A dështoi Serbia ta rekrutonte Albin Kurtin dhe pastaj u përpoq ta bindte Kosovën se kishte pasur sukses?

Kjo është pyetja që ngre dosja “Leptiri”. Sipas aktakuzës, shërbimi sekret serb kishte hartuar një plan për komprometimin dhe rekrutimin e Kurtit gjatë burgimit në Serbi. Dokumenti e provon ekzistencën e planit, jo rekrutimin e Kurtit. Por narrativa që u përhap më pas e bën pikërisht të kundërtën: e përdor përpjekjen serbe si arsye për ta paraqitur Kurtin si të rekrutuar nga Serbia.

Kjo ndodh ndërsa politikat e Kurtit kanë goditur strukturat paralele dhe mekanizmat e ndikimit që Beogradi i ndërtoi për më shumë se dy dekada në Kosovë. Ramush Haradinaj e ka shtyrë prej vitesh narrativën e “rekrutimit”. Tani Arton Demhasaj e përsërit atë, ndërsa një portal e shumëfishon.

Kush e solli këtë narrativë në politikën kosovare, dhe kujt i shërben ajo?

Lexojeni hulumtimin, dhe nëse doni gazetari që i ndjek dokumentet, pushtetin dhe rrjetet e ndikimit pa kërkuar leje, bëhuni abonent me pagesë. Pavarësinë tonë e financoni ju.

Read more

Në fjalimin e tij, Tërnava deklaroi se “disa falanga”, të cilat i përshkroi si “bij të ish-komunistëve”, po përpiqen t’i bëjnë dëm kombit përmes fesë. Ai shtoi se “xhamia nuk do të lejojë” dhe “xhemati nuk do të lejojë”, ndërsa theksoi se Bashkësia Islame e Kosovës “do të qëndrojë aty ku qëndron populli”.

---

Janë pikërisht këto formulime që kërkojnë shqyrtim. Jo sepse një prijës fetar nuk duhet ta mbrojë komunitetin e tij, por sepse mënyra se si e bën këtë ka pasoja që shkojnë përtej komunitetit të besimtarëve.

Së pari, mbetet e paqartë se çfarë nënkupton konkretisht deklarata se “xhamia nuk do të lejojë”.

Çfarë nuk do të lejojë?

Kritikën ndaj institucioneve fetare? Satirën? Debatin publik? Mospajtimin? Apo diçka tjetër?

Kur një figurë me autoritet moral dhe ndikim mbi mijëra njerëz përdor një formulim kaq kategorik, ai mban përgjegjësi të shpjegojë saktësisht ku mbaron metafora dhe ku fillon veprimi. Në mungesë të këtij sqarimi, deklarata mbetet e hapur ndaj interpretimeve të ndryshme, përfshirë interpretimeve që mund të nxisin përjashtim ose konfrontim shoqëror.

Po aq problematik është etiketimi i njerëzve si “bij të ish-komunistëve”. Kjo nuk është një përgjigje ndaj argumenteve. Është një përpjekje për t’i delegjitimuar individët përmes prejardhjes së tyre të supozuar.

Si e di Myftiu se kush është fëmijë i kujt?

A e ka hetuar historinë familjare të njerëzve që i sulmon? Apo kemi të bëjmë me një etiketë politike që synon t’i diskreditojë kritikët pa iu përgjigjur asaj që ata e thonë?

Në një demokraci serioze, argumentet rrëzohen me argumente. Nuk rrëzohen duke i ndarë qytetarët në kategori ideologjike ose familjare.

Edhe më shqetësues është përfytyrimi i marrëdhënies mes fesë dhe kombit që del nga ky fjalim. Kur thuhet se Bashkësia Islame “do të qëndrojë aty ku qëndron populli”, krijohet përshtypja se institucioni fetar e përfaqëson vetvetiu kombin. Por kombi shqiptar nuk përfaqësohet nga një institucion fetar, sado i madh apo i respektuar të jetë ai.

Kombi shqiptar nuk është mysliman, katolik, ortodoks apo ateist. Ai përbëhet nga të gjithë këta njëkohësisht.

Historia shqiptare nuk e mbështet pretendimin se një fe e vetme mund të flasë në emër të kombit. Përkundrazi, ajo e dëshmon të kundërtën. Nga Rilindja Kombëtare e deri te shpallja e pavarësisë, figura me bindje të ndryshme fetare e ndërtuan një projekt kombëtar pikërisht mbi idenë se shqiptarësia duhej të ishte më e madhe se përkatësia fetare.

Vaso Pasha e formuloi këtë filozofi në mënyrë të paharrueshme kur shkroi se “feja e shqiptarit është shqiptaria”. Kjo nuk ishte një thirrje kundër fesë. Ishte një refuzim i idesë se feja mund të përdorej për ta copëtuar kombin.

Kjo nuk do të thotë se Islami nuk ka dhënë kontribut në historinë shqiptare. Përkundrazi. Shumë patriotë shqiptarë kanë qenë myslimanë dhe kanë sakrifikuar gjithçka për këtë vend. Po aq patriotë kanë qenë katolikë. Po aq ortodoksë. Kontributi i tyre nuk buronte nga monopoli i një feje mbi kombin, por nga bindja se kombi ishte shtëpia e përbashkët e të gjithëve. Pikërisht për këtë arsye askush nuk mund ta marrë patriotizmin peng dhe ta lidhë me një identitet të vetëm fetar.

Nëse qëllimi i Tërnavës ishte t’i dënonte fyerjet ndaj fesë, ai kishte të drejtë ta bënte. Liria e shprehjes nuk është leje për askend që t’i poshtëroj besimtarët. Por mbrojtja e besimit nuk kërkon ndarjen e qytetarëve në “ne” dhe “ata”. Nuk kërkon etiketime politike. Nuk kërkon që një institucion fetar të flasë sikur ka autoritet mbi kufijtë e debatit publik ose mbi vetë përkufizimin e kombit.

Kosova është republikë kushtetuese, jo republikë fetare. Autoriteti politik dhe juridik buron nga qytetarët dhe ligji, jo nga autoriteti i ndonjë komuniteti fetar. Bashkësia Islame është një institucion i rëndësishëm për besimtarët myslimanë. Ajo nuk është arbitri i shqiptarësisë. Po kështu, as Kisha Katolike, as Kisha Ortodokse dhe asnjë institucion tjetër fetar nuk mund të pretendojë pronësi morale mbi kombin.

Fjalët kanë peshë, sidomos kur shqiptohen nga njerëz që gëzojnë autoritet të madh shoqëror. Pikërisht për këtë arsye, një prijës fetar duhet të jetë i pari që ndërton ura dhe jo kufij, që e mbron dinjitetin e besimit pa lënë të kuptohet se identiteti kombëtar u përket vetëm atyre që e ndajnë të njëjtën fe. Kombi shqiptar nuk është pronë e xhamisë, e kishës apo e ndonjë institucioni tjetër fetar. Ai u përket njësoj myslimanëve, katolikëve, ortodoksëve, protestantëve, hebrenjve, ateistëve, agnostikëve dhe kujtdo që e quan veten shqiptar.

Çdo përpjekje për ta ngushtuar këtë përkufizim, qoftë edhe me gjuhë të nënkuptuar, nuk e forcon unitetin kombëtar.

E dobëson atë.

Pak ditë më parë, në kuadër të një hulumtimi të “Kronikave të Barutit”, i dërgova një seri pyetjesh profesionale pronarit të Gazetës Nacionale Berat Buzhala. Nuk ishin pyetje personale. Nuk ishin fyerje. Nuk ishin akuza. Ishin pyetje që buronin nga muaj të tërë pune, dokumentimi dhe verifikimi. Siç e kërkon etika profesionale, atij iu dha e drejta e plotë për t’u përgjigjur, për të kundërshtuar, për të sqaruar ose për ta rrëzuar çdo përfundim tonin.

Përgjigjja nuk erdhi me argumente, as me prova, as me fakte.

Përgjigjja ishte një mallkim për nënën time1.

Jo për mua.

Për nënën time.

Për gruan që nuk jeton më.

Dhe pikërisht në atë çast e kuptova se kjo histori nuk ishte më vetëm për gazetarinë. Nuk ishte më vetëm për një debat publik. Nuk ishte më vetëm për një hulumtim.

Ishte për një nënë.

Për nënën që më solli në këtë botë.

Për gruan që nuk kishte pushtet, nuk kishte poste, nuk kishte pasuri dhe nuk kërkoi kurrë duartrokitje. Ajo nuk u shfaq në televizione. Nuk shkroi editoriale. Nuk mbajti fjalime. Nuk kërkoi lavdi.

Ajo bëri diçka shumë më të madhe.

Ajo i rriti fëmijët e saj.

Na rriti në një kohë kur nuk kishte asgjë të lehtë. Me sakrificë, me punë dhe me një besim të palëkundur se njeriu nuk ndërtohet nga ajo që zotëron, por nga ajo që është.

Nëna ime nuk më mësoi si të fitoja.

Më mësoi si të mos turpërohesha nga vetja.

Çdo mëngjes zgjohej para nesh. Më lante, më vishte me rroba të pastra dhe më dërgonte në shkollë. Nuk mbaj mend asnjëherë ta kem dëgjuar të ankohej për lodhjen. Nuk mbaj mend ta kem parë të mendonte më shumë për veten sesa për ne.

Për të, arsimi nuk ishte luks.

Ishte dinjitet.

Kur u rrita dhe fillova të ëndërroja për jetën time, nuk më tha kurrë: “Mos e bëj.”

Ajo më dëgjonte.

Gjithmonë më dëgjonte deri në fund.

Pastaj më shpjegonte gjithçka që mund të shkonte keq. Më fliste për rreziqet, për njerëzit që mund të më tradhtonin, për padrejtësitë që mund të më prisnin. Nuk e bënte për të më trembur. E bënte sepse ishte nënë. E dinte se bota nuk është gjithmonë e drejtë.

Në fund më shikonte dhe më thoshte: “Shko, biri im. Bëje atë që beson se është e drejtë. Vetëm mos e humb kurrë ndershmërinë.”

---

Kjo ishte trashëgimia e saj.

Nuk ishin paratë, as pronat, as tenderet as marrëveshja me xhelatin.

Ishte karakteri.

Ajo më mësoi të mos vidhja, të mos gënjeja, të mos e shisja ndërgjegjen, të mos ulja kokën para padrejtësisë, të mos e poshtëroja askënd vetëm sepse kisha mundësi.

Nëna, më mësoi se burrëria nuk matet me zërin që e ngre, por me fjalën që mban.

Më mësoi se e vërteta nuk është gjithmonë e lehtë, por është gjithmonë e vetmja rrugë që të lejon të flesh i qetë. Dhe më mësoi diçka që nuk e kam harruar kurrë.

“Nëse një ditë mbetesh vetëm me të vërtetën, mos e braktis të vërtetën vetëm që të mos mbetesh vetëm.”

Më pas erdhi kanceri.

Ai nuk pyet se sa e mirë je. Nuk pyet sa ke sakrifikuar. Nuk pyet sa njerëz i ke bërë të lumtur. Thjesht të merr. Ngadalë. Pamëshirshëm.

Dhe një ditë, unë mbaja dorën e gruas që më kishte mbajtur dorën gjatë gjithë jetës sime.

E pashë ta merrte frymën e fundit. Ka dhimbje që nuk përshkruhen. Ka momente që nuk kalojnë kurrë. Njerëzit thonë se koha shëron.

Nuk është e vërtetë. Koha nuk shëron. Koha vetëm të mëson të ecësh me plagën.

Ka ditë kur ende e kap telefonin dhe, për një çast, më shkon mendja ta telefonoj. T’i tregoj se çfarë kam bërë. Ta pyes se çfarë mendon. T’ia dëgjoj zërin.

Pastaj kujtohem. Dhe më kujtohet se nuk kam më kujt t’i telefonoj.

Prandaj, kur dikush zgjedh ta shajë nanën time, ai nuk e fyen vetëm një grua të vdekur. Ai e prek kujtimin më të shenjtë që e kam.

Por kjo nuk është vetëm historia ime. Sepse çdo shqiptar që i lexon këto rreshta e di se çfarë është një nënë. E di se çfarë do të thotë një grua që zgjohet para të gjithëve dhe fle e fundit.

Një grua që heq kafshatën nga goja e saj për ta vendosur në pjatën e fëmijës. Një grua që lutet në heshtje. Një grua që nuk kërkon asgjë për vete. Një grua që e ndërton jetën e saj mbi të ardhmen e fëmijëve.

Ato gra nuk ndërtojnë monumente.

Ato ndërtojnë njerëz.

Edhe nëna ime e ndërtoi një njeri.

Nëse sot kam zgjedhur gazetarinë investigative, nuk është sepse ajo më tha të bëhem gazetar. Është sepse më mësoi të mos kem frikë nga e vërteta. Të mos e mas të drejtën me interesin. Të mos e ndërroj ndërgjegjen me rehatinë.

Prandaj nuk do t’i përgjigjem një mallkimi me një mallkim tjetër.

Sepse kështu nuk më rriti nëna ime. Ajo nuk më mësoi si të urrej. Më mësoi si të qëndroj në këmbë. Dhe në fund, ndoshta kjo është e vetmja gjë që ia vlen të thuhet e të shkruhet.

Një ditë, secili prej nesh do të shkojë te varri i nënës së vet. Disa do ta gjejnë ende gjallë dhe do ta kenë fatin ta përqafojnë edhe një herë. Të tjerët, si unë, do të flasin me një gur. Do t’i tregojnë se çfarë ka ndodhur. Do t’i tregojnë se çfarë kanë arritur. Do t’i kërkojnë falje që nuk mundën ta shpëtonin. Do të largohen me të njëjtën zbrazëti me të cilën erdhën.

Unë nuk mund ta mbroj më nënën time.

Nuk mund ta çoj në shtëpi.

Nuk mund t’ia fshij lotët.

Nuk mund t’i them se dikush e shau, sepse ajo nuk është më këtu për ta dëgjuar. Por mund të bëj një gjë.

Mund të jetoj në mënyrën që ajo më mësoi. Mund të vazhdoj të bëj pyetje kur të tjerët kanë frikë t’i bëjnë. Mund të vazhdoj ta kërkoj të vërtetën edhe kur përgjigjja është urrejtja.

Sepse në fund të fundit, njeriu nuk mbahet mend për fyerjet që i ka thënë.

Ai mbahet mend për vlerat që i ka lënë pas.

Nëna ime nuk më la pasuri.

Nuk më la pushtet.

Nuk më la privilegje.

Ma la diçka që nuk blihet me para dhe nuk shkatërrohet me mallkime.

Ma la ndërgjegjen.

Dhe për sa kohë unë do të kem frymë, askush nuk do ta varrosë për herë të dytë gruan që ma dha atë.

1

REPUBLIKA

Berat Buzhala U Pyet Për Nacionalen. Ai U Përgjigj Me Fyerje

Berat Buzhala, pronar dhe drejtor i Media Group Publico, nuk iu përgjigj pyetjeve që i dërgoi redaksia e Kronikave të Barutit për një analizë të mbulimit editorial të gazetës Nacionale gjatë krizës së sigurisë në veriun e Kosovës. Në vend të përgjigjeve, ai publikoi në Facebook…

Read more

a month ago · 2 likes

Për dy …

Read more

Bëhet fjalë për “Prosecution Final Trial Brief”, dokumentin përfundimtar1 prej 711 faqesh të Prokurorisë së Specializuar në procesin kundër Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Ky dokument nuk është një vendim gjykate. Nuk e shpall askënd fajtor. Nuk e zëvendëson trupin gjykues dhe as nuk duhet lexuar si e vërteta përfundimtare. Ai është përmbledhja juridike me të cilën Prokuroria përpiqet të bindë gjykatën se provat e paraqitura gjatë procesit gjyqësor, sipas saj, i provojnë akuzat përtej dyshimit të arsyeshëm. Pikërisht për këtë arsye, ai meriton të lexohet me kujdes, pa paragjykime dhe pa pasionet që për vite me radhë e kanë dominuar debatin publik në Kosovë.

Kur vendosëm ta trajtonim këtë dokument, e dinim se do të hynim në një territor ku emocionet shpesh e mposhtin arsyen. Mjafton të përmendet emri i Gjykatës Speciale dhe një pjesë e opinionit publik ndahet menjëherë në kampe. Njëri refuzon ta lexojë çdo dokument që del prej saj. Tjetri është i gatshëm ta trajtojë çdo fjali si të ishte një e vërtetë e pakundërshtueshme. Gazetaria nuk mund të qëndrojë në asnjërin prej këtyre skajeve. Detyra jonë nuk është të besojmë verbërisht, por të lexojmë. Nuk është të gjykojmë, por të raportojmë me ndershmëri se çfarë përmban dokumenti dhe, po aq e rëndësishme, çfarë ai nuk përmban.

Prandaj, artikujt tanë nuk nisën me akuza. Nisën me një sqarim që për habi vazhdon të jetë i domosdoshëm edhe pas kaq shumë vitesh. Ky proces nuk është gjyq ndaj Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Nuk është gjyq ndaj luftës çlirimtare. Nuk është gjyq ndaj mijëra burrave dhe grave që luftuan kundër regjimit kriminal të Sllobodan Millosheviqit. Është një proces penal ndaj katër individëve, mbi bazën e përgjegjësisë individuale, parim ky që e përbën themelin e çdo sistemi modern të drejtësisë.

Ky dallim nuk është teknik. Ai është moral. Nëse e rrëzojmë përgjegjësinë individuale dhe e zëvendësojmë me fajësinë kolektive, atëherë e përqafojmë pikërisht logjikën që për dekada u përdor kundër shqiptarëve të Kosovës. Ne nuk mund ta mbrojmë drejtësinë duke i mohuar parimet mbi të cilat ajo ndërtohet.

Nga ky moment nisëm ta lexonim dokumentin si gazetarë dhe jo si militantë. Lexuesve tanë u treguam se Prokuroria nuk e ndërton argumentin e saj vetëm mbi ngjarje të veçuara, por përpiqet ta rindërtojë kronologjinë e një konflikti politik, institucional dhe ushtarak që, sipas saj, u zhvillua paralelisht me luftën kundër forcave serbe. Kjo na çoi drejt institucioneve të Republikës së Kosovës të ndërtuara gjatë viteve të rezistencës paqësore, drejt Ibrahim Rugovës, drejt qeverisë së Bujar Bukoshit, drejt zgjedhjeve të marsit 1998 dhe drejt debatit mbi legjitimitetin politik në kohë lufte. Më pas e trajtuam figurën e kolonel Ahmet Krasniqit dhe konfliktin për komandën ushtarake, duke e theksuar vazhdimisht një fakt thelbësor, dokumenti i Prokurorisë nuk e akuzon Hashim Thaçin apo të pandehurit e tjerë për vrasjen e Ahmet Krasniqit. Ai e rindërton kontekstin politik që, sipas teorisë së Prokurorisë, i parapriu një prej atentateve më të debatueshme të historisë së luftës.

Pikërisht këtu planifikonim të vazhdonim me një tjetër kapitull shumë më të ndërlikuar, atentatin ndaj kolonel Tahir Zemajt. Megjithatë, kemi vendosur ta shtyjmë botimin e atij materiali edhe për disa ditë. Arsyeja është e thjeshtë. Gazetaria serioze nuk e ka luksin të nxitojë kur bëhet fjalë për histori që vazhdojnë të ndajnë një shoqëri. Ka burime që ende po verifikohen. Ka dokumente që ende po krahasohen. Ka detaje që kërkojnë konfirmim të pavarur. Është më mirë ta vonosh një artikull sesa ta publikosh një pasaktësi që më pas nuk mund të korrigjohet. Lexuesit tanë nuk na besojnë sepse jemi më të shpejtët. Na besojnë sepse përpiqemi të jemi sa më të saktë.

Ndërsa po punonim mbi këtë material, të premten, më 10 korrik, publikova në Facebook një postim2 ku ngrija pyetje mbi vrasjen e kolonel Tahir Zemajt. Nuk ishte një aktakuzë. Nuk ishte një përfundim. Ishte një ftesë për debat dhe një thirrje që kushdo që pretendon se ka njohuri apo dokumente mbi atë periudhë t’i ndajë ato me redaksinë tonë.

Siç ndodh rëndom në rrjetet sociale, një pjesë e reagimeve ishin të parashikueshme. Profile anonime, fotografi të vjedhura të fëmijëve, akuza të përsëritura prej vitesh se jam “serb”, “spiun”, “agjent” apo etiketa të tjera që nuk shoqërohen kurrë me një fakt të vetëm. Kjo nuk është më lajm. Është bërë pjesë e peizazhit të rrjeteve sociale në Kosovë. Më interesant është fakti se, kur këtyre profileve u kërkon të përgjigjen për thelbin, nëse e mbështesin hetimin e vrasjeve politike gjatë dhe pas luftës, apo nëse kanë ndonjë provë që i rrëzon dokumentet mbi të cilat raportojmë, përgjigjja pothuajse gjithmonë mungon. Në vend të argumentit vjen etiketa. Në vend të faktit vjen sharja.

Megjithatë, këtë herë vëmendjen ma tërhoqi një komentues që nuk fshihej pas një fotografie anonime. Ai quhet Metë Dura. Sipas profilit të tij publik në Facebook, jeton në Tiranë dhe paraqitet si një veprimtar i hershëm i Lëvizjes Popullore të Kosovës. Gjatë diskutimit ai deklaroi publikisht se kishte qenë pjesë e LPK-së dhe se ishte njëri prej themeluesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Vetëm ky pretendim mjafton që një gazetar ta dëgjojë me kujdes3. Jo sepse duhet ta besojë automatikisht, por sepse çdo person që paraqitet si dëshmitar i drejtpërdrejtë i një periudhe historike meriton të sfidohet me pyetje dhe t’i jepet mundësia t’i dokumentojë pretendimet e veta.

Në komentet e tij, zoti Dura pretendoi se FARK-u dhe figura të caktuara të lidhura me të ishin, sipas tij, ekuivalenti i forcave të Fikret Abdiqit në Bosnje dhe se e kishin sabotuar luftën e UÇK-së. Këto nuk janë deklarata të zakonshme politike. Janë pretendime historike me pasoja të mëdha për kujtesën kolektive të Kosovës. Dhe pikërisht në atë moment, për mua si gazetar, diskutimi pushoi së qeni një debat në Facebook. Ai u bë objekt i një hulumtimi gazetaresk. Sepse nëse këto pretendime janë të vërteta, publiku ka të drejtë ta dijë mbi çfarë provash mbështeten. Nëse nuk janë të vërteta, publiku ka po aq të drejtë të mos mashtrohet. Prandaj, në vend që të hyja në një garë sloganesh, vendosa të bëj atë që gazetaria kërkon gjithmonë, ta pyes zotin Dura nëse ishte i gatshëm t’i mbronte pretendimet e tij në një intervistë të regjistruar, në emrin e tij, përballë pyetjeve dhe standardeve të verifikimit që vlejnë për çdo burim që hyn në redaksinë tonë.

Përgjigjja e tij ishte interesante, jo për atë që e tha, por për atë që nuk e tha.

Fillimisht, ai nuk e refuzoi kategorikisht mundësinë e një interviste. Përkundrazi, vazhdoi ta paraqiste veten si një njeri që i kishte jetuar nga afër ngjarjet, që i njihte strukturat e LPK-së, që kishte njohuri mbi themelimin e UÇK-së dhe që, sipas tij, zotëronte informacion të dorës së parë për përplasjet e asaj kohe. Nëse një gazetar përballet me një person që pretendon se ka qenë dëshmitar i drejtpërdrejtë i historisë, reagimi profesional nuk është ta heshtë atë. Është ta dëgjojë.

Por ta dëgjosh nuk do të thotë ta besosh.

Gazetaria nuk funksionon mbi besimin. Ajo funksionon mbi verifikimin.

Për këtë arsye, pyetjet që ia drejtova zotit Dura nuk kishin për qëllim ta vendosnin në pozitë të vështirë. Përkundrazi, ato i jepnin mundësinë ta mbështeste publikisht atë që kishte zgjedhur ta shkruante para qindra njerëzve. Nëse dikush është i bindur se një pjesë e rëndësishme e historisë është shkruar gabim, nëse pretendon se zotëron fakte që e ndryshojnë kuptimin e ngjarjeve, atëherë intervista nuk duhet të shihet si kërcënim. Duhet të shihet si mundësia më e mirë për t’i paraqitur ato para publikut.

Në atë moment ndodhi një zhvendosje e diskutimit. Në vend që të flisnim për pretendimet, filluam të flisnim për mua.

“Je hetues apo gazetar?”, më pyeti ai.

Pyetja, në vetvete, nuk ishte problematike. Problemi ishte se ajo nuk i përgjigjej asnjërës prej pyetjeve që ishin shtruar deri atëherë. Ajo nuk sillte asnjë dokument. Nuk sillte asnjë emër të ri. Nuk sillte asnjë datë, asnjë provë dhe asnjë burim. Diskutimi nuk zhvillohej më rreth historisë, por rreth personit që po kërkonte ta verifikonte historinë.

Kjo është një teknikë që gazetarët e njohin mirë.

Kur mungojnë faktet, vëmendja zhvendoset nga pretendimi te njeriu që e bën pyetjen.

Në vend që të provohet argumenti, tentohet të vihet në dyshim motivi i atij që kërkon provën.

Përgjigjja ime ishte e thjeshtë.

Po, jam gazetar.

Dhe pikërisht sepse jam gazetar, dua t’i verifikoj pretendimet tuaja.

Nëse ato janë të vërteta, nuk keni asnjë arsye t’i shmangeni një interviste. Përkundrazi, keni interesin më të madh që ato të dokumentohen, të regjistrohen dhe të bëhen pjesë e debatit publik mbi bazën e provave dhe jo të komenteve në Facebook.

Nëse nuk janë të vërteta, atëherë publiku ka po aq të drejtë të mos i ndërtojë bindjet e tij mbi pohime që nuk i rezistojnë verifikimit.

Ky është, në thelb, dallimi ndërmjet gazetarisë dhe rrjeteve sociale.

Në rrjetet sociale çdo pretendim është i barabartë me çdo pretendim tjetër. Një koment i shkruar për disa sekonda mund të qarkullojë me të njëjtën shpejtësi si një investigim që ka kërkuar muaj të tërë pune. Algoritmi nuk bën dallim ndërmjet faktit dhe trillimit. Ai shpërblen vetëm angazhimin.

Gazetaria nuk mund ta ndjekë këtë logjikë.

Në një redaksi serioze, asnjë pretendim nuk fiton besueshmëri vetëm sepse është thënë me bindje. Ai duhet të mbështetet me dokumente. Duhet të krahasohet me burime të tjera. Duhet të testohet përballë kronologjisë së ngjarjeve. Duhet të sfidohet nga pyetje të vështira. Dhe nëse nuk i mbijeton këtij procesi, nuk bëhet pjesë e raportimit.

Pikërisht kështu kemi vepruar edhe me dokumentin prej 711 faqesh të Prokurorisë së Specializuar. Ne nuk e kemi trajtuar atë si të vërtetë absolute. Kemi raportuar se çfarë pretendon Prokuroria, kemi sqaruar se çfarë nuk pretendon ajo dhe e kemi bërë dallimin ndërmjet akuzës dhe provës, ndërmjet teorisë së prokurorisë dhe vendimit që ende nuk është marrë nga gjykata. Po të kishim dashur të bënim propagandë, nuk do të kishim nevojë të kalonim ditë të tëra duke lexuar mijëra paragrafë, duke kontrolluar referenca dhe duke krahasuar dokumente historike. Propaganda nuk lodhet me burime. Gazetaria po.

Kjo është arsyeja pse nuk mund ta pranojmë që komentet në rrjetet sociale të trajtohen si ekuivalente me dokumente të verifikuara. Nuk është çështje arrogance. Është çështje përgjegjësie editoriale.

Një redaksi nuk është e detyruar t’ia japë të njëjtën peshë një pretendimi të paverifikuar dhe një dokumenti që mbështetet mbi vite hetimesh, mijëra faqe prova dhe qindra dëshmi të administruara në gjykatë. Të bësh sikur të dyja e kanë të njëjtën vlerë do të ishte mashtrim ndaj lexuesit.

Pikërisht për këtë arsye, edhe sot, ftesa jonë për zotin Metë Dura mbetet e hapur.

Nëse ai beson se ajo që e ka shkruar është e vërtetë, ne e ftojmë të komunikoj me redaksinë tonë për ta zhvilluar një intervistë në distancë. Le t’i paraqesë dokumentet që i ka. Le t’i paraqesë dëshmitë mbi të cilat mbështetet. Le të na ndihmojë t’i verifikojmë ato. Nëse faktet i japin të drejtë, ato do të publikohen me të njëjtin standard profesional me të cilin e kemi publikuar çdo material tjetër.

Por derisa kjo të ndodhë, ne nuk mund t’ua japim pretendimeve të tij statusin e fakteve.

Po aq, nuk mund të lejojmë që hapësira editoriale e Kronikave të Barutit apo e imja personale me të cilën unë lidhem më publikun të përdoret për të përhapur pohime historike që nuk e kanë kaluar ende provën më elementare të gazetarisë, verifikimin.

Kjo nuk është cenzurë.

Është mënyra se si funksionon një redaksi që e konsideron besimin e lexuesit pasurinë e saj më të madhe.

Në fund të fundit, kjo histori nuk ka të bëjë vetëm me një debat mes një gazetari dhe një komentuesi në Facebook. Ajo flet për diçka shumë më të madhe. Për mënyrën se si ndërtohet kujtesa kolektive e një kombi. Historia nuk shkruhet me zërin më të lartë. Ajo nuk ndërtohet mbi etiketa, sharje apo mite që përsëriten aq shpesh sa fillojnë të tingëllojnë si të vërteta. Historia ndërtohet mbi dokumente, dëshmi, kronologji dhe gatishmërinë për t’iu nënshtruar pyetjeve më të vështira.

Ky është standardi që ia kemi vendosur vetes.

Nuk pretendojmë se kemi monopolin mbi të vërtetën.

Pretendojmë vetëm se askush, pavarësisht emrit, biografisë apo bindjeve politike, nuk duhet të kërkojë që publiku ta besojë pa qenë i gatshëm t’i nënshtrohet të njëjtit standard që ne ia vendosim vetes çdo ditë.

Sepse nëse një pretendim nuk mund t’i mbijetojë verifikimit gazetaresk, atëherë ai nuk është ende histori.

Është vetëm një pretendim që pret të provohet. Dhe deri atëherë, detyra jonë nuk është t’ju japim jehonë pohimeve të pa verifikuara. Detyra jonë është t’i verifikojmë ato.

2

Postimi i 10 Korrikut në Facebook.

Read more

Por sa peshon ky moralizim i ri, kur vetëm një vit më parë, më 18 maj 2025, e njëjta organizatë u gjunjëzua para një letre të turpit2, duke i lypur drejtësi dikujt si Richard Grenell, një propagandisti e mercenari të dekoruar nga Aleksandar Vuçiq?

Ata që dikur pretendonin se e luftonin tiraninë e Beogradit, pështynë mbi varret e dëshmorëve duke e përqafuar një diplomat të diskredituar që orkestroi rrëzimin e qeverisë demokratike të Kosovës. Ky rreshtim me strukturat e pandëshkueshmërisë dhe interesat e Kremlinit zbulon një të vërtetë të hidhur: braktisjen e idealeve të pastra për lojëra të vogla pushteti. Fushata e madhe mediatike, e nisur me pompozitet, sot duket si një jehonë e zymtë ku fijet të çojnë deri te figura të dyshimta, madje edhe të arrestuar për spiunazh në favor të Serbisë. Ky amalgamë e interesave kriminale dhe politike nuk kërkon mbrojtjen e integritetit të Kosovës, por shkatërrimin e arkitekturës ligjore për t’i ikur llogaridhënies.

Sipas dokumenteve zyrtare të Prokurorisë3, ky agresion retorik ndaj institucioneve të drejtësisë nuk është gjë tjetër veçse një taktikë e dëshpëruar entitetesh që sillen si sindikata mafioze. Ndërsa thonë se llogaridhënia është konspiracion perëndimor, ata harrojnë se Dhomat e Specializuara u themeluan nga vetë Kushtetuta e Kosovës për t’i hetuar kapitujt e errët të pasluftës: vrasjet politike, torturat dhe abuzimet për përfitime personale. Populli i Kosovës, familjet e viktimave dhe qytetarët që e zgjodhën ligjin para plumbave mbeten pronarët e vërtetë të historisë. OVL e UÇK-së mund të zgjedhë ta paguajë stilin e jetesës së mercenarëve si Grenell me naivitetin e saj, por historia do t’i mbajë mend jo si çlirimtarë, por si tradhtarë të shpirtit të lirisë.

Por nëse kjo protestë synon të paraqitet si marshim për drejtësi, atëherë qytetarët e Kosovës meritojnë ta dinë se çfarë po u kërkohet të mbrojnë.

Jo mitet. Jo slloganet. Por atë që përshkruhet në dokumentin përfundimtar të Prokurorisë së Kosovës në Hagë.

Nëse je shqiptar që beson se vota e lirë e marsit 1998 duhej trajtuar si armike, sepse populli zgjodhi sërish Ibrahim Rugovën dhe LDK-në në vend të projektit politik të Hashim Thaçit, atëherë po, shko në Zadar.

Nëse je shqiptar që beson se deputetët shqiptarë duhej të arrestoheshin, të merreshin në pyetje me forcë dhe të detyroheshin ta mohonin Ibrahim Rugovën e institucionet e Republikës së Kosovës që po i rrezistonin regjimit gjakatar e gjenocidal të Millosheviqit, atëherë po, shko në Zadar.

Nëse je shqiptar që mendon se çdo gazetar, intelektual, veprimtar, ushtar i FARK-ut, mbështetës i LDK-së apo qytetar që nuk e pranonte autoritetin e një komande të vetëshpallur meritonte etiketën “tradhtar”, atëherë po, shko në Zadar.

Nëse je shqiptar që beson se burgosjet pa gjyq, rrëmbimet, torturat, zhdukjet me forcë dhe vrasjet politike mund të arsyetohen në emër të çlirimit, atëherë po, shko në Zadar.

Nëse je shqiptar që nuk tronditesh kur lexon se njerëzit u morën nga shtëpitë e tyre, u dërguan në qendra ndalimi, u rrahën deri në pavetëdije, u poshtëruan, u detyruan të shikonin torturimin e bashkëvuajtësve dhe shumë prej tyre nuk u kthyen më kurrë, atëherë po, shko në Zadar.

Nëse je shqiptar që e quan normale që familje të tëra të jetojnë për dekada pa e ditur ku përfunduan bijtë e tyre, sepse dikush vendosi se pushteti vlente më shumë se jeta, atëherë po, shko në Zadar.

Nëse je shqiptar që beson se kundërshtarët politikë duhej të eliminoheshin me grykë të pushkës (përfshirë luftëtarët e lirisë) që një grup njerëzish ta monopolizonte pushtetin në Kosovën e pasluftës, atëherë po, shko në Zadar.

Nëse je shqiptar që mendon se askush nuk duhet të japë llogari për vrasjet politike, torturat, zhdukjet me forcë dhe persekutimin e shqiptarëve të tjerë vetëm sepse autorët mbanin emblemën e UÇK-së, atëherë po, shko në Zadar.

Sepse kjo është pyetja që e ngre dosja e Prokurorisë. Jo nëse UÇK-ja ishte e drejtë në luftën e saj kundër regjimit të Millosheviqit. Lufta jonë çlirimtare nuk është në gjykim. Në gjykim është diçka krejt tjetër: pretendimi se një grup drejtuesish e përdori autoritetin e fituar në luftë për ta kthyer armën kundër shqiptarëve që nuk iu bindën.

Prandaj mos e quani këtë marshim për mbrojtjen e UÇK-së. Quajeni me emrin që i takon. Një marshim kundër llogaridhënies. Një marshim për pandëshkueshmërinë. Një marshim kundër të vërtetës. Një marshim kundër drejtësisë.

Një marshim që u kërkon shqiptarëve t’i mbyllin sytë para pretendimeve për vrasje politike, torturë, rrëmbime dhe zhdukje me forcë vetëm sepse të akuzuarit dikur e mbajtën armën e luftës.

Sepse mbrojtja e UÇK-së nuk fillon duke i mbrojtur ata që akuzohen se e njollosën atë. Mbrojtja e UÇK-së fillon duke e ndarë sakrificën e mijëra luftëtarëve të ndershëm nga ata që, sipas Prokurorisë, e shndërruan luftën për liri në një instrument për pushtet, frikë, hakmarrje, vrasje dhe plaçkitje.

1

Postimi i OVL-së në Facebook, 29 Qershor, 2026.

Kritika ndaj Ramush Haradinajt, Hashim Thaçit apo Sami Lushtakut nuk ka asnjë lidhje me qenien “anti-UÇK”—përkundrazi, ajo është akti më i lartë i mbrojtjes së vlerave të pastra të luftës çlirimtare. Ushtria Çlirimtare e Kosovës ishte dhe mbetet aspirata sublime e një populli të tërë për ekzistencë dhe liri, një pasuri kombëtare e pakontestueshme dhe e paprekshme. Por uniforma e shenjtë e vitit 1999 nuk mund të përdoret si një pastrues kimik apo leje imuniteti për mëkatet, plaçkitjet dhe tradhtitë e pasluftës.

Kur e kritikon Ramush Haradinajn për faljen e 8.200 hektarëve tokë Malit të Zi apo për shuarjen e Institutit për Dokumentimin e Gjenocidit Serb, ti nuk po prek luftën; po mbron territorin dhe historinë.

Kur akuzon Hashim Thaçin për ndërtimin e një strukture kriminale vrastare e plaçkitëse, për nënshkrimin e marrëveshjeve të dëmshme në favor të Serbisë dhe për një mandat ku u vranë gazetarë e politikanë të ndershëm, ti nuk po sulmon çlirimin, po kërkon llogari për pengmarrjen e tij.

Kur e denoncon Sami Lushtakun për abuzim me Fondin Çlirimtar apo për krime të konfirmuara nga gjykatat, ti thjesht po refuzon ta pranosh që një njeri që kontribuoi disa muaj në luftë, të ketë të drejtë ta vjedhë një popull të tërë për tri dekada në paqe.

Fushata agresive e mbetjeve të ShIK-ut, që funksionon si një departament i hapur i propagandës përçarëse, tenton që çdo kërkesë për llogaridhënie ta etiketojë si “anti-UÇK”. Ky është një manipulim i ndytë.

Çlirimtari i vërtetë del nga lufta me plagë dhe me një varfëri të ndershme; ai nuk thotë “kam luftuar, prandaj më takon gjithçka.” Ata që e kthyen lavdinë në plaçkë, që blenë vila në Dubai dhe ndërtuan oborre private mbi dëshpërimin e veteranëve të vërtetë që sot vrasin veten për bukë, nuk janë UÇK. Ata janë thjesht matrapazë që e ndërruan flamurin e robërisë, por jo natyrën e saj. Të kërkosh drejtësi dhe t’i quash hajdutët me emrin e tyre nuk është tradhti, është çlirimi moral që Kosovës i duhet për të shpëtuar nga miti i hajdutit e vrasësit patriotik

Kur drita e lirisë bie mbi një shtëpi të djegur, njeriu pret që ata që e shpëtuan nga flakët të ndihmojnë në rindërtimin e saj, e jo të kthehen natën për t’ia çmontuar dyert, për t’ia vjedhur dritaret dhe për t’ia shkulur drrasat e dyshemesë. Në Kosovën e pasluftës, tragjedia më e madhe nuk erdhi nga rrënojat apo nga varfëria e pritshme e një vendi të dalë nga gjenocidi. Ajo erdhi nga një tradhti më e hollë, më e rëndë dhe moralisht e pafalshme: nga shndërrimi i lavdisë në plaçkë dhe i sakrificës në industri. Ata që e kryen këtë shndërrim, që e kthyen emrin e lavdishëm Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në një mburojë private për tenderë, vila në Dubai, Monte Karlo e gjetiu dhe pasurim patologjik, nuk janë çlirimtarë. Ata nuk mund ta gëzojnë këtë privilegj, sepse historia nuk është një nënë e verbër që pranon t’i lajë mëkatet e sotme me gjakun e djeshëm. Ata nuk janë UÇK, sepse UÇK-ja ishte aspirata sublime e një populli për ekzistencë, ndërsa kjo kastë e korruptuar kriminelësh është vetëm një makineri frike që kërkon t’i përkulet një komb i tërë.

Ky tekst nuk lindi në qetësinë e një zyre komode apo nën dritat e ngrohta të një studioje televizive në Prishtinë. Ky reflektim u ngjiz spontanisht në natën e vonë të pas 27 qershorit, një e dielë ku qielli i Ukrainës Lindore çahej nga sirenat e alarmit ajror dhe nën tytat e bombave ruse që binin në tokë. Kur njeriu shkruan nën rrezikun e vdekjes së menjëhershme, kuptimi i lirisë zhvishet nga çdo propagandë dhe mbetet i pastër, i zhveshur deri në palcë. Atje, ku jeta matet me sekonda, bëhet e qartë se liria nuk është një medalje që varet në gjoksin e një njeriu të pasuruar në kurriz të fëmijëve të varfër. Pikërisht ky realitet lufte që e përjetoj tash e më shumë se 15 vjet, kjo përballje me vdekjen e huaj dhe të afërt, e zgjoi revoltën e brendshme për ta parë Kosovën, atdheun tonë kolektiv të çliruar nga miti i plaçkitësit patriotik. Ndjenja e përgjegjësisë ndaj të vërtetës e bën të pamundur heshtjen, sidomos kur sheh se si ata që dikur e mbanin uniformën, sot i përdorin lotët e krokodilit nëpër ekrane si Klan Kosova e ‘Klan Serbia’ për t’i thënë nënës së dëshmorit se duhet të heshtë, apo për ta akuzuar popullin shqiptar si mosvlerësues të gjakut të vet.

Ekziston një dallim ontologjik, pothuajse biblik, mes njeriut që lufton për liri dhe njeriut që pas lirisë kërkon ta sundojë atë. I pari del nga lufta me plagë, me një varfëri të ndershme dhe me dëshirën që populli i tij të marrë frymë lirshëm. I dyti del me një uri të pangopur, me thonjtë e ngulur në buxhetin e shtetit dhe me kërkesën absurde që qytetari t’i përkulet përjetësisht. Çlirimtari i vërtetë nuk e sheh shtetin si një shpërblim personal apo si një çeqe të hapur për ta vjedhun të ardhmen e një kombi. Ai e kupton se arma ishte vetëm një mjet i përkohshëm kundër robërisë dhe nuk e kthen kujtimin e asaj arme në një leje për frikë, për shantazh apo për vrasjen e kundërshtarëve politikë. Kur një kastë politike i vret gazetarët pas lufte, kur i ekzekuton komandantët e ndershëm që kërkojnë llogari, kur tenton ta vrasë presidentin historik Ibrahim Rugova dhe nënshkruan marrëveshje pas marrëveshjeje që instalohen në favor të Serbisë, ajo kastë e ka dorëzuar vullnetarisht të drejtën për t’u quajtur shqiptare, e lëre më çlirimtare.

Nëse një njeri i shërben lirisë në mëngjes dhe e plaçkit atë në mbrëmje, veprimi i dytë e asgjëson të parin. Nuk mund të ketë amnisti morale për ata që e shuan Institutin për Dokumentimin e Gjenocidit të Serbisë1, siç bënë Ramush Haradinaj dhe Hashim Thaçi, apo për ata si Sami Lushtaku që akuzohen me emër e mbiemër për plaçkitjen e Fondit Çlirimtar dhe për krime ndaj civilëve. Kjo është një fyerje e dyfishtë për kujtesën tonë kombëtare. Si mund t’i kërkohet një populli që pa mbi gjysmë milioni të qytetarëve të tij të iknin në ekzod masiv në vitin 2015, duke u mbytur lumenjve të Hungarisë, që të ketë mirënjohje ndaj atyre që e shkatërruan arsimin, shëndetësinë dhe industrinë? Ky nuk është çlirim, por një formë e re, e brendshme dhe më e hidhur e pushtimit. Pushtuesi i parë fliste një gjuhë të huaj dhe hynte me tank, pushtuesi i dytë e flet gjuhën shqipe, e mban kostumin të shtrenjtë dhe të kërcënon me një telefonatë ose me një fushatë linçimi të sponsorizuar nga mbetjet vrastare të ShIK-ut.

Sot, çdo qytetar që guxon të bëjë një pyetje legjitime për 8.200 hektarët e tokës së falur Malit të Zi apo për pasuritë e pashpjegueshme të komandantëve, etiketohet menjëherë nga profilet e paguara si “anti-UÇK” ose “gjak serbi”. Kjo propagandë primitive funksionon si një departament i hapur i BIA-s serbe, sepse synon ta përçajë popullin dhe ta mbajë atë nën një gjendje të përhershme të luftës civile psikologjike. Por ata duhet ta kuptojnë mirë, askush nuk po e konteston luftën e lavdishme të UÇK-së. Ajo që po kontestohet është arroganca e krimit të tyre të pasluftës. Nuk mund ta mbulosh pisllëkun e sotëm me lavdinë e djeshme. Heroi i vërtetë nuk ka frikë nga drita, ai nuk ka nevojë për traktore dhe buldozerë për t’u barrikaduar në Skenderaj si të ishte Milan Radoiçiqi, as për portale që prodhojnë gënjeshtra. Heroi i rremë jeton në mjegull, sepse e di që drita nuk e zhvesh, por e zbulon si një matrapaz që e ka kthyer lirinë në biznes familjar.

Një vend mund të ketë flamur, kushtetutë, parlament, qeveri dhe ambasada, e prapë të jetë moralisht i pushtuar dhe i poshtëruar nëse e vërteta duhet të kërkojë leje nga frika. Kosova duhet të shërohet përmes një saktësie të rreptë morale. Le t’i quajmë gjërat me emrin e tyre të vërtetë: lufta le të mbetet luftë, sakrifica le të mbetet sakrificë, por plaçkitësi le të quhet plaçkitës, tradhtari le të quhet tradhtar dhe vrasësi le të quhet vrasës. Nuk ka unitet të rremë që mund të ndërtohet mbi varret e dëshmitarëve të vrarë dhe mbi dëshpërimin e veteranëve të vërtetë që bëjnë vetëvrasje sepse nuk kanë bukë për t’u dërguar fëmijëve të tyre. Kjo kastë kriminale e ka ngatërruar respektin e popullit me pronësinë mbi popullin. Çlirimtari nuk është ai që të hap derën e burgut për të ta vjedhur shtëpinë pasi ke dalë jashtë. Çlirimtari largohet pa marrë asgjë, duke e mbajtur vetëm nderin, sepse nderi, ndryshe nga paratë publike, nuk mund të vjedhet nëpër tenderë.

Beteja për çlirimin e dytë të Kosovës është një betejë për karakterin dhe dinjitetin tonë si komb. Ajo fillon në momentin kur qytetari i thjeshtë e ngre zërin dhe kërkon llogari, pa pasur frikë se do të shpallet tradhtar nga ata që llogaritë bankare i kanë të mbushura me gjakun e tradhtuar të këtij vendi. Kosova nuk u çlirua për t’u bërë oborr privat i pesë apo gjashtë familjeve që sillen në pushtet në formë rotative, por për të qenë një republikë e lirë, ku ligji është mbi individin dhe ku e vërteta është drita e vetme që na udhëheq. Ky shkrim është një thirrje për zgjim, një thirrje për kryengritje morale kundër hordhive banditeske që po e mbajnë peng konsolidimin e shtetit tonë. E vërteta është mbi të gjitha, ajo nuk mposhtet as nga plumbat, as nga ekranet e blera dhe as nga lotët e rremë televizivë. Kombi shqiptar do të ecë përpara vetëm atëherë kur ta ndajë përgjithmonë të shenjtën nga e pista.

Read more

Read more

Ekziston një lloj mashtrimi politik tejet i rafinuar, para të cilit mediat perëndimore dorëzohen rregullisht përballë një teknokrati të lëmuar, të shkolluar në Perëndim, që e flet një anglishte të rrjedhshme, e përdor fjalorin e institucioneve demokratike dhe i trajton studiot ndërkombëtare të lajmeve si lavatriçe për larjen e dështimeve të brendshme.

Paraqitja e fundit e Osmanit në CNN ishte një kryevepër e këtij arti.

Për shikuesin perëndimor të painformuar, Osmani shpërfaqte një figurë fisnike, pothuajse tragjike, një kampion i moderimit i stilit të New York Times, që ngjan me një laureat potencial të Çmimit Nobel për Paqe, i mbetur fillikat në një det mosfunksionimi ballkanik. Ajo i vajtonte zgjedhjet e treta në Kosovë brenda gjashtëmbëdhjetë muajve.

E quante ngatërresën politike “krejtësisht të panevojshme”.

Fliste për “demokracinë që luan me veten”, sikur kriza kushtetuese që aktualisht po e paralizon demokracinë më të re të Evropës të ishte një ngjarje atmosferike e paparashikueshme, një ndëshkim hyjnor ku ajo vetë ishte thjesht një spektatore e lënduar.

Ishte një aktrim bindës. Por, ishte edhe një mashtrim i thellë.

Ajo që Osmani i ofroi CNN-it ishte një mjegullnajë e njohur diplomatike, e dizajnuar për t’ia hequr përgjegjësinë pikërisht personit që e posedonte atë: vetvetes. Tragjedia e asaj interviste nuk është vetëm ajo që zonja Osmani e tha, por ajo që iu lejua ta anashkalonte. Osmani nuk mbërriti te kriza e Kosovës nga jashtë. Ajo nuk ishte thjesht një vëzhguese e zjarrit. Ajo në fakt është autorja e shkëndisë së zjarrit.

Pyetja qendrore dhe djegëse që tani varet mbi paralizën politike të Kosovës është roli i vetë Osmanit në projektimin e saj. Më 6 mars 2026, ishte pikërisht Osmani ajo që e nënshkroi dekretin për shpërbërjen e parlamentit pas dështimit të votimit për president. Ajo e kornizoi këtë si një domosdoshmëri kushtetuese. Por, ne e pamë atë për çfarë ishte në të vërtetë, një manovër e ngutshme, e ngarkuar politikisht, e ekzekutuar në çastin e saktë kur rruga e saj drejt një mandati të dytë presidencial ishte ngushtuar.

Detyra më e lartë e një presidenti është të veprojë si peshë stabiliteti, të tregojë vetëpërmbajtje kur temperatura politike vlon. Në vend të kësaj, Osmani e shndërroi një mosmarrëveshje të zakonshme politike në një thyerje të plotë kushtetuese, duke bërë bixhoz me stabilitetin e një shteti që përballet me kërcënime të vazhdueshme e asimetrike të sigurisë nga Serbia dhe agjitatorët e rreshtuar me Rusinë.

Kur nisi bllokada, Kosova kishte një hov të vërtetë ndërkombëtar. Duke e zhytur vendin në kaos institucional, Osmani e ngriu këtë hov. E megjithatë, në televizionet ndërkombëtare, ajo sillet si mjeku që e ofron shërimin e sëmundjes, por jo si pacienti që në fakt e përhapi sëmundjen.

Kjo hipokrizi nuk ka kaluar pa u vërejtur nga njerëzit që jetojnë këtu. Në vitin 2021, Osmani erdhi në pushtet përmes një liste të përbashkët reformiste, duke siguruar një mandat historik e kumbues me mbi 300,000 vota personale nga qytetarët e dëshpëruar për t’i thyer kthetrat e rrjeteve të korruptuara, kriminale e vrastare të pasluftës në Kosovë. Në zgjedhjet e qershorit 2026, duke garuar me LDK-në, ajo mori më pak se 10,000 vota2.

Kjo nuk është një luhatje e vogël statistikore, kjo është një kolaps katastrofik i besimit publik. Publiku i Kosovës, i dërmuar nga zgjedhjet e përsëritura, e shikoi gruan që premtonte pastërti institucionale dhe vendosi se ajo ishte bërë pjesë e vetë arkitekturës politike të ngatërresës që pretendon se e urren3.

Edhe më i rëndë është përdorimi i saj si armë i fjalës “kompromis”. Në CNN, ajo e përdori këtë term kundër Kryeministrit Albin Kurti, duke i ftuar shikuesit perëndimorë ta shohin krizën përmes një kornize dembele e të ricikluar me konceptin se kemi të bëjmë me një autokrat kokëfortë ballkanik që refuzon ta ndajë pushtetin me të tjerët. Por në Kosovë, fjala “kompromis” ka një vlerë më të errët, historike. Shpesh është fjala e respektueshme që përdoret për kapjen e shtetit. Kjo nënkupton restaurimin e rrjeteve të diskredituara oligarkike, amnisti për korrupsionin e vjetër dhe lejimin e forcave të refuzuara nga votuesit në kuti të zvarriten prapë në pushtet përmes derës së pasme të domosdoshmërisë procedurale.

Duke e mbrojtur një “kompromis” të papërcaktuar, ndërsa hesht për kontaktet e saj të prapaskenës, përfshirë manovrat e hulumtuara me aktorë rajonalë4 si Edi Rama i Shqipërisë dhe mbetjet e fraksioneve të vjetra politike, Osmani po e luan një lojë të rrezikshme. Ajo po ofron mbulesë ndërkombëtare për rehabilitimin e po atyre rrjeteve që e trajtuan këtë republikë si pronë private për dy dekada, për ata që vranë5 e i rrahën6 intelektualët, patriotët, gazetarët e politikanët tanë.

Në një shtet të brishtë si Kosova, bllokada e brendshme nuk është një komoditet i papërshtatshëm, është një cenueshmëri e sigurisë. Çdo thyerje institucionale lexohet në Beograd dhe shënohet në Moskë. Kur liderët e Kosovës i japin prioritet mbijetesës personale para vazhdimësisë institucionale, ata aktivisht e rrezikojnë rrugëtimin e vendit drejt NATO-s dhe Bashkimit Evropian.

Gazetaria ndërkombëtare duhet të ndalojë së ngatërruari rrjedhshmërinë e gjuhës me besueshmërinë. Rrjetet perëndimore nuk mund t’ua lejojnë më komoditetin liderëve të huaj që t’i përdorin platformat e tyre për t’i interpretuar aktet e iluzionit politik. Verifikimi i pretendimeve duhet të zbatohet në mënyrë të barabartë si ndaj Kurtit, ndaj opozitës, dhe në mënyrë të pamëshirshme ndaj vetë Vjosa Osmanit.

Fundja, fjalia që mungonte në intervistën e Osmanit ishte më e rëndësishmja: “Unë isha pjesë e vargut të vendimeve që e sollën Kosovën në buzë të humnerës.”

Derisa ajo të detyrohet ta thotë këtë, shtypi ndërkombëtar duhet të ndalojë së trajtuari atë si dëshmitare të paqëndrueshmërisë së Kosovës, dhe të fillojë ta hetojë si një nga autoret e saj.

Read more

Për vite, Ramush Haradinaj e quajti Albin Kurtin spiun serb. Ndërkohë, ishte Kurti ai që goditi strukturat serbe që të tjerët toleruan.

Kur Albin Kurti tha në Zvicër se “s’ka edhe çlirimtar edhe zullumqar”, ai nuk po e përdhoste luftën. Ai po e shpëtonte atë nga ata që e kanë marrë peng. Ai po e ndante gjakun nga plaçka, sakrificën nga zhvatja, uniformën nga grabitësit. Në një republikë serioze, kjo do të ishte fjalia më normale e mundshme. Në Kosovën e kapur për fyti nga veteranët e rremë të moralit, ajo u trajtua si blasfemi.

Ramush Haradinaj e kuptoi saktë rrezikun e kësaj fjalie, sepse ajo e goditi pikërisht aty ku dhemb. Jo te lufta, por te përdorimi i luftës si strehë për llogaritë e pasqaruara të pasluftës. Jo te çlirimtarët e vërtetë, por te ata që e kthyen lavdinë në pronë private, UÇK-në në paravan, dhe Kosovën në arkë personale.

Prandaj fjalimi i tij në Deçan1 nuk ishte mbrojtje e çlirimtarëve. Ishte panik i një klase politike që e ndien se miti i saj po shkërmoqet. Haradinaj nuk foli si burrë i qetë që e ka historinë në krah. Ai foli si njeri që kërkon ta mbysë të tashmen me britmën e së kaluarës.

“Kom çu kry kur o kon vakti”, tha ai, duke e kthyer Prekazin në dekor të retorikës së tij.

Por Prekazi nuk është pronë e Ramush Haradinajt. Prekazi është themeli moral i Republikës, dhe pikërisht për këtë nuk mund të përdoret për ta mbrojtur as korrupsionin2, as kontrabandën3, as aleancat e errëta, as fantazmat e rreme të CIA-s4, as afërsitë me njerëz5 që e kanë shërbyer narrativën e Beogradit6.

Kur Haradinaj thotë se kurrë nuk e ka çuar kryet ndaj shqiptarëve, ai nuk po e thotë vetëm një fjali patriotike. Ai po e vendos një kurth. Mes rreshtave, ai po përpiqet ta nxjerrë Albin Kurtin jashtë trupit kombëtar. Kjo është doktrina e vjetër e shpifjes politike, e veshur me plis. E njëjta teknikë që Rusia e përdor ndaj kundërshtarëve të vet: delegjitimoje njeriun, para se ta kundërshtosh argumentin. Quaje tradhtar, agjent, spiun, të huaj, të shitur. Pastaj çdo sulm mbi të duket i lejueshëm.

Haradinaj e ka bërë këtë vazhdimisht kur e ka quajtur Kurtin “spiun serb”.

Është një akuzë e rëndë, e shëmtuar dhe e rrezikshme, aq më tepër kur vjen nga një politikan si Ramush Haradinaj që, gjatë kohës së tij në pushtet, nuk e çmontoi infrastrukturën e Serbisë në Kosovë, por e la të frymonte, të ushqehej dhe të përforcohej. Ironia është brutale. Njeriu që e akuzon Kurtin si vegël të Serbisë po e sulmon pikërisht kryeministrin që, me të gjitha gabimet e tij politike, i ndërmori veprimet më të qarta shtetërore për ta shtrirë sovranitetin në veri, për ta goditur dinarin serb, për t’i mbyllur strukturat paralele dhe për ta sfiduar instalimin politik e kriminal të Beogradit në territorin e Republikës.

Këtu Haradinaj nuk ka problem me fjalën “zullumqar”.

Ai ka problem me fundin e imunitetit moral. Sepse për dy dekada, Kosova u mbajt peng nga një formulë e ndyrë: kush ka qenë në luftë, nuk pyetet për pasuri; kush ka veshur uniformë, nuk pyetet për tenderë; kush ka qenë komandant, nuk pyetet për vilat, tokat, kazinotë, lidhjet, ndërmjetësit, pazaret dhe heshtjet.

Kurti, në Zvicër, e preku këtë plagë. Tha se nuk mund të jesh edhe çlirimtar edhe zullumqar. Dhe kishte të drejtë. Sepse çlirimi është akt historik, ndërsa zullumi është zgjedhje politike e morale. Njëri nuk e shlyen tjetrin. Një meritë e djeshme nuk është amnisti e përjetshme për krimet e sotme. Një pushkë e dikurshme nuk është faturë e hapur mbi buxhetin e shtetit.

Haradinaj e pyet: pse po e lidh zullumin me çlirimtarë?

Sepse pikërisht ju e lidhët. Ju, që sa herë u kërkua llogari për pasurinë, u fshehët pas luftës. Ju, që sa herë u përmend kapja e shtetit, e nxorët UÇK-në si mburojë. Ju, që sa herë u hapën dosjet e zhvatjes, e ngritët zërin për dëshmorët. Ju e lidhët çlirimtarin me pushtetin, me tenderin, me vilën, me nepotizmin, me kontrollin e mediave, me kërcënimin ndaj kundërshtarit. Tani kur dikush ua ndan këto dy gjëra, bërtisni sikur po ju vidhet historia.

Jo.

Po ju merret pengu që ia keni vënë historisë.

Në këtë kuptim, fjalimi i Haradinajt është akt i pastër mjegullimi. Ai flet për Amerikën, por rri në fotografi me Richard Grenellin, një figurë të nderuar nga Serbia dhe të lidhur, sipas raportimeve të shumta investigative, me rrjete politike që i kanë shërbyer interesave të Beogradit dhe Moskës. Ai flet për aleancë perëndimore, ndërsa rreth tij shfaqen kontraktorë privatë të paraqitur rrejshëm si njerëz të CIA-s7. Ai flet për besnikëri kombëtare, ndërsa hesht kur mediat pranë orbitës së tij e kthejnë një amerikan privat në “shef të CIA-s për Ballkanin”, një gënjeshtër aq e trashë sa do të ishte komike, po të mos ishte e rrezikshme për sigurinë kombëtare.

Ky është modeli: krijo një imazh amerikan, mbushe me flamuj, fute në Gllogjan, shpërndaje në portale, pastaj lejo që publiku ta besojë. Kur gënjeshtra zbulohet, hesht. Sepse heshtja është pjesë e operacionit. Haradinaj nuk ka nevojë ta thotë vetë çdo të pavërtetë. Mjafton ta lejojë të qarkullojë. Mjafton të përfitojë prej saj.

Në të njëjtën kohë, ai guxon të flasë për kryetar shteti që shkon te shqiptarët e diasporës dhe ua përmend zullumin. Po çfarë duhet t’u thuhet atyre? T’u thuhet se gjithçka është lavdi? T’u thuhet se pas luftës nuk pati plaçkitje? Se nuk pati vrasje politike? Se nuk pati frikë, kapje, kontrabandë, pasurim marramendës, media të blera, drejtësi të penguar, institucione të deformuara?

Ne në mërgatë nuk jemi tufë për t’u ledhatuar me folklor elektoral. Jemi pjesë e kombit që ka të drejtë ta dëgjojë të vërtetën.

Dhe e vërteta është kjo: Kosova nuk u rrezikua nga fjalia e Kurtit. Kosova u rrezikua nga ata që për njëzet vjet e trajtuan shtetin si plaçkë lufte. U rrezikua nga ata që e lanë dokumentimin e krimeve të luftës në harresë, që e mbyllën institutin e dokumentimit të gjenocidit serb8, që pritën njerëz si Milan Radoiçiq në zyrat e pushtetit, që më vonë u bë simbol i agresionit paraushtarak serb në Banjskë. U rrezikua nga ata që e kthyen patriotizmin në biznes familjar.

Haradinaj sot kërkon ta paraqesë veten si njeri që nuk e uli kryet. Por pyetja nuk është nëse e uli kryet në luftë. Pyetja është kujt ia uli shtetin pas luftës. Pyetja është pse Serbia pati kaq shumë hapësirë brenda Kosovës për kaq gjatë. Pyetja është pse strukturat paralele mbijetuan. Pyetja është pse veriu u kthye në zonë gri. Pyetja është pse krimi i organizuar u bë bashkëjetues me politikën.

Pyetja është pse emri i UÇK-së u përdor për ta mbyllur gojën e qytetarit?

Ai thotë se nuk e çon kryet me shqiptarët.

• Por kur e quan kryeministrin e Kosovës spiun serb, çfarë është kjo?

• Kur e nxjerr kundërshtarin politik jashtë kombit, çfarë është kjo?

• Kur e përdor gjakun si kufi për ta ndarë shqiptarin e pranueshëm nga shqiptari i padëshiruar, çfarë është kjo?

Nuk është patriotizëm. Është nacionalizëm privat. Është arroganca e njeriut që mendon se çertifikatat e shqiptarisë i lëshon ai.

Në fakt, fjalia “s’ka edhe çlirimtar edhe zullumqar” është pikërisht ajo që Kosova duhet ta shkruajë mbi derën e çdo institucioni.

Sepse republika nuk mund të ndërtohet mbi përjashtime morale. Nuk mund të ketë një ligj për qytetarin dhe një tjetër për komandantin. Nuk mund të ketë një drejtësi për të varfrin dhe një amnisti për të fortin. Nuk mund të ketë flamur për popullin dhe kasafortë për elitën.

Haradinaj dëshiron që Kosova ta kujtojë atë vetëm në çastin e pushkës. Por historia nuk është fotografi e ngrirë. Historia vazhdon edhe pas luftës. Aty matet karakteri. Në paqe, njeriu nuk gjykohet nga trimëria e dikurshme, por nga ndershmëria e tanishme. Dhe aty, Ramush Haradinaj ka shumë më tepër pyetje sesa përgjigje.

Prandaj përgjigjja ndaj tij duhet të jetë e qartë, e ftohtë dhe pa frikë: askush nuk po e fyen luftën duke kërkuar llogari nga paslufta. Përkundrazi, luftën e fyen ai që e përdor si strehë për zullum. Dëshmorët nuk mbrohen duke heshtur për hajnat. UÇK-ja nuk nderohet duke i amnistuar ata që e përdorën emrin e saj si armë politike. Kombi nuk mbrohet duke shpallur tradhtar çdo njeri që e kërkon shtetin më të pastër.

Në Zvicër, Kurti e tha një të vërtetë të thjeshtë. Në Deçan, Haradinaj e dëshmoi pse ajo e vërtetë ishte e domosdoshme. Sepse kur një fjali e vetme e çmoralizon një klasë të tërë politike, problemi nuk është fjalia. Problemi është kalbëzimi që ajo e zbulon.

Dhe Kosova, më në fund, duhet të zgjedhë. Ose do ta mbrojë lirinë nga ata që e privatizuan, ose do të vazhdojë ta ngatërrojë çlirimin me zullumin. Nuk ka të dyja. Nuk ka edhe çlirimtar edhe zullumqar. Ka çlirimtarë që nderohen, ka qytetarë që japin llogari, dhe ka politikanë që, kur u hiqet maska e luftës, mbeten vetëm me britmën, pasurinë e vjedhur dhe frikën e tyre.

Kur dëgjon thirrjet e PDK-së për gjakderdhje të pashmangshme, njeriu nuk mund të mos ndalet te pyetja që i mundon të gjithë: ku mbaron fushata dhe ku fillon operacioni i pastër puçist?

Gjuha e përdor…

Read more

Read more

Mbi fatin e Hashim Thaçit po luhet biznesi më i fëlliqur mediatik. Ndërsa mercenarët e paguar zhvasin miliona duke shitur përralla me Trumpin dhe Grenellin, mbrojtja e tij ka pësuar vetëvrasje politike.

Lexoje pse mbrojtja e tij po e fundos atë më thellë.

Skena politike dhe mediale në Kosovë është dëshmitare e një operacioni të dështuar propagandistik, i cili, në emër të mbrojtjes së Hashim Thaçit, e ka prodhuar efektin plotësisht të kundërt. Ata që ia shkaktuan aktakuzën e dytë1 Thaçit përmes shpifjeve dhe sulmeve absurde ndaj institucioneve të drejtësisë, sot gjenden përpara një realiteti të zhveshur. Të njëjtët njerëz që premtonin liri të shpejtë, tani janë katandisur në pikën sa do të raportojnë me urgjencë edhe nëse ngrihet ndonjë padi imagjinare ndaj fqinjit të Jack Smith-it. Ky nuk është aktivizëm, ky është biznes me fatin e një njeriu në burg.

Realiteti historik dhe juridik është kokëfortë. Jack Smith e konfirmoi aktakuzën ndaj Thaçit në vitin 2020, pikërisht nën administratën e Donald Trump-it. Në të njëjtën periudhë, ishte Sekretari i Shtetit, Mike Pompeo, ai që ia refuzoi kategorikisht dhe zyrtarisht kërkesën Thaçit për mbylljen e Gjykatës Speciale. Këta rrenacakë dhe mercenarë të paguar si Lirim Mehmetaj, Artan Behrami, Berat Buzhala, Milaim Zeka e Baton Haxhiu, e gënjyen Thaçin dhe besnikët e tij se rruga e shpëtimit kalonte përmes sulmeve linçuese ndaj Hagës. Kjo strategji nuk funksionoi atëherë dhe nuk ka për të funksionuar kurrë.

Ky operacion dhe kjo fushatë mediale e kanë shkatërruar përfundimisht kredibilitetin e vetë Hashim Thaçit në mohimin e krimeve të luftës dhe atyre kundër njerëzimit. Për çdo prokuror në Hagë, fakti që një makineri mediale paguhet për ta minuar procesin gjyqësor dhe për ta sulmuar këdo që bën pyetje, përbën një provë të pastër logjike: mohimi verbal i Thaçit nuk ka asnjë peshë apo vlerë juridike kur veprimet e financuara në terren e synojnë sabotimin e drejtësisë. Nëse Thaçi do të dënohet me vite shtesë, ai do të dënohet pikërisht për pengim të drejtësisë, një faturë që ia shkruan këta analistë me analizat e tyre të paguara.

Për më tepër, skandali thellohet me përfshirjen e Richard Grenell-it. Ky grup i shfrytëzoi me javë të tëra deklaratat e Presidentit Donald Trump-it kundër Jack Smith-it për ta ndërtuar një narrativë fëmijërore:

“Trump e urren Smithin, prandaj Trump do ta lirojë Thaçin sapo të shkelë në Shtëpinë e Bardhë”.

Sot, Trump është rikthyer në Shtëpinë e Bardhë, por asnjë lirim nuk ka ndodhur dhe as nuk ka për të ndodhur. Trump nuk e çan kokën për këtë çështje. Lufta e tij me Jack Smithin është tërësisht personale dhe ka filluar vetëm pasi Smith i ngriti akuza ndaj tij për ngjarjet e vitit 2020 në SHBA. Ndërlidhja e kësaj beteje të brendshme amerikane me Gjykatën e Kosovës në Hagë ishte gënjeshtra e radhës për ta mbajtur gjallë tregun e mercenarëve mediatik në Prishtinë.

Këtu lind pyetja legjitime për të gjithë ata që deklarohen besnikë dhe që vërtet e duan Hashim Thaçin:

• A ju kujtohet të paktën 15% e gënjeshtrave që Grenell dhe kronistët e tij ju treguan për lirimin shumë të shpejt të Thaçit?

• Pyeteni veten, çfarë keni arritur duke besuar verbërisht njerëz që ju gënjejnë vazhdimisht dhe ju sërish vazhdoni t’u besoni?

• A jeni të vetëdijshëm se pikërisht për shkak të këtyre gënjeshtrave dhe kësaj zhurme, Thaçi do të qëndrojë në burg shumë më gjatë?

Ky shkrim nuk bëhet për t’ia mbajtur anën e askujt; ky është një pozicionim i prerë në mbrojtje të së vërtetës, për t’ju nxjerrë nga naiviteti dhe marrëzia ku ju kanë zhytur.

Strategjia juaj e mbrojtjes është një vetëvrasje politike. E gjithë karriera politike dhe imazhi ndërkombëtar i Thaçit është i lidhur ngushtë me figurat e Partisë Demokrate amerikane, me familjen Clinton dhe Joe Biden, të cilët janë figurat më të urryera nga administrata aktuale e Trumpit. Dhe sikur të mos mjaftonte kjo mendjelehtësi, ju sollët figura të tjera të lidhura me demokratët për të dëshmuar në Hagë, madje lejuat që edhe edikush si Edi Rama t’i bënte thirrje Trumpit për lirimin e Thaçit. Ndërkohë, harruat që Rama vetë kishte bërë fushatë të hapur kundër rizgjedhjes së Trumpit.

Si mund të prisni që një administratë e tillë të lëvizë qoftë edhe një gisht për një kauzë të prezantuar nga kundërshtarët e saj?

Pse vazhdoni t’i lejoni mercenarët tuaj të sulmojnë Jack Smithin, kur e dini që kjo nuk pi ujë me Trumpin? Dhe mbi të gjitha, edhe nëse Trump do të donte, çelësi i Gjykatës Speciale nuk gjendet në Washington, por në Bashkimin Evropian. BE-ja ka investuar miliona euro në këtë gjykatë për ta vendosun drejtësinë dhe nuk e ka ndërmend të lejojë që ky investim të shkojë dëm dhe as nuk duhet të shkojë.

Me këtë zhurmë budallaqe, me kërcënime publike ndaj njerëzve dhe me fushata të dështuara, e vetmja gjë që po bëni është se po e varrosni Hashim Thaçin edhe më thellë në errësirën e qelisë së tij. Ai rrezikon të kalbet atje, jo vetëm prej akuzave fillestare, por sepse “mbrojtësit” e tij zgjodhën që, për interesat e tyre financiare, ta sabotojnë çdo mundësi për një mbrojtje serioze dhe me kredibilitet. Redaksia jonë i ka dokumentuar dhe raportuar me saktësi këto operacione. Publiku duhet ta kuptojë se qëndrimi më i gjatë i Thaçit prapa grilave është pasoja e pastër e gënjeshtrave të paguara, të cilat e detyruan Hagën të veprojë me rreptësi për të mbrojtur integritetin e drejtësisë.

Më 18 maj, hulumtimi ynë i dytë do shkoi më thellë2, në Londër, te “IN MIDDLE LTD.”, kompania që figuron në regjistrat britanikë, por mungon në deklarimet e pasurisë në Kosovë për vitet 20173, 20184 dhe 20195. Dokumentet që i kemi shfletuar tregojnë një mospërputhje të qartë mes asaj që ekzistonte në “Companies House” dhe asaj që nuk u shfaq në formularët e Agjencisë Kundër Korrupsionit. Ky nuk është vetëm problem i Meliza Haradinajt. Është simptomë e një kulture politike ku njerëzit rreth pushtetit sillen sikur shteti është një korridor privat, ndërsa publiku një spektator i bezdisshëm.

Sot, pyetja kalon nga këshilltarja te figura që e mban pranë vetes.

Vjosa Osmani ka ndërtuar për vite një imazh publik mbi gjuhën e ligjit, kushtetutshmërisë dhe pastërtisë institucionale. Por krizat nuk e matin njeriun nga fjalët që i përdor. E matin nga vendimet që i merr dhe nga njerëzit që i zgjedh t’i mbajë pranë vetes.

Më 6 mars 2026, Osmani e shpërndau Kuvendin dhe thirri zgjedhje të parakohshme, pasi deputetët nuk arritën ta zgjedhin presidentin e ri brenda afatit kushtetues. Kjo pasi opozita kishte refuzuar të merrte pjesë në votim6, me ç’rast Kosova po shkonte drejt zgjedhjeve të treta në pak më shumë se një vit.

Pak ditë më vonë, Gjykata Kushtetuese e Kosovës ndërhyri, duke ia ndaluar përkohësisht Osmanit caktimin e datës së zgjedhjeve deri më 31 mars, pasi kryeministri Albin Kurti kërkoi vlerësimin e kushtetutshmërisë së veprimeve të saj. Kriza më pas vazhdoi deri në prill, kur dështimi për zgjedhjen e presidentit e çoi vendin drejt një cikli tjetër zgjedhor7. Kuvendi u shpërbë automatikisht pasi nuk arriti ta zgjedhë presidentin, ndërsa Kosova hyri sërish në pasiguri politike.

Këto fakte nuk e bëjnë të thjeshtë historinë. Përkundrazi, e bëjnë më të rëndë. Sepse edhe kur një veprim mbështetet në një interpretim procedural, përgjegjësia politike nuk zhduket. Një presidente nuk është notere e krizës. Ajo është kujdestare e ekuilibrit institucional. Kur vendi sapo kishte votuar më 28 dhjetor 2025, me Vetëvendosjen që mori mbi 51 për qind të votës, dhe kur elektorati kishte folur për herë të dytë brenda vitit, çdo vendim që e shtynte Kosovën drejt një zgjedhjeje të tretë kërkonte maturi të jashtëzakonshme, jo manovër të ftohtë procedurale.

Këtu fillon problemi politik i Vjosa Osmanit.

Ajo nuk mund të paraqitet si viktimë e krizës që vetë e menaxhoi nga maja e shtetit. Nuk mund të flasë për stabilitet, ndërsa vendi rrëshqet drejt përsëritjes zgjedhore. Nuk mund ta kërkojë besimin e qytetarëve duke u thënë se është garantuese e rendit, kur rendi politik nën presidencën e saj u shndërrua në një cikël lodhjeje kombëtare.

Një republikë nuk është tavolinë shahu ku figurat lëvizin për ambicie personale. Është kontratë morale mes qytetarit dhe shtetit. Kur qytetarët votojnë, ata nuk i dorëzojnë fletët e votimit që klasa politike t’i përdorë si material të përkohshëm për pazare, bllokada, kuorume dhe interpretime të zgjatura. Ata votojnë për qeverisje. Për stabilitet. Për një horizont politik më të gjatë se një javë deklaratash dhe një muaj kalkulimesh.

Dhe pastaj është rrethi.

Rrethi i një politikani është shpesh radiografia më e sinqertë e karakterit të tij publik. Meliza Haradinaj nuk është figurë e panjohur. Ajo është ish ministre, ish kandidate për deputete nga rradhët e AAK-së, person i përmendur në raportime për mosdeklarim pasurie, për luks institucional, për skandal votash, për kompani të padeklaruar në Londër, dhe më pas për rikthim në afërsi të Presidencës. Hulumtimet tona nuk e dënojnë atë. Gjykatat e bëjnë ose nuk e bëjnë këtë. Por dokumentet që i kemi publikuar tregojnë se ajo mban mbi vete një barrë publike që çdo institucion serioz do ta trajtonte si alarm, e jo si dekor politik.

Në këtë pikë, përgjegjësia nuk është më vetëm e Haradinajt. Është e atyre që e afrojnë, e mbrojnë, e normalizojnë dhe e përdorin si pjesë të aparatit politik.

Nëse Vjosa Osmani kërkon të qëndrojë para qytetarëve si figurë e pastërtisë institucionale, atëherë duhet të përgjigjet për standardin e njerëzve që e rrethojnë. Nuk mjafton të flasësh për ligj. Duhet të jetosh me barrën e ligjit edhe kur ai i prek njerëzit e tu. Nuk mjafton ta përmendësh Kushtetutën në konferenca. Duhet ta respektosh frymën e saj kur vota e qytetarit është e freskët, kur vendi është i lodhur, kur ekonomia pret, kur institucionet janë bllokuar dhe kur një lëvizje e gabuar mund ta çojë republikën sërish në kutitë e votimit.

Problemi me politikën e ish-Presidentes Osmani nuk është vetëm një dekret. Është një mënyrë e të kuptuarit të pushtetit. Një mënyrë ku morali shpallet, por nuk provohet. Ku stabiliteti përmendet, por nuk ndërtohet. Ku transparenca kërkohet nga të tjerët, por pyetjet e pakëndshme zhduken nga muret e Facebookut të njerëzve pranë saj.

Ky është paradoksi i kësaj krize. Vjosa Osmani kërkon të shihet si zgjidhje për republikën, por vendi nën presidencën e saj u zhyt në një spirale zgjedhore që e ka konsumuar durimin qytetar. Ajo kërkon legjitimitet të ri, por nuk mund ta fshijë faktin se legjitimiteti nuk është vetëm produkt vote. Është edhe produkt sjelljeje. Është aftësia për të mos e kthyer shtetin në laborator ambiciesh. Është gatishmëria për të mos e përdorur krizën si shkallë drejt rikthimit politik.

Kosova nuk ka nevojë për figura që e veshin veten me solemnitet institucional ndërsa rreth tyre grumbullohen dosje të pambyllura. Nuk ka nevojë për një politikë ku përgjegjësia gjithmonë shtyhet te tjetri, te opozita, te shumica, te procedura, te gjykata, te afati. Një presidente ose një kandidate presidenciale që pretendon autoritet moral duhet të mbajë përgjegjësi edhe për atmosferën politike që e krijon, jo vetëm për aktet që i firmos.

Në fund, qytetari i Kosovës mbetet përballë një pyetjeje të thjeshtë dhe të pamëshirshme, çfarë vlere ka ligjërimi për shtet të drejtë, nëse njerëzit që e artikulojnë atë nuk arrijnë ta mbrojnë shtetin nga riciklimi i figurave të komprometuara, nga krizat e përsëritura dhe nga arroganca institucionale?

Ne nuk e kemi detyrë t’i tregojmë qytetarit si të votojë. Por kemi detyrë t’i tregojmë çfarë thonë dokumentet, çfarë zbulon kronologjia dhe çfarë përpiqet pushteti që ta kalojë në heshtje.

Dhe kronologjia, këtë herë, është e pamëshirshme.

Nuk ka asnjë dyshim që kjo mospërputhje radikale mes alarmit fillestar të sigurisë dhe zbutjes së mëpasshme të raporteve zyrtare zbulon një thyerje të rëndë institucionale. Kur eskorta e kryeministrit rrezikohet dhe shteti tërhiqet në verifikim, apo kur një zëvendësministër doli i përgjakur dhe agresorët e mundshëm e përdorin ligjin si mburojë, ne nuk po flasim më për një proces të thjeshtë gjyqësor për shpifje. Po flasim për një përpjekje të hapur për ta zëvendësuar autoritetin e ligjit me manualin vrastar të Hashim Thaçit.

Manovra e Sami Lushtakut është klasike për strukturat që operojnë me mendësinë e të paprekshmit: përdorimi i instrumenteve të republikës (padisë dhe mediave) për të amnistuar dhunën fizike dhe për ta kthyer vëmendjen te “nderi” i tij personal. Kur shteti dështon ta hetojë pse ndryshojnë dëshmitë e mbrojtjes së afërt dhe pse zbuten tonet e policisë, ai po i hap rrugë këtij mekanizmi brutal.

Albin Kurti dhe vetë institucionet e sigurisë po përballen me testin më të vështirë: a është Kosova një republikë ku pushteti i takon ligjit, apo një territor ku individë të caktuar mund ta përgjakun zyrtarin shtetërorë dhe pastaj ta kërcënojnë privatisht kryeministrin pa pasur asnjë pasojë?

Nëse kjo e dyta lejohet të normalizohet, atëherë kapitulllimi institucional përballë kësaj kulture të kriminale forcës është i plotë, dhe viktima e vërtetë e këtij procesi mbetet vetë republika.

Viktima është republika.

Nga raportimi fillestar për rrezikim të eskortës së kryeministrit, te sulmi brutal ndaj zëvendësministrit Hysni Mehani dhe padia për shpifje kundër Albin Kurtit, kjo histori nuk flet vetëm për një konflikt politik. Flet për përplasjen mes ligjit dhe kulturës së forcës.

Në Skenderaj po testohet diçka më e madhe se një proces civil: A është Kosova Republikë e Ligjit, apo territor ku “Maliqi” ende i dikton rregullat?

Read more

Read more

Read more