Read more

Pse u dogj shtëpia për një plesht? Opozita dhe mediat e tyre e asgjësuan ekspozitën e krimeve serbe vetëm për ta goditur Kurtin dhe mbuluar raportin BIRN-it.

Ajo që ndodhi rreth ekspozitës1 nuk ishte n…

Read more

Read more

Read more

Në Kosovë, pas 4 shkurtit 2026, kur u publikua1 një hulumtim që përshkruante një metodologji pushteti të ndërtuar mbi delegimin e dhunës dhe delegimin e fajit, vendi nuk reagoi me debat2. Reagoi me fushatë3. Brenda pak ditësh, një gazetar u etiketua si tradhtar4, si aset i shërbimeve serbe dhe ruse5, u shënjua vizualisht me shprehje degraduese6, u lidh me lista të paverifikueshme spiunazhi7, u vendos në grafikë ku emri i tij shtrembërohej me qëllim përqeshjeje, u shpall rrezik publik, u kërkua ndërhyrja e organeve të sigurisë, u përdor gjuha e ndalimit, e burgut, e ndëshkimit8.

Në këtë kronologji, një institucion që duhej të fliste, nuk foli.

Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës, AGK, organizata që në teori ekziston për t’i mbrojtur gazetarët nga presioni, frikësimi dhe fushatat e diskreditimit, nuk lëshoi asnjë reagim. Asnjë deklaratë. Asnjë shprehje shqetësimi. Asnjë dënim të gjuhës së dehumanizimit. Asnjë paralajmërim për rrezikun e nxitjes së dhunës. Asnjë kujtesë se gazetaria nuk luftohet me etiketa, por me fakte9.

Në një vend normal, kur një gazetar përballet me një fushatë të koordinuar ku përdoren akuza për spiunazh pa prova, ku transmetohet një segment televiziv që e paraqet komunikimin profesional si skandal10, ku një figurë publike shkruan se ky njeri ka kaluar vijën e kuqe11 dhe se duhet ndalur para se të jetë vonë, organizata përfaqësuese e gazetarëve do të ishte e para që do të fliste.

Në Kosovë, ajo heshti.

Kjo heshtje nuk është teknike. Nuk është harresë. Nuk është mungesë informacioni. Çdo element i fushatës ishte publik, i dokumentuar, i arkivuar, i shpërndarë gjerësisht. Heshtja, pra, është zgjedhje.

Dhe kur një organizatë që mban në emër gazetarinë zgjedh të heshtë përballë një modeli të qartë dehumanizimi dhe thirrjesh për ndalim të një gazetari, ajo nuk po qëndron jashtë konfliktit. Ajo po pozicionohet brenda tij.

Le ta vendosim këtë në rend.

• Më 4 shkurt, publikohet një hulumtim që përshkruan një metodologji pushteti, jo një aktakuzë penale, por një model, delegjitimim, izolim, ndërtim atmosfere armiqësie.

• Më 5 shkurt, reagimi i parë publik nga një përfaqësues politik nuk ishte kundërshtim faktik, por fyerje familjare dhe zhvendosje etnike.

• Më 9 dhe 10 shkurt, fillon faza e artefakteve të fabrikuara dhe listave të paraqitura si dokumente shtetërore pa prejardhje.

• Më 22 shkurt, një medium transmeton një segment që e kornizon komunikimin profesional me Dhomat e Specializuara si skandal.

• Po atë ditë, një figurë publike kërkon ndërhyrje të organeve të sigurisë dhe deklaron se dikush duhet ta ndalë gazetarin para se të jetë vonë.

Në asnjë nga këto momente, AGK nuk foli.

• Çfarë nënkupton kjo në një shoqëri që ende jeton me kujtesën e gazetarëve të vrarë, të kërcënuar, të rrahur, e të përjashtuar?

• Çfarë nënkupton kjo në një vend ku shtëpitë e familjeve të gazetarëve janë vandalizuar12, ku sindikata ndërkombëtare e gazetarëve ka reaguar13, ndërsa organizata vendore ka zgjedhur të mos reagojë.

Nënkupton se mbrojtja e gazetarisë nuk është parim, por kalkulim.

AGK ka reaguar në raste të tjera, shpesh me shpejtësi, kur gazetarë janë përballur me presion, nga zyrtarë të caktuar, nga institucione publike. Kjo është e drejtë dhe e nevojshme. Por parimi i mbrojtjes nuk mund të jetë selektiv. Ai nuk mund të aktivizohet vetëm kur presioni vjen nga një kamp politik dhe të heshtë kur presioni vjen nga një rrjet i lidhur me strukturat e vjetra kriminale të pushtetit.

Sepse atëherë, organizata nuk është më mbrojtëse e profesionit. Është pjesë e ekuilibrit të frikës.

Heshtja e AGK-së në këtë rast është më shumë se mungesë solidariteti personal. Është një sinjal për fushatën. Është një mesazh që thotë, kjo është e lejueshme. Ky nivel dehumanizimi nuk e kalon vijë institucionale. Kërkesat për ndalim, për ndërhyrje të organeve të sigurisë, për izolim, thirrjet për vrasje nuk mjaftojnë për ta detyruar organizatën e gazetarëve të reagojë.

Në këtë kuptim, heshtja bëhet formë legjitimimi.

Nëse manuali i përshkruar në hulumtimin e 4 shkurtit fillon me delegjitimim moral, vazhdon me kontaminim identitar, kalon në sinjalizim pasojash dhe përfundon me pastrim mediatik, atëherë roli i një organizate profesionale është ta ndërpresë këtë sekuencë në fazën e parë.

Të thotë, debatoni me prova. Mos përdorni gjuhë që nxit urrejtje. Mos kërkoni ndalim ose vrasje të gazetarit. Mos e kriminalizoni komunikimin profesional.

AGK nuk e bëri këtë.

Dhe kur një institucion që duhet të jetë gardian i kufirit etik nuk e mbron atë kufi, kufiri zhvendoset.

Në traditën letrare të Ismail Kadaresë, pushteti rrallë paraqitet si bishë që ulërin. Ai paraqitet si administratë, si zyrë, si formular, si komision që hesht. Si dhomë ku vendimet nuk shpallen, por merren. Si gjykatë që nuk dënon, por nuk mbron.

AGK, me këtë heshtje, i ngjan më shumë një dhome të tillë sesa një organizate që rreh zemra e saj me pulsin e gazetarisë së lirë.

Mund të argumentohet se organizata nuk ndërhyn në çdo debat mes gazetarëve dhe figurave publike. Por ky nuk ishte debat. Kjo ishte një fushatë e dokumentuar, me akuza për spiunazh pa prova, me video sintetike, me lista të paverifikueshme, me thirrje për ndërhyrje të sigurisë joformale e kriminale, me gjuhë dehumanizuese. Në çdo manual ndërkombëtar për mbrojtjen e gazetarëve, kjo kategorizohet si presion i koordinuar dhe rrezik i shtuar.

Heshtja në këtë kontekst nuk është neutralitet. Është pozicionim.

Dhe ky pozicionim ka pasoja.

Ai i dërgon mesazh çdo gazetari tjetër në Kosovë që mendon t;i hulumtoj strukturat e vjetra të pushtetit, strukturat kriminale. Mesazhi është i thjeshtë, nëse preket një zonë e ndaluar, nëse dokumentohen mekanizma që ende funksionojnë, organizata që e mban emrin tuaj nuk do të jetë domosdoshmërisht aty.

Ai i dërgon mesazh fushatave të ardhshme se metoda funksionon. Se dehumanizimi nuk shkakton alarm institucional. Se thirrjet për ndalim mund të kalojnë pa u problematizuar nga ata që duhet ta mbrojnë profesionin.

Dhe mbi të gjitha, ky pozicionim i AGK-së e dobëson vetë kuptimin e fjalës gazetari.

Sepse gazetaria nuk është vetëm raportim. Është edhe ekosistem. Është rrjet solidariteti minimal që thotë, mund të mos pajtohemi me përfundimet, por e mbrojmë të drejtën e çdo gazetari për të bërë hulumtime pa u shndërruar në shënjestër.

Kur ky rrjet nuk aktivizohet, gazetari mbetet i vetëm përballë një makinerie që e ka mësuar prej kohësh se si të ndërtojë atmosferë. Se si t’i vrasë gazetarët pa u përballur me pasojat e e drejtësisë.

AGK sot përballet me një pyetje që nuk mund ta shmangë pafundësisht.

• A është organizatë e gazetarëve, apo organizatë e balancave politike. A e mbron parimin, apo menaxhon rrezikun reputacional për strukturat kriminale.

• A reagon kur gazetari sulmohet nga cilido pushtet, apo vetëm kur sulmi vjen nga drejtimi i gabuar politik i cili e kërcënon jetën e strukturave kriminale?

Historia e shteteve të vogla na mëson se liria e shtypit nuk shembet brenda natës. Ajo gërryhet. Me heshtje. Me relativizim. Me fraza se si nuk duam të përfshihemi. Me pritje që stuhia të kalojë vetë.

Por stuhitë që synojnë gazetarinë nuk kalojnë vetë. Ato e testojnë terrenin. Dhe kur gjejnë tokë të butë, kthehen.

Në këtë moment, AGK ka zgjedhur të jetë tokë e butë.

Dhe për këtë, kritika ime nuk është hakmarrje personale. Është akt i domosdoshëm publik. Sepse organizatat që e mbajnë në emër gazetarinë duhet ta mbajnë edhe peshën e saj. Jo vetëm në konferenca, jo vetëm në raporte vjetore, por në momentin kur një gazetar përballet me një sekuencë të plotë delegjitimimi, kontaminimi dhe sinjalizimi pasojash.

Nëse nuk flasin atëherë, atëherë për kë flasin?

Kosova nuk e ka luksin e institucioneve që heshtin kur frika rikthehet në formë moderne. Sepse ne e dimë nga historia jonë se si fillon. Fillon me fjalë. Vazhdon me izolim. Dhe pastaj, shumë vonë, të gjithë pyesin pse askush nuk foli?

AGK ende ka kohë ta rikthejë veten në anën e parimit. Sepse çështja nuk është një gazetar. Çështja është standardi. Nëse një fushatë e koordinuar me etiketime, lista të fabrikuara dhe thirrje për ndalim e vrasje kalon pa reagim, atëherë precedentët nuk janë më teorikë. Ata janë vendosur. Dhe precedentët në demokracitë e brishta rrallë qëndrojnë të izoluar. Ata shumohen.

Por përtej analizës, mbetet një pyetje njerëzore. Çfarë ndjen një gazetar kur sheh se shtëpia e familjes së tij sulmohet, emri i tij shtrembërohet, fytyra e tij vendoset në grafikë armiqësore, dhe organizata që mban fjalën “gazetar” në emër hesht?

Në ato momente, nuk është vetëm karriera që vihet në rrezik. Është ndjenja e përkatësisë. Është besimi se dikush do të thotë, ndal.

Dhe nëse askush nuk e thotë, atëherë gazetari e kupton se nuk po lufton vetëm për një histori. Po lufton për të drejtën për të mos u zhdukur në heshtje.

Albert Kamy nuk është dekori im intelektual, është model mbijetese morale për mua. Kamy nuk ishte vetëm romancier. Ai ishte redaktor i gazetës së rezistencës “Combat” gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai shkroi kundër pushtetit në kohë kur pushteti vriste. Ai e kuptonte se fjalët nuk janë abstrakte; ato janë rrezik.

Kamy ndër të tjera shkroi: “The only way to deal with injustice is to fight it without becoming what you hate.”

Në dy dekada raportim lufte, duke mbijetuar jo vetëm nga plumbat, por edhe nga strukturat kriminale dhe rrjetet e heshtjes, fjala e tij bëhet busull. Ai e dinte se pushteti nuk kërkon gjithmonë të ta mbyllë gojën me burg. Ndonjëherë mjafton të të izolojë.

Dhe izolimi është forma më e sofistikuar e dhunës moderne. Por unë do ta luftoj edhe nëse më duhet ta bëjë atë i vetëm.

11

Postimi në Facebook i Gani Kocit, 22 Shkurt, 2026.

Read more

Read more

Berat Buzhala u ngrit dhe u hodh drejt Albatros Rexhajt në një studio kombëtare, para kamerave, para publikut. Dhe në atë sekondë u kuptua diçka e thjeshtë. Kur një figurë publike e humb vetëkontrollin, ai nuk e humb vetëm dinjitetin e vet, ai rrezikon ta kthejë dhunën në normë.

Nuk është “nxehje”. Nuk është “moment”. Është zgjedhje. Zgjedhja për ta frikësuar tjetrin në vend se ta bindësh. Zgjedhja për të imponuar heshtjen. Dhe kush e bën këtë në prime time, i thotë shoqërisë.

“Kur s’kam përgjigje, kam muskuj.”

Kjo është gjuhë e rrugës, e jo e republikës. Dhe kur ajo gjuhë futet në studio, studioja bëhet laborator i një sëmundjeje publike.

Pastaj është hipokrizia që kërkon të thuhet me zë të ftohtë. A nuk është ky i njëjti Buzhala që ka përçmuar mërgatën e Kosovës si “analfabete” dhe “e pashkolluar”?

Çfarë është ky shpërthim, nëse jo analfabetizëm i qytetarisë?

Çfarë është kjo sjellje, nëse jo një mungesë arsimi moral?

Sepse arsimimi i vërtetë nuk është titull, është frer. Dhe ai frer mbrëmë u këput me zhurmë.

Buzhala nuk është vetëm një njeri që u zu keq në ekran. Sipas gjetjeve tona hulumtuese1, ai del të jetë i rreshtuar me rrjete të errëta interesi, me aleanca që e përdorin median si strehë, si mburojë, si lavatriçe reputacionesh.

Kur një figurë e akuzuar publikisht për afëri me rrjete të dyshimta i zgjidh konfliktet me hov dhe frikësim, ai nuk i shuan dyshimet. I ushqen. I bën më të besueshme. Sepse dhuna është valuta e botëve ku ligji është dekor.

Dhe këtu merr formë një pyetje e rëndë.

Çfarë po mbron Buzhala me atë vrull? Pse e humb kontrollin pikërisht atëherë kur debati prek gjykatën2, përgjegjësinë, “kupolën”, hierarkinë, fajin kolektiv, filtrat e provave, dhe pastaj rrëshqet në fyerje e ultimatume. Sepse njeriu që është i sigurt në të vërtetën e vet nuk ka nevojë të ngrihet nga karrigia. Njeriu që është i sigurt, rri ulur dhe e vret gënjeshtrën me fakt. Ai që çohet për të frikësuar, zakonisht po mbulon diçka që s’do ta shohësh.

Aty ku çdo njeri normal do të kishte përulësi dhe drojë, aty ku kujtesa do të duhej të ishte busull e jo mall tregu, Buzhala e ka shitur atë dhimbje3.

Nëse ajo që e thotë këtu Buzhala4 është e saktë, atëherë për mua tragjedia është dyfishe. Sepse unë po e shoh një njeri që dikur e ka njohur padrejtësinë në lëkurën e vet, e sot e prodhon padrejtësi në ekran. Po e shoh një njeri që duhej të ishte i pari që e kupton çfarë bën dhuna, e sot e sjell dhunën si argument. Për mua kjo nuk është vetëm rënie. Është ndërrim pale me vetveten.

Unë vij nga një shoqëri që ka parë luftë, varre, pengje, kërcënime. Dhe për mua “burrnia” nuk është të vraposh drejt tjetrit. “Burrnia” është të mos e bësh. Është të dish të përmbahesh kur të gjithë të shohin. Është të mos e kthesh mikrofonin në shkop. Mbrëmë unë pashë një model të rrezikshëm. Pashë një njeri me platformë, me ndikim, që e përdori atë ndikim jo për ta rritur standardin, por për ta ulur në nivelin ku fitohet me frikë.

Për mua dhuna në studio është e papranueshme. Kush e bën, i detyrohet publikut përgjegjësi, jo arsyetime të tipit “u nxeha”. Duke qenë se pretendimet që kam ngritur për lidhjet e Buzhalës me rrjete kriminale si ato të Sami Lushtakut dhe shërbime interesaresh qëndrojnë, skena e mbrëmshme nuk është thjesht incident. Për mua është shenjë. Shenjë se kur terri ndihet i kërcënuar, ai nuk debaton. Ai sulmon5.

Mbrëmë u tha edhe një fjali që unë nuk e lë të kalojë si zhurmë. “Mbylle gojën.” Për mua kjo nuk është thjesht fyerje. Është program. Është filozofi. Është kulturë nënshtrimi. Dhe kur kjo kulturë del nga goja e një njeriu me influencë mediatike, unë nuk e shoh si turp personal. E shoh si rrezik publik.

Po e them qartë. Një njeri që kërkon të jetë zë i shoqërisë, sipas meje, nuk ka të drejtë të sillet si kërcënim i saj. Dhe kush e përdor dhunën si mjet, për mua e ka pranuar humbjen aty ku duhej të fitonte. Në fushën e mendjes.

4

Postimi në Facebook i Berat Buzhalës më 11 Dhjetor, 2019 si përgjigje ndaj Gani Kocit.

Në atë studio, Lirim Mehmetaj foli jo si gazetar që kërkon sqarim, por si operator që kërkon ta ngulë një narrativë. Ai e përdori një pretendim personal si hyrje në një sulm institucional. Që në fillim e shfaqi synimin e vet. Tha se e kishte bërë publike se babai i zëdhënësit të Albin Kurtit kishte qenë pjesë e policisë së Serbisë. Pastaj tha se ishte kritikuar pse po mashtronte, por se tani u konfirmu që ka qenë e vërtetë. Kjo mënyrë të foluri është teknikë. Fillimisht e shpall veten si i përndjekur nga kritika. Pastaj e shpall veten si fitues të së vërtetës. Më pas e shndërron pretendimin në bazë morale për sulm. Kur një njeri e nis nga kjo skemë, ai nuk po kërkon të verifikojë, ai po kërkon ta fitojë turmën.

Në fragment, biseda rrëshqet menjëherë nga një çështje konkrete në një kornizë ideologjike që përputhet me narrativën e Beogradit. Mehmetaj e thotë me zë të lartë dhe pa hezitim. Kosova brenda Jugosllavisë ka qenë në Republikë të Serbisë.

Kjo nuk është një fjali e pafajshme historike. Kjo është formulë politike. Është përkthim i drejtpërdrejtë i tezës shtetërore serbe për Kosovën. Dhe kur kjo thuhet në Prishtinë, në prime time, nga një njeri që e vesh veten me mantelin e gazetarisë, atëherë problemi nuk është vetëm etik. Problemi është siguri kombëtare. Sepse një narrativë e tillë punon me dy efekte njëherësh. E para, e delegjitimon shtetin. E dyta, e stigmatizon çdo njeri që mund të shënjestrohet përmes biografisë, përmes familjes, përmes një rreshti dokumenti të nxjerrë nga askund.

Pastaj hyn në lojë Ermal Panduri dhe këtu fillon dështimi editorial që nuk ka arsyetim. Ai e merr në telefon Aziz Kryeziun. Në vend që ta ndalë rrëshqitjen dhe të kërkojë verifikim, ai e pranon kornizën e Mehmetajt dhe e përsërit. Ai i thotë Kryeziut se po diskutohej se ju keni qenë pjesë e policisë së Jugosllavisë. Kryeziu i përgjigjet, Jugosllavisë po. Në atë çast, një moderator i përgatitur do të bënte dy gjëra. Do ta qartësonte menjëherë dallimin mes termave dhe strukturave të kohës. Dhe do ta ndalte menjëherë etiketimin. Por Panduri nuk e bën. Mehmetaj ndërhyn, “Serbisë, Serbisë”. Panduri e merr dhe e përsërit, t’Serbisë. Kjo është pika ku një emision e humb statusin e vet si hapësirë informative dhe bëhet platformë.

Kryeziu flet për kohën dhe datat. Thotë se me 4 korrik e kanë lënë dhe me 20 gusht e kanë marrë vendimin e prerë prej Serbisë. Ai përmend suspendimin e autonomisë, komunikimin me institucionet e Kosovës si krahinë autonome, dhe faktin se pas 2 korrikut ata janë distancuar automatikisht prej Serbisë dhe më 4 korrik nuk kanë shkuar më në punë. Këto janë elemente që kërkojnë kontekst. Kërkojnë pyetje të sakta. Kërkojnë dokumente të tjera. Kërkojnë që moderatori ta kuptojë se çfarë po dëgjon. Në vend të kësaj, Panduri e redukton gjithçka në një pyetje binare dhe e mbyll telefonatën me një formulë që e shërben operatorin.

Desha veç a keni qenë policë në atë periudhë kohe. Faleminderit. — Panduri.

Unë e dëgjova këtë sekuencë dhe e kuptova menjëherë çfarë kishte shkuar keq. Emisioni nuk po e kërkonte të vërtetën. Po e kërkonte një pranim minimal që mund të shndërrohej në damkë maksimale. Kjo është metoda e etiketimit. Merre një po dhe pastaj ndërto mbi të një histori turpi. Dhe në këtë rast, turpi nuk i vihet vetëm një individi. I vihet zyrës së Kryeministrit. Sepse shigjeta reale nuk është Aziz Kryeziu. Shigjeta reale është Përparim Kryeziu, zëdhënësi i qeverisë, pra zëri publik i Kryeministrit. Dhe kur goditet zëdhënësi, goditet zyra.

Këtu Panduri dhe ekipi i tij editorial nuk kanë alibi. Nëse në studio hidhet pretendim se një familjar i një zyrtari të lartë ka qenë pjesë e policisë së Serbisë, atë pretendim nuk e mban një panelist. E mban redaksia që e transmeton. Dhe detyra e redaksisë është elementare. Verifiko. Mos e lejo etiketimin si fakt. Mos e lejo shpifjen të ecë me këmbët e tua.

Në Britani kjo do të ishte një skandal editorial. Jo sepse Britania është më e mençur, por sepse rregulli profesional është më i rreptë. Një moderator që lejon akuza të tilla pa verifikim dhe pastaj i përsërit në eter, do të përballej me pasoja të menjëhershme profesionale. Një transmetues serioz nuk e trajton këtë si nxehtësi debati. E trajton si rrezik ligjor, rrezik reputacional dhe rrezik publik. Dhe mbi të gjitha, si shkelje të parimit bazë. Publikut nuk i shërben zhurma. Publikut i shërben saktësia.

Pse është kaq e rëndë korniza e Mehmetajt, kur ai thotë “polic i Serbisë”. Sepse kjo frazë në Kosovë nuk është vetëm përshkrim pune. Është etiketë morale. Është mënyrë për ta shtyrë audiencën drejt një refleksi. Ky është i tyre, ky është i Serbisë. Dhe kur e ngjit këtë etiketë, nuk ke më nevojë për prova të tjera. Turma e bën pjesën tjetër. Kjo është arsyeja pse kjo nuk mund të normalizohet si debat.

Pas fragmentit, shkova në faqen e Mehmetajt dhe e pashë postimin e tij të 23 dhjetorit 2024 me dokumentin e bashkëngjitur2. Ai e titullon me ton triumfal. Dokument. Pastaj e kthen menjëherë në goditje politike.

Përparim Kryeziu, zëdhënësi i qeverisë e djali i Aziz Milicit. — Lirim Mehmetaj, Facebook Post.

Kjo fjali është një akt. Është goditje e menduar. Dhe është e ndërtuar me dy shtylla. Shtylla e parë, e përdor biografinë e babait për ta sulmuar djalin.

Shtylla e dytë, e shndërron një dokument administrativ në armë morale, duke e lexuar jo si dëshmi e një marrëdhënieje pune në një sistem të caktuar, por si dëshmi e karakterit dhe e tradhtisë.

Mehmetaj shkruan se dokumenti dëshmon se Aziz Kryeziu ka qenë milic i punëve të brendshme të Republikës Socialiste të Serbisë në Gjilan. Pastaj e zbukuron me lojë fjalësh dhe tallje.

Njësi e veçantë, njësi speciale, specijalna jedinica. — Lirim Mehmetaj.

Pastaj vjen insinuata kryesore. Baba milic nuk është largu vetë, e kanë larguar. Ankesa nuk e shtyn përmbarimin. Pra paska kundërshtuar vendimin, pra nuk paska dashur të largohet. Dhe pastaj, në fund, e shpërthen goditjen.

Ky Përparimi del e ofendon njerëz në baza patriotike. O krejtve kam me iu zhveshë o serbofilë. Se këtu i thonë Kosovë hej. — Lirim Mehmetaj.

Kjo është fushatë, jo gazetari. Kjo është një hit piece3. Qëllimi nuk është të sqarojë një ngjarje të vitit 1990. Qëllimi është ta nxjerrë zëdhënësin e qeverisë si moralisht të diskualifikuar. Dhe kur e bën këtë, ti nuk po godet vetëm një person. Ti po godet institucionin që ai përfaqëson. Dhe kjo është e rrezikshme sepse prodhon mosbesim jo përmes analizës, por përmes turpit.

Tani, çfarë bën një redaksi me integritet kur sheh një dokument të tillë?

• E para, e pyet çfarë provon realisht dokumenti.

• E dyta, e pyet çfarë nuk provon.

• E treta, e vendos në kontekstin e vitit 1990.

Dhe viti 1990 në Kosovë nuk është vit normal. Është periudha e dhunës institucionale, e shtrëngimit të kontrollit nga Beogradi, e suspendimit të autonomisë, e përjashtimeve nga puna, e presionit. Në atë periudhë, njerëz të shumtë u gjendën të mbërthyer mes bukës së fëmijëve dhe shantazhit të shtetit. Të tjerë u përjashtuan. Të tjerë u larguan. Të tjerë u detyruan të distancohen. Pra, një dokument administrativ i largimit nga detyra, i lexuar me mend, nuk është automatikisht dëshmi e bindjes. Mund të jetë dëshmi e konfliktit me aparatin. Mund të jetë dëshmi e një shkëputjeje.

Në vetë telefonatën, Kryeziu thotë qartë se pas zhvillimeve politike dhe pas 2 korrikut ata u distancuan dhe më 4 korrik nuk shkuan në punë. Nëse kjo është e vërtetë, dhe nëse datat dhe rrethanat konfirmohen me dokumente të tjera, atëherë insistimi i Mehmetajt se ai ishte polic i Serbisë nuk është fakt. Është etiketim. Dhe etiketimi kur bëhet me qëllim për t’i vënë damkë një institucioni, hyn në territorin e shpifjes dhe manipulimit.

Ajo që bën Mehmetaj është e qartë. Ai e merr termin policia e Jugosllavisë dhe e shndërron në policia e Serbisë, pastaj e shndërron në moral, pastaj e shndërron në politikë. Dhe në fund e shndërron në armë kundër Kryeministrit. Ky zinxhir është i lexueshëm. Dhe është pikërisht këtu ku ai e zbulon veten. Nuk është thjesht në ofendime. Është në narrativën e tij të palëkundur, Kosova ka qenë në Republikë të Serbisë, pikë. Kjo fjali është gjurma e gishtit.

Unë nuk jam gjykatë. Unë nuk shpall dënime. Dhe nuk e trajtoj asnjë njeri si fajtor pa proces. Por unë e kam të drejtën dhe detyrimin ta them këtë. Një figurë publike që e mban me këmbëngulje një narrativë delegjitimuese të shtetit të Kosovës, dhe që e përdor atë për ta sulmuar zyrën e Kryeministrit përmes biografisë së një familjari, është kërcënim real për rendin demokratik. Në një shtet normal, vetëm kjo linjë dhe ky këmbëngulim do të duhej të hapnin hetim serioz institucional për burimet, motivet dhe rrjetin e ndikimit. Jo sepse shteti duhet t’i trembet fjalës, por sepse shteti duhet ta dallojë fjalën nga operacioni.

Dhe po, unë e them edhe këtë, nëse një aparat shtetëror e vlerëson se një zë publik po punon sistematikisht për ta delegjitimuar shtetin në përputhje me interesat e një shteti armiqësor, atëherë kjo nuk është çështje shijeje. Është çështje sigurie. Dhe siguria nuk mbrohet me debate televizive ku operatori e mbyt studion. Siguria mbrohet me verifikim, me përgjegjësi, me institucione që nuk flenë, dhe me media që nuk e shesin mikrofonin si lodër.

Këtu kthehem te Panduri. Ai ka përgjegjësi të drejtpërdrejtë. Sepse ai nuk e ndërpreu etiketimin. Ai e përsëriti. Ai e kornizoi. Ai e mbylli telefonatën me pyetje që i shërbeu operatorit. Dhe mbi të gjitha, ai e trajtoi një pretendim të rëndë si argëtim i debatit. Nëse Panduri do të kishte integritet editorial, ai do ta thoshte qartë në studio. Ne nuk e dimë. Ne nuk e kemi verifikuar. Këto janë pretendime. Dhe nëse ka dokumente, ato i shohim me ekspertë dhe i publikojmë me kontekst. Dhe nëse ka padi për shpifje, ne nuk e përdorim studion si gjykatë.

Kjo është arsyeja pse unë e mbaj përgjegjës Pandurin. Sepse emisionet e debatit nuk janë thjesht programe televizive. Ato janë pjesë e hapësirës së sigurisë informative të Kosovës. Dhe kur kjo hapësirë ndotet, kostoja paguhet me mosbesim, me frikë, me polarizim, me lodhje kolektive. Pastaj vjen dita kur publiku nuk beson më as kur thuhet e vërteta. Dhe ky është terreni ideal për ndikim armiqësor.

Pastaj vjen pyetja që nuk mund të anashkalohet. Nga vjen dokumenti që Mehmetaj e publikon. Si sigurohet. Kush ia jep. Si e verifikon. Dhe pse shfaqet pikërisht si municion politik kundër zyrës së Kryeministrit. Unë nuk e shpall si fakt se ai ka lidhje me shërbimet sekrete serbe. Kjo do të ishte e papërgjegjshme pa prova të plota. Por unë e them me qetësi se rrethanat janë alarmuese dhe kërkojnë hetim. Dhe këtu hyn një element tjetër që e bën pamjen më të errët.

Në artikullin tonë të 9 tetorit4, ne i kemi dokumentuar lidhjet dhe afërsitë publike të Fatmir Shehollit me Lirim Mehmetajn. Sheholli e ka promovuar Mehmetajn, e ka lavdëruar, e ka drejtuar audiencën e vet drejt tij, dhe e ka normalizuar zërin e tij si zë patriotik. Pastaj Sheholli u arrestua në tetor nën akuza për spiunazh. Kjo nuk e dënon automatikisht Mehmetajn. Por e bën pyetjen edhe më të rëndë. A ka një ekosistem ku simbolika e luftës përdoret si mburojë morale, ndërsa materialet dhe narrativat që i shërbejnë Beogradit qarkullojnë brenda Kosovës si produkte mediatike.

Kur i vendos këto copëza bashkë, fragmenti i Dukagjinit, postimi i 2024, dokumenti i paketuar si damkë, insistimi në narrativën Kosova brenda Serbisë, dhe rrethinat e lidhjeve publike me figura që kanë rënë nën hetime të rënda, unë nuk shoh gazetari. Unë shoh operacion. Dhe kur shoh operacion, nuk më intereson sa herë thirret fjala debat. Më intereson efekti. Efekti është delegjitimim institucional. Efekti është përçarje. Efekti është dobësim i kohezionit. Efekti është lodhje e publikut nga e vërteta.

Në këtë pikë, unë dua ta them me ftohtësi. Kosova nuk e ka luksin t’i trajtojë këto si sherr mes komentatorësh. Kosova është shtet i ri. Është nën presion të vazhdueshëm nga Serbia. Është në një luftë të përditshme informative ku gënjeshtra nuk vjen gjithmonë me flamur të huaj. Shpesh vjen me theks vendor dhe me kostum gazetari. Prandaj, kur një moderator i jep mikrofon një operatori që nuk e respekton faktin, ai nuk po bën pluralizëm. Ai po hap derën.

Dhe ja ku është kërkesa ime për Pandurin dhe për çdo redaksi në Prishtinë. Mos e normalizoni operatorin. Mos e trajtoni shpifjen si mendim. Mos e trajtoni etiketimin si analizë. Nëse një njeri sjell pretendime të rënda, kërkoni prova para se t’ia jepni skenën. Nëse nuk ka prova, mos ia jepni skenën. Sepse skena është kapital. Mikrofonët nuk janë të lirë. Ata kushtojnë. Dhe kostoja paguhet nga siguria kombëtare.

Unë e di se dikush do të thotë, po e kufizon fjalën. Jo. Unë po e mbroj fjalën nga ata që e përdorin si armë të mjegullës. Unë po e mbroj debatin nga ata që e shndërrojnë debatin në stallë ku zëri i njërit e zëvendëson arsyen e të gjithëve. Dhe po e mbroj Kosovën nga një taktikë e thjeshtë. Ta bësh publikun të dyshojë në vetvete, ta bësh shtetin të duket i rremë, ta bësh çdo institucion të duket i kalbur, dhe pastaj të thuash, shih, asgjë nuk funksionon, prandaj le të kthehemi te narrativat e Beogradit.

Unë nuk kam nevojë ta dramatizoj më shumë se kaq. Fragmenti i 15 janarit e tha vetë. Kur Mehmetaj e thotë, Kosova ka qenë në Republikë të Serbisë, pikë, ai nuk po bën histori. Ai po bën politikë në shërbim të një narrative armiqësore ndaj shtetit të Kosovës. Dhe kur Panduri e përsërit dhe e lë të kalojë, ai nuk po moderon. Ai po transmeton.

Në një vend me kujtesë lufte, me varre të pambyllura, me kërcënim të vazhdueshëm, kjo nuk është vetëm turp profesional. Është alarm. Dhe unë po e ngre atë alarm me qetësi, me fakte, dhe me një përfundim që nuk më pëlqen, por që nuk mund ta shmang.

Kosova nuk ka problem me kritikat. Kosova ka problem me operatorët që e urrejnë republikën dhe punojnë që ajo të duket e pavlefshme. Dhe kur ata hyjnë në studio si gazetarë, detyra jonë është t’ua heqim maskën, jo t’u japim mikrofon.

Kur një ekosistem mediatik e kthen emocionin në provë, dhe shpifjen në interpretim, ai nuk bën thjesht opozitë. Ai prodhon cenueshmëri. Dhe cenueshmëria informative është hyrje e hapur për ndikim armiqësor, për shantazh politik, për destabilizim social.

Mesazhi i publikuar nga Berat Buzhala më 14 janar 20261 funksionon si shembull i kësaj logjike. Videoja hapet me një fragment të shkëputur të kryeministrit në detyrë për regjistrimin e fëmijëve në gjendjen civile, pra për një akt administrativ të lidhur me të drejta ligjore. Pastaj vjen një kthesë e menjëhershme nga administrata te poshtërimi moral. Nga politika publike te ndarja e shoqërisë në kategori. Nga një temë e diskutueshme te një armiqësi e prodhuar.

Kjo është teknika. Merret një fjali, i hiqet konteksti, i ngjitet një ndjenjë. Pastaj ndjenja shitet si fakt.

Në narracionin e tij, qytetari që jeton në Kosovë paraqitet si i përçmuar, ndërsa diaspora portretizohet si përfitues, si barrë, si e padrejtë, madje si e favorizuar politikisht. Ky nuk është debat për politika sociale. Ky është prodhim i një armiku të brendshëm.

Dhe kur diaspora kthehet në shënjestër kolektive, rreziku është i drejtpërdrejtë për sigurinë kombëtare. Sepse diaspora nuk është periferia e Kosovës. Është pjesë organike e kombit dhe e shtetit. Është mbështetje familjare dhe ekonomike. Është rrjet ndikimi dhe lobimi. Është urë me aleatët. Nëse një media e madhe e helmon këtë lidhje me dyshim dhe turp, ajo e godet kohezionin shoqëror, pra njërën nga mburojat kryesore të sigurisë.

Këtu hyn edhe problemi i gënjeshtrës dhe i akuzës pa provë. Kur një figurë publike thotë se diaspora po vjen të marrë beneficione, pa burim, pa dokument, pa metodologji, pa dallim mes kategorive ligjore, ai nuk po informon. Ai po krijon një bindje të rreme. Po e ndërton një turmë emocionale që nuk kërkon më të dhëna, por kërkon fajtorë.

Ky mekanizëm e dobëson shtetin në tri mënyra.

E para, delegjitimon institucionet. Kur publikut i servohet ideja se shteti po i poshtëron qytetarët brenda vendit dhe po i shpërblen të tjerët, atëherë rritet mosbesimi ndaj administratës, ndaj ligjit, ndaj vetë idesë së shtetit. Një shoqëri që nuk i beson institucionit, bëhet më e prekshme nga presioni, nga shantazhi, nga manipulimi.

E dyta, prodhon polarizim të dobishëm për aktorë armiqësorë. Serbia dhe rrjetet e saj nuk kanë nevojë të shpikin gjithçka, kur një pjesë e hapësirës informative në Kosovë e kryen punën e përçarjes nga brenda. Çdo fjalë që e kthen kosovarin kundër kosovarit, çdo fjali që e kthen diasporën në armik, çdo insinuatë që e shndërron votën në turp, e ul rezistencën e shoqërisë ndaj ndikimit të huaj.

E treta, zhvendos fajin nga humbja reale politike te shpifja kolektive. Kur rezultati zgjedhor është i qartë, dhe kur një pjesë e elitës mediatike nuk e pranon verdiktin, ajo kërkon një justifikim. Më i lehti është të sulmohet burimi i legjitimitetit, vota. Kështu ndërtohet një rrëfim ku problemi nuk është humbja, por votuesi. Jo programi i dështuar, por qytetari. Jo mungesa e besimit publik tek ta, por një komplot i shpikur.

E vërteta që duhet thënë pa histeri është kjo.

Shumica e elektoratit brenda Kosovës e votoi Albin Kurtin dhe partinë e tij për një mandat të tretë2. Diaspora nuk e zëvendësoi Kosovën. Diaspora e forcoi verdiktin e qytetarëve brenda vendit. Prandaj edhe sulmi ndaj diasporës është, në thelb, sulm ndaj rezultatit, sulm ndaj legjitimitetit, sulm ndaj idesë se shumica ka të drejtë të vendosë.

Nëse dikush dëshiron të flasë për rrymën, për importin, për menaxhimin e sektorit energjetik, kjo është temë legjitime. Por kur kjo përzihet me përbuzje ndaj qytetarit dhe me nxitje kundër diasporës, atëherë nuk kemi më kritikë. Kemi operacion emocional. Dhe operacioni emocional është mjet i njohur i luftës hibride, sepse synon ta bëjë shoqërinë të sillet kundër vetes.

Një shtet i vogël nuk rrëzohet gjithmonë me tanke. Shpesh rrëzohet me lodhje, me mosbesim, me përçarje, me bindjen se askush nuk është i pastër dhe se gjithçka është mashtrim. Kur ky cinizëm prodhohet çdo ditë nga altoparlantë mediatikë, ai kthehet në rrezik sigurie, jo thjesht në opinion.

Prandaj, mesazhe të tilla nuk duhen trajtuar si zhurmë rrjetesh. Duhet trajtuar si çështje e rendit demokratik dhe e sigurisë kombëtare. Sepse kur një shoqëri e humb aftësinë për ta njohur faktin, ajo e humb edhe aftësinë për t’u mbrojtur.

Pse ky narracion përputhet direkt me strategjitë ruse të dezinformimit dhe luftës psikologjike?

Ky nuk është thjesht një monolog i zemëruar i berat Buzhalës. Është një format. Një mënyrë e ndërtimit të realitetit që përkon me doktrinën ruse të luftës së informacionit, ku synimi nuk është të bindësh me fakte, por ta lodhësh publikun, ta turpërosh, ta frikësosh dhe ta ndash, derisa e vërteta të duket si një opsion mes shumë të tjerash.

Strategjia kryesore quhet “firehose of falsehood” (zorra e gënjeshtrave3). Është koncept i përshkruar nga studiues të RAND si Christopher Paul dhe Miriam Matthews. Thelbi i saj është i thjeshtë. Shumë pretendime, shumë emocione, shumë përsëritje, pak ose hiç prova, pastaj kalim i shpejtë në temën tjetër. Që publiku të mos ketë kohë të verifikojë, por të detyrohet të reagojë.

Shembulli i saktë në këtë rast. Në një video të vetme futen disa shtresa tronditjeje. “Gjysa e Kosovës s’ka rrymë” pastaj “qytetari këtu është i kategorisë së dytë” pastaj “diaspora merr beneficione” pastaj “ata e terrorizojnë tjetrin në rrjete”. Ky është ritëm tipik i “firehose”. Nuk ndërtohet një argument i verifikueshëm. Ndërtohet një gjendje nervore.

Strategjia e dytë quhet “reflexive control” (kontroll refleksiv). Është një traditë e studiuar gjerësisht në analizat perëndimore mbi mendimin strategjik rus, ku synimi është t’i shtysh kundërshtarët dhe publikun të marrin vendime që i shërbejnë agjendës së autorit, duke i ushqyer me stimuj emocionalë dhe korniza të rreme. Studiues si Thomas Rid e kanë shpjeguar këtë logjikë si manipulim i perceptimit, jo debat i fakteve.

Edhe këtu, stimuli është turpi dhe zemërimi. Qytetarit brenda vendit i thuhet se është “fatzi” dhe “inferior”. Diasporës i ngjitet etiketa e përfituesit. Qeverisë i ngjitet etiketa e përbuzjes ndaj shumicës. Rezultati i dëshiruar është që shoqëria të mos diskutojë më për politika publike, por të hyjë në konflikt identitar brenda vetes. Kjo është fitorja e një operacioni psikologjik. Jo bindja, por përçarja.

Strategjia e tretë është “scapegoating” (kokë turku). Në literaturën mbi propagandën dhe autoritarizmin, kjo shihet si teknikë klasike për t’i dhënë turmës një fajtor të thjeshtë kur realiteti është i pakëndshëm. Këtu kokë turku bëhet diaspora. Jo sepse ka prova, por sepse është e lehtë të shënjestrohet. Është larg, nuk përgjigjet në studio, dhe mund të portretizohet si masë pa fytyrë.

Këtë e kanë trajtuar në mënyra të ndryshme autorë si Peter Pomerantsev, Anne Applebaum dhe Timothy Snyder, kur flasin për propagandën moderne si prodhim i cinizmit, ku turmat mësohen të urrejnë “tjetrin” brenda kombit, sepse kështu shteti dobësohet pa u qëlluar asnjë plumb.

Strategjia e katërt është “delegjitimimi i institucioneve” përmes përmbysjes së moralit. Në vend që të diskutohet rreth procedurës, ligjit, kapaciteteve dhe përgjegjësive, publikut i servohet një gjykim moral total. “Ti këtu je më pak patriot” “ata atje janë më patriotë” “qeveria të trajton si kategori të dytë”. Ky nuk është raportim. Është çmontim i besimit.

Kjo metodë është e dokumentuar edhe në analizat e NATO StratCom dhe në punën e studiuesve të dezinformimit si Ben Nimmo, ku theksohet se aktori armiqësor fiton kur qytetari humb besimin te çdo autoritet dhe te çdo burim, dhe përfundon te një përfundim i vetëm. Asgjë nuk është e vërtetë, prandaj gjithçka lejohet.

Strategjia e pestë është “whataboutism” (po ti çka) dhe zhvendosja e temës. Kur hapet një temë konkrete, si regjistrimi civil i fëmijëve dhe e drejta ligjore, ajo devijohet në një skenë zemërimi për rrymën, pastaj në një gjyq moral për diasporën, pastaj në një thirrje për revoltë. Kjo teknikë e mbingarkon publikun dhe e heq fokusin nga pyetja e vetme që kërkon përgjigje me prova. Çfarë është fakt, çfarë është pretendim.

Mostrat konkrete në këtë rast janë të qarta.

E para. Krijohet një realitet total me shifra të mëdha, pa burim, pa dokument, pa kohë, pa metodë. “Gjysa e Kosovës nuk ka rrymë.” Një fjali e tillë kërkon të dhëna të sakta, jo performancë.

E dyta. Krijohet ndjenja e poshtërimit kolektiv. “Ti je qytetar i kategorisë së dytë.” Kjo nuk matet, kjo ngulitet.

E treta. Përdoret diaspora si objekt turpi. “Hajde regjistroji fëmijët me i marrë beneficionet.” Kjo e kthen një të drejtë ligjore në njollë morale. Ky është turpërim i projektuar.

E katërta. Përdoret frika si nxitës. Mesazhi i nënkuptuar është, ikni nga vendi, këtu s’ka jetë, këtu s’ka dinjitet. Kjo është gjuhë demoralizimi. Dhe demoralizimi është fazë e preferuar në operacione të luftës psikologjike, sepse e bën shoqërinë të dorëzohet para se të sulmohet.

Pikërisht për këtë arsye, ky narracion nuk është i padëmshëm. Ai është në përputhshmëri të plotë me modelet ruse sepse prodhon të njëjtin produkt final. Një publik të lodhur, të zemëruar, të turpëruar, të ndarë. Një republikë ku njerëzit e shohin njëri tjetrin si armik, jo si bashkëqytetar. Dhe kur kjo ndodh, hapësira bëhet e përshtatshme për ndërhyrje, për shantazh, për narracione të importuara dhe për rrjete që jetojnë nga kaosi.

Në fund, rreziku operacional është i qartë dhe nuk ka nevojë për zbukurim. Përçarja mes Kosovës brenda dhe diasporës nuk i shërben qytetarit. Delegjitimimi i votës nuk i shërben demokracisë. Cinizmi i vazhdueshëm ndaj institucioneve nuk e përmirëson shtetin. Përfituesi i vetëm nga këto narrativa është Serbia dhe çdo rrjet politik, mediatik apo kriminal që ka interes që Kosova të duket e paaftë për vetëqeverisje, e ndarë nga brenda dhe e lodhur nga mosbesimi. Kur qytetarët dyshojnë te njëri tjetri, kur vota paraqitet si mashtrim dhe shteti si armik, atëherë terreni për ndërhyrje, presion dhe destabilizim është tashmë i përgatitur. Ky nuk është debat opinionesh. Është cenim i drejtpërdrejtë i sigurisë kombëtare.

Reporterizmi është themeli. Është balta nën këpucë. Është pritja në shi. Është burimi që hesht. Është frika që të ndjek. Pa këtë ferr fillestar nuk ka gazetari. Por sot ky ferr anashkalohet. Në vend të tij kemi individë që shfaqen drejtpërdrejt si analistë, moderatorë, intervistues. Njerëz që nuk e kanë shkruar kurrë një raport përshkrues. Që nuk e dinë çfarë do të thotë verifikim. Që nuk e kanë ndier kurrë përgjegjësinë morale ndaj publikut. Ata hyjnë në gazetari si pushtues në një territor të huaj. Jo për ta kuptuar. Por për ta shfrytëzuar.

Pastaj vijnë të tjerët. Më të rrezikshmit. Ata që vijnë nga profesione të tjera. Pa turp. Pa drojë. Pa ndjeshmëri. Ata nuk sjellin dije. Ata sjellin lidhje. Miqësi. Interesa. Telefona që hapin dyer. Dhe këto dyer çojnë te intervista me figura publike që publiku i kërkon. Por kur intervista fillon, gazetaria mbaron. Pyetja nuk është pyetje. Është shfaqje force. Është kapadaillëk i zbrazët. Tema ngrihet dhe ulet pa logjikë. Pa bosht. Pa plan editorial. Fjala copëtohet. Kuptimi vritet.

Këta nuk janë gazetarë. Janë mjekë të maceve që përpiqen ta shërojnë një fëmijë. Dy fiziologji që nuk takohen. Dy botë që nuk flasin të njëjtën gjuhë. Dhe kur dështimi bëhet i dukshëm, ata reagojnë me dhunë verbale. E shkundin të intervistuarin. E tundojnë. E provokojnë. Jo për ta zbuluar të vërtetën. Por për ta mbuluar zbrazëtinë e tyre. Një ritual i turpshëm për të shpëtuar egon. Një farsë që quhet profesionalizëm. Nuk është.

Publik i dashur, gazetaria nuk është profesion i rastësishëm. Nuk është vend ku futesh sepse ke mikrofon. Është disiplinë. Është zanat i rëndë. Kërkon studim. Kërkon kohë. Kërkon durim. Nga raporti përshkrues te ai analitik. Nga balancimi te gjurmimi. Nga ballafaqimi te përgjegjësia. Nga fjala e shkruar te fjala televizive. Çdo formë e ka etikën e vet. Kush nuk e njeh, shkatërron gjithçka që prek.

Nga përvoja ime tetëmbëdhjetëvjeçare, gazetaria në Kosovë është bërë mantel për operatorë politikë pro-Serbisë dhe për individë që kërkojnë shërim egoje. Ata nuk duan të informojnë. Ata duan të dominojnë. Dhe kur përballen me një palë të përgatitur mirë, ata bien. Tingëllojnë si palaço në një skenë pa teatër. Dhe edhe palaço kërkon mjeshtëri. Një palaço pa profesion e shndërron teatrin në një korridor tualetesh që kundërmon. Dhe kjo erë po mbulon gjithçka.

Kthehuni në profesionin tuaj. Atje ku e keni dashurinë. Lërini gjërat që nuk i dini. Sepse do të traumatizoheni duke u përpjekur t’i dëshmoni vetes se jeni diçka, aty ku nuk jeni dhe nuk do të jeni kurrë. Gazetaria nuk është për t’u dukur. Nuk është për t’u bërë dikush. Është për të nxjerrë informacion. Për të qartësuar realitetin politik dhe shoqëror. Për t’i dhënë publikut mjete për të kuptuar. Për ta garantuar të drejtën për vendime të informuara. Kjo është madhështia e saj. Dhe kjo po tradhtohet.

Pastaj janë ata që bëjnë zhurmë me dezinformimin rus. Që shtiren si luftëtarë të së vërtetës. Që ekspozojnë Moskën dhe Beogradin me zell moral. Por ç’ju duhet Sputniku apo Russia Today, kur dezinformimi prodhohet këtu, në Prishtinë. Kur mediat vendore janë fabrika narrativash. Kur televizione, gazeta dhe portale veprojnë si zgjatime të propagandës ruse. Kur gënjeshtra prodhohet në gjuhën shqipe.

• Ku jeni ju atëherë?

• Pse nuk i identifikoni operatorët vendorë të stilit rus në Kosovë?

• Pse nuk i ekspozoni ata?

• Pse po heshtni?

• Ku janë fakt-checker-at?

• Ku është përgjegjësia?

• Apo edhe kjo është për spektakël?

Një tjetër skenë për klikime. Një tjetër maskë për zbrazëti morale.

Në Kosovë fjala është e lodhur. E vërteta është rraskapitur. Gazetaria po vdes jo nga censura, por nga vulgariteti. Jo nga mungesa e lirisë, por nga mungesa e integritetit. Dhe kjo është tragjedia më e madhe. Sepse armiku më i rrezikshëm i gazetarisë nuk është pushteti. Është mediokriteti. Dhe mediokriteti, kur vishet si gazetari, bëhet armë, armë që e vret veten.

Gjithçka nis me një tekst të vetëm, të ftohtë, të matur, tipik për një gazetë si Neue Zürcher Zeitung1. Teksti flet për rolin e Zvicrës si ndërmjetësuese diskrete, për një format dialogu joformal që ekziston prej vitesh, për takime të organizuara dy deri në tri herë në vit, për pjesëmarrje të përfaqësuesve nga spektri politik dhe shoqëria civile. Përmend dy emra, Besnik Bislimi dhe Marko Gjuriq, si pjesëmarrës në këtë format, dhe pastaj vendos një fjali që në çdo redaksi serioze do të ishte kufiri i interpretimit. Ata nuk janë takuar drejtpërdrejt mes vete. Kaq. Fjalia është e thjeshtë, e prerë, pa metafora. Është fjali që e mbyll shtegun e trillimit.

Ajo që ndodh më pas në Kosovë është një transformim pothuaj letrar, por jo në kuptimin fisnik të letërsisë. Diskrecioni kthehet në sekret. Pjesëmarrja shumëpalëshe kthehet në takim bilateral. Vëzhgimi anonim shndërrohet në skenë konkrete me emra e mbiemra. Fjalia që mohon takimin zhduket. Në vend të saj shfaqet titulli që flet për takim të fshehtë2. Kjo nuk është çështje interpretimi. Nuk është as çështje përkthimi. Është ndërtim i një narrative që nuk ekziston në burim dhe që i atribuohet atij burimi për të fituar peshë.

Kur e lexova artikullin origjinal të NZZ-së, e lexova dy herë, pastaj tri herë. E bëra këtë jo nga dyshimi, por nga nevoja profesionale për t’u siguruar se fjalia që po lexoja ishte vërtet aty. Dhe ishte.

Direkt getroffen haben sich die beiden jedoch nicht. — NZZ.

Një fjali që nuk lë hapësirë për fantazi. Pastaj hapa artikujt e VOX Kosova3 dhe pashë se si ajo fjali ishte zhdukur nga realiteti editorial. Në vend të saj ishte ngritur një skenë e re, më dramatike, më e errët, më e dobishme politikisht.

Gjatë së njëjtës ditë, kur dolën sqarime nga Ministria e Jashtme zvicerane, kur vetë gazetari i NZZ-së e ritheksoi se nuk kishte raportuar takim mes dy individëve, pritej një korrigjim. Korrigjimi është akti minimal i ndershmërisë profesionale. Nuk ndodhi. U publikuan artikuj të rinj, u shtuan nuanca semantike, diskrete por jo sekrete, por gënjeshtra bazë mbeti. Titulli nuk u tërhoq. Pretendimi nuk u rrëzua. Në këtë pikë, gabimi pushon së qeni gabim dhe bëhet zgjedhje.

Këtu fillon teatri. Kur kërkova sqarim4, nuk mora përgjigje faktike. Nuk mora citat. Nuk mora as pranim gabimi, as mbrojtje me prova. Mora kushte. Dërgo çertifikatën. Dërgo letërnjoftimin. Kjo është një teknikë e njohur për këdo që studion dezinformimin. Kur nuk mund ta mbrosh pretendimin, zhvendos debatin. Nuk flet për atë që ke shkruar, por për atë se kush je ti që po pyet. Është një korridor burokratik pa fund, i ndërtuar jo për verifikim, por për vonesë. Dhe vonesa është aleate e gënjeshtrës.

Në këtë proces, një pjesë e mediave të tjera, përfshirë Nacionale, zgjodhën një rrugë tjetër, por jo domosdoshmërisht më të mirë. Teksti i tyre fillestar5 përsërit narrativën e gabuar se NZZ-së kishte raportuar takim mes Bislimit dhe Gjuriqit. Pastaj vjen një përditësim, ku thuhet se ata nuk janë takuar direkt. Por edhe këtu, struktura mbetet e shtrembër. Titulli mbetet i njëjtë. Korniza e skandalit ruhet. Publiku lexon fillimin, jo fundin. Dhe kështu, edhe kur një fjali korrigjuese shtohet, ajo nuk e shpëton tekstin nga efekti i tij fillestar.

Një nga elementet më problematike të kësaj historie është përdorimi i imazhit. Një fotografi6 e shkrepur në një qytet zviceran, e shkëputur nga konteksti, shndërrohet në provë morale. Videoja e VOX Kosova është ndërtuar si film7. Ka datë, ka viktimë, ka gjak, ka ecje në rrugë, ka një gjuhë të huaj të dëgjuar rastësisht, ka dokumente të paqarta që përmenden, ka insinuata për amnisti dhe tërheqje të njësive. Gjithçka është montazh emocional. Nuk është raportim. Është narrativë që kërkon reagim visceral8, jo kuptim racional.

Në mes të kësaj, reagimet e znj. Mimoza Kusari-Lila tregojnë një tjetër problem të diskursit publik. Reagimi i 6 janarit9, ku ajo flet për lajm të rremë në NZZ, sugjeron një lexim të ndërmjetësuar, jo të drejtpërdrejtë. NZZ nuk kishte raportuar atë që mediat lokale po e shpërndanin. Pra lajmi i rremë nuk ishte i NZZ-së, por interpretimi i tij. Reagimi i 8 janarit10 është më i detajuar, më informues, flet për CIG-në11, për transparencë, për lista publike pjesëmarrësish. Ky reagim i dytë është ai që duhej të kishte qenë baza e debatit që në fillim. Por në politikë, si në teatër, hyrja e gabuar e aktorit nuk fshihet dot nga monologu i fundit.

Unë e kontaktova znj. Kusari për verifikim, jo për akuzë. Kërkova konfirmim ose mohim, kërkova dokumente, itinerar, çdo gjë që do të ndihmonte për të ndarë faktin nga insinuata. Përgjigjja erdhi më vonë dhe më referoi te reagimi publik. Kjo është e drejtë e saj. Por për mua, si gazetar, mbetet e dhimbshme të shoh se si heshtja fillestare dhe reagimi i përgjithshëm lënë hapësirë për narrativat që ndërtohen mbi boshllëk.

Subscribe now

Një tjetër element që nuk mund të injorohet është fasada e ndikimit. VOX Kosova paraqitet publikisht me mbi njëzet e një mijë ndjekës në Facebook, një shifër që në pamje të parë sugjeron peshë, shtrirje dhe ndikim të gjerë. Por kur kjo shifër vihet përballë realitetit të angazhimit, tabloja ndryshon rrënjësisht. Postime me tituj provokues, narrativa polarizuese dhe përmbajtje të dizajnuar për reagim emocional marrin rregullisht dhjetëra ose pak qindra pëlqime, komente minimale dhe shpërndarje të kufizuara. I vetmi përjashtim i dukshëm janë videot, të cilat arrijnë shikueshmëri të lartë, herë pas here mbi njëqind e pesëdhjetë mijë shikime. Por edhe ky numër nuk përfaqëson domosdoshmërisht besnikëri apo ndikim real editorial. Videot qarkullojnë gjerësisht për shkak të natyrës së tyre toksike, gjuhës nxitëse dhe impulseve viscerale që prodhojnë, si dhe sepse shpërndahen paralelisht në disa platforma, shpesh nga përdorues që reagojnë ndaj zemërimit, jo ndaj informacionit. Shikimi nuk është baraz me besimin dhe reagimi emocional nuk është baraz me angazhimin qytetar. Ky disproporcion i vazhdueshëm nuk është provë absolute për blerje ndjekësish, por është një sinjal serioz që kërkon shpjegim publik. Sepse ndikimi real nuk matet me shifra të izoluara, por me koherencë mes audiencës, përmbajtjes dhe besimit. Kur një media prodhon zhurmë të madhe, por ndërton marrëdhënie të cekëta me publikun, lind pyetja thelbësore se çfarë përfaqëson realisht ajo shifër dhe kujt i shërben kjo media. Transparenca mediatike nuk mbaron te citimi korrekt i burimeve, por shtrihet edhe te ndershmëria në mënyrën se si një media e paraqet veten si faktor ndikimi në hapësirën publike.

Kur fasada dhe realiteti nuk përputhen, besimi gërryhet po aq sa nga një titull i rremë.

E gjithë kjo histori më rikthen te një pyetje e thjeshtë, por themelore. Çfarë është gazetaria. Gazetaria është besnikëri ndaj burimit, gatishmëri për korrigjim, ndarje e qartë mes faktit dhe supozimit. Ajo që pashë këtu ishte e kundërta. Ishte përdorim selektiv i burimit, refuzim korrigjimi, sulm ndaj pyetësit dhe mbajtje gjallë e një narrative edhe pasi ajo ishte rrëzuar publikisht.

Nuk kam nevojë të spekuloj për motive të fshehta apo trajnime të huaja. Mjafton ta shoh sjelljen. Dhe sjellja është konsistente me modele të njohura të dezinformimit. Jo sepse e bind shumicën, por sepse ngatërron një numër të mjaftueshëm njerëzish. Dhe në një shoqëri të lodhur nga krizat, konfuzioni është armë e fuqishme.

Në fund, ajo që mbetet nuk është fotografia nga Solothurni dhe as videoja dramatike. Ajo që mbetet është mungesa e përgjigjeve. Nuk u dha citati që nuk ekziston. Nuk u bë korrigjimi që duhej bërë. Nuk u pranua gabimi. Në vend të kësaj, u ndërtua mjegull. Dhe mjegulla, nëse nuk shpërndahet me fakte, bëhet klimë. Për mua, si gazetar, ky është momenti kur duhet të shkruaj jo për të fituar, por për të mos u bërë pjesë e heshtjes.

Ky rast nuk është thjesht një konflikt mes mediash, por një provë e dështimit të mekanizmave të mbrojtjes së hapësirës informative në Kosovë. Ajo që u ekspozua këtu është një model operimi ku individë të pakualifikuar profesionalisht përdorin platforma mediatike për të ndërtuar narrativa destabilizuese, për të relativizuar agresionin serb, për të minuar institucionet shtetërore dhe për të delegjitimuar të drejtën e Kosovës për vetëmbrojtje si bënë gjatë gjithë pesë viteve të fundit.

Këto narrativa nuk lindin në vakuum. Ato përkojnë me intensifikimin e luftës hibride në rajon, veçanërisht pas nënshkrimit të marrëveshjeve të harmonizimit të politikës së jashtme mes Serbisë dhe aktorëve armiqësorë ndaj rendit euroatlantik. Historia ofron precedentë të qartë. Pas nisjes së pushtimit të plotë rus të Ukrainës në vitin 2022, Mbretëria e Bashkuar ndërmori masa të drejtpërdrejta për mbylljen e rrjeteve propagandistike dhe kufizimin e operacioneve të dezinformimit që vepronin nën petkun e medias. Kosova sot përballet me një formë të ngjashme lufte psikologjike, ku narrativat e prodhuara fillimisht nga zyrtarë serbë, përfshirë Marko Gjuriqin, riciklohen dhe “pastrohen” brenda hapësirës mediatike vendore nga zëra lokalë, duke përfshirë figura publike si Lirim Mehmetaj dhe Berat Buzhala, dhe satelitët e tyre editorialë. Kjo nuk është kritikë politike, është çështje sigurie kombëtare. Institucionet përgjegjëse duhet të veprojnë me urgjencë, të vendosin standarde, të aplikojnë sanksione dhe të ndalojnë keqpërdorimin e gazetarisë si armë kundër vetë shtetit. Sepse kur propaganda vishet si media, dëmi nuk është reputacional. Është strategjik. Dhe në një vend të vogël, në një rajon të brishtë, ky dëm nuk mund të tolerohet më.

SHËNIM NGA REDAKTORI: Ilustrimi editorial i përzgjedhur është një karikaturë satirike e ndërtuar qëllimisht me ekzagjerim vizual dhe simbolik për ta përmbledhur në një imazh të vetëm thelbin e asaj që teksti e shpjegon me fakte dokumente dhe kronologji. Karikatura nuk synon realizem literal dhe as rindertim fotografik të ngjarjeve por përdor gjuhën klasike të satirës politike deformimin ironine kontrastin dhe metaforën për ta nxjerrë në pah transformimin e gazetarisë në mjet narrativ dhe jo verifikues. Kjo formë është zgjedhur sepse satira historikisht ka qenë një nga mjetet më efektive për të ekspozuar abuzimin me pushtetin mediatik manipulimin e opinionit publik dhe mbrojtjen arrogante të pavërtetësisë. Kur faktet mohohen korrigjimi refuzohet dhe mjegulla përdoret si strategji redaksionale karikatura funksionon si pasqyrë e ashpër editoriale jo për të fyer por për të qartësuar. Në këtë kontekst satira nuk është zbukurim por akt editorial që flet aty ku propaganda përpiqet të hesht.

Kur këto dy megafonë vendosin të hedhin një pretendim në hapësirën publike, nuk kemi të bëjmë me gabime fillestarësh. Kemi të bëjmë me zgjedhje të vetëdijshme, të ndërmarra nga struktura që e njohin mirë peshën e fjalës së tyre dhe dëmin që ajo mund t’i shkaktojë një shoqërie të brishtë.

Më 4 janar 2026, Koha Ditore publikoi3 një lajm sipas të cilit presidenti Donald Trump kishte shpërndarë në Truth Social një listë4 që pretendonte se 46 për qind e familjeve nga Kosova në Shtetet e Bashkuara marrin ndihma sociale dhe se 41.3 për qind e familjeve nga Shqipëria ndodhen në të njëjtën kategori. Ky është akti themelor. Një postim politik trajtohet si e vërtetë e përfunduar, paketohet si lajm dhe hidhet në qarkullim me gjithë arrogancën e faktit të verifikuar, por pa asnjë nga disiplinat e verifikimit. Koha nuk ofron burimin e të dhënave, vitin, përkufizimin e familjes, përkufizimin e familjes imigrante, listën e programeve të përfshira, apo metodologjinë.

Nëse dikush kërkon një përkufizim të neglizhencës gazetareske, ai ndodhet pikërisht këtu. Një numër informativ pa metodë, i shërbyer si gjykim moral.

Pastaj vjen jehona. Dhe ajo është gjithmonë e njëjtë. Përsëritje e maskuar si konfirmim. Media të tjera riciklojnë të njëjtën gjuhë grafiku, të njëjtat përqindje, të njëjtin vetëbesim të rremë, sërish pa burime, pa dokumentim, pa përpjekje për të kuptuar se çfarë matin realisht këto shifra5. Brenda kësaj dhome të jehonës, Nacionale luan rolin e saj të zakonshëm, jo duke e ngadalësuar rrëfimin, por duke e përshpejtuar atë6, duke hequr edhe pengesën e fundit që do ta detyronte lexuesin të pyesë. Çfarë po raportohet në këtë numërim?

Këtu shëmtia bëhet qëllim. Një statistikë e kornizuar si ndihmë sociale nuk është neutrale. Ajo është armë kulturore. Ajo synon ta paraqesë diasporën si barrë, shqiptarët jashtë vendit si mashtrues, politikat sociale si turp dhe t’u japë mendjeve të vogla një përqindje të gatshme për ta hedhur mbi tryeza familjare dhe rrjete sociale.

Ky nuk është raportim. Kjo është fushatë për etiketim.

Koha Ditore e ka bërë këtë edhe më parë. Në shkurt 2025 ajo publikoi një shkrim7 që e trajtonte zhurmën në rrjetet sociale të Richard Grenell dhe Donald Trump Jr. si zë të bashkësisë ndërkombëtare8. Një fryrje e retorikës partiake në autoritet diplomatik, që çdo redaksi serioze do ta kishte ndalur në hyrje. Ky epizod ka rëndësi sepse tregon një model, jo një rrëshqitje të vetme. Tregon një prirje të vazhdueshme për ta zgjedhur hiperbolizimin në vend të saktësisë, sa herë që rrëfimi i shërben interesit editorial, e më pas për t’u habitur pse besimi publik vazhdon të gërryhet.

Tani shikoni se çfarë bën ky rrëfim i ndihmave sociale në praktikë. Ai ofron një grrep të thjeshtë.

» Kosovarët marrin. Kosovarët abuzojnë. Kosovarët jetojnë në kurriz të të tjerëve. «

Nuk kërkon prova, përveç përsëritjes së shifrës. Dhe pastaj fton hapin tjetër. Mesazhe anonime9, pamje ekrani provokuese, teatrin e zakonshëm të sigurisë së trilluar.

Prodhim i zemërimit, në dritë të diellit.

Pamja e publikuar nga Berat Buzhala, një mesazh i pa verifikueshëm për EBT10-në dhe shqiptarët në Nju Jork, është shembulli i përkryer i këtij zhanri.

Një fabrikim i paauditueshëm, i projektuar për të ndezur përbuzje dhe jo për të informuar. E vërteta është e parëndësishme për ta. Qëllimi është edukimi i publikut me gënjeshtrën, normalizimi i insinuatës si provë, sepse këtu nuk kemi gazetari, por prodhim të qëllimshëm të mashtrimit.

Pjesa më dënuese e gjithë kësaj është sa e evitueshme ishte. Një redaksi reale do t’i kishte bërë gjërat elementare brenda të njëjtës pasdite. Do ta kishte shpjeguar se ndihma publike në SHBA është një ombrellë e gjerë që përfshin mbulim shëndetësor dhe ndihmë ushqimore, jo thjesht para në dorë. Do të kishte sqaruar se matjet shpesh bëhen në nivel familjeje dhe se përfshijnë edhe fëmijë qytetarë amerikanë. Do ta kishte kërkuar burimin. Do të kishte refuzuar botimin pa metodologji. Koha Ditore nuk e bëri asnjërën.

Prandaj kjo çështje meriton përbuzje, jo kritikë të sjellshme. Sepse kostoja publike nuk është abstrakte. Në Kosovë, hapësira informative është pjesë e sigurisë kombëtare. Kur media të mëdha normalizojnë trajtimin e postimeve politike si fakte, ato jo vetëm që keqinformojnë. Ato e dobësojnë shtetin. Ato e mësojnë qytetarin të mos u besojë institucioneve, njëri tjetrit, madje as vetë idesë së faktit. Në një rajon ku ndikimet armiqësore ushqehen me cinizëm, ky nuk është gabim i vogël. Është kusht mundësues.

Edhe Nacionale ka precedentë. Në tetor 2025, disa media në Kosovë të prirë nga Nacionalja e Berat Buzhalës i dhanë zë një burimi të vetëm gjerman duke e paraqitur si konsensus të gjerë perëndimor11, për të shtyrë një vijë politike të brendshme. I njëjti mekanizëm. Importon një kornizë, e shumëzon përmes mediave lokale dhe e shet si gjykim të jashtëm. Pastrim narrativ.

Po, mund të vizatohet një vijë e drejtë nga ky titull për ndihmat sociale drejt një projekti më të gjerë politik, pa pasur nevojë për dosje prokurorie. Pas çdo zgjedhjeje në Kosovë, shfaqen aktorë që nuk arrijnë të rikthehen në pushtet me mjete të pastra dhe që përpiqen ta helmojnë legjitimitetin e të tjerëve. Kur kutitë e votimit nuk japin rezultatin e dëshiruar, përdoren mjetet e vjetra. Panik. Turp. Zemërim i fabrikuar. Gërryerje e ngadaltë e besimit.

Nëse Koha Ditore dhe Nacionale duan të trajtohen si gazetari, le të sillen si të tilla. Le t’i publikojnë burimet. Le t’i përkufizojnë termat. Le ta publikojnë metodën. Le ta korrigjojnë kornizimin. Le të ndalojnë shndërrimin e propagandës partiake në fakt shoqëror. Le të mos e trajtojnë një numër si verdikt dhe një pamje ekrani si burim.

Deri atëherë, le ta quajmë këtë për atë që është. Media të fuqishme që përdorin platformat e tyre për të prodhuar gjendje shpirtërore, jo për të raportuar realitet. Dhe në një vend që ka paguar me gjak dhe frikë për shkatërrimin e së vërtetës në emër të fraksionit, kjo sjellje nuk është thjesht e papërgjegjshme. Është e rrezikshme.

Në tri postimet1 ku Berat Buzhala paraqet mesazhe si dëshmi të ardhura nga publiku, ai e shoqëron tregimin me pohimin “Jane qindra mesazhe qe me kane ardhë me kete fenomen.”

Pastaj i vendos ato mesazhe në qendër të argumentit. Njëri mesazh fillon me “Pershendetje Berat” dhe vazhdon me një histori të tipit “Pardje isha me nje shok dhe ai me tregoi per dy vellezer” ku njëri jeton në Slloveni dhe tjetri në Gjermani, por “megjithate te dy vazhdojne te marrin shtesa ne Kosove.” Mesazhi mbyllet me një kërkesë mbrojtëse “Te lutem mos e publiko emrin tim” dhe me një ofertë për komunikim privat “me thirr ne chat.”

Tjetri mesazh hapet me “Berat si je.” dhe pastaj, pa ndalesa e pa rend, i vë datat njëra mbi tjetrën, “nga muaji Tetor 2024 eshte papune” “eshte bere nene ne Shtator 2025” “ja kane dhene vetem 3 muaj shtesat” dhe e mbyll me krahasimin që i jep trup zemërimit “ata kane te hyra mujore neto nja 7-8k” “ndersa ne familjen e vajzes sime i kane te hyra mujore neto 600 euro.”

Këto dy mesazhe u trajtuan fillimisht si dy zëra të ndryshëm. Por në momentin që lexohen pranë shkrimit të vetë Buzhalës, fillojnë të duken si të afërm të ngushtë, jo si të panjohur. Në një nga postimet e tij ai shkruan “Une personalisht njoh plottt qe vijne cdo 5-6 muje ne Kosove, e marrin pensionin edhe ia shkellin prape per ne Bashkim Evropian.” Pastaj “Ama ky abuzim nuk eshte i izolume.” Pastaj “E njejta vlen edhe per ndihma per femije.” Dhe në fund e kthen zemërimin në gjykim moral “kjo me te vertete osht skandaloze.”

Në një postim tjetër ai shkruan “Me falni, tash me treguan, po i merrkan edhe paret e librave per femijet qe i kane ne shkolle ne Perendim.” Pastaj e shkurton me “Pra, aplikojne per libra, ju dalin paret. Qaq.” Kjo mënyrë, ky ritëm, kjo thikë e shpejtë që e pret argumentin në fraza të shkurtra dhe pastaj e lëshon sërish në fjali të gjata, është një dorëshkrim stilistik. Edhe kur ai shkruan shkurt “Urime fitorja” apo “Miremengjes” ai i vendos tekstet në një kornizë emocionale ku argumenti vjen si rrëfim i afërt dhe përfundimi si dënim.

Për këtë arsye ne kërkuam një verifikim profesional dhe të pavarur. Kontaktuam dy ekspertë të gjuhësisë forenzike, një në Londër dhe një në Kosovë, dhe ua dorëzuam tri tekstet e publikuara si mesazhe të qytetarëve, bashkë me një palë shkrimesh krahasues prej të paktën dhjetë postimesh të tjera të Buzhalës nga e njëjta periudhë. Kërkesa ishte e thjeshtë. Të analizohen shenjat e autorësisë pa paragjykim, përmes elementeve që zakonisht nuk kontrollohen nga autori kur përpiqet të maskohet. Ndërtimi i fjalisë, lidhëzat e preferuara, gabimet e përsëritura, ortografia, ritmi, mënyra e hyrjes në rrëfim, mënyra e daljes nga rrëfimi, dhe raporti mes gjuhës së folur dhe gjuhës së shkruar.

Ekspertët u përqendruan te detaje që duken të parëndësishme për lexuesin e zakonshëm por janë vendimtare në identifikim. Fjalia që vrapon pa pikësim dhe që mbështetet te “qe” si shtyllë. Përdorimi i përsëritur i “ama” dhe “pra” si kthesa logjike. Kërcimi nga dëshmia e afërt “me tregoi nje shok” te përfundimi i përgjithshëm “ky abuzim nuk eshte i izolume.” Mungesa sistematike e të dhënave të verifikueshme, emra, institucione, dokumente, dhe prapë një siguri e lartë morale. Edhe një detaj tjetër. Si teksti i supozuar i qytetarit ashtu edhe shkrimi i Buzhalës e kanë të njëjtën prirje për të përdorur shembullin personal si provë, jo si hyrje për verifikim. “Une personalisht njoh” në njërën anë dhe “Pardje isha me nje shok” në tjetrën janë dy veshje të së njëjtës metodë.

Përfundimi i dy ekspertëve ishte i njëtrajtshëm. Nuk mund të thuhet me siguri absolute autorësia pa qasje në burime teknike, por nga pikëpamja gjuhësore dhe stilistike, tekstet e paraqitura si mesazhe të qytetarëve përputhen fort me idiolektin2 e Buzhalës dhe me mënyrën e tij të ndërtimit të argumentit. Vlerësimi i tyre, i formuluar me kujdes profesional, ishte se ka një probabilitet të lartë që këto tekste të jenë shkruar nga i njëjti autor ose të jenë diktuar dhe redaktuar në mënyrë vendimtare nga ai. Me fjalë të tjera, zërat që shfaqen si dy qytetarë të ndryshëm nuk sillen si dy autorë të ndryshëm. Sillen si një autor që e ndryshon rolin por jo dorën.

Ne e testuam këtë edhe në një drejtim tjetër. Krahasuam “fjalët e folura” dhe “fjalët e shkruara” të Buzhalës, aty ku ai e kthen gjuhën në performancë publike dhe aty ku e kthen në status. Në të dyja, ai e mban të njëjtin instrument. Hyrje me një shprehje të zakonshme, një pretendim i fortë, një shembull i afërt, dhe një përfundim që kërkon zemërim. Kjo është arsyeja pse, kur ai publikoi “Une personalisht njoh plottt” dhe pastaj vendosi pranë tij një mesazh që fillon me “Berat si je” dhe vazhdon pa pikësim, ekspertët i thanë redaksisë sonë se ata po e lexonin të njëjtin zë që e kishte ndërruar vetëm maskën.

Pas konfirmimit të analizës sonë me ekspertë në Londër dhe në Kosovë, i dërguam këto pyetje z. Buzhala.

Deri në momentin e publikimit të këtij shkrimi, z. Buzhala nuk ka dhënë pergjigje.

Ka një arsye pse kjo heshtje ka peshë. Nëse mesazhet janë autentike, përgjigjja është e lehtë. Mund të thuhet “nuk i kam shkruar.” Mund të ofrohet një autor i gatshëm të dalë publikisht, ose të paktën një verifikim minimal i burimit. Mund të jepet një sqarim për publikun, sepse ne nuk po pyesim për thashetheme private. Po pyesim për një mekanizëm ndikimi. Kur një komentator me fuqi të madhe shpërndan “dëshmi” anonime që përforcojnë pikërisht tezën e tij, ai nuk po sjell vetëm rrëfime. Ai po prodhon konsensus të rremë. Dhe konsensusi i rremë është një mjet, jo një pasqyrë.

Në sfond të kësaj historie qëndron edhe një element që e njohim prej kohësh. Buzhala e ka bërë shpesh stilin e tij një mënyrë për ta shmangur llogaridhënien, duke e kthyer pyetjen në humor, kritikën në tallje, dhe provën në insinuatë. Por gjuha, kur analizohet me qetësi, nuk të lejon gjithmonë të ikësh me shaka. Ajo e ruan shenjën e autorit edhe kur autori përpiqet ta shpërndajë atë nëpër faqe si konfeti.

Ky rast nuk është gjyq. Nuk është aktakuzë penale. Është një kërkesë për standard. Në një shoqëri ku fjala publike ka pasoja, ku një status mund të ndezë zemërim dhe një screenshot mund të shndërrohet në bindje, minimumi që i detyrohemi publikut është transparenca. Dhe transparenca fillon te një përgjigje e thjeshtë. Kush e shkroi këtë.

Nëse përgjigjja mungon, atëherë teksti mbetet dëshmia e vet. Dhe dëshmia, në këtë rast, flet me të njëjtin zë.

Nëse ky model del i vërtetë, atëherë nuk kemi përballë thjesht një komentator që “e tepron”, por një mekanizëm të rrezikshëm të prodhimit të realitetit, tamam si në manualet e dezinformimit rus, ku ndërtohet “konsensus” me zëra të shpikur, ku prova zëvendësohet me anekdotë, ku emocionet përdoren si çekiç për ta thyer arsyen dhe ku publiku bombardohet me siguri morale pa asnjë të dhënë të verifikueshme, një “firehose3” që e mbush hapësirën me tym derisa e vërteta të duket si një opinion mes të tjerash. Ky nuk është vetëm mashtrim narrativ, është rrezik për sigurinë kombëtare, sepse delegjitimon institucionet, nxit polarizim, e kthen diasporën në armik të brendshëm, krijon panik social dhe hap terren për ndërhyrje të huaja që ushqehen pikërisht nga mosbesimi dhe përçarja. Një shoqëri që e humb besimin te fakti, e humb edhe aftësinë për t’u mbrojtur. Prandaj, autoritetet që e kanë detyrë mbrojtjen e rendit demokratik dhe të hapësirës informative duhet të veprojnë tani, jo nesër, me hetim të shpejtë institucional, verifikim të burimeve, kërkesë për transparencë dhe përgjegjësi publike, sepse sa më gjatë të normalizohet fabrikimi i “dëshmive”, aq më shpejt bëhet standard, dhe standardi i rremë është porta më e lehtë drejt kapjes së mendjes publike.

Në programin Kosova Today1 analisti i pavarur Korab Blakaj bëri diçka që pak kush në mediat e Kosovës e guxon më. Blakaj shënoi një vijë. Me qetësi e pa teprime tha se sipas Kodit të Etikës së Gazetarisë në Kosovë, i ftuari tjetër nuk kishte të drejtë të ishte aty. Ai ia kujtoi moderatores dhe shikuesit se njeriu në fjalë ishte dënuar për nxitje të urrejtjes fetare në vitin 2021 dhe ishte arrestuar nga Policia e Kosovës. Ai shtoi edhe një fakt që rrallë kush do ta përmendte me zë të lartë. Në vitet tetëdhjetë, sipas raporteve të kohës, i njëjti kishte mbajtur burg për vrasjen e djalit të vëllait të tij. Pastaj Blakaj bëri atë që u jep peshë fjalëve. Refuzoi të ulej në të njëjtën hapësirë me të.

Nuk e paraqiti si thashethem apo konflikt personal. U mbështet në të dhëna publike dhe në kodin që supozohet që e udhëheqë profesionin. Madje ai ua kujtoi se vetë Klan Kosova kishte raportuar më herët për një pjesë të këtyre fakteve. Mesazhi ishte i qartë. Kur e di që dikush është arrestuar për nxitje të urrejtjes fetare nëpërmjet librave dhe kur e di që mban mbi shpinë një akuzë të rëndë për dhunë të skajshme, ta sjellësh në studio si analist nuk është normalizim. Është legjitimim.

Moderatorja nuk e trajtoi kështu. Në vend që ta ndalte emisionin për t’i trajtuar pyetjet e ngritura, ajo tërhoqi një pretekst burokratik. Pyeti nëse ka ndonjë vendim gjykate që e ndalon personin të shfaqet në televizion. Ishte një legalizëm i thatë, i maskuar si profesionalizëm. Meqë gjykata nuk e ndalon, sipas saj, televizioni nuk ka asnjë përgjegjësi ta largojë.

Kjo pyetje e tradhton të gjithë botëkuptimin. Nënkupton se gazetaria është thjesht një shërbim teknik që ndjek automatikisht urdhra të gjykatave. Nënkupton se Kodi i Etikës është broshurë dekorative e jo detyrim. Èshtë shpallja e mospranisë së ndërgjegjes editoriale. Sikur media të mos ketë detyrim moral, derisa gjykata të mos e urdhërojë ndryshe. Ky është mentaliteti i një televizioni që ka harruar se për kë punon. Për publikun, jo për spektaklin.

Blakaj reagoi siç duhet. Ose largohet ai, ose largohem unë. Kaq. Një pozicionim etik i rrallë. I akuzuari iu përgjigj me arrogancën e dikujt që e di se televizioni e shpërblen paturpësinë. E qeshi situatën dhe i tha të iki. Studio u mbush me atë lloj përzierjeje të ulët buzëqeshjeje dhe kërcënimi që e kemi parë shumë herë nëpër media të kapura.

Moderatorja vazhdoi me të njëjtin ton të autoritetit të rremë. I kujtoi Blakajt se ai nuk vendos kush është në studio. Ajo vendos. Për pjesën e parë të argumentit ajo tha se donte më shumë sqarim. Për pjesën e dytë tha se ishte çështje private. Sikur nxitja e urrejtjes fetare dhe dhuna e rëndë të jenë privatësi. Sikur televizioni të mos ketë detyrë morale ndaj shoqërisë.

Blakaj e refuzoi këtë absurditet. Nuk është çështje private, tha. Vrasësit nuk duhet të vijnë në studio të Kosovës. Përveçse kur shfaqin pendesë të plotë. Përndryshe nuk duhet të ftohen. Kjo ishte përpjekja e tij për ta rikthyer idenë bazike se platforma publike nuk është dhuratë morale për cilindo që kërkon mikrofon.

Moderatorja e kaloi me një fjalë të vetme. Vazhdon. Sikur shqetësimi etik ishte pengesë për ritmin e spektaklit, jo çështje thelbësore profesionale.

Faktet që përmendi Blakaj nuk janë të fshehta. Raportet e Albinfo2 dhe vetë Klan Kosovës3 tregojnë se poeti dhe komentatori Gjin Morina botoi librin Bubullimë në shpirt ku kërkon shkatërrimin e xhamive në hapësirat shqipfolëse duke iu lutur Enver Hoxhës. Policia e arrestoi për nxitje urrejtjeje dhe i sekuestroi librat. Rasti ishte nën hetim. Këto janë ngjarje të dokumentuara.

Të ftosh një njeri me këtë histori në cilësinë e analistit pa adresuar asgjë nga këto është jo vetëm joetike. Është skllavëri ndaj spektaklit. Një televizion serioz do ta sfidonte. Klan Kosova vendosi ta dekorojë me status analisti dhe ta sulmojë njeriun e vetëm në studio që u përpoq ta ruajë standardin.

Kjo nuk është rastësi. Është simptomë e një strukture të kapur. Klan Kosova është pronë e Devollëve. Një instrument i oligarkisë që ka heshtur skandalet e tyre financiare, ka prodhuar propagandë, i ka falimentuar standardet dhe ka ushqyer publikun me dezinformim. Raportet ndërkombëtare e kanë klasifikuar si kanal të rëndësishëm të dezinformimit. Moderatorët e saj, si Jehona Bajrami, nuk janë thjesht prezantuese. Janë aktore të një makinerie ku pyetja nuk kërkon të vërtetën. Pyetja prodhon narrativë.

Intervista e saj me James Rubin e tregoi më qartë se çdo gjë4. Ajo nuk kërkoi qartësi. Ajo ngriti konspiracione për Specialen. U përpoq ta delegjitimojë qeverinë. Kërkoi nga Rubin të godasë Albin Kurtin. E gjithë struktura e pyetjeve ishte projektim, jo hulumtim.

Në këtë sfond, sjellja e saj në Kosova Today është logjike. Kur gjykatat nuk i pëlqejnë narrativës, ajo i shpall të kapura. Kur Kodi i Etikës ia pengon spektaklin, ajo fshihet pas tyre. Gjithçka i shërben funksionit të vetëm. Spektakli mbi të vërtetën.

Në këtë vend ku media u ngrit mbi sakrifica historike, Klan Kosova e ka shndërruar ekranin në laborator degradimi. Çdo ftesë e pakushtëzuar ndaj njerëzve me histori të tilla. Çdo relativizim i urrejtjes. Çdo sulm ndaj atyre që mbrojnë etikën. Të gjitha e helmojnë diskursin publik.

Në atë studio në dhjetor maska ra. Për disa minuta publiku pa arkitekturën e propagandës. Pa se si trajtohet një analist etik si pengesë dhe një nxitës urrejtjeje si përmbajtje televizive.

Ky episod do të kujtohet. Për Klan Kosovën është njollë. Për Korab Blakajn është dëshmi. Ai ishte i vetmi që e kuptoi se gazetaria nuk ekziston për komoditetin e të ftuarve. Nuk ekziston as për komoditetin e oligarkëve. As për teatrot e një moderatorje që sajon tensione. Gazetaria ekziston për mbrojtjen e publikut nga helmimi. Dhe atë natë Blakaj ishte i vetmi që e mbrojti publikun.

Derisa mediat e Kosovës të duan ta rikuperojnë besueshmërinë, do t’u duhen shumë më tepër Blakaj dhe shumë më pak Bajrami. Përndryshe, Klan Kosova mbetet ajo që e tregoi veten. Një shtëpi ku etika është e mirëseardhur vetëm nëse premton të mos flasë kurrë.

Më pas, shkëmbyem disa mesazhe. I lexova reagimet në facebook3, shumica të ashpra kundër tij. Ato zemërime ishin aq të ngarkuara, sa disa kaluan në shpifje, duke hedhur pretendime të rreme sikur zemërimi të ishte leje për trillim. M’u desh të ndërhyj, të kërkoj fakte nga lexuesit e mi, t’u kujtoj se indinjata nuk e pezullon detyrimin ndaj të vërtetës. Ndërkohë, nisa të lexoj më shumë nga punët e Cani-t4. Gjeta një trup raportimesh të kryera me mjeshtëri të moderuar, por me një shabllon që s’munda më ta ç’rrënjos nga mendja. Dhe pastaj, erdhi intervista5 e tij me Presidenten Vjosa Osmani.

E lexova me kujdes, dhe përsëri, nuk munda të hesht.

Era pranë Portës së Brandenburgut nuk duron fjalë të zbukuruara ballkanike. Pikërisht atë ditë, kur Bahri Cani qëndronte përballë presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, pak metra nga ai gur që ka parë perandori, mure e rrëzime muresh, u bë e qartë se çfarë Cani po përpiqej të bënte, të ngrejë një premisë të pakontrolluar, ta veshë atë me tingull perëndimor dhe ta detyrojë intervistuesen të mbrohet nga diçka që, në vetvete, nuk ishte vërtetuar se ekzistonte. Mbrapa tyre, monumenti i ndarjeve dhe ribashkimeve. Përballë tyre, një gazetar që donte të dukej i rreptë dhe një presidente që nuk pranoi të turpërohej prej një përgatitjeje të dobët.

Pyetja e tij, e thjeshtëzuar ishte kjo: Kosova tani është vend i izoluar, ju i quani “masa”, të tjerët ndryshe; çfarë do të bëni për t’ia hequr Kosovës këtë izolim, aq më tepër kur edhe SHBA-ja ka pezulluar dialogun strategjik, si e shihni sot pozitën ndërkombëtare të Kosovës?

Kaq. Asnjë dëshmi për izolim, vetëm deklarim. Asnjë shpjegim se çfarë saktësisht paska pezulluar Amerika, vetëm përsëritje e fjalorit të ambasadës6. Asnjë dallim mes masave të BE-së që ishin më shumë shpullë politike sesa mur diplomatik dhe një shkëputjeje të vërtetë strategjike. Pastaj ia hodhi asaj në prehër dhe priti “magjinë” televizive.

Por pikërisht aty duhej të ndodhte gazetaria, para se t’i ndiznin kamerat. Sepse, në shtator 2025, kushdo që e ndiqte me sy të hapur diplomacinë e Kosovës e dinte, i ashtuquajturi “Dialog Strategjik” me Shtetet e Bashkuara ishte fantazmë. Ambasada në Prishtinë doli me një deklaratë të sertë për “pezullimin e pacaktuar” të tij. Washingtoni jo. Nuk pati notë zyrtare të Departamentit të Shtetit, as deklaratë të Shtëpisë së Bardhë, as tekst të botuar. Vetë Presidentja Osmani në janar kishte thënë se marrëveshja “do të finalizohej së shpejti” pas takimit me Richard Verma-n.

“Do të finalizohej” nuk është “u nënshkrua”. Prandaj, nuk pati tekst. Nuk pati kalendar. Nuk pati mekanizëm zbatimi. Pra: nuk pati çfarë të pezullohej.

Këtë e shkrova atëherë7, e po e përsëris sepse disa njerëz me sa duket e parapëlqejnë legjendën. Ambasada amerikane u mbështet në një marrëveshje që nuk ishte nënshkruar kurrë, për ta vënë nën presion një qeveri të zgjedhur dhe për t’u dhënë fuqi atyre në Prishtinë e Beograd që kanë punuar dhe ende po punojnë për ta dobësuar atë. Ky veprim i hapi rrugën një grupi të vogël shqiptarësh të lidhur me Listën Serbe, duke u dhënë atyre hapësirë dhe ndikim politik përtej përfaqësimit të tyre real. Një mision lokal, i drejtuar nga një e ngarkuar me punë për ta administruar ambasadën, jo nga ambasador i konfirmuar, shpalli “pezullimin e pacaktuar” të një kornize që s’kish kaluar kurrë nga dëshira në dokument. Kjo nuk është diplomaci. Është teatër i përdorur si shkop.

Dhe pastaj, disa ditë më vonë, REL-i e vërtetoi thelbin8: “u pezullua para se të fillonte”. Kjo, në gjuhën e butë të Washingtonit, do të thotë: po, e keni me vend, kjo gjë s’ka ekzistuar. Ata ndryshuan në interpretim, jo në fakt. Ata e ruajtën narrativën e zakonshme për “zhgënjimin perëndimor” me Prishtinën, për Kurtin si “i vështirë”. Por në faktin dokumentar ranë dakord, pra nuk mund të pezullohet ajo që nuk është nënshkruar9. Prandaj, kur Cani u ul në Berlin me Osmanin, historia ishte e ditur: “dialogu strategjik” ishte fantazmë, një re diplomatike e hedhur për t’ia ftohur nervin Kosovës.

Këtu lind pyetja që ai duhej ta kishte bërë vetë, po nëse ky “dialog” nuk është nënshkruar asnjëherë në Washington, çfarë pezulluan amerikanët? Dhe me ç’mandat një ambasadë lokale i jep vetes të drejtë të pezullojë një proces që s’e ka vulën e vetë qendrës? Kjo pyetje duhej t’i bëhej ShBA-së. Ai ia bëri Kosovës.

Osmani nuk e bleu. Ajo e quajti vlerësimin “jo vetëm krejtësisht të gabuar, por pa asnjë lidhje me realitetin”. Ajo nisi t’i rendisë: ftesat në forume ndërkombëtare, praninë në samitin e NATO-s, vazhdimësinë e projekteve të mbrojtjes me amerikanët, marrëdhëniet me Gjermaninë, Francën, shtete të largëta që Kosova s’i kishte pasur më parë.

Pyetja e saj e heshtur ishte: nëse të gjitha këto dyer janë të hapura, si quhet kjo “izolim”? Dhe, më e rëndësishmja, ajo nuk pranoi t’i lejonte një gazetari të DW-së ta kthejë në verdikt ndërkombëtar një lojë të ambasadës lokale.

Ky ishte çasti i sikletit. Jo sepse ajo e fyeu gazetarin, në fakt nuk e fyeu, por sepse e detyroi ta shihte se nuk i kishte bërë detyrat e shtëpisë.

Konteksti që ajo dha ishte akoma më i prerë. Ajo kujtoi shtatorin 2023 në Bajë: grupet e armatosura të dërguara nga Serbia, tentativa për ta futur skemën ruse të “mbrojtjes së serbëve” në veri dhe përdorimin e metodave hibride. Kujtoi nëntorin 2024 në Ibër-Lepenc: goditje mbi rezervat e ujit, energjisë e infrastrukturës jetike, pra jo gjeste, por organet e shtetit të përfshira në destabilizimin e Kosovës. Tha se kishte pasur edhe përpjekje në pranverën 2025, të ndaluara bashkë me aleatët. Teza e saj ishte e ftohtë: Serbia po sillet si “dora e zgjatur” e Putinit në Ballkan, jo vetëm kundër Kosovës, por edhe kundër Bosnjës e të tjerëve. Kjo ishte pjesa ku gazetari duhej të thellohej, cilat struktura serbe, çfarë provash, cilat shërbime perëndimore u informuan, çfarë bëri Berlini, a u lëviz NATO-ja? Ai nuk e bëri. Ai preferoi “izolimin”.

Dhe kjo nuk ishte hera e parë që ai rrëshqiste drejt qendrës së rehatisë. Unë vetë nuk e kisha ndjekur më parë Bahri Canin. Ai më doli përpara vetëm kur deputeti Armend Zemaj, në mes të Prishtinës, iu kthye qytetarit që i tha “je gënjeshtar” dhe e grushtoi atë. Aty ku mjaftonte një fjali “kjo është e pa pranueshme” Cani zgjodhi hirin e fjalës: “dhuna nuk është zgjidhje”, “situatë e ndërlikuar”, sikur fjala e qytetarit dhe grushti i deputetit të ishin dy pjesë të të njëjtit ekuacion. Unë reagova. Ia shkrova qartë se neutraliteti para dhunës nuk është virtyt, është braktisje e detyrës. Ai m’u përgjigj me mirësjellje, me vonesë, me fjalët e njohura për “kompleksitetin”, dhe mandej, fshehurazi, e pëlqeu një koment ku komentuesit më shante mua për reagimin tim dhe e lavdëronte Canin si “të paanshëm”. Me sa duket ky është modeli i Canit: dekor pa parim.

Prandaj edhe intervista në Berlin ishte e tillë. Ai e dinte, dhe po të mos e dinte, nuk kishte të drejtë të pyeste se “pezullimi” i ambasadës ishte njoftim vendor, jo vendim i Washingtonit. Se vetë presidenca e Kosovës e kishte folur në të ardhmen, se Radio Evropa e Lirë, si burim amerikan, tashmë e kishte thënë se ky dialog “nuk ka nisur asnjëherë.” Se e njëjta ambasadë po mblidhte parti opozitare dhe Listën Serbe në një përpjekje për ta bërë një qeveri kundër rezultatit të zgjedhjeve të shkurtit 2025. Nëse i di këto dhe prapë e paraqet “pezullimin” si provë të izolimit të Kosovës, ky nuk është më gabim. Ky është riprodhimi i teatrit të ambasadës bashkë me Listën Serbe dhe partitë opozitare në Kosovë. Është ndihmë që i jepet një misioni të huaj për ta armatosur një iluzion.

Le ta themi troç, pa zbukurime: kjo ishte një ndërhyrje që erdhi deri buzë grushtit institucional. Është e papranueshme t’i mbledhësh njerëzit e Beogradit në Prishtinë, për t’i kërcënuar institucionet e dala nga vota me “pezullim” të një marrëveshjeje të pashkruar dhe pastaj ta quash këtë “shqetësim për aleancën”. Këtë e bën sepse je i përfshirë në një përpjekje për ta thyer një kabinet reformues që nuk ta jep veriun, që nuk pranon asociacion me kompetenca ekzekutive, që nuk t’i legalizon enklava manastiresh jashtë rendit kushtetues. E bën për t’ia bërë qejfin Beogradit pa e thënë. E bën sepse dikush në NATO do paqe formale, jo drejtësi. Dhe e bën në nivel ambasade që qendra të mos paguaj për imazhin e pistë.

Në atë moment, një gazetar që mban mikrofonin e DW-së duhej të thoshte: “Kjo duket sikur misioni amerikan në Prishtinë po e përdor paqartësinë burokratike për ta disiplinuar Kosovën, a e shihni edhe ju kështu, znj. Presidente?” Në vend të kësaj ai tha: “Jeni të izoluar, ç’do të bëni?” Kjo nuk është pyetje e vështirë. Kjo është pyetje e gabuar.

E, që ta bëj edhe më të qartë, Osmani, në të njëjtën intervistë, i dha atij fijet më të mira për t’i ndjekur. Tha: Kosova kurrë s’ka qenë pengesë, Serbia ka qenë. Mbi dy të tretat e marrëveshjeve të nënshkruara nga Serbia në Bruksel nuk janë zbatuar. Marrëveshjen franko-gjermane, që u bë propozim i BE-së, Kosova e pranoi; Serbia refuzoi ta nënshkruajë. Për asociacionin: po, bashkëpunim komunal po, entitet me fuqi ekzekutive jashtë kushtetutës jo. Këtu zt Cani duhej ta shtynte: po nëse Washingtoni këmbëngul? po nëse Berlini e lidh me integrimin? Por, jo zt Cani kërkoi përgjigje për “izolimin” që në fakt nuk egziston.

Kjo është e njëjta tërheqje gravitacionale që e pashë te rasti Zemaj, shpërbleje atë që rri në mes, të lëmuar, të padëmshëm, e qorto atë që i vë emër gjësë. Cani zgjodhi mesoren. Kur kjo mesore kalon nga Facebook-u te DW-ja, ajo nuk është më sjellje personale. Bëhet qëndrim editorial. Sepse sapo një gazetar me vulë gjermane fillon të përsërisë një “pezullim e izolim” imagjinar, ai i jep peshë perëndimore një mashtrimi vendor. Papritur, Kosova nuk është vetëm e qortuar nga një i ngarkuar me punë në Prishtinë, është “nën pyetje” në Berlin. Kështu rritet një gënjeshtër.

Kjo nuk do të thotë se Osmani është e paprekshme. Jo. Ajo zgjedh çfarë të deklasifikojë. Ajo ruan hapin me Washingtonin dhe Berlinin. Ajo e di se në Prishtinë çdo lëshim ndaj serbëve bëhet tradhti brenda ditës. Por atë ditë në Berlin ajo bëri gjënë që i takon një presidenteje, e refuzoi një premisë të rreme. Gazetari ishte ai që doli sikur nuk e kishte lexuar dosjen, ose i përfshirë në këtë fushatë rrenash me vetëdije.

Dhe këtu rri ironia. I njëjti njeri që ca ditë më parë u përpoq të zbusë një grusht ndaj qytetarit si “kompleksitet”, tani përpiqet ta forcojë një marrëveshje të panënshkruar si provë izolimi. Në të dyja rastet, përparësi pati pamja, jo e vërteta. Në të dyja rastet, gjuha qe e lëmuar, qendra ishte bosh. Dhe në të dyja rastet, mungoi disiplina më e vjetër e këtij profesioni, përpara se të pyesësh, shiko nëse gjëja që po pyet ekziston.

Po ta kishte bërë këtë, skena te Porta e Brandenburgut do të ishte krejt tjetër.

Ajo mund të hapej kështu: “Presidenca juaj foli për finalizim të një dialogu strategjik; ambasada amerikane tha se e pezulloi, Washingtoni nuk e botoi kurrë një pretendim të tillë. Përse duhet të qeveriset Kosova me iluzione diplomatike?”

Kjo do të ishte intervistë. Ajo që pamë ishte shfaqje, një shfaqje ku zt Cani mbeti i korrigjuar, ambasada doli pa njolla, e Kosova prapë u detyrua të harxhojë energji për të rrëzuar fantazma, në vend që të merret me agresorin e vërtetë në veri.

Diplomacia ndonjëherë i lejon vetes iluzione të dobishme. Gazetaria, asnjëhere.

Ne e thamë qartë: “Një marrëveshje e panënshkruar nuk mund të pezullohet.”1

Hybrid.info2, që pretendon të jetë rojtar i së vërtetës, dështoi mjerisht të japë provë për të kundërtën. Nëse një marrëveshje e tillë do të ekzistonte, ata mund ta botonin me një link, një PDF, një deklaratë zyrtare të Departamentit të Shtetit. Do ta kishin rrëzuar artikullin tonë menjëherë. Por ata nuk e bënë. Nuk mundën. Sepse një gjë e tillë nuk ekziston.

Në vend që të dëshmojnë ekzistencën e Dialogut, ata na dhanë një leksion të thatë mbi rolin e një Chargé d’Affaires. Por askush nuk e ka vënë këtë në dyshim.

Pyetja është tjetër: çfarë po “pezullohet” kur nuk ka asgjë të nënshkruar? Autoriteti për të shpallur nuk mjafton kur ajo që shpallet është një iluzion.

Ky nuk është fakt-check. Është maskim faktesh. Hybrid.info nuk verifikoi, nuk solli prova, nuk publikoi dokumente. Thjesht sulmoi gazetarinë e pavarur. Dhe ky dështim i tyre flet më shumë se çdo gjë tjetër: tregoi se, për të mbrojtur narrativën e atyre që i financojnë ata, janë të gatshëm të devijojnë nga misioni i tyre. Nga “sulmues” të gënjeshtrave, ata janë kthyer në “sulmues” të së vërtetës.

Nëse një “Dialog Strategjik” do të kishte ekzistuar, ne nuk do ta kishim shkruar artikullin tonë. Do ta kishim analizuar dhe kritikuar, por jo zbuluar mungesën e tij. Fakti që artikulli ynë ekziston është provë e mungesës. Dhe fakti që Hybrid.info nuk solli asnjë dëshmi, e vërteton plotësisht këtë mungesë.

U bëjmë thirrje qytetarëve të Kosovës: mos i besoni dikujt sikur Hybrid.info kur pretendojnë se janë këtu për të luftuar dezinformatat. Ata nuk po i ç’montojnë gënjeshtrat; ata po përpiqen ta ç’montojnë të vërtetën. Dhe ky është një akt shumë më i rrezikshëm.

Kosova dhe qytetarët e saj meritojnë transparencë, jo hije. Meritojnë prova, jo iluzione. Meritojnë gazetari, jo propagandë.

Mbështetja juaj për ne, është akt rezistence i luftës psikologjike kundër Republikës së Kosovës | ☑ Abonohu | ☑ Dhuro |

Kritika profesionale ka një disiplinë të vetën: sulmon tezën, jo personin; e ndan faktin nga opinioni; e vërteton pretendimin para se ta përdorë si levë retorike; e mat fjalën me peshë dhe jo me temperament.

Narrativa e Mehmetajt e përmbys këtë rend. Fjalori i tij është instrument kryesor i tekstit dhe instrumenti është martelé7: “shtëpia e mafies së incineratorëve Top Channel-it”, “model i gaztarisë artificiale”, “Akademia Qesharake”, “torollakëri e Sveçlës”, “diskurs mediokër”, “mashtrues të kombit”.

Ky nuk është kornizim kritik, është damkosje. Gjuha nuk i shërben sqarimit të metodës së “reportazhit”, por delegjitimimit të figurave që i paraprijnë asaj. Në këtë terren, as pyetjet legjitime nuk bëhen dot: ato fundosën bashkë me epitete.

Nuk ka gazetari pa provë. Teksti ngre akuza të rënda si kapje oligarkësh, propagandë qeveritare, gënjeshtra të qëllimshme, madje edhe “komplot antishtet”, por pa dokument, pa referencë, pa citim burimesh të pavarura. Rasti i Ujmanit shërbehet me ironi, jo me akt, vendim, datë; pretendimet për “huajësim të historisë” shpallen si të vetëkuptueshme; diferenca mes “sulm terrorist” dhe “agresion ndërshtetëror” përdoret si trampolinë për përfundim politik, jo si një nyje analitike që kërkon standarde të së drejtës ndërkombëtare. Çdo herë që duhej një provë, kemi një bindje; çdo herë që duhej një burim, kemi një shpotitje nga narratori.

Mungesa e provës shkon krah për krah me zhvendosjen e fokusit nga vepra te persona. Grida Duma trajtohet si objekt moral e tregtar, jo si autore e një produkti që duhej matur me metra gazetareske: strukturë, burime alternative, pyetje sfiduese, kontekst historik. Biletat “59–99 euro” citohen për të ndërtuar një profil karakteri; “dështoi në politikë” për të paraprirë diskreditimin; lidhje të treta futen si jehona për të rritur volumin e dyshimit. Kjo është klasike për një produkt shpifarak: kur vepra nuk e mban dot barrën e akuzës, akuzohet njeriu.

Pra, një kritikë serioze, edhe kur është e pamëshirshme, u jep lexuesve vijën e qartë ndarëse mes asaj që u tha në material dhe asaj që autori i kërkon materialit të thotë; mes asaj që pamë dhe asaj që mungoi.

Në analizën time të 10 shtatorit kam kërkuar pikërisht këto standarde: kontekst historik i veriu-t si vijimësi, burime të pavarura përtej autoriteteve, pyetje të verifikimit të fortë për ministrin, sqarim i rolit të Tiranës zyrtare në kornizimin e krizës, dhe portretizim i saktë i rolit shtetëror të Milan Radojiçiqit, jo reduktim në figurë groteske. Këto janë kushte minimale për një produkt që pretendon dokumentarizim. Narrativa e Mehmetajt i njeh në kalim disa nga këto boshllëqe, por vetëm si pretekst për të zmadhuar sulmin personal. Kjo nuk është metodë gazetareske; është manovër politike.

S’ka asnjë përpjekje për balancë. Asnjë paragraf që thotë: “këtu emisioni qëlloi objektivin”, “këtu ka një saktësi faktike”, “këtu, pavarësisht toneve, pamja shërben si dëshmi”. Një kritikë profesionale, veçanërisht kur sheh dobësi të mëdha, gjen edhe një gur që nuk e rrëzon, për t’i treguar lexuesit apo shikuesit në këtë rast se gjykimi buron nga matja, jo nga mëria. Në vend të kësaj, narrativa që e flet zt Mehmetaj e zgjeron objektivin si në tunel: gjithçka dhe kushdo i bashkangjitet tezës së parapërgatitur nga emërtimet tallëse te insinuatat e gjera. Kjo është whataboutism8 i koduar në prozë: çdo shtesë shërben për të rritur temperaturën, jo temperaturën e provës, por të zemërimit.

Ka pastaj një konfuzion të qëllimshëm mes faktit dhe opinionit. “Emision propagandistik”, “huajësim i historisë”, “komplot antishtet”: këto nuk mund të deklarohen pa një zinxhir provash të kontrollueshme. Në mungesë të tyre, mbeten deklarata përfundimtare që kërkojnë t’i imponohen lexuesit me forcën e fjalorit. Një kritikë që fillon me konkluzionin dhe pastaj kërkon shembuj për t’ia përshtatur, nuk është kritikë; është konstruktion.

Çfarë i detyrohemi lexuesit, atëherë?

Qartësinë që i mungon narrativës së Mehmetajt. Po, produkti i Top Channel është i mangët si gazetari: mungesë konteksti, mungesë pyetjesh të forta, mbështetje te pathosi9 dhe udhëtimi vizual, telendisje e kufijve mes dokumentarit dhe travelogue10-ut. Por ta kthesh këtë vlerësim në një seancë publike përçmimi, duke shmangur provën, balancën dhe metodën, do të thotë ta braktisësh gazetarinë dyfish: një herë kur mbron një produkt të dobët, dhe herën e dytë kur e sulmon atë me mjete të gabuara.

E vërteta është se narrativa e Mehmetajt nuk synon sqarimin e publikut për cilësinë e një reportazhi; synon damkosjen e autorëve dhe shënjestrave politike përmes një narrative të përgatitur. Është i shkruar për t’u lexuar si gjyq, jo si analizë; për të mbyllur çështje, jo për t’i hapur pyetjet që në fakt mungonin në produktin e Top Channel, siç edche kam shkruar. Në këtë kuptim, produkti i zt Mehmetaj duhet lexuar siç është: një produkt shpifarak11 me retorikë polemike, jo si gazetari dhe as si kritikë profesionale.

Nëse duam një standard që nuk i shërben as ekraneve të zbukuruara, as zemërimeve të zbrazëta, duhet të kthehemi te tri rregulla të vjetra: provoje, balancoje, sqaroje. Pa këto, fjala humb peshë, opinioni bëhet shkop gome dhe publiku mbetet i painformuar, pikërisht aty ku propaganda fiton terren. Dhe pikërisht për këtë, kur zgjedhim të flasim, nuk mjafton të jemi të ashpër; duhet të jemi të saktë. Qartësia nuk është tonalitet: është moral i mjetit. Narrativa e Mehmetajt nuk e ka këtë qartësi. Dhe kjo, në thelb, është gjithçka që duhet të dimë për ta vendosur në raftin e duhur.

Dymbëdhjetë minutat e dyzetegjashtë sekondat e Lirim Mehmetajt nuk përmbajnë as gazetari, as kritikë profesionale; ato janë një fjalim i rrëmbyer, i mbështetur mbi mllefin e fjalorit dhe jo mbi peshën e provës. Në thelb, ky është shembulli më i qartë pse njerëzit që janë të kualifikuar të bëjnë mjekësi veterinare nuk duhet të përpiqen të kryejnë një operacion në zemër tek njerëzit: mungesa e disiplinës dhe metodës këtu nuk prodhon shërim, por rrezik. Walter Lippmann, një prej mendjeve më të mprehta të gazetarisë amerikane dhe fitues i Pulitzerit, ka shkruar se “gazetaria funksionon vetëm kur e ndan faktin nga opinioni dhe ia ofron publikut të vërtetën e verifikueshme”. Mehmetaj nuk e bën këtë. Ai ngatërron opinionin me faktin, damkosjen me analizën, retorikën me profesionin. Dhe pikërisht për këtë arsye, produkti i tij nuk mund të quhet as kritikë, as gazetari; është vetëm një dëshmi se kur zanati nuk mësohet, diletantizmi shfaqet i zhveshur para publikut.

Mbështetja juaj për ne, është akt rezistence i luftës psikologjike kundër Republikës së Kosovës | ☑ Abonohu | ☑ Dhuro |

Këtë deklaratë, Valon Syla, një figurë që e quan veten gazetar, por që shpesh përsërit narrativat e vjetra të propagandës serbe, e priti pa kundërshtim.

Ky nuk është thjesht një rishkrim i historisë; është një shtrembërim i qëllimshëm për ta liruar Serbinë nga përgjegjësia për fushatat e saj gjenocidale në Kosovë, Bosnje dhe Kroaci. Të pretendosh se UÇK-ja ka provokuar mizoritë e Serbisë do të thotë të përsëritësh propagandën e regjimit të Sllobodan Millosheviqit, regjimit që kreu krime të paimagjinueshme në përpjekje për të krijuar një ‘Serbi të Madhe’ etnikisht të pastër.

Emri i Mirenës është përmendur në raportime të rënda nga media boshnjake Slobodna Bosna2, e cila ka ngritur akuza për lidhje mes platformës së tij mediatike dhe rrjeteve të financimit të lidhura me presidentin serb Aleksandar Vuçiq3, dikur ministër i propagandës së Millosheviqit4. Edhe pse raporti nuk ofron prova forenzike direkte, përputhja mes këtyre akuzave dhe përmbajtjes editoriale që e shpërndan Mirena dhe të tjerë si ai është e dukshme.

Mesazhet e tyre pasqyrojnë qartë strategjinë e Beogradit: delegjitimimin e shtetit të Kosovës, të rishkruajnë historinë në favor të Serbisë dhe të nxisin përçarje.

Shembull i fundit: më 31 maj5, Mirena nisi një fushatë të turpshme kundër Saranda Bogujevcit, nënkryetare e Kuvendit të Kosovës dhe e mbijetuar e njërës nga masakrat më të rënda të luftës. Ai shpërndau një fotografi6 të prerë të Kryeministrit Albin Kurti në një përkujtimore private për familjen Bogujevci, duke e shoqëruar me një koment cinik që banalizonte këtë ngjarje të dhimbshme.

Kjo nuk ishte një rastësi. Ishte nisja e një fushate të koordinuar, ku u bashkuan edhe figura si Lirim Mehmetaj7, Berat Buzhala8 dhe Milaim Zeka, emra të medias që shpesh shkelin parimet bazë të gazetarisë. Postimi i Mehmetajt ishte veçanërisht i ulët, plot me gjuhë seksiste dhe teori konspirative, duke e akuzuar Bogujevcin për përfitim nga tragjedia familjare dhe për dëmtim të shtetit, një rrotullim i turpshëm i së vërtetës.

Qëllimi i kësaj fushate nuk është vetëm të njolloset një e mbijetuar, por të minohet besimi publik në institucionet e Kosovës dhe të zbehet qartësia morale mbi të cilën është ndërtuar Republika e Kosovës. Nuk është rastësi që shumë prej këtyre figurave janë të lidhura me platforma mediatike që dyshohet se kanë interesa të afërta me Beogradin.

Qëllimi i tyre është i qartë: të paraqitet Kosova si një shtet i dështuar, i përçarë dhe i paqeverisshëm, për të avancuar fushatën e vjetër të delegjitimimit të Kosovës në favor të Serbisë.

Kjo duhet t’i shqetësojë të gjithë qytetarët e Kosovës dhe të çdo demokracie. Në Britani, në shkurt 2022, menjëherë pas nisjes së pushtimit të Ukrainës nga Rusia, ne i mbyllëm altoparlantët e Kremlinit Sputnik dhe Russia Today. Edhe Bashkimi Evropian veproi njësoj.

Arsyeja ishte e thjeshtë: propaganda e huaj armiqësore nuk ka vend në një shoqëri të lirë, veçanërisht kur synon të minojë sovranitetin demokratik.

Pse atëherë figura si Ilir Mirena, Valon Syla dhe të tjerët ende kanë hapësirë në ekranet e Kosovës? Pse mungon reagimi publik ndaj atyre që shtrembërojnë të vërtetën, duke u maskuar si gazetarë ndërkohë që i shërbejnë interesave armiqësore?

Qytetarët e Kosovës duhet t’ia bëjnë këtë pyetje vetes urgjentisht. Kjo nuk është çështje bindjesh politike, por çështje e sigurisë kombëtare dhe integritetit moral e historik. Viktimat e luftës së Serbisë në Kosovë, të masakruarit, të dhunuarat, të zhvendosurit, nuk mund të heshtin përballë kësaj përdhosjeje të së vërtetës. Kur këta propagandistë shtrembërojnë historinë, ata shkelin mbi gjakun e viktimave. Ata fyejnë brutalisht kujtimin e të rënëve.

Megjithatë, Asociacioni i Gazetarëve të Kosovës (AGK), institucioni që duhet të mbrojë standardet e gazetarisë, vazhdon të heshtë. Një heshtje e tillë është një dështim i thellë moral. Por, kjo nuk është hera e parë, heshtja e tyre për më shumë se një dekadë e ka sjellur gjendjen këtu ku është. Në çdo demokraci evropiane të pjekur, kjo heshtje do të ishte e paimagjinueshme.

Duhet të vihet një vijë e qartë. Shoqëria civile, gazetarët e vërtetë dhe institucionet shtetërore duhet të veprojnë me vendosmëri. Duhet hetuar burimi i financimeve të këtyre platformave. Nëse akuzat konfirmohen, këto media duhet të mbyllen. Shoqatat e gazetarëve duhet të zbatojnë kode të rrepta etike. Dhe publiku duhet të ngrihet, jo në apati, por në mbrojtje të së vërtetës.

Republika e Kosovës është lindur me guxim dhe sakrificë të jashtëzakonshme. Nuk duhet, e as nuk mund të lejojë që diskursi publik të kapet nga ata që synojnë zhdukjen e saj.

Tani zgjedhja u takon qytetarëve. Do të heshtni ndërsa grabitqarët e së vërtetës paraqiten si gazetarë, apo do ta mbroni kujtimin e të rënëve dhe dinjitetin e republikës suaj?

Kjo nuk është liri e shprehjes. Është luftë psikologjike.

Deklaratat dhe narrativat që po i shtyjnë sot të tillët si Ilir Mirena, Valon Syla dhe bashkëpunëtorët e tyre pasqyrojnë taktikat e dokumentuara të luftës psikologjike ruse. Kjo strategji nuk synon të fitojë një debat publik, por të krijojë konfuzion, të demoralizojë dhe të minojë besimin në institucionet kombëtare. Në thelb, operacionet psikologjike të stilit rus synojnë të mbushin hapësirën informative me shtrembërime, krahasime të rreme dhe histori të rishkruara. Synimi është të krijohet një mjedis ku vetë koncepti i së vërtetës bëhet relativ.

Kjo është pikërisht ajo që po ndodh sot në Kosovë. Duke rrokullisur me narrativë të shtrembëruar përgjegjësinë e Serbisë për fushatën gjenocidale në Kosovë, duke paraqitur qeverinë e Kosovës si agresore dhe jolegjitime kur ajo vepron në vetëmbrojtje dhe duke e minuar qëndrueshmërinë morale të të mbijetuarve të gjenocidit, këta aktorë po kryejnë një sabotim vetëdijshëm. Qëllimi i tyre është të destabilizojnë besimin publik në shtet, ta përçajnë kohezionin shoqëror dhe ta dobësojnë kapacitetin dhe të drejtën legjitime të Kosovës për ta mbrojtur sovranitetin e saj, duke promovuar narrativa që përputhen me interesat e Beogradit dhe partnerëve të tij të lidhur me Kremlinin. Kjo nuk është gazetari. Është luftë informative. Dhe duhet të njihet dhe të trajtohet si e tillë. Është kërcënim i sigurisë kombëtare.

Ish-analisti rus i inteligjencës dhe disidenti Igor Yakovenko ka shpjeguar:

Ky është pikërisht skenari që është sot në diskursin mediatik të Kosovës.

Anne Applebaum, historiane dhe gazetare fituese e Çmimit Pulitzer, e ka përshkruar këtë fenomen në gazetën The Atlantic si “cinizëm strategjik, një metodë dezinformimi që nuk synon t’ju bindë për një të pavërtetë, por t’ju lodhë aq sa të mos e besoni më edhe të vërtetën dhe asgjë.”

Narrativat revizioniste të Mirenës dhe Sylës funksionojnë pikërisht në këtë mënyrë. Këto nuk janë kritika të mirëfillta. Janë sulme të llogaritura ndaj kujtesës kolektive dhe vullnetit qytetar të Kosovës, shembuj tipikë të propagandës moderne.

Rreziku bëhet edhe më i madh për shkak të heshtjes së zhurmshme të qeverisë së Kosovës dhe institucioneve mbikëqyrëse. Deri tani, ata kanë toleruar praninë e këtyre aktorëve të propagandës në hapësirën mediatike.

Siç ka paralajmëruar dikur disidenti çek Vaclav Havel:

Kenneth Roth, ish-drejtor ekzekutiv i Human Rights Watch, ka deklaruar këtë mars gjatë një paneli global për dezinformimin në Londër ku tha:

Në Kosovë, kjo është tashmë realitet: Shoqëria civile, mediat e pavarura dhe qytetarët e zakonshëm duhet të ngrejnë zërin. Nëse qeveria nuk vepron për të mbrojtur integritetin e diskursit publik, atëherë duhet ta bëjë vetë publiku. Heshtja vetëm sa do ta lejojë këtë helm të përhapet. Dhe të heshtësh do të thotë të përdhosësh kujtimin e atyre që luftuan dhe dhanë jetën për lirinë e Kosovës.

I dashur lexues, nëse vlerësoni përpjekjet e mia për të mbrojtur të drejtën tuaj për informim dhe të ardhmen e vendit tonë, ju ftoj të më mbështesni me aq sa mundeni.

Mund të bëni një donacion ose të abonoheni me pagesë €5 në muaj. Çdo kontribut juaj është një gur-themeli për të vazhduar të raportoj ndershmërisht dhe të hedh dritë mbi çështjet që kanë rëndësi për të gjithë ne.

Gazetaria e pavarur ka nevojë për mbështetjen tuaj për të mbrojtur sigurinë kombëtare, etikën e gazetarit dhe cilësinë e të raportuarit dhe integritetin tonë si komb.

Faleminderit që besoni dhe përkrahni këtë kauzë!

DHURO NJË DONACION

Më pak se një javë më vonë, më 2 qershor 2025, duke folur në emisionin Shqipëria Live në Top Channel1, Zeka e përsëriti dhe e zgjeroi pretendimin:

“Po ju jap një hollësi. Ky gazetari, që është në rrjetin e BIA-s serbe dhe jeton në Londër, do t’jua them me emër, i ka thënë ish-shefit të Kryqit të Kuq gjatë luftës në Kukës, një finlandezi të quajtur Christian Wiik, që Shërbimi Sekret i Kosovës do të të vrasë. Dhe kur u pyet kush ia dha këtë informacion, ai i ka thanë: Milaim Zeka.”

Këto deklarata janë të pavërteta. Por ato nxjerrin në dritë një situatë më të thellë.

Si erdhi deri këtu?

Në prill të vitit 2025, ekipi ynë kontaktoi për herë të parë z. Christoffer Wiik, duke kërkuar një intervistë për të verifikuar disa pretendime të ndjeshme. Wiik nuk u përgjigj dhe më pas na bllokoi në Facebook.

Pas deklaratës së rreme të Zekës në televizion, ne kontrolluam përsëri dhe konfirmuam se Wiik na kishte bllokuar.

Më 29 maj 2025, i dërguam Zekës një email zyrtar, duke kërkuar sqarim për deklaratat e tij publike.

Për muaj me radhë, ekipi i The Gunpowder Chronicles kishte hulumtuar aktivitetet e Zekës2, pasi ishte zbuluar se bashkëpunëtori i tij, Halit Sahitaj i lidhur, sipas dyshimeve, me inteligjencën ruse, kishte tentuar të më korruptonte me një dokument të fabrikuar3 kundër ish-diplomatit amerikan Richard Grenell.

Hulumtimi ynë më tej zbuloi lidhje të shumta mes Sahitajt, Zekës dhe rrjeteve të dezinformimit që synojnë diskreditimin e Dhomave të Specializuara të Kosovës dhe të Tribunalit për Krime Lufte. Një raport i një ish-hetuesi të DEA-s amerikane, John F. Moynihan, mbështet disa nga këto zbulime4.

Gjatë hulumtimeve, dy burime ndërkombëtare na informuan për një pretendim serioz: se Zeka gjatë periudhës 1998/’99 mund të ishte i përfshirë në një komplot për ta vrarë z. Christoffer Wiik, humanist finlandez që kishte vepruar në kufirin Kosovë-Shqipëri gjatë luftës.

Duke ndjekur standardet etike të gazetarisë, ne kërkuam verifikim të drejtpërdrejtë përpara se të mendonim publikimin e informacionit.

Përpjekjet për të kontaktuar z. Wiik

Më 12 prill 2025, i shkruajta z. Wiik përmes rrjeteve sociale:

I nderuar z. Wiik,

Jam Vudi Xhymshiti, gazetar investigativ nga Kosova, aktualisht në Londër. Shpresoj që ky mesazh t’ju gjejë mirë. Do të vlerësoja shumë mundësinë për të biseduar me ju për vizitën tuaj në Kosovë gjatë luftës. Nga sa kam kuptuar, keni qenë aty si personel humanitar dhe gjithashtu në kapacitet gazetaresk.

Nëse jeni i hapur, do të isha mirënjohës për një bisedë në një kohë të përshtatshme për ju.

Me respekt,

Vudi Xhymshiti
www.thegpc.uk

Wiik e pranoi kërkesën për miqësi, e lexoi mesazhin, por nuk u përgjigj. Më vonë na bllokoi në Facebook.

Nga kujdesi profesional, ne vendosëm të mos e përballnim Zekën me këtë pretendim, dhe nuk e publikuam, duke pritur konfirmim nga Wiik.

Vazhduam hulumtimet mbi aktivitetet e tjera të Zekës, duke përfshirë manipulimin e dëshmitarëve, prodhimin e materialeve të rreme, dhe përpjekjet për të shtrembëruar narrativën publike në Kosovë dhe jashtë saj.

Për të përshkruar qartë ngjarjet: në prill 2025, e kontaktuam z. Wiik përmes Facebook-ut me një kërkesë për intervistë mbi përvojën e tij gjatë luftës në Kosovë. Ai e lexoi mesazhin por nuk u përgjigj dhe më pas na bllokoi.

Ne nuk e kontaktuam Zekën lidhur me këtë pretendim. Por, pas deklaratave të tij të rreme në Debat Plus, e kontrolluam përsëri dhe konfirmuam bllokimin. Më 29 maj, i dërguam Zekës një email zyrtar duke kërkuar sqarim. Një ditë më vonë, morëm një përgjigje fyese: “Forte lopë je, mut i madh je.”

Pozicioni ynë: Pse pretendimi i Zekës është i pamundur

Është e pamundur që Zeka të kishte dijeni për përmbajtjen e kontaktit tonë me Wiik. Mesazhi ynë nuk përmbante asnjë përmendje për ndonjë komplot vrasjeje ose akuzë të ndjeshme. Ishte një kërkesë neutrale dhe profesionale për intervistë mbi përvojën e tij gjatë luftës, që sigurisht kishte për qëllim të verifikonte pretendimet e burimeve tona ndërkombëtare të mireinformuara.

Edhe nëse Wiik, hipotetikisht, ishte komprometuar nga Zeka, ai nuk mund ta dinte qëllimin tonë, pasi nuk i kishim treguar.

Prandaj, pretendimi i Zekës se ne i kemi thënë Wiik-ut që Shërbimi Sekret i Kosovës dëshiron ta vrasë, është një trillim i pastër. Në fakt, ne synonim ta pyesnim nëse ai mund të konfirmonte vërtetësinë e pretendimeve të burimeve tona, sipas të cilave ai vetë kishte qenë shënjestër e një komploti për vrasje të organizuar nga vetë Zeka.

Gjithashtu, është tregues fakti që vetë Zeka, duke e përmendur publikisht këtë temë, konfirmon se kishte dijeni për linjën tonë të hetimit. Burimet tona sugjerojnë se vetë Zeka ishte pas këtij komploti, dhe deklarata e tij publike është një përpjekje për të zhvendosur përgjegjësinë.

Një model mashtrimi

Hetimi i gjerë mbi aktivitetet e Zekës tregon se ky nuk është një rast i izoluar.

Gjatë vitit të fundit kemi dokumentuar:

• Krijimin e materialeve të rreme komprometuese dhe dëshmive të fabrikuara për të diskredituar Zyrën e Prokurorit të Specializuar;

• Manipulimin e narrativave mediatike për të mbrojtur veten dhe rrjetin e bashkëpunëtorëve;

• Tentativat për shantazh ndaj figurave publike si Behgjet Pacolli;

• Shitjen e pamjeve të luftës mediave shtetërore serbe për propagandë kundër UÇK-së;

• Përdorimin e platformave mediatike për qëllime personale dhe gjeopolitike.

Pse ka rëndësi

Tentativa e Zekës për të ndryshuar narrativën përmes një gënjeshtre, duke na akuzuar ne se i kemi thënë diçka Wiik-ut, nuk është thjesht një incident i rastësishëm. Ajo përbën provë të qartë se kush është Zeka dhe, në rastin më të mirë, shërben si shembull i plotë i mënyrës së veprimit të tij. Me këto deklarata, pa vetëdije, ai e ka zbuluar dhe në një farë mënyre e ka konfirmuar atë që gjetjet tona hulumtuese tregojnë: një manipulues i qëllimshëm i informacionit.

Kjo gjithashtu tregon se Zeka, nën trysninë dhe frikën se po zbulohet si organizator i komplotit për vrasjen e Wiik-ut, ka hedhur një gënjeshtër të madhe në publik, duke më akuzuar mua rrejshëm se paskam thënë Wiik-ut që Shërbimi Sekret i Kosovës dëshiron ta vrasë. Kjo është një gënjeshtër.

Ne nuk e kemi bërë publike këtë linjë hulumtimi. Nuk e kemi përmendur përtej një kërkese të zakonshme për intervistë. Nuk e kemi përballur Zekën me këtë pretendim.

Duke e përmendur vetë publikisht, dy herë, Zeka zbulon njohurinë e tij për hulumtimin tonë dhe gatishmërinë për të shtrembëruar faktet për ta mbrojtur veten.

Ky episod thekson rrezikun që përfaqëson Zeka në peizazhin mediatik dhe politik të Kosovës, një aktor që përdor informacionin si armë, komprometon burime dhe helmon diskursin publik, duke u paraqitur si zëri i së vërtetës.

Në The Gunpowder Chronicles, mbetemi të përkushtuar ndaj raportimit të kujdesshëm dhe etik. Do të vazhdojmë të hetojmë dhe të ekspozojmë ata që përpiqen të manipulojnë të vërtetën për përfitime personale ose politike.

Në këtë kontekst, është e domosdoshme të theksojmë edhe dështimin e Top Channel për të respektuar standardet profesionale dhe Kodin e Etikës së gazetarisë. Gjatë transmetimit të deklaratave të rënda të Milaim Zekës, gazetarët dhe moderatorët e emisionit nuk e vënë aspak në presion për të paraqitur prova konkrete për pretendimet e tij. Sikur ta kishin bërë këtë, do të kishin zbuluar se Zeka nuk ka asnjë fakt që të mbështesë ato që pretendon publikisht. Ne vetë, kur e kemi kontaktuar dhe i kemi kërkuar të paraqesë prova, ai ka refuzuar të përgjigjet. Kur i kemi dërguar email-e zyrtare duke i kërkuar sqarime dhe evidencë, reagimi i tij ka qenë të na fyejë me gjuhë vulgare. Deri më sot, Zeka nuk ka paraqitur asnjë provë për asnjë nga pretendimet që ka bërë. Kjo sjellje jo vetëm që i diskrediton deklaratat e tij, por ngre shqetësime serioze për mënyrën se si media të mëdha si Top Channel po lejojnë hapësirë për përhapjen e dezinformatave, pa bërë verifikimin bazik të fakteve, një detyrim themelor i gazetarisë së përgjegjshme.

Share

BOMBA/ “Të arrestohet Milaim Zeka” rrëfimi: Para 1 jave më kërcënuan, kam përgjime! — Top Channel.