk ishte hera e parë që shihja një deklaratë të tillë, por ishte hera e parë që e pashë të artikuluar me aq vetëbesim dhe me aq pak ndjeshmëri për pasojat njerëzore që prodhon një gjuhë e tillë. Reagimi im2 nuk ishte personal. Ishte qytetar. Ishte refleks ndaj një ideje që kërkon të shndërrohet në normë politike.

Unë e shpreha hapur kundërshtimin tim dhe thashë qartë se barazia ligjore nuk është sulm ndaj familjes, as ndaj fesë, as ndaj shoqërisë. Ajo që pasoi ishte më domethënëse se vetë postimi fillestar. Reagimet që erdhën zbuluan një plagë të hapur në shoqërinë tonë. Disa ishin të arsyeshme dhe kritike. Të tjera ishin brutale, ç’njerëzore dhe thellësisht shqetësuese. Një pjesë të komenteve i hoqa dhe i bllokova sepse kalonin çdo kufi njerëzor. Nuk mund t’i trajtoja të gjitha, por disa prej tyre meritonin të dokumentohen, sepse nuk janë thjesht fjalë. Janë simptoma.

Në mesin e tyre kishte deklarata që e quanin barazinë imoralitet, që e përshkruanin homoseksualitetin si sëmundje, si traumë, si komplot, madje edhe si arsye për të mohuar ekzistencën e fëmijëve të vet. Këto nuk janë mendime konzervatore. Janë mendime të dhunshme. Ajo që i bashkonte shumicën e këtyre reagimeve ishte përpjekja për t’u fshehur pas nocionit të familjes tradicionale shqiptare dhe pas një identiteti fetar të supozuar. Kjo mburojë nuk qëndron.

Familja shqiptare nuk ka qenë kurrë institucion fetar. Ajo ka qenë shoqërore, zakonore, kulturore. Edhe kur ka qenë fetare, ka qenë shqiptare para se të ishte ideologjike. Ajo është ndërtuar mbi mbijetesë, solidaritet, mikpritje dhe dhembshuri, jo mbi përjashtim. Ajo që po shohim sot nga disa zëra nuk është mbrojtje e familjes, por përpjekje për të imponuar një verzion politik të Islamit, jo Islamin si besim personal, por Islamin si instrument pushteti. Kjo është thelbësore të thuhet qartë.

Ironia më e madhe është kjo. Unë si qytetar i kësaj shoqërie kam qenë po aq kritik ndaj atyre që në emër të modernitetit kanë tentuar ta shtypin të drejtën e njerëzve për të praktikuar fenë e tyre. Kam folur kundër islamofobisë, kundër talljes me besimin, kundër përjashtimit të besimtarëve nga hapësira publike. Dhe tani po shoh të njëjtët mekanizma shtypës të përdorur nga ana tjetër, këtë herë kundër një grupi tjetër qytetarësh. Shtypja, edhe kur vjen nga shumica, mbetet shtypje.

Ka një të vërtetë që po refuzohet me këmbëngulje. Njerëzit homoseksualë lindin nga familje heteroseksuale. Jo sepse familjet e zgjedhin. Jo sepse shoqëria i prodhon. Por sepse natyra, ose Zoti për ata që e besojnë, flet në mënyrën e vet. Të luftosh kundër ekzistencës së njerëzve homoseksualë është të luftosh kundër fëmijëve tanë. Nuk është metaforë. Është fakt biologjik dhe njerëzor.

Kam lexuar komente ku thuhej se një prind do të preferonte të mos e kishte fare fëmijën e vet nëse ai do të ishte homoseksual. Kjo nuk është bindje. Është barbari. Një njeri që mendon kështu nuk është i aftë të jetë prind, sepse prindërimi fillon pikërisht aty ku përfundon kontrolli ynë. Askush nuk zgjedh si vjen në këtë botë. Askush nuk e zgjedh trupin, mendjen apo natyrën e vet. Këtë e bën jeta, ose Zoti, sipas besimit.

Tekstet fetare që përmenden selektivisht flasin shumë qartë për këtë. Në Kuran thuhet “Allahu krijon çfarë të dojë. Ai u dhuron vajza kujt të dojë dhe djem kujt të dojë” (Kurani Surja Ash Shura).

Në Bibël thuhet “Para se të të formoja në barkun e nënës tënde të njihja” (Jeremia).

Këto vargje nuk janë poetike. Janë deklarata të qarta se jeta nuk është zgjedhje njerëzore. Të pretendosh se je besimtar dhe njëkohësisht të mohosh të drejtën e dikujt për të ekzistuar me dinjitet është të dalësh hapur kundër Zotit që pretendon se e beson. Nuk ka mënyrë të butë për ta thënë këtë.

Ligji civil nuk krijon njerëz. Nuk krijon orientime. Nuk shkatërron familje. Ai thjesht vendos nëse shteti do të mbrojë qytetarët e vet nga dhuna morale dhe ligjore. Të kundërshtosh këtë mbrojtje në emër të fesë apo traditës është t’i keqpërdorësh të dyja.

Ajo që pashë në këto reagime nuk ishte debat. Ishte frikë. Frikë nga dallimi, frikë nga humbja e kontrollit, frikë nga një e vërtetë që nuk përshtatet me narrativën e trashëguar. Shoqëritë nuk shemben nga barazia. Shemben nga urrejtja që normalizohet.

Në fund, kjo nuk është çështje e një deputeti apo e një ligji. Është çështje se çfarë lloj shoqërie zgjedhim të jemi. Një shoqëri që mbron fëmijët e vet, të gjithë fëmijët e vet, apo një shoqëri që i sakrifikon ata në altarin e frikës. Unë e kam bërë zgjedhjen time. Dhe do të vazhdoj ta sfidoj çdo ide që kërkon të na bëjë më pak njerëzorë.

Në orën 05.30 sipas kohës zvicerane, Neue Zürcher Zeitung publikoi1 një analizë të raportuar nga gazetari Tobias Gafafer mbi rolin afatgjatë të Zvicrës në lehtësimin diskret të dialogut mes Kosovës dhe Serbisë. Artikulli nuk solli asnjë zbulim për negociata sekrete. Ai dokumentoi një format tashmë të njohur të ndërtimit të besimit, i cili njihet nga diplomatët të paktën që nga viti 2015 dhe që ishte raportuar më herët nga NZZ am Sonntag në vitin 20222 edhe nga Blick3.

Faktet kryesore në artikull ishin të kufizuara dhe të formuluara me kujdes. Zvicra organizon takime joformale dialogu dy deri në tri herë në vit në Solothurn. Në to marrin pjesë përfaqësues të partive qeverisëse, opozitës dhe shoqërisë civile. Sipas disa burimeve, herë pas here kanë marrë pjesë edhe ministra nga të dyja palët. Dy emra u përmendën si pjesëmarrës në këtë format, Besnik Bislimi dhe Marko Gjuriç. Artikulli theksonte qartë se këta dy nuk janë takuar drejtpërdrejt mes vete. Ai përshkruante një skenë të vëzhguar me politikanë të paidentifikuar nga të dyja palët duke ecur bashkë pas darkës, pa ia atribuar këtë skenë ndonjë personi të emëruar. Këto dallime janë thelbësore dhe në tekstin origjinal ishin të qarta.

1. Rreth mesditës, VOX Kosova publikoi artikullin e parë4 të ditës me titullin se Besnik Bislimi ishte takuar fshehtë me Marko Gjuriçin në Zvicër.

   1. Ky pretendim nuk ekzistonte në artikullin e NZZ. Ai ishte një shpikje. Artikulli i VOX Kosova bashkoi disa elemente të ndara në një pretendim senzacional. Pjesëmarrja në një format dialogu shumëpalësh u paraqit si takim bilateral sekret. Termi diskret u përkthye si sekret. Supozimi u paraqit si fakt. Mbi të gjitha, u hoq plotësisht sqarimi i qartë i NZZ-së se Bislimi dhe Gjuriç nuk ishin takuar. Artikulli citonte NZZ-në si burim, ndërkohë që e kundërshtonte drejtpërdrejt në pretendimin kryesor.

2. Në orët e pasdites, pas pyetjeve drejtuar Ministrisë së Jashtme zvicerane, VOX Kosova publikoi5 një artikull të dytë duke konfirmuar se Zvicra organizon takime të tilla dy deri në tri herë në vit, por duke pranuar se autoritetet zvicerane nuk e kishin konfirmuar një takim Bislimi-Gjuriç.

   1. Kjo duhej të kishte sjellë korrigjim. Nuk ndodhi. Media vazhdoi të ruante kornizën e rrejshme se kishte pasur takime sekrete, duke shtuar një mbrojtje semantike se takimet ishin diskrete, por jo sekrete. Pretendimi fillestar i pavërtetë mbeti i pakorrigjuar.

3. Në orën 20.00, VOX Kosova publikoi6 një artikull të tretë me një përgjigje me shkrim nga vetë gazetari i NZZ-së.

   1. Tobias Gafafer ritheksoi saktësisht atë që kishte shkruar. Ministra nga të dyja palët kanë marrë pjesë në këto takime. Bislimi dhe Gjuriç ishin ndër ta. Ai nuk kishte shkruar se ata ishin takuar me njëri tjetrin. Kjo deklaratë e rrëzonte drejtpërdrejt narrativën e titujve të mëhershëm të VOX Kosova. Edhe kësaj here, nuk pati asnjë tërheqje apo korrigjim.

Ndërkohë, Qeveria e Kosovës publikoi një reagim zyrtar përmes këshilltarit për media7. Deklarata e pranoi rolin e Zvicrës, falënderoi Bernën për angazhimin dhe mohoi që Besnik Bislimi të kishte pasur ndonjë takim sekret me Marko Gjuriçin. U sqarua gjithashtu se në një nga këto takime Bislimi kishte qenë i ftuar si folës, në një ngjarje ku Gjuriç nuk kishte qenë i pranishëm. Ky mohim nuk u transmetua fare nga VOX Kosova. Lënia jashtë ishte vendim editorial, jo rastësor. Në atë pikë, mohimi e rrëzonte tërësisht bazën e raportimit të ditës.

Kur artikulli origjinal i NZZ-së vendoset përballë artikujve të VOX Kosovës së Lirim Mehmetajt, mospërputhjet janë të qarta dhe sistematike.

Në asnjë moment NZZ nuk pretendoi atë që VOX Kosova përsëriti disa herë.

• NZZ raportoi pjesëmarrje, pa pretenduar takime bilaterale. VOX Kosova shpiku takime sekrete bilaterale.

• NZZ dalloi qartë mes diskrecionit dhe sekretit. VOX e fshiu këtë dallim.

• NZZ përdori vëzhgime anonime me kujdes dhe pa emra. VOX shpiki emra pa prova.

• NZZ e vendosi procesin në kontekstin e dialogut të udhëhequr nga BE. VOX e paraqiti si diplomaci të fshehtë të mbajtur larg publikut.

Kjo nuk është çështje keqpërkthimi apo interpretimi ndryshe. Është ndërtim i qëllimshëm i një narrative. Përsëritja e pretendimit në tre artikuj, edhe pse gjatë ditës dolën sqarime korrigjuese, tregon qëllim dhe jo gabim. Mos publikimi i reagimit të qeverisë e konfirmon se qëllimi editorial nuk ishte informimi, por mbajtja gjallë e një historie të paracaktuar.

Kjo ngre pyetjen thelbësore se çfarë kualifikohet si raportim. Raportimi kërkon besnikëri ndaj burimeve, proporcionalitet të pretendimeve, gatishmëri për korrigjim dhe transparencë ndaj pasigurisë. Sipas këtyre standardeve, artikujt e VOX Kosovës të 6 janarit nuk kualifikohen si raportim. Ato mbështeten në shtrembërim dhe shpikje të burimit kryesor, citim selektiv, lënie jashtë të fakteve çliruese dhe tituj të pambështetur në prova. Autoriteti i një gazete ndërkombëtare u përdor për të legjitimuar pretendime që ajo gazetë nuk i kishte bërë.

Çfarë janë atëherë të tillët si VOX Kosova?

Ata funksionojnë si një narrativë propagandistike e tipit false flag8. Mekanizmi është i thjeshtë. Një media e huaj me reputacion publikon një analizë të nuancuar. Një media lokale e ripaketon atë në një pretendim të hiperbolizuar, ia atribuon burimit të huaj dhe përdor kredibilitetin e huazuar për të sulmuar aktorë të brendshëm politikë. Kur sfidohet, media tërhiqet në paqartësi pa e korrigjuar gënjeshtrën kryesore. Rezultati është konfuzion publik, humbje besimi dhe krijimi i përshtypjes së një skandali që nuk ekziston.

Kjo ka rëndësi përtej një debati mediatik. Marrëdhëniet Kosovë Serbi janë të brishta. Diplomacia joformale mbështetet në diskrecion. Etiketimi i pjesëmarrjes në formate të ndërtimit të besimit si tradhti sekrete e dekurajon angazhimin dhe shpërblen retorikën maksimaliste. Media që me vetëdije i mjegullon këto kufij nuk po e mban pushtetin përgjegjës. Ajo po i dëmton kushtet e vetë përgjegjshmërisë.

Më 6 janar 2026, Zvicra nuk zbuloi asnjë kanal sekret. NZZ nuk akuzoi askënd për marrëveshje të fshehta. Besnik Bislimi nuk u kap duke u takuar me Marko Gjuriçin. Ajo që u ekspozua ishte një operacion mediatik i operatorit Lirim Mehmetaj, i cili e shndërroi raportimin e kujdesshëm në një trillim politikisht të dobishëm për pronarët e tij. Regjistri i fakteve është i qartë. Kronologjia është e qartë. Dallimi mes faktit dhe narrativës është i qartë. Ajo që mbetet është përgjegjësia për ta quajtur me emrin e vet.

Nuk është hera e parë që Lirim Mehmetaj ndërton narrativa që përputhen në mënyrë të përsëritur me logjikën e operacioneve të dezinformimit politik dhe luftës psikologjike. Një gabim mund t’i ndodhë kujtdo dhe mund të prodhojë pa dashje efektin e propagandës së huaj. Por kur e njëjta metodë përsëritet vazhdimisht, kur të njëjtat shtrembërime shfaqen në momente të ndjeshme politike, dhe kur korrigjimi refuzohet edhe përballë fakteve publike, atëherë nuk kemi më të bëjmë me gabim profesional. Kemi të bëjmë me sjellje të qëndrueshme operative. Në këtë kuptim, Mehmetaj nuk vepron si gazetar që informon publikun, por si operator politik që përdor formatin e gazetarisë për të shtyrë narrativa të caktuara. Qëndrimet e tij të mëhershme publike, përfshirë relativizimin e krimeve të regjimit të Millosheviqit9 dhe përkrahjen e narrativave që fajësojnë viktimën shqiptare për gjenocidin në Kosovë10, e vendosin këtë rast brenda një modeli më të gjerë, jo si incident të izoluar.

Në kontekstin aktual gjeopolitik, me Serbinë që armatoset, rrit retorikën agresive ndaj Kosovës dhe harmonizon politikën e jashtme me Moskën, operatorë të tillë përbëjnë rrezik real për sigurinë kombëtare. Ata nuk bindin domosdoshmërisht shumicën, por mjafton të ngjallin konfuzion, mosbesim dhe dezorientim te një pjesë e publikut për të dobësuar kohezionin shoqëror dhe besimin në institucionet shtetërore. Është përgjegjësi e autoriteteve të reja të Republikës së Kosovës që ta trajtojnë seriozisht këtë fenomen, jo duke censuruar mendimin, por duke ekspozuar, izoluar dhe çmontuar operatorët që veprojnë në dëm të interesit publik nën maskën e medias. Historia tregon se dezinformimi nuk ndalet vetë. Nëse injorohet, përhapet. Nëse tolerohet, normalizohet. Dhe kur veprimi vonohet, kostoja për sigurinë kombëtare bëhet shumë më e lartë se sa çmimi i reagimit në kohë.