Read more

Read more

Read more

Kritika ndaj Ramush Haradinajt, Hashim Thaçit apo Sami Lushtakut nuk ka asnjë lidhje me qenien “anti-UÇK”—përkundrazi, ajo është akti më i lartë i mbrojtjes së vlerave të pastra të luftës çlirimtare. Ushtria Çlirimtare e Kosovës ishte dhe mbetet aspirata sublime e një populli të tërë për ekzistencë dhe liri, një pasuri kombëtare e pakontestueshme dhe e paprekshme. Por uniforma e shenjtë e vitit 1999 nuk mund të përdoret si një pastrues kimik apo leje imuniteti për mëkatet, plaçkitjet dhe tradhtitë e pasluftës.

Kur e kritikon Ramush Haradinajn për faljen e 8.200 hektarëve tokë Malit të Zi apo për shuarjen e Institutit për Dokumentimin e Gjenocidit Serb, ti nuk po prek luftën; po mbron territorin dhe historinë.

Kur akuzon Hashim Thaçin për ndërtimin e një strukture kriminale vrastare e plaçkitëse, për nënshkrimin e marrëveshjeve të dëmshme në favor të Serbisë dhe për një mandat ku u vranë gazetarë e politikanë të ndershëm, ti nuk po sulmon çlirimin, po kërkon llogari për pengmarrjen e tij.

Kur e denoncon Sami Lushtakun për abuzim me Fondin Çlirimtar apo për krime të konfirmuara nga gjykatat, ti thjesht po refuzon ta pranosh që një njeri që kontribuoi disa muaj në luftë, të ketë të drejtë ta vjedhë një popull të tërë për tri dekada në paqe.

Fushata agresive e mbetjeve të ShIK-ut, që funksionon si një departament i hapur i propagandës përçarëse, tenton që çdo kërkesë për llogaridhënie ta etiketojë si “anti-UÇK”. Ky është një manipulim i ndytë.

Çlirimtari i vërtetë del nga lufta me plagë dhe me një varfëri të ndershme; ai nuk thotë “kam luftuar, prandaj më takon gjithçka.” Ata që e kthyen lavdinë në plaçkë, që blenë vila në Dubai dhe ndërtuan oborre private mbi dëshpërimin e veteranëve të vërtetë që sot vrasin veten për bukë, nuk janë UÇK. Ata janë thjesht matrapazë që e ndërruan flamurin e robërisë, por jo natyrën e saj. Të kërkosh drejtësi dhe t’i quash hajdutët me emrin e tyre nuk është tradhti, është çlirimi moral që Kosovës i duhet për të shpëtuar nga miti i hajdutit e vrasësit patriotik

Kur drita e lirisë bie mbi një shtëpi të djegur, njeriu pret që ata që e shpëtuan nga flakët të ndihmojnë në rindërtimin e saj, e jo të kthehen natën për t’ia çmontuar dyert, për t’ia vjedhur dritaret dhe për t’ia shkulur drrasat e dyshemesë. Në Kosovën e pasluftës, tragjedia më e madhe nuk erdhi nga rrënojat apo nga varfëria e pritshme e një vendi të dalë nga gjenocidi. Ajo erdhi nga një tradhti më e hollë, më e rëndë dhe moralisht e pafalshme: nga shndërrimi i lavdisë në plaçkë dhe i sakrificës në industri. Ata që e kryen këtë shndërrim, që e kthyen emrin e lavdishëm Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në një mburojë private për tenderë, vila në Dubai, Monte Karlo e gjetiu dhe pasurim patologjik, nuk janë çlirimtarë. Ata nuk mund ta gëzojnë këtë privilegj, sepse historia nuk është një nënë e verbër që pranon t’i lajë mëkatet e sotme me gjakun e djeshëm. Ata nuk janë UÇK, sepse UÇK-ja ishte aspirata sublime e një populli për ekzistencë, ndërsa kjo kastë e korruptuar kriminelësh është vetëm një makineri frike që kërkon t’i përkulet një komb i tërë.

Ky tekst nuk lindi në qetësinë e një zyre komode apo nën dritat e ngrohta të një studioje televizive në Prishtinë. Ky reflektim u ngjiz spontanisht në natën e vonë të pas 27 qershorit, një e dielë ku qielli i Ukrainës Lindore çahej nga sirenat e alarmit ajror dhe nën tytat e bombave ruse që binin në tokë. Kur njeriu shkruan nën rrezikun e vdekjes së menjëhershme, kuptimi i lirisë zhvishet nga çdo propagandë dhe mbetet i pastër, i zhveshur deri në palcë. Atje, ku jeta matet me sekonda, bëhet e qartë se liria nuk është një medalje që varet në gjoksin e një njeriu të pasuruar në kurriz të fëmijëve të varfër. Pikërisht ky realitet lufte që e përjetoj tash e më shumë se 15 vjet, kjo përballje me vdekjen e huaj dhe të afërt, e zgjoi revoltën e brendshme për ta parë Kosovën, atdheun tonë kolektiv të çliruar nga miti i plaçkitësit patriotik. Ndjenja e përgjegjësisë ndaj të vërtetës e bën të pamundur heshtjen, sidomos kur sheh se si ata që dikur e mbanin uniformën, sot i përdorin lotët e krokodilit nëpër ekrane si Klan Kosova e ‘Klan Serbia’ për t’i thënë nënës së dëshmorit se duhet të heshtë, apo për ta akuzuar popullin shqiptar si mosvlerësues të gjakut të vet.

Ekziston një dallim ontologjik, pothuajse biblik, mes njeriut që lufton për liri dhe njeriut që pas lirisë kërkon ta sundojë atë. I pari del nga lufta me plagë, me një varfëri të ndershme dhe me dëshirën që populli i tij të marrë frymë lirshëm. I dyti del me një uri të pangopur, me thonjtë e ngulur në buxhetin e shtetit dhe me kërkesën absurde që qytetari t’i përkulet përjetësisht. Çlirimtari i vërtetë nuk e sheh shtetin si një shpërblim personal apo si një çeqe të hapur për ta vjedhun të ardhmen e një kombi. Ai e kupton se arma ishte vetëm një mjet i përkohshëm kundër robërisë dhe nuk e kthen kujtimin e asaj arme në një leje për frikë, për shantazh apo për vrasjen e kundërshtarëve politikë. Kur një kastë politike i vret gazetarët pas lufte, kur i ekzekuton komandantët e ndershëm që kërkojnë llogari, kur tenton ta vrasë presidentin historik Ibrahim Rugova dhe nënshkruan marrëveshje pas marrëveshjeje që instalohen në favor të Serbisë, ajo kastë e ka dorëzuar vullnetarisht të drejtën për t’u quajtur shqiptare, e lëre më çlirimtare.

Nëse një njeri i shërben lirisë në mëngjes dhe e plaçkit atë në mbrëmje, veprimi i dytë e asgjëson të parin. Nuk mund të ketë amnisti morale për ata që e shuan Institutin për Dokumentimin e Gjenocidit të Serbisë1, siç bënë Ramush Haradinaj dhe Hashim Thaçi, apo për ata si Sami Lushtaku që akuzohen me emër e mbiemër për plaçkitjen e Fondit Çlirimtar dhe për krime ndaj civilëve. Kjo është një fyerje e dyfishtë për kujtesën tonë kombëtare. Si mund t’i kërkohet një populli që pa mbi gjysmë milioni të qytetarëve të tij të iknin në ekzod masiv në vitin 2015, duke u mbytur lumenjve të Hungarisë, që të ketë mirënjohje ndaj atyre që e shkatërruan arsimin, shëndetësinë dhe industrinë? Ky nuk është çlirim, por një formë e re, e brendshme dhe më e hidhur e pushtimit. Pushtuesi i parë fliste një gjuhë të huaj dhe hynte me tank, pushtuesi i dytë e flet gjuhën shqipe, e mban kostumin të shtrenjtë dhe të kërcënon me një telefonatë ose me një fushatë linçimi të sponsorizuar nga mbetjet vrastare të ShIK-ut.

Sot, çdo qytetar që guxon të bëjë një pyetje legjitime për 8.200 hektarët e tokës së falur Malit të Zi apo për pasuritë e pashpjegueshme të komandantëve, etiketohet menjëherë nga profilet e paguara si “anti-UÇK” ose “gjak serbi”. Kjo propagandë primitive funksionon si një departament i hapur i BIA-s serbe, sepse synon ta përçajë popullin dhe ta mbajë atë nën një gjendje të përhershme të luftës civile psikologjike. Por ata duhet ta kuptojnë mirë, askush nuk po e konteston luftën e lavdishme të UÇK-së. Ajo që po kontestohet është arroganca e krimit të tyre të pasluftës. Nuk mund ta mbulosh pisllëkun e sotëm me lavdinë e djeshme. Heroi i vërtetë nuk ka frikë nga drita, ai nuk ka nevojë për traktore dhe buldozerë për t’u barrikaduar në Skenderaj si të ishte Milan Radoiçiqi, as për portale që prodhojnë gënjeshtra. Heroi i rremë jeton në mjegull, sepse e di që drita nuk e zhvesh, por e zbulon si një matrapaz që e ka kthyer lirinë në biznes familjar.

Një vend mund të ketë flamur, kushtetutë, parlament, qeveri dhe ambasada, e prapë të jetë moralisht i pushtuar dhe i poshtëruar nëse e vërteta duhet të kërkojë leje nga frika. Kosova duhet të shërohet përmes një saktësie të rreptë morale. Le t’i quajmë gjërat me emrin e tyre të vërtetë: lufta le të mbetet luftë, sakrifica le të mbetet sakrificë, por plaçkitësi le të quhet plaçkitës, tradhtari le të quhet tradhtar dhe vrasësi le të quhet vrasës. Nuk ka unitet të rremë që mund të ndërtohet mbi varret e dëshmitarëve të vrarë dhe mbi dëshpërimin e veteranëve të vërtetë që bëjnë vetëvrasje sepse nuk kanë bukë për t’u dërguar fëmijëve të tyre. Kjo kastë kriminale e ka ngatërruar respektin e popullit me pronësinë mbi popullin. Çlirimtari nuk është ai që të hap derën e burgut për të ta vjedhur shtëpinë pasi ke dalë jashtë. Çlirimtari largohet pa marrë asgjë, duke e mbajtur vetëm nderin, sepse nderi, ndryshe nga paratë publike, nuk mund të vjedhet nëpër tenderë.

Beteja për çlirimin e dytë të Kosovës është një betejë për karakterin dhe dinjitetin tonë si komb. Ajo fillon në momentin kur qytetari i thjeshtë e ngre zërin dhe kërkon llogari, pa pasur frikë se do të shpallet tradhtar nga ata që llogaritë bankare i kanë të mbushura me gjakun e tradhtuar të këtij vendi. Kosova nuk u çlirua për t’u bërë oborr privat i pesë apo gjashtë familjeve që sillen në pushtet në formë rotative, por për të qenë një republikë e lirë, ku ligji është mbi individin dhe ku e vërteta është drita e vetme që na udhëheq. Ky shkrim është një thirrje për zgjim, një thirrje për kryengritje morale kundër hordhive banditeske që po e mbajnë peng konsolidimin e shtetit tonë. E vërteta është mbi të gjitha, ajo nuk mposhtet as nga plumbat, as nga ekranet e blera dhe as nga lotët e rremë televizivë. Kombi shqiptar do të ecë përpara vetëm atëherë kur ta ndajë përgjithmonë të shenjtën nga e pista.

Read more

Read more

Ekziston një lloj mashtrimi politik tejet i rafinuar, para të cilit mediat perëndimore dorëzohen rregullisht përballë një teknokrati të lëmuar, të shkolluar në Perëndim, që e flet një anglishte të rrjedhshme, e përdor fjalorin e institucioneve demokratike dhe i trajton studiot ndërkombëtare të lajmeve si lavatriçe për larjen e dështimeve të brendshme.

Paraqitja e fundit e Osmanit në CNN ishte një kryevepër e këtij arti.

Për shikuesin perëndimor të painformuar, Osmani shpërfaqte një figurë fisnike, pothuajse tragjike, një kampion i moderimit i stilit të New York Times, që ngjan me një laureat potencial të Çmimit Nobel për Paqe, i mbetur fillikat në një det mosfunksionimi ballkanik. Ajo i vajtonte zgjedhjet e treta në Kosovë brenda gjashtëmbëdhjetë muajve.

E quante ngatërresën politike “krejtësisht të panevojshme”.

Fliste për “demokracinë që luan me veten”, sikur kriza kushtetuese që aktualisht po e paralizon demokracinë më të re të Evropës të ishte një ngjarje atmosferike e paparashikueshme, një ndëshkim hyjnor ku ajo vetë ishte thjesht një spektatore e lënduar.

Ishte një aktrim bindës. Por, ishte edhe një mashtrim i thellë.

Ajo që Osmani i ofroi CNN-it ishte një mjegullnajë e njohur diplomatike, e dizajnuar për t’ia hequr përgjegjësinë pikërisht personit që e posedonte atë: vetvetes. Tragjedia e asaj interviste nuk është vetëm ajo që zonja Osmani e tha, por ajo që iu lejua ta anashkalonte. Osmani nuk mbërriti te kriza e Kosovës nga jashtë. Ajo nuk ishte thjesht një vëzhguese e zjarrit. Ajo në fakt është autorja e shkëndisë së zjarrit.

Pyetja qendrore dhe djegëse që tani varet mbi paralizën politike të Kosovës është roli i vetë Osmanit në projektimin e saj. Më 6 mars 2026, ishte pikërisht Osmani ajo që e nënshkroi dekretin për shpërbërjen e parlamentit pas dështimit të votimit për president. Ajo e kornizoi këtë si një domosdoshmëri kushtetuese. Por, ne e pamë atë për çfarë ishte në të vërtetë, një manovër e ngutshme, e ngarkuar politikisht, e ekzekutuar në çastin e saktë kur rruga e saj drejt një mandati të dytë presidencial ishte ngushtuar.

Detyra më e lartë e një presidenti është të veprojë si peshë stabiliteti, të tregojë vetëpërmbajtje kur temperatura politike vlon. Në vend të kësaj, Osmani e shndërroi një mosmarrëveshje të zakonshme politike në një thyerje të plotë kushtetuese, duke bërë bixhoz me stabilitetin e një shteti që përballet me kërcënime të vazhdueshme e asimetrike të sigurisë nga Serbia dhe agjitatorët e rreshtuar me Rusinë.

Kur nisi bllokada, Kosova kishte një hov të vërtetë ndërkombëtar. Duke e zhytur vendin në kaos institucional, Osmani e ngriu këtë hov. E megjithatë, në televizionet ndërkombëtare, ajo sillet si mjeku që e ofron shërimin e sëmundjes, por jo si pacienti që në fakt e përhapi sëmundjen.

Kjo hipokrizi nuk ka kaluar pa u vërejtur nga njerëzit që jetojnë këtu. Në vitin 2021, Osmani erdhi në pushtet përmes një liste të përbashkët reformiste, duke siguruar një mandat historik e kumbues me mbi 300,000 vota personale nga qytetarët e dëshpëruar për t’i thyer kthetrat e rrjeteve të korruptuara, kriminale e vrastare të pasluftës në Kosovë. Në zgjedhjet e qershorit 2026, duke garuar me LDK-në, ajo mori më pak se 10,000 vota2.

Kjo nuk është një luhatje e vogël statistikore, kjo është një kolaps katastrofik i besimit publik. Publiku i Kosovës, i dërmuar nga zgjedhjet e përsëritura, e shikoi gruan që premtonte pastërti institucionale dhe vendosi se ajo ishte bërë pjesë e vetë arkitekturës politike të ngatërresës që pretendon se e urren3.

Edhe më i rëndë është përdorimi i saj si armë i fjalës “kompromis”. Në CNN, ajo e përdori këtë term kundër Kryeministrit Albin Kurti, duke i ftuar shikuesit perëndimorë ta shohin krizën përmes një kornize dembele e të ricikluar me konceptin se kemi të bëjmë me një autokrat kokëfortë ballkanik që refuzon ta ndajë pushtetin me të tjerët. Por në Kosovë, fjala “kompromis” ka një vlerë më të errët, historike. Shpesh është fjala e respektueshme që përdoret për kapjen e shtetit. Kjo nënkupton restaurimin e rrjeteve të diskredituara oligarkike, amnisti për korrupsionin e vjetër dhe lejimin e forcave të refuzuara nga votuesit në kuti të zvarriten prapë në pushtet përmes derës së pasme të domosdoshmërisë procedurale.

Duke e mbrojtur një “kompromis” të papërcaktuar, ndërsa hesht për kontaktet e saj të prapaskenës, përfshirë manovrat e hulumtuara me aktorë rajonalë4 si Edi Rama i Shqipërisë dhe mbetjet e fraksioneve të vjetra politike, Osmani po e luan një lojë të rrezikshme. Ajo po ofron mbulesë ndërkombëtare për rehabilitimin e po atyre rrjeteve që e trajtuan këtë republikë si pronë private për dy dekada, për ata që vranë5 e i rrahën6 intelektualët, patriotët, gazetarët e politikanët tanë.

Në një shtet të brishtë si Kosova, bllokada e brendshme nuk është një komoditet i papërshtatshëm, është një cenueshmëri e sigurisë. Çdo thyerje institucionale lexohet në Beograd dhe shënohet në Moskë. Kur liderët e Kosovës i japin prioritet mbijetesës personale para vazhdimësisë institucionale, ata aktivisht e rrezikojnë rrugëtimin e vendit drejt NATO-s dhe Bashkimit Evropian.

Gazetaria ndërkombëtare duhet të ndalojë së ngatërruari rrjedhshmërinë e gjuhës me besueshmërinë. Rrjetet perëndimore nuk mund t’ua lejojnë më komoditetin liderëve të huaj që t’i përdorin platformat e tyre për t’i interpretuar aktet e iluzionit politik. Verifikimi i pretendimeve duhet të zbatohet në mënyrë të barabartë si ndaj Kurtit, ndaj opozitës, dhe në mënyrë të pamëshirshme ndaj vetë Vjosa Osmanit.

Fundja, fjalia që mungonte në intervistën e Osmanit ishte më e rëndësishmja: “Unë isha pjesë e vargut të vendimeve që e sollën Kosovën në buzë të humnerës.”

Derisa ajo të detyrohet ta thotë këtë, shtypi ndërkombëtar duhet të ndalojë së trajtuari atë si dëshmitare të paqëndrueshmërisë së Kosovës, dhe të fillojë ta hetojë si një nga autoret e saj.

Read more

Për vite, Ramush Haradinaj e quajti Albin Kurtin spiun serb. Ndërkohë, ishte Kurti ai që goditi strukturat serbe që të tjerët toleruan.

Kur Albin Kurti tha në Zvicër se “s’ka edhe çlirimtar edhe zullumqar”, ai nuk po e përdhoste luftën. Ai po e shpëtonte atë nga ata që e kanë marrë peng. Ai po e ndante gjakun nga plaçka, sakrificën nga zhvatja, uniformën nga grabitësit. Në një republikë serioze, kjo do të ishte fjalia më normale e mundshme. Në Kosovën e kapur për fyti nga veteranët e rremë të moralit, ajo u trajtua si blasfemi.

Ramush Haradinaj e kuptoi saktë rrezikun e kësaj fjalie, sepse ajo e goditi pikërisht aty ku dhemb. Jo te lufta, por te përdorimi i luftës si strehë për llogaritë e pasqaruara të pasluftës. Jo te çlirimtarët e vërtetë, por te ata që e kthyen lavdinë në pronë private, UÇK-në në paravan, dhe Kosovën në arkë personale.

Prandaj fjalimi i tij në Deçan1 nuk ishte mbrojtje e çlirimtarëve. Ishte panik i një klase politike që e ndien se miti i saj po shkërmoqet. Haradinaj nuk foli si burrë i qetë që e ka historinë në krah. Ai foli si njeri që kërkon ta mbysë të tashmen me britmën e së kaluarës.

“Kom çu kry kur o kon vakti”, tha ai, duke e kthyer Prekazin në dekor të retorikës së tij.

Por Prekazi nuk është pronë e Ramush Haradinajt. Prekazi është themeli moral i Republikës, dhe pikërisht për këtë nuk mund të përdoret për ta mbrojtur as korrupsionin2, as kontrabandën3, as aleancat e errëta, as fantazmat e rreme të CIA-s4, as afërsitë me njerëz5 që e kanë shërbyer narrativën e Beogradit6.

Kur Haradinaj thotë se kurrë nuk e ka çuar kryet ndaj shqiptarëve, ai nuk po e thotë vetëm një fjali patriotike. Ai po e vendos një kurth. Mes rreshtave, ai po përpiqet ta nxjerrë Albin Kurtin jashtë trupit kombëtar. Kjo është doktrina e vjetër e shpifjes politike, e veshur me plis. E njëjta teknikë që Rusia e përdor ndaj kundërshtarëve të vet: delegjitimoje njeriun, para se ta kundërshtosh argumentin. Quaje tradhtar, agjent, spiun, të huaj, të shitur. Pastaj çdo sulm mbi të duket i lejueshëm.

Haradinaj e ka bërë këtë vazhdimisht kur e ka quajtur Kurtin “spiun serb”.

Është një akuzë e rëndë, e shëmtuar dhe e rrezikshme, aq më tepër kur vjen nga një politikan si Ramush Haradinaj që, gjatë kohës së tij në pushtet, nuk e çmontoi infrastrukturën e Serbisë në Kosovë, por e la të frymonte, të ushqehej dhe të përforcohej. Ironia është brutale. Njeriu që e akuzon Kurtin si vegël të Serbisë po e sulmon pikërisht kryeministrin që, me të gjitha gabimet e tij politike, i ndërmori veprimet më të qarta shtetërore për ta shtrirë sovranitetin në veri, për ta goditur dinarin serb, për t’i mbyllur strukturat paralele dhe për ta sfiduar instalimin politik e kriminal të Beogradit në territorin e Republikës.

Këtu Haradinaj nuk ka problem me fjalën “zullumqar”.

Ai ka problem me fundin e imunitetit moral. Sepse për dy dekada, Kosova u mbajt peng nga një formulë e ndyrë: kush ka qenë në luftë, nuk pyetet për pasuri; kush ka veshur uniformë, nuk pyetet për tenderë; kush ka qenë komandant, nuk pyetet për vilat, tokat, kazinotë, lidhjet, ndërmjetësit, pazaret dhe heshtjet.

Kurti, në Zvicër, e preku këtë plagë. Tha se nuk mund të jesh edhe çlirimtar edhe zullumqar. Dhe kishte të drejtë. Sepse çlirimi është akt historik, ndërsa zullumi është zgjedhje politike e morale. Njëri nuk e shlyen tjetrin. Një meritë e djeshme nuk është amnisti e përjetshme për krimet e sotme. Një pushkë e dikurshme nuk është faturë e hapur mbi buxhetin e shtetit.

Haradinaj e pyet: pse po e lidh zullumin me çlirimtarë?

Sepse pikërisht ju e lidhët. Ju, që sa herë u kërkua llogari për pasurinë, u fshehët pas luftës. Ju, që sa herë u përmend kapja e shtetit, e nxorët UÇK-në si mburojë. Ju, që sa herë u hapën dosjet e zhvatjes, e ngritët zërin për dëshmorët. Ju e lidhët çlirimtarin me pushtetin, me tenderin, me vilën, me nepotizmin, me kontrollin e mediave, me kërcënimin ndaj kundërshtarit. Tani kur dikush ua ndan këto dy gjëra, bërtisni sikur po ju vidhet historia.

Jo.

Po ju merret pengu që ia keni vënë historisë.

Në këtë kuptim, fjalimi i Haradinajt është akt i pastër mjegullimi. Ai flet për Amerikën, por rri në fotografi me Richard Grenellin, një figurë të nderuar nga Serbia dhe të lidhur, sipas raportimeve të shumta investigative, me rrjete politike që i kanë shërbyer interesave të Beogradit dhe Moskës. Ai flet për aleancë perëndimore, ndërsa rreth tij shfaqen kontraktorë privatë të paraqitur rrejshëm si njerëz të CIA-s7. Ai flet për besnikëri kombëtare, ndërsa hesht kur mediat pranë orbitës së tij e kthejnë një amerikan privat në “shef të CIA-s për Ballkanin”, një gënjeshtër aq e trashë sa do të ishte komike, po të mos ishte e rrezikshme për sigurinë kombëtare.

Ky është modeli: krijo një imazh amerikan, mbushe me flamuj, fute në Gllogjan, shpërndaje në portale, pastaj lejo që publiku ta besojë. Kur gënjeshtra zbulohet, hesht. Sepse heshtja është pjesë e operacionit. Haradinaj nuk ka nevojë ta thotë vetë çdo të pavërtetë. Mjafton ta lejojë të qarkullojë. Mjafton të përfitojë prej saj.

Në të njëjtën kohë, ai guxon të flasë për kryetar shteti që shkon te shqiptarët e diasporës dhe ua përmend zullumin. Po çfarë duhet t’u thuhet atyre? T’u thuhet se gjithçka është lavdi? T’u thuhet se pas luftës nuk pati plaçkitje? Se nuk pati vrasje politike? Se nuk pati frikë, kapje, kontrabandë, pasurim marramendës, media të blera, drejtësi të penguar, institucione të deformuara?

Ne në mërgatë nuk jemi tufë për t’u ledhatuar me folklor elektoral. Jemi pjesë e kombit që ka të drejtë ta dëgjojë të vërtetën.

Dhe e vërteta është kjo: Kosova nuk u rrezikua nga fjalia e Kurtit. Kosova u rrezikua nga ata që për njëzet vjet e trajtuan shtetin si plaçkë lufte. U rrezikua nga ata që e lanë dokumentimin e krimeve të luftës në harresë, që e mbyllën institutin e dokumentimit të gjenocidit serb8, që pritën njerëz si Milan Radoiçiq në zyrat e pushtetit, që më vonë u bë simbol i agresionit paraushtarak serb në Banjskë. U rrezikua nga ata që e kthyen patriotizmin në biznes familjar.

Haradinaj sot kërkon ta paraqesë veten si njeri që nuk e uli kryet. Por pyetja nuk është nëse e uli kryet në luftë. Pyetja është kujt ia uli shtetin pas luftës. Pyetja është pse Serbia pati kaq shumë hapësirë brenda Kosovës për kaq gjatë. Pyetja është pse strukturat paralele mbijetuan. Pyetja është pse veriu u kthye në zonë gri. Pyetja është pse krimi i organizuar u bë bashkëjetues me politikën.

Pyetja është pse emri i UÇK-së u përdor për ta mbyllur gojën e qytetarit?

Ai thotë se nuk e çon kryet me shqiptarët.

• Por kur e quan kryeministrin e Kosovës spiun serb, çfarë është kjo?

• Kur e nxjerr kundërshtarin politik jashtë kombit, çfarë është kjo?

• Kur e përdor gjakun si kufi për ta ndarë shqiptarin e pranueshëm nga shqiptari i padëshiruar, çfarë është kjo?

Nuk është patriotizëm. Është nacionalizëm privat. Është arroganca e njeriut që mendon se çertifikatat e shqiptarisë i lëshon ai.

Në fakt, fjalia “s’ka edhe çlirimtar edhe zullumqar” është pikërisht ajo që Kosova duhet ta shkruajë mbi derën e çdo institucioni.

Sepse republika nuk mund të ndërtohet mbi përjashtime morale. Nuk mund të ketë një ligj për qytetarin dhe një tjetër për komandantin. Nuk mund të ketë një drejtësi për të varfrin dhe një amnisti për të fortin. Nuk mund të ketë flamur për popullin dhe kasafortë për elitën.

Haradinaj dëshiron që Kosova ta kujtojë atë vetëm në çastin e pushkës. Por historia nuk është fotografi e ngrirë. Historia vazhdon edhe pas luftës. Aty matet karakteri. Në paqe, njeriu nuk gjykohet nga trimëria e dikurshme, por nga ndershmëria e tanishme. Dhe aty, Ramush Haradinaj ka shumë më tepër pyetje sesa përgjigje.

Prandaj përgjigjja ndaj tij duhet të jetë e qartë, e ftohtë dhe pa frikë: askush nuk po e fyen luftën duke kërkuar llogari nga paslufta. Përkundrazi, luftën e fyen ai që e përdor si strehë për zullum. Dëshmorët nuk mbrohen duke heshtur për hajnat. UÇK-ja nuk nderohet duke i amnistuar ata që e përdorën emrin e saj si armë politike. Kombi nuk mbrohet duke shpallur tradhtar çdo njeri që e kërkon shtetin më të pastër.

Në Zvicër, Kurti e tha një të vërtetë të thjeshtë. Në Deçan, Haradinaj e dëshmoi pse ajo e vërtetë ishte e domosdoshme. Sepse kur një fjali e vetme e çmoralizon një klasë të tërë politike, problemi nuk është fjalia. Problemi është kalbëzimi që ajo e zbulon.

Dhe Kosova, më në fund, duhet të zgjedhë. Ose do ta mbrojë lirinë nga ata që e privatizuan, ose do të vazhdojë ta ngatërrojë çlirimin me zullumin. Nuk ka të dyja. Nuk ka edhe çlirimtar edhe zullumqar. Ka çlirimtarë që nderohen, ka qytetarë që japin llogari, dhe ka politikanë që, kur u hiqet maska e luftës, mbeten vetëm me britmën, pasurinë e vjedhur dhe frikën e tyre.

Kur dëgjon thirrjet e PDK-së për gjakderdhje të pashmangshme, njeriu nuk mund të mos ndalet te pyetja që i mundon të gjithë: ku mbaron fushata dhe ku fillon operacioni i pastër puçist?

Gjuha e përdor…

Read more

Read more

Mbi fatin e Hashim Thaçit po luhet biznesi më i fëlliqur mediatik. Ndërsa mercenarët e paguar zhvasin miliona duke shitur përralla me Trumpin dhe Grenellin, mbrojtja e tij ka pësuar vetëvrasje politike.

Lexoje pse mbrojtja e tij po e fundos atë më thellë.

Skena politike dhe mediale në Kosovë është dëshmitare e një operacioni të dështuar propagandistik, i cili, në emër të mbrojtjes së Hashim Thaçit, e ka prodhuar efektin plotësisht të kundërt. Ata që ia shkaktuan aktakuzën e dytë1 Thaçit përmes shpifjeve dhe sulmeve absurde ndaj institucioneve të drejtësisë, sot gjenden përpara një realiteti të zhveshur. Të njëjtët njerëz që premtonin liri të shpejtë, tani janë katandisur në pikën sa do të raportojnë me urgjencë edhe nëse ngrihet ndonjë padi imagjinare ndaj fqinjit të Jack Smith-it. Ky nuk është aktivizëm, ky është biznes me fatin e një njeriu në burg.

Realiteti historik dhe juridik është kokëfortë. Jack Smith e konfirmoi aktakuzën ndaj Thaçit në vitin 2020, pikërisht nën administratën e Donald Trump-it. Në të njëjtën periudhë, ishte Sekretari i Shtetit, Mike Pompeo, ai që ia refuzoi kategorikisht dhe zyrtarisht kërkesën Thaçit për mbylljen e Gjykatës Speciale. Këta rrenacakë dhe mercenarë të paguar si Lirim Mehmetaj, Artan Behrami, Berat Buzhala, Milaim Zeka e Baton Haxhiu, e gënjyen Thaçin dhe besnikët e tij se rruga e shpëtimit kalonte përmes sulmeve linçuese ndaj Hagës. Kjo strategji nuk funksionoi atëherë dhe nuk ka për të funksionuar kurrë.

Ky operacion dhe kjo fushatë mediale e kanë shkatërruar përfundimisht kredibilitetin e vetë Hashim Thaçit në mohimin e krimeve të luftës dhe atyre kundër njerëzimit. Për çdo prokuror në Hagë, fakti që një makineri mediale paguhet për ta minuar procesin gjyqësor dhe për ta sulmuar këdo që bën pyetje, përbën një provë të pastër logjike: mohimi verbal i Thaçit nuk ka asnjë peshë apo vlerë juridike kur veprimet e financuara në terren e synojnë sabotimin e drejtësisë. Nëse Thaçi do të dënohet me vite shtesë, ai do të dënohet pikërisht për pengim të drejtësisë, një faturë që ia shkruan këta analistë me analizat e tyre të paguara.

Për më tepër, skandali thellohet me përfshirjen e Richard Grenell-it. Ky grup i shfrytëzoi me javë të tëra deklaratat e Presidentit Donald Trump-it kundër Jack Smith-it për ta ndërtuar një narrativë fëmijërore:

“Trump e urren Smithin, prandaj Trump do ta lirojë Thaçin sapo të shkelë në Shtëpinë e Bardhë”.

Sot, Trump është rikthyer në Shtëpinë e Bardhë, por asnjë lirim nuk ka ndodhur dhe as nuk ka për të ndodhur. Trump nuk e çan kokën për këtë çështje. Lufta e tij me Jack Smithin është tërësisht personale dhe ka filluar vetëm pasi Smith i ngriti akuza ndaj tij për ngjarjet e vitit 2020 në SHBA. Ndërlidhja e kësaj beteje të brendshme amerikane me Gjykatën e Kosovës në Hagë ishte gënjeshtra e radhës për ta mbajtur gjallë tregun e mercenarëve mediatik në Prishtinë.

Këtu lind pyetja legjitime për të gjithë ata që deklarohen besnikë dhe që vërtet e duan Hashim Thaçin:

• A ju kujtohet të paktën 15% e gënjeshtrave që Grenell dhe kronistët e tij ju treguan për lirimin shumë të shpejt të Thaçit?

• Pyeteni veten, çfarë keni arritur duke besuar verbërisht njerëz që ju gënjejnë vazhdimisht dhe ju sërish vazhdoni t’u besoni?

• A jeni të vetëdijshëm se pikërisht për shkak të këtyre gënjeshtrave dhe kësaj zhurme, Thaçi do të qëndrojë në burg shumë më gjatë?

Ky shkrim nuk bëhet për t’ia mbajtur anën e askujt; ky është një pozicionim i prerë në mbrojtje të së vërtetës, për t’ju nxjerrë nga naiviteti dhe marrëzia ku ju kanë zhytur.

Strategjia juaj e mbrojtjes është një vetëvrasje politike. E gjithë karriera politike dhe imazhi ndërkombëtar i Thaçit është i lidhur ngushtë me figurat e Partisë Demokrate amerikane, me familjen Clinton dhe Joe Biden, të cilët janë figurat më të urryera nga administrata aktuale e Trumpit. Dhe sikur të mos mjaftonte kjo mendjelehtësi, ju sollët figura të tjera të lidhura me demokratët për të dëshmuar në Hagë, madje lejuat që edhe edikush si Edi Rama t’i bënte thirrje Trumpit për lirimin e Thaçit. Ndërkohë, harruat që Rama vetë kishte bërë fushatë të hapur kundër rizgjedhjes së Trumpit.

Si mund të prisni që një administratë e tillë të lëvizë qoftë edhe një gisht për një kauzë të prezantuar nga kundërshtarët e saj?

Pse vazhdoni t’i lejoni mercenarët tuaj të sulmojnë Jack Smithin, kur e dini që kjo nuk pi ujë me Trumpin? Dhe mbi të gjitha, edhe nëse Trump do të donte, çelësi i Gjykatës Speciale nuk gjendet në Washington, por në Bashkimin Evropian. BE-ja ka investuar miliona euro në këtë gjykatë për ta vendosun drejtësinë dhe nuk e ka ndërmend të lejojë që ky investim të shkojë dëm dhe as nuk duhet të shkojë.

Me këtë zhurmë budallaqe, me kërcënime publike ndaj njerëzve dhe me fushata të dështuara, e vetmja gjë që po bëni është se po e varrosni Hashim Thaçin edhe më thellë në errësirën e qelisë së tij. Ai rrezikon të kalbet atje, jo vetëm prej akuzave fillestare, por sepse “mbrojtësit” e tij zgjodhën që, për interesat e tyre financiare, ta sabotojnë çdo mundësi për një mbrojtje serioze dhe me kredibilitet. Redaksia jonë i ka dokumentuar dhe raportuar me saktësi këto operacione. Publiku duhet ta kuptojë se qëndrimi më i gjatë i Thaçit prapa grilave është pasoja e pastër e gënjeshtrave të paguara, të cilat e detyruan Hagën të veprojë me rreptësi për të mbrojtur integritetin e drejtësisë.

Më 18 maj, hulumtimi ynë i dytë do shkoi më thellë2, në Londër, te “IN MIDDLE LTD.”, kompania që figuron në regjistrat britanikë, por mungon në deklarimet e pasurisë në Kosovë për vitet 20173, 20184 dhe 20195. Dokumentet që i kemi shfletuar tregojnë një mospërputhje të qartë mes asaj që ekzistonte në “Companies House” dhe asaj që nuk u shfaq në formularët e Agjencisë Kundër Korrupsionit. Ky nuk është vetëm problem i Meliza Haradinajt. Është simptomë e një kulture politike ku njerëzit rreth pushtetit sillen sikur shteti është një korridor privat, ndërsa publiku një spektator i bezdisshëm.

Sot, pyetja kalon nga këshilltarja te figura që e mban pranë vetes.

Vjosa Osmani ka ndërtuar për vite një imazh publik mbi gjuhën e ligjit, kushtetutshmërisë dhe pastërtisë institucionale. Por krizat nuk e matin njeriun nga fjalët që i përdor. E matin nga vendimet që i merr dhe nga njerëzit që i zgjedh t’i mbajë pranë vetes.

Më 6 mars 2026, Osmani e shpërndau Kuvendin dhe thirri zgjedhje të parakohshme, pasi deputetët nuk arritën ta zgjedhin presidentin e ri brenda afatit kushtetues. Kjo pasi opozita kishte refuzuar të merrte pjesë në votim6, me ç’rast Kosova po shkonte drejt zgjedhjeve të treta në pak më shumë se një vit.

Pak ditë më vonë, Gjykata Kushtetuese e Kosovës ndërhyri, duke ia ndaluar përkohësisht Osmanit caktimin e datës së zgjedhjeve deri më 31 mars, pasi kryeministri Albin Kurti kërkoi vlerësimin e kushtetutshmërisë së veprimeve të saj. Kriza më pas vazhdoi deri në prill, kur dështimi për zgjedhjen e presidentit e çoi vendin drejt një cikli tjetër zgjedhor7. Kuvendi u shpërbë automatikisht pasi nuk arriti ta zgjedhë presidentin, ndërsa Kosova hyri sërish në pasiguri politike.

Këto fakte nuk e bëjnë të thjeshtë historinë. Përkundrazi, e bëjnë më të rëndë. Sepse edhe kur një veprim mbështetet në një interpretim procedural, përgjegjësia politike nuk zhduket. Një presidente nuk është notere e krizës. Ajo është kujdestare e ekuilibrit institucional. Kur vendi sapo kishte votuar më 28 dhjetor 2025, me Vetëvendosjen që mori mbi 51 për qind të votës, dhe kur elektorati kishte folur për herë të dytë brenda vitit, çdo vendim që e shtynte Kosovën drejt një zgjedhjeje të tretë kërkonte maturi të jashtëzakonshme, jo manovër të ftohtë procedurale.

Këtu fillon problemi politik i Vjosa Osmanit.

Ajo nuk mund të paraqitet si viktimë e krizës që vetë e menaxhoi nga maja e shtetit. Nuk mund të flasë për stabilitet, ndërsa vendi rrëshqet drejt përsëritjes zgjedhore. Nuk mund ta kërkojë besimin e qytetarëve duke u thënë se është garantuese e rendit, kur rendi politik nën presidencën e saj u shndërrua në një cikël lodhjeje kombëtare.

Një republikë nuk është tavolinë shahu ku figurat lëvizin për ambicie personale. Është kontratë morale mes qytetarit dhe shtetit. Kur qytetarët votojnë, ata nuk i dorëzojnë fletët e votimit që klasa politike t’i përdorë si material të përkohshëm për pazare, bllokada, kuorume dhe interpretime të zgjatura. Ata votojnë për qeverisje. Për stabilitet. Për një horizont politik më të gjatë se një javë deklaratash dhe një muaj kalkulimesh.

Dhe pastaj është rrethi.

Rrethi i një politikani është shpesh radiografia më e sinqertë e karakterit të tij publik. Meliza Haradinaj nuk është figurë e panjohur. Ajo është ish ministre, ish kandidate për deputete nga rradhët e AAK-së, person i përmendur në raportime për mosdeklarim pasurie, për luks institucional, për skandal votash, për kompani të padeklaruar në Londër, dhe më pas për rikthim në afërsi të Presidencës. Hulumtimet tona nuk e dënojnë atë. Gjykatat e bëjnë ose nuk e bëjnë këtë. Por dokumentet që i kemi publikuar tregojnë se ajo mban mbi vete një barrë publike që çdo institucion serioz do ta trajtonte si alarm, e jo si dekor politik.

Në këtë pikë, përgjegjësia nuk është më vetëm e Haradinajt. Është e atyre që e afrojnë, e mbrojnë, e normalizojnë dhe e përdorin si pjesë të aparatit politik.

Nëse Vjosa Osmani kërkon të qëndrojë para qytetarëve si figurë e pastërtisë institucionale, atëherë duhet të përgjigjet për standardin e njerëzve që e rrethojnë. Nuk mjafton të flasësh për ligj. Duhet të jetosh me barrën e ligjit edhe kur ai i prek njerëzit e tu. Nuk mjafton ta përmendësh Kushtetutën në konferenca. Duhet ta respektosh frymën e saj kur vota e qytetarit është e freskët, kur vendi është i lodhur, kur ekonomia pret, kur institucionet janë bllokuar dhe kur një lëvizje e gabuar mund ta çojë republikën sërish në kutitë e votimit.

Problemi me politikën e ish-Presidentes Osmani nuk është vetëm një dekret. Është një mënyrë e të kuptuarit të pushtetit. Një mënyrë ku morali shpallet, por nuk provohet. Ku stabiliteti përmendet, por nuk ndërtohet. Ku transparenca kërkohet nga të tjerët, por pyetjet e pakëndshme zhduken nga muret e Facebookut të njerëzve pranë saj.

Ky është paradoksi i kësaj krize. Vjosa Osmani kërkon të shihet si zgjidhje për republikën, por vendi nën presidencën e saj u zhyt në një spirale zgjedhore që e ka konsumuar durimin qytetar. Ajo kërkon legjitimitet të ri, por nuk mund ta fshijë faktin se legjitimiteti nuk është vetëm produkt vote. Është edhe produkt sjelljeje. Është aftësia për të mos e kthyer shtetin në laborator ambiciesh. Është gatishmëria për të mos e përdorur krizën si shkallë drejt rikthimit politik.

Kosova nuk ka nevojë për figura që e veshin veten me solemnitet institucional ndërsa rreth tyre grumbullohen dosje të pambyllura. Nuk ka nevojë për një politikë ku përgjegjësia gjithmonë shtyhet te tjetri, te opozita, te shumica, te procedura, te gjykata, te afati. Një presidente ose një kandidate presidenciale që pretendon autoritet moral duhet të mbajë përgjegjësi edhe për atmosferën politike që e krijon, jo vetëm për aktet që i firmos.

Në fund, qytetari i Kosovës mbetet përballë një pyetjeje të thjeshtë dhe të pamëshirshme, çfarë vlere ka ligjërimi për shtet të drejtë, nëse njerëzit që e artikulojnë atë nuk arrijnë ta mbrojnë shtetin nga riciklimi i figurave të komprometuara, nga krizat e përsëritura dhe nga arroganca institucionale?

Ne nuk e kemi detyrë t’i tregojmë qytetarit si të votojë. Por kemi detyrë t’i tregojmë çfarë thonë dokumentet, çfarë zbulon kronologjia dhe çfarë përpiqet pushteti që ta kalojë në heshtje.

Dhe kronologjia, këtë herë, është e pamëshirshme.

Nuk ka asnjë dyshim që kjo mospërputhje radikale mes alarmit fillestar të sigurisë dhe zbutjes së mëpasshme të raporteve zyrtare zbulon një thyerje të rëndë institucionale. Kur eskorta e kryeministrit rrezikohet dhe shteti tërhiqet në verifikim, apo kur një zëvendësministër doli i përgjakur dhe agresorët e mundshëm e përdorin ligjin si mburojë, ne nuk po flasim më për një proces të thjeshtë gjyqësor për shpifje. Po flasim për një përpjekje të hapur për ta zëvendësuar autoritetin e ligjit me manualin vrastar të Hashim Thaçit.

Manovra e Sami Lushtakut është klasike për strukturat që operojnë me mendësinë e të paprekshmit: përdorimi i instrumenteve të republikës (padisë dhe mediave) për të amnistuar dhunën fizike dhe për ta kthyer vëmendjen te “nderi” i tij personal. Kur shteti dështon ta hetojë pse ndryshojnë dëshmitë e mbrojtjes së afërt dhe pse zbuten tonet e policisë, ai po i hap rrugë këtij mekanizmi brutal.

Albin Kurti dhe vetë institucionet e sigurisë po përballen me testin më të vështirë: a është Kosova një republikë ku pushteti i takon ligjit, apo një territor ku individë të caktuar mund ta përgjakun zyrtarin shtetërorë dhe pastaj ta kërcënojnë privatisht kryeministrin pa pasur asnjë pasojë?

Nëse kjo e dyta lejohet të normalizohet, atëherë kapitulllimi institucional përballë kësaj kulture të kriminale forcës është i plotë, dhe viktima e vërtetë e këtij procesi mbetet vetë republika.

Viktima është republika.

Nga raportimi fillestar për rrezikim të eskortës së kryeministrit, te sulmi brutal ndaj zëvendësministrit Hysni Mehani dhe padia për shpifje kundër Albin Kurtit, kjo histori nuk flet vetëm për një konflikt politik. Flet për përplasjen mes ligjit dhe kulturës së forcës.

Në Skenderaj po testohet diçka më e madhe se një proces civil: A është Kosova Republikë e Ligjit, apo territor ku “Maliqi” ende i dikton rregullat?

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Read more

Ka një dallim të madh mes njeriut që lufton për liri dhe njeriut që pas lirisë kërkon ta sundojë atë. I pari del nga lufta me plagë, i dyti del me uri. I pari kërkon që populli të marrë frymë, i dyti kërkon që populli t’i përkulet. I pari e kupton se arma ishte mjet i domosdoshëm kundër robërisë, i dyti e kthen kujtimin e armës në leje për frikë, për pasuri, për heshtje e për vrasjen e lirisë së atyre me të cilët nuk pajtohet.

Unë e kam parë Kosovën pas luftës si një shtëpi të djegur që më në fund i shpëtoi zjarrit, por pastaj pa se disa nga ata që kishin premtuar ta rindërtonin, hynë natën dhe filluan t’ia çmontonin dyert, t’ia merrnin dritaret, t’ia shkulnin dërrasat e dyshemesë, duke thënë se këtë të drejtë ua kishte dhënë sakrifica. Dhe pikërisht këtu fillon mëkati i madh i pasluftës në Kosovë. Jo te varfëria. Jo te rrëmuja. Jo te institucionet e brishta. Por te kthimi i lavdisë në plaçkë.

Çlirimtar nuk është ai që ka qenë në anën e drejtë të historisë vetëm një ditë. Çlirimtar është ai që mbetet në anën e drejtë edhe kur lufta mbaron, edhe kur pushka hesht, edhe kur flamuri ngrihet, edhe kur vjen tundimi i pasurisë, i pushtetit, i hakmarrjes, i privilegjit. Çlirimtari i vërtetë nuk e sheh shtetin si shpërblim personal.

Ai nuk thotë “kam luftuar, prandaj më takon”. Ai thotë “kam luftuar, prandaj më shumë se kushdo tjetër më ndalohet ta poshtëroj këtë vend”.

Kjo është masa morale. Jo uniforma. Jo fotografia. Jo kënga. Jo fjalimi. Jo duartrokitja e turmës së lodhur. Masa është çfarë bëre me lirinë kur ajo ra në duart e tua.

Dhe në Kosovën e pasluftës, shumë gjëra ranë në duar të gabuara.

Unë e them këtë me dhimbje, jo me kënaqësi. Sepse nuk ka kënaqësi ta shohësh një popull që doli nga varri i kolonizimit dhe pastaj u detyrua ta mësojë një lloj tjetër frike. Frikën e brendshme. Frikën që nuk vjen nga ushtari i huaj, por nga njeriu që e flet gjuhën tënde. Frikën që nuk hyn me tank, por me telefonatë. Frikën që nuk e mban gjithmonë uniformën, por mund të mbajë kostum, mikrofon, parti, portal, dosje, dekoratë.

Pas luftës, Kosovës iu desh të ndërtonte shtet. Por disa ndërtuan oborre private. Kosovës iu desh të ndërtonte drejtësi. Por disa ndërtuan mekanizma heshtjeje. Struktura vrasëse. Kosovës iu desh t’i nderonte dëshmorët. Por disa i përdorën dëshmorët si mur mbrojtës për tenderë, vila, poste, ndikim dhe gjunjëzim publik.

Këtu liria u plagos për herë të dytë.

Sepse liria nuk vritet vetëm kur pushtohet vendi. Liria vritet edhe kur çlirimi shndërrohet në industri. Kur kujtesa kthehet në mall. Kur historia shitet në tregun e frikës. Kur fjala “hero” u jepet atyre që nuk durojnë dot pyetje. Kur fjala “tradhtar” u ngjitet atyre që kërkojnë llogari.

Unë nuk mund ta pranoj këtë. Jo sepse kam zemërim personal, por sepse ka fjalë që janë më të mëdha se ne. “Çlirimtar” është një nga ato fjalë. Ajo nuk është medalje për gjoksin e një njeriu të pasuruar. Nuk është strehë për faj. Nuk është stoli për biografi. Është barrë. Është betim. Është një lloj varfërie e ndershme përballë tundimit të pasurisë së pistë. Është aftësia për të mos u bërë pronar i popullit që pretendon se e ke liruar.

Ai që lufton për ta liruar një vend dhe pastaj e plaçkit atë, nuk është çlirimtar. Ai është njeri që e ka ndërruar flamurin e robërisë, por jo natyrën e saj.

Robëria e parë vjen nga armiku. Robëria e dytë vjen nga mashtruesi që vishet si shpëtimtar.

Dhe e dyta është më e hidhur, sepse vjen me fytyrë të njohur.

Në Kosovën e pasluftës, shumëkush mësoi se e vërteta nuk vritej gjithmonë me plumb. Shpesh ajo lihej pa bukë. Lihej pa punë. Lihej pa ekran. Lihej pa dëshmitarë. Lihej nën baltë. Një njeri mund të mos vritej, por emri i tij digjej në shesh. Një familje mund të mos dëbohej, por izolohej. Një veteran mund të mos përfundonte në varr nga armiku, por në dëshpërim nga braktisja. Dhe ndërkohë, mbi varfërinë e tij, dikush e ndërtonte legjendën e vet.

Kjo është ajo që më thyen më shumë. Jo vetëm krimi. Por arroganca e krimit që kërkon respekt.

Të kërkosh nga një popull i varfëruar t’i falet pasurisë së atyre që u pasuruan në emër të luftës, është një formë e re poshtërimi. T’i thuash nënës së dëshmorit se duhet të heshtë sepse dikush e mban ende mbi vete shkëlqimin e dikurshëm të luftës, është fyerje e dyfishtë. T’i thuash qytetarit se pyetja e tij është tradhti, është të pranosh se pushteti yt nuk jeton nga e vërteta, por nga frika.

Unë nuk besoj në heronj që kanë frikë nga pyetjet.

Heroi i vërtetë nuk ka nevojë për kor. Nuk ka nevojë për portale që e pastrojnë atë. Nuk ka nevojë për roje që e mbrojnë nga kujtesa. Nuk ka nevojë që kritiku të shpallet armik. Heroi i vërtetë mund të qëndrojë përballë dritës, sepse e di se drita nuk e zhvesh, por e dëshmon, e vërteton.

Por heroi i rremë ka frikë nga drita. Ai jeton në mjegull. Ai kërkon që lufta të mos diskutohet, që paslufta të mos hetohet, që pasuria të mos numërohet, që viktimat të mos flasin, që arkivat të mos hapen, që dëshmitarët të mos marrin frymë lirshëm. Ai e do popullin vetëm si turmë. Si duartrokitje. Si sfond. Si varg në këngë. Jo si ndërgjegje.

Dhe populli që kthehet në sfond, e humb Republikën pa e kuptuar.

Unë kam menduar shpesh se çfarë është në të vërtetë një çlirimtar. Nuk është vetëm ai që hyn në një qytet të liruar. Nuk është vetëm ai që ka mbajtur një armë. Nuk është vetëm ai që e ka rrezikuar jetën. Të gjitha këto mund të jenë të vërteta dhe prapë të mos mjaftojnë. Sepse çlirimi nuk mbaron në ditën kur ikën pushtuesi. Atë ditë fillon provimi më i vështirë. Provimi i karakterit.

Lufta e pyet njeriun nëse është i gatshëm të vdesë për vendin. Paqja e pyet nëse është i gatshëm të mos e shesë atë.

Shumë kalojnë provimin e parë. Pak e kalojnë të dytin.

Në këtë kuptim, Kosova nuk është vetëm një histori lufte. Është një histori e provimit të dytë. Dhe në atë provim, shumë prej atyre që e kërkuan kurorën e çlirimit, ranë. Ranë jo sepse nuk kishin biografi. Ranë sepse e ngatërruan biografinë me pafajësinë. E ngatërruan sakrificën e dikurshme me të drejtën për të sunduar përgjithmonë. E ngatërruan respektin e popullit me pronësi mbi popullin.

Kjo është tragjedia jonë. Jo se nuk patëm luftëtarë. Patëm. Jo se nuk patëm sakrificë. Patëm aq shumë sa ende na dhemb. Tragjedia është se mbi atë sakrificë u ngrit një kastë që e trajtoi paqen si plaçkë të vonuar.

Dhe prandaj duhet thënë, pa urrejtje, por me ashpërsi morale, ata që e përdorën lavdinë e luftës për ta plaçkitur vendin nuk mund ta gëzojnë më privilegjin e emrit “çlirimtar”.

Ata mund të kenë qenë pjesë e një lëvizjeje çlirimtare. Mund të kenë qenë pranë historisë në një çast të madh. Mund të kenë marrë frymë në kohën kur populli kërkonte jetë. Por njeriu nuk shpëtohet përgjithmonë nga një ditë e mirë, nëse pastaj ndërton vite të këqija mbi të.

Lavdia nuk është pasaportë për pandëshkueshmëri.

Nëse një njeri i shërben lirisë në mëngjes dhe e plaçkit atë në mbrëmje, historia nuk ka pse ta mbajë përgjithmonë në anën e shkëlqimit. Historia nuk është nënë e verbër. Ajo mund të jetë e ngadalshme, e plagosur, e heshtur, por nuk është budallaqe. Ajo mban shënim. Mban shënim vilat, frikën, tenderët, varret, heshtjet, dëshpërimin e veteranëve, shantazhin, fëmijët që rriten në varfëri ndërsa të tjerët flasin për sakrificë nga sallonet e pasurisë.

Dhe një ditë, historia i thotë njeriut, “më trego jo çfarë bëre kur e kishe armikun përballë, por çfarë bëre kur e kishe popullin në dorë”.

Kjo është pyetja që djeg.

Unë e di se disa do t’i quajnë këto rreshta sulm ndaj luftës. Por, nuk është. Është mbrojtje e luftës nga ata që e kanë përdhosur. Është mbrojtje e dëshmorëve nga ata që ua përdorin emrin si vulë për interesa. Është mbrojtje e veteranëve të ndershëm nga ata që i kanë kthyer në dekor emrin e Veteranit. Është mbrojtje e Republikës nga ata që e trajtuan atë si plaçkë familjare, partiake e klanore.

Të kërkosh llogari nuk është tradhti. Tradhti është ta bësh llogaridhënien të duket si krim.

Unë nuk e dua një Kosovë që e harron luftën. E dua një Kosovë që nuk e lejon luftën të përdoret kundër të vërtetës. Nuk e dua një Kosovë pa kujtesë. E dua një Kosovë që e di dallimin mes kujtesës dhe propagandës. Kujtesa i nderon të rënët. Propaganda i mbron të pasuruarit. Kujtesa qan me dinjitet. Propaganda bërtet për të mos u dëgjuar pyetja. Kujtesa të bën më të ndershëm. Propaganda të bën më të bindur.

Prandaj unë nuk mund t’i quaj çlirimtarë ata që pas luftës prodhuan frikë. Nuk mund t’i quaj çlirimtarë ata që e zëvendësuan drejtësinë me ndikim. Nuk mund t’i quaj çlirimtarë ata që u ngritën mbi varfërinë e atyre që luftuan vërtet. Nuk mund t’i quaj çlirimtarë ata që i vranë komandantët tanë të luftës, ata që i vranë mësuesit tanë, politikanët tanë, gazetarët tanë.

Nuk mund t’i quaj çlirimtarë ata që e deshën popullin vetëm kur populli duartrokiste për ta.

Çlirimtari nuk plaçkit. Çlirimtari nuk shantazhon. Çlirimtari nuk e përdor flamurin si perde. Çlirimtari nuk kërkon që fëmijët e varfër ta falënderojnë pasurinë e tij. Çlirimtari nuk ndërton mit mbi frikën e dëshmitarëve. Çlirimtari nuk i thotë gazetarit “armik” pse pyet. Çlirimtari nuk e kthen Republikën në pronë private.

Çlirimtari e di se liria është më e madhe se ai.

Dhe kush nuk e di këtë, nuk është çlirimtar. Është vetëm njeri që kaloi pranë çlirimit dhe pastaj e vodhi hijen e tij.

Unë shkruaj kështu sepse besoj se një komb nuk shërohet duke i ruajtur gënjeshtrat e veta në muze. Një komb shërohet kur e gjen guximin ta ndajë të shenjtën nga e pista. Lufta për liri mund të jetë e shenjtë. Por jo çdo njeri që doli prej saj mbeti i tillë. UÇK-ja si aspiratë për çlirim nuk është e njëjtë me ata që pas saj ndërtuan perandori frike. Dëshmori nuk është i njëjtë me përfituesin. Sakrifica nuk është e njëjtë me pasurimin. Liria nuk është e njëjtë me sundimin nga ata që flasin në emër të saj.

Kjo ndarje është e domosdoshme. Pa të, Kosova mbetet peng. Jo peng i së kaluarës, por peng i atyre që e përdorin të kaluarën për ta mbyllur e mbytur të ardhmen.

Unë dua ta shoh Kosovën të lirë edhe nga çlirimtarët e rremë. Kjo fjali mund të duket e ashpër, por është e drejtë. Sepse çlirimi i parë ishte nga pushtuesi. Çlirimi i dytë duhet të jetë nga miti i plaçkitësit patriotik. Nga ai njeri që e mban në njërën dorë flamurin dhe në tjetrën çelësat e pasurisë publike. Nga ai që flet për dëshmorë, por nuk sheh jetimë. Nga ai që e përmend gjakun, por i fsheh llogaritë bankare. Nga ai që qan para kamerës për kombin, por e shtrydh shtetin në heshtje.

Ky është çlirimi moral që na mungon.

Dhe nuk ka Republikë pa këtë çlirim.

Sepse një vend mund të ketë himn, flamur, kushtetutë, parlament, qeveri, ambasada dhe prapë të jetë moralisht i pushtuar, nëse e vërteta duhet të kërkojë leje nga frika. Një vend mund të quhet i pavarur dhe prapë të mos jetë i lirë, nëse qytetari ka frikë të thotë se mbreti është lakuriq. Një vend mund të shpallë festa kombëtare dhe prapë të jetojë në robëri të brendshme, nëse heronjtë e rremë janë më të mbrojtur se viktimat e vërteta.

Unë nuk dua të jetoj në një atdhe ku plaçkitësi quhet hero vetëm sepse dikur qëndroi pranë zjarrit të historisë. Nuk dua ta pranoj një moral ku e kaluara shërben si detergjent për ta larë çdo faj. Nuk dua të besoj se gjaku i dëshmorëve është derdhur që dikush të ndërtojë pushtet mbi varfërinë e shokëve të tyre.

Jo. Kjo nuk është liri.

Liria është kur askush nuk është mbi pyetjen. Askush. As ai që luftoi. As ai që udhëhoqi. As ai që foli bukur. As ai që u duartrokit.

Liria fillon aty ku qytetari mund të thotë “më trego çfarë bëre me besimin tim” dhe pushteti nuk guxon ta quajë armik.

Unë e di se kjo betejë është e rëndë, sepse nuk bëhet vetëm kundër njerëzve, por kundër një zakoni. Zakonit për të heshtur. Zakonit për të thënë “mos e prek këtë temë”. Zakonit për ta pranuar se disa emra janë më të mëdhenj se e vërteta. Por asnjë emër nuk është më i madh se një popull. Asnjë biografi nuk është më e madhe se drejtësia. Edhe lufta më e drejtë e humb shenjtërinë e saj, kur përdoret si mburojë për krimin.

Çlirimtari i vërtetë nuk kërkon imunitet nga historia. Ai i nënshtrohet asaj.

Prandaj, kur më pyesin çfarë është një çlirimtar, unë nuk mendoj më për parakalime. Nuk mendoj për fotografi të vjetra. Nuk mendoj për fjalime me zë të lartë. Mendoj për një njeri që pas fitores nuk bëhet pronar. Për një njeri që mund të largohet nga pushteti pa e djegur vendin pas vetes. Për një njeri që nuk e përdor plagën e popullit si kapital. Për një njeri që e di se nderi nuk është ajo që e kërkon nga të tjerët, por ajo që e ruan kur askush nuk të detyron.

Çlirimtari është ai që e çliron edhe veten nga lakmia.

Ata që nuk e bënë këtë, nuk kanë pse të fshihen më pas fjalës “çlirim”. Sepse fjala është e lodhur. Është e rënduar. Është e marrë peng. Dhe tani duhet kthyer te populli, te dëshmorët, te veteranët e ndershëm, te nënat që nuk morën vila, te fëmijët që nuk trashëguan pushtet, te qytetarët që ende presin drejtësi.

Unë nuk kërkoj hakmarrje. Kërkoj saktësi morale.

Le të quhet lufta luftë. Le të quhet sakrifica sakrificë. Le të quhet dëshmori dëshmor. Le të quhet çlirimtari çlirimtar. Por le të quhet edhe plaçkitësi plaçkitës. Le të quhet frika frikë. Le të quhet propaganda propagandë. Le të quhet miti i rremë mit i rremë.

Sepse vetëm kur gjërat marrin emrin e tyre, një shoqëri fillon të shërohet.

Dhe unë dua që Kosova të shërohet. Jo të harrojë. Jo të falë me urdhër. Jo të heshtë për hir të një uniteti të rremë. Dua të shërohet duke e parë në sy të vërtetën e saj. Duke thënë se çlirimi ishte i drejtë, por jo çdo gjë që erdhi pas tij ishte e ndershme. Duke thënë se lufta ishte e popullit, por plaçka ishte e pakicës. Duke thënë se liria nuk u fitua që të privatizohej nga ata që e kthyen dhimbjen në kapital.

Në fund, kjo është e gjitha.

Ata që luftuan për liri dhe pastaj e përdorën lavdinë për ta plaçkitur vendin, nuk mund ta gëzojnë më privilegjin e të quajturit çlirimtarë.

Sepse çlirimtari nuk është ai që ia hap derën e burgut dhe pastaj i vjedh shtëpinë të liruarit.

Çlirimtari është ai që, pasi e hap derën, largohet pa marrë asgjë për vete përveç nderit.

Dhe nderi, ndryshe nga pushteti, nuk vidhet dot.