Read more

Read more

Serbia e ka bërë zgjedhjen e saj. Presidenti Aleksandar Vuqiç sundon një qeveri që lidhet gjithnjë e më fort me arteriet energjetike të Moskës, furnizimet e mbrojtjes nga Pekini dhe rrjetet e inteligjencës të lidhura me Kremlinin. Teatri i “balancimit” mes Lindjes dhe Perëndimit është vetëm kaq: teatër. Rafalet e blera nga Franca, ose flirtet me anëtarësimin në BE, janë monedha pazari për ta vonuar presionin perëndimor, ndërsa Serbia ngulitet gjithnjë e më thellë në orbitën ruse. Ta quash këtë “neutralitet” është ta ushqesh një gënjeshtër.

Në kontrast, Kosova qëndron e vetme në Ballkanin Perëndimor si shteti i vetëm plotësisht i rreshtuar me botën demokratike. Ajo nuk po e mbron vetëm sovranitetin e saj kundër paramilitarëve të orkestruar nga Beogradi, por po përballet gjithashtu me luftën psikologjike, dezinformimin dhe taktikat hibride në stilin rus që kalojnë përmes mediave-proxy të Serbisë në Prithsinë. Kjo nuk është thjesht një histori ballkanike; është historia e Evropës.

Kur Londra mbylli ‘Russia Today’ dhe ‘Sputnik’ pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Putini në vitin 2022, ajo e kuptoi se propaganda nuk është gazetari, por armë. I njëjti parim duhet të vlejë në Kosovë, ku kanalet e kontrolluara nga Serbia pompojnë narrativa të Kremlinit në hapësirën e brishtë demokratike. Londra duhet të qëndrojë krah qeverisë së Prishtinës për t’i prerë këto kanale të nënshtrimit.

Më 22 tetor, Londra do të presë Konferencën e Ballkanit Perëndimor të Procesit të Berlinit. Për Britaninë, kjo nuk është një mbledhje ceremoniale. Është një mundësi ndoshta e fundit, për t’i dhënë fund shpërfilljes së lojës së dyfishtë të Beogradit. Mesazhi duhet të jepet qartë: Serbia nuk është një “urë” mes Moskës dhe Brukselit, është një peng tashmë i zhvendosur në anën e Moskës.

Kosova është aleati natyror i Britanisë. Një çerek shekulli më parë, Tony Blair mori vendimin e duhur, duke mobilizuar fuqinë britanike për të parandaluar gjenocidin dhe për të qëndruar krah kosovarëve. Sot, Sir Keir Starmer përballet me një provë të vetën. Mjetet janë të ndryshme, diplomaci, sanksione si dhe kushte të qarta për qasje në tregjet perëndimore, por rreziku nuk është më i vogël. Serbia po teston, po blen kohë, po armatoset dhe po e pret momentin. Hezitimi i sotëm mund ta kthejë Ballkanin në një Ukrainë tjetër: një luftë e nxitur nga pajtimi i heshtur i Perëndimit, e mbajtur gjallë nga iluzionet e neutralitetit dhe e paguar me jetë njerëzish.

Për Britaninë, kjo nuk është gjeopolitikë e largët. Ushtarët britanikë janë në KFOR, duke patrulluar një vijë tensioni që Beogradi e ndez sipas porosisë së Moskës. Tregjet britanike janë të cenueshme nga rrjedhjet e sanksioneve që Serbia i lehtëson përmes naftës dhe gazit rus. Politika britanike është shënjestër e të njëjtave teknika dezinformimi që përballet sot Kosova.

Londra duhet ta kujtojë: Moska nuk fiton vetëm duke pushtuar; ajo fiton duke mbjellë dyshim, vonesë dhe përçarje, derisa terreni të bëhet gati. Kosova është duke i rezistuar atij terreni, pothuajse e vetme, për dy vjet. Është koha që Britania ta njohë vijën e frontit për atë që është: jo në manovrat e Beogradit, por në rezistencën e Kosovës.

Kryeministri Starmer, e ka mundësinë, me penë dhe letër, të bëjë atë që dikur Britania e bëri me çizme ushtari dhe vendosmëri: t’i quajë gjërat me emrin e tyre, ta vizatojë vijën dhe të mbështesë aleatin më të besuar në Ballkan pa hezitim. Sepse infeksioni i Kremlinit që u zbulua në Bajë nuk është vetëm problem i Kosovës. Është problem i Evropës. Dhe është problem i Britanisë në shtëpi.

Shqipëria? Një Heshtje që Bërtet

Në panoramën dramatike të Ballkanit, më e dhimbshmja është se Shqipëria, nëna e gjakut e Kosovës, është shndërruar nga mburojë në spektatore, madje shpesh në lehtësuese të Beogradit. Nën udhëheqjen e Edi Ramës, Tirana është shkëputur nga roli i saj historik si mbështetëse e Kosovës dhe është shndërruar në një aktor që shpesh rezonon me Serbinë. Ky proces nuk ndodhi menjëherë, por hap pas hapi, me një kronologji që tregon qartë një rrugë të rrezikshme.

2018 – Plani i ndarjes territoriale: Kur ideja e një ndarjeje etnike mes Kosovës dhe Serbisë u diskutua në tryeza të errëta diplomatike, Rama zgjodhi heshtjen. Ai nuk e denoncoi kurrë rrezikun që do të kthente Kosovën në precedent për copëtim, duke ushqyer dyshime se heshtja ishte pëlqim i heshtur. Rama n fëakt e kishte mbsëhtetur këtë.

2019 – Mini-Schengeni: Me Vuqiçin e Zaevin, Rama shpalli nismën e “Mini-Schengenit” (më vonë Ballkani i Hapur), duke përjashtuar Kosovën dhe duke e futur në kornizat e “statusit neutral” që në fakt e mohonte shtetësinë e saj. Ishte hera e parë që Tirana, publikisht dhe hapur, e vendosi Kosovën në margjinë.

2023 – Bajë, veriu i Kosovës: Pas sulmit parushtarak serb në Bajë, ku ra dëshmor polici Afrim Bunjaku, Edi Rama nuk guxoi ta quante agresion atë që ishte një akt i pastër terrorist dhe ushtarak i orkestruar nga Beogradi. Në vend të solidaritetit të pakushtëzuar me Kosovën, qoftë përmes dërgimit të mbështetjes ushtarake, pezullimit të marrëdhënieve diplomatike, apo ndërprerjes së lidhjeve ekonomike me Serbinë, Rama u fsheh pas një thirrjeje për “konferencë paqeje”. Ky qëndrim nuk ishte as neutralitet e as pragmatizëm; ishte një relativizim i agresionit që i dha oksigjen politik Beogradit, e la Kosovën të ekspozuar dhe tregoi botërisht se Shqipëria zyrtare është e gatshme të sakrifikojë interesin kombëtar për ta ruajtur imazhin e rremë të një “paqebërësi rajonal”.

2023 – Asociacioni i Komunave Serbe: Në kulmin e tensioneve, Rama hartoi një draft për Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe dhe e dorëzoi në Paris e Berlin pa konsultuar Kosovën. Një akt uzurpues që i mori Kosovës zërin sovran dhe ia dha Serbisë një rol që nuk e meritonte.

2024 – Fjalimi në Prishtinë: Rama u shfaq në një seancë solemne në Kuvendin e Kosovës, jo për të afirmuar sovranitetin e saj, por për t’i sulmuar Dhomat e Specializuara në Hagë, një institucion që Kosova vetë e kishte themeluar për të dëshmuar angazhimin e saj për drejtësinë.

2023–2025 – Inteligjenca: Ndoshta më i rëndë ishte emërimi në krye të SHISH-it i një ish-zyrtareje kosovare e shkarkuar nga AKI në Prishtinë. Vlora Hyseni, e përmendur për lidhje me rrjetet e errëta të SHIK-ut dhe me dyshime për komprometim të sigurisë kombëtare të Kosovës, u ngrit nga Rama në postin më të lartë të inteligjencës shqiptare. Për një vend kandidat për BE dhe anëtar të NATO-s, ky është një akt që do të kishte shkaktuar skandal në çdo kryeqytet tjetër evropian. Në Tiranë, kaloi në heshtje.

Kjo nuk është më diplomaci; është kapitullim i dizajnuar përball Serbisë. Shqipëria jo vetëm që nuk e ka mbrojtur Kosovën, por ka lehtësuar narrativën serbe në Bruksel dhe Washington. Çdo hap i kësaj kronologjie është një gur që hiqet nga themeli i aleancës shqiptaro-kosovare, duke e bërë më të lehtë lojën e Serbisë dhe duke e rrezikuar të ardhmen e Kosovës.

Kosova: Rezistencë dhe Dobësi

Kosova meriton respekt për kurajën me të cilën u përball me paraushtarakët e mbështetur nga Beogradi dhe makinerinë propagandistike të Moskës. Por është po aq e vërtetë se Prishtina ka dështuar në një front kritik: luftën kundër dezinformimit.

Britania, menjëherë pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, e kuptoi se propaganda nuk është gazetari, por armë. Londra mbylli Sputnik dhe Russia Today pa mëdyshje për ta mbrojtur hapësirën e saj publike dhe për ta mbrojtur një aleat nën sulm. Kosova duhet ta kishte bërë të njëjtën gjë qysh dje.

Në vend të kësaj, mediat e komprometuara të epokës së vjetër, të lidhura me oligarkë, ish-komandantë dhe rrjete me prapavijë serbe, ende shpërndajnë narrativat e Beogradit, minojnë institucionet dhe helmojnë opinionin publik. Ky nuk është pluralizëm; është sabotim i pastër. Dhe sabotimi nuk tolerohet, ai kriminalizohet.

Qeveria e Kosovës ka një detyrë të qartë: ta ndjekë modelin britanik. Të mbyllë kanalet e propagandës që veprojnë si zgjatime të Moskës dhe Beogradit. Të ekspozojë financimet, të ndëshkojë bashkëpunëtorët dhe të mbrojë qytetarët nga lufta hibride që po zhvillohet në ekranet e tyre.

Ky është testi i vërtetë i demokracisë kosovare: jo vetëm t’i ruajë kufijtë fizikë, por ta mbrojë të vërtetën brenda kufijve të saj. Nëse nuk vepron tani, Kosova rrezikon të humbasë jo nga një pushtim ushtarak, por nga një pushtim narrativ, nëse nuk ka humbur tanimë.

Një paralajmërim për Tiranën

Elita politike shqiptare duhet ta kuptojë: heshtja, neutraliteti i rremë, ose flirtet me projekte “regionaliste” janë jo vetëm tradhti ndaj Kosovës, por edhe recetë për luftë. Historia nuk fal boshllëqe. Në Ballkan, boshllëqet mbushen nga Beogradi dhe Kremlini.

Nëse Shqipëria nuk rikthehet si aleati i pakushtëzuar i Kosovës, ajo do të mbahet mend jo si mbrojtësja e saj, por si dorë e zgjatur e serbisë. Dhe kjo do të jetë përgjegjësia e një brezi të tërë politikanësh në Tiranë.

Kufiri i Evropës nuk është në Varshavë dhe as në Lviv. Është në Leposaviq, në Zveçan, në Mitrovicë. Është në Bajë. Dhe sot, atë kufi po e mban vetëm Kosova, ndërsa Shqipëria hesht e rreshtuar me Serbinë, Evropa shmanget dhe Britania shikon anash.

Të mos mashtrohemi: ajo që po digjet në Bajë nuk është një pyll, as një manastir, as një patrullë policie. Është paralajmërimi i fundit për gjithë kontinentin. Është kambana që bie për Evropën, për Shqipërinë dhe për çdo shqiptar që ende guxon të quhet i tillë. Heshtja këtu nuk është neutralitet, është bashkëfajësi.

ddd

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Historia e Ballkanit është një mozaik i shumëllojshmërisë etnike dhe identiteteve kombëtare të ndërlikuara, shpesh të kapura në narrativat e zgjeruara gjeopolitike të Europës. Shpërbërja e Jugosllavisë në fund të viteve të ‘90-ta, shkaktoi një valë nacionalizmi dhe përçarje etnike, duke çuar në fushatat e famshme të spastrimit etnik, nën regjimin e Sllobodan Milosheviçit. Këto ngjarje, të cilat shkaktuan zemërim ndërkombëtar dhe ndërhyrjen e NATO-s, veçanërisht në Kosovë, kanë lënë plagë të thella në psikologjinë kolektive në rajon.

Sot, nën qeverisjen e Presidentit Aleksandar Vuçiç, dikur Ministër i Propagandës në qeverinë e Millosheviçit, ka shenja alarmante se kapitujt e errët mund të përsëriten. Tregimet e shqiptarëve etnikë në Serbi përshkruajnë një panoramë të zymtë të përjashtimit dhe margjinalizimit. Shqetësime të thella për këto çështje janë shtetësia dhe liria e lëvizjes, të drejta që po bëhen gjithnjë e më shumë të kushtëzuara për këtë grup minoritar në Serbi.

Rastet si ato të Halim Ramadanit dhe Gentrit Emerllahut simbolizojnë vuajtjet e shqiptarëve. Ramadani, i cili u zhvendos në Kosovë për punë, zbuloi se pasaporta e tij serbe ishte anuluar, duke kufizuar rëndë të drejtat e tij. Përpjekjet e Emerllahut për të marrë dokumente të rëndësishme shtetërore pengohen ngase adresa e prindërve të tij është "e pasivizuar" - një status që duket se synon shqiptarët, veçanërisht ata që zhvendosen në Kosovë. Këto raste nuk janë incidente të izoluara, por pasqyrojnë një model sistemik që ndikon në këtë komunitet.

Javët e fundit që i kalova duke vëzhguar zhvillimet politike në Beograd, përfshirë fushatën parazgjedhore, hasa në shumë pretendime shqetësuese dhe vendosa t’ia bëj një vizitë Luginës së Preshevës, një rajon juglindor në Republikën e Serbisë, me një popullatë të konsiderueshme shqiptare. 

Kur në mëngjesin e së shtunës hyra në Preshevë, në qytet mbizotëronte një ndjesi dëshpërimi dhe heshtjeje, me shumë banorë që kritikonin kryetarin e tyre, Shqiprim Arifi, i cili shihet si një mjet i politikës serbe. Ngjitja në pushtet e Arifit dhe heshtja e tij mbi çështje kyçe, si spastrimi etnik i shqiptarëve, mbeten ndër çështjet kryesore që duket se do t’i kushtojnë Arifit me humbjen e plotë të pushtetit. Përpjekjet e mia për ta takuar kryetarin Arifi për komente, dështuan, duke nxjerrë në pah një tendencë më të gjerë të tij për t’i shtypur zërat ndryshe dhe për t’iu shmangur përgjegjësisë kur thirret nga zërat kritikë.

Në Bujanoc, u takova me Abelant Zahirin, një inxhinier softueri nga Bujanoci, i cili jeton dhe punon në Londër. Abelanti tregoi se u kthye për të marrë pjesë në zgjedhje. Ai shprehu shqetësime mbi anulimin e adresave për shqiptarët që jetojnë jashtë Serbisë, duke treguar se është i frikësuar edhe për statusin e tij të shtetësisë. Ai i sheh këto veprime si një formë të spastrimit etnik, duke theksuar zbatimin selektiv të ligjeve kundër shqiptarëve. 

Derisa Bujanoci dhe shqiptarët etnikë përballen me spastrim etnik të organizuar nga Republika e Serbisë, Zahiri theksoi nevojën për unitet mes shqiptarëve në Serbi, veçanërisht në zgjedhjet kombëtare dhe shprehu mbështetje për Shaip Kamberin si përfaqësues në Asamblenë Kombëtare.

Politika e qeverisë serbe e pasivizimit të adresave ka pasoja të rënda. Duke hequr shtetësinë nga shqiptarët që zhvendosen në Kosovë, shteti serb i bën ata efektivisht pa shtetësi. Kjo strategji administrative, që mohon qasjen në shërbime dhe të drejtat civile, duket të jetë një përpjekje e llogaritur për të zvogëluar praninë dhe ndikimin e shqiptarëve etnikë në Serbi. Pengesat ligjore dhe burokratike shpesh lënë individët e prekur pa ndonjë mjet ndihme.

Zgjedhjet e së dielës në Serbi paraqesin një mundësi për të ekzaminuar peizazhin gjeopolitik më të gjerë dhe rolet e aktorëve ndërkombëtarë. Është kritike që Bashkimi Evropian është akuzuar për lehtësimin e qëndrimeve politike agresive të liderit autokrat të Serbisë, Vuçiç. Qasja e BE-së, shpesh e konsideruar si shumë inkurajuese për Beogradin zyrtar, ngre pyetje mbi përkushtimin e saj për t’i mbajtur vlerat demokratike dhe të drejtat e njeriut në marrëdhëniet e saj me Serbinë.

Për më tepër, veprimet e fundit të Ambasadorit të SHBA-së në Beograd, Christopher Hill, kanë shkaktuar polemika. Kërkesa e tij për falje për fushatën e bombardimit të NATO-s, është parë nga shumë si një lëshim diplomatik i rëndësishëm për qeverinë e Vuçiçit, që mund të minojë përpjekjet për të mbajtur Serbinë përgjegjëse për trajtimin e saj të pakicave etnike dhe për mbajtjen e parimeve demokratike.

Këto dinamika ndërkombëtare kanë implikime të rëndësishme për peizazhin politik të Serbisë dhe trajtimin e shqiptarëve. Komiteti i Helsinkit dhe Iniciativa e Rinisë për të Drejtat e Njeriut me bazë në Beograd kanë ngritur zërin kundër ligjit të pasivizimit, duke e theksuar atë si një çështje të rëndësishme që cënon të drejtat e njeriut në Serbi, me Iniciativën Rinore e cila në raportin e saj thekson se ligji për pasivizimin e adresave është duke u zbatuar qëllimisht në mënyrë selektive. Avokimi i tyre hedh dritë mbi sfidat më të gjera me të cilat përballen shqiptarët në Serbi, si margjinalizimi dhe përjashtimi sistemik.

Me afrimin e zgjedhjeve në këtë të diel, margjinalizimi i komunitetit shqiptar mund të ndikojë thellësisht në procesin demokratik të Serbisë. Aftësia për të marrë dokumente, pjesëmarrja në jetën qytetare dhe ushtrimi i të drejtave të votimit janë thelbësore për një demokraci të shëndoshë. Cënimi nga e drejta e votës i një grupi etnik të tërë ngre pyetje serioze mbi përfshirjen dhe drejtësinë e procesit zgjedhor dhe nga kjo pikëpamje, legjitimitetin e qeverisë.

Ndërsa, Serbia qëndron në këtë udhëkryq kritik, zgjedhjet e deklaruara për të tretën herë nga Presidenti Vuçiç dhe administrata e tij, së bashku me përgjigjet e komunitetit ndërkombëtar, do të kenë jehonë përtej kufijve të vendit. Zgjedhjet janë më shumë se një barometër politik; ato janë një referendum mbi trajektoren e Serbisë, angazhimin e saj ndaj normave demokratike dhe aftësinë e saj për t’u pajtuar me historinë e saj. Situata e komunitetit shqiptar shërben si një provë kyçe për demokracinë e Serbisë dhe një parashenjë për të ardhmen e Ballkanit. Komuniteti ndërkombëtar sheh me një përzierje shprese dhe kujdesi të zymtë, duke dëshiruar përparim, por duke qenë i mangët në veprimet e tyre konkrete për të kërkuar llogaridhënie nga Beogradi zyrtar dhe duke qenë i pandërgjegjshëm lidhur me hijet e tensioneve që mbizotërojnë rajonin si pasojë e plagëve të pashëruara historike dhe lidhjeve të Serbisë me Federatën Ruse, sidomos qëkur Serbia nënshkroi marrëveshjen për konsultim dhe bashkërendim të politikës së saj të jashtme me Moskën zyrtare, në shtator të vitit 2022.

Besojmë se qasja në informacion të besueshëm dhe faktik është në të mirën publike, prandaj e mbajmë faqen tonë të hapur për të gjithë, pa pagesë. Nëse dëshironi të ndihmoni RILINDJE-n të prodhojë gazetari të shkëlqyer, ju lutemi na mbështesni sot.

Ju merr vetëm një minutë.

Faleminderit.

Read more