Read more

Read more

Kur të hapen dyert e sallës atë mëngjes, pyetja juridike para trupit gjykues nuk do të jetë nëse Ushtria Çlirimtare e Kosovës kishte të drejtë të luftonte kundër regjimit serb. Nuk do të jetë nëse shqiptarët e Kosovës kishin të drejtë të çliroheshin. Nuk do të jetë nëse Serbia kreu krime në Kosovë. Dhe nuk do të jetë nëse Kosova kishte të drejtë të bëhej shtet.

Pyetja do të jetë shumë më e ngushtë dhe njëkohësisht shumë më e rëndë.

A janë Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi individualisht penalisht përgjegjës për krimet për të cilat i akuzon Prokuroria Speciale?

Kjo nuk është një lojë fjalësh. Është vetë themeli mbi të cilin funksionon përgjegjësia penale.

Aktakuza operative e ngarkon secilin prej katër të akuzuarve, mbi bazën e përgjegjësisë penale individuale, me gjashtë pika për krime kundër njerëzimit, përndjekje, burgim, akte të tjera çnjerëzore, torturë, vrasje dhe zhdukje me forcë, si dhe katër pika për krime lufte, arrestim dhe ndalim të paligjshëm ose arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje. Prokuroria pretendon se krimet janë kryer nga të paktën marsi 1998 deri në shtator 1999, në disa vende në Kosovë dhe në Kukës e Cahan në Shqipërinë veriore. Të katër të akuzuarit janë deklaruar të pafajshëm.

Prandaj formulimi se ‘UÇK-ja po gjykohet në Hagë’ nuk e përshkruan saktë çështjen juridike që gjendet para gjykatës.

Aktakuza përmend UÇK-në. Ajo pretendon se anëtarë të UÇK-së kryen krime ndaj qindra civilëve dhe personave që nuk merrnin pjesë në luftime. Ajo pretendon gjithashtu se të akuzuarit mbajnë përgjegjësi individuale, sipas formave të ndryshme të përgjegjësisë penale, për krimet e përshkruara në aktakuzë. Por në bankën e të akuzuarve nuk gjendet UÇK-ja si organizatë. Të akuzuar janë Thaçi, Veseli, Selimi dhe Krasniqi.

Ky dallim duhet mbrojtur me fanatizëm intelektual, sidomos në Kosovë.

Sepse shndërrimi i një procesi për përgjegjësi individuale në një gjykim simbolik të UÇK-së e krijon pikërisht narrativën që Beogradi ka interes ta shohë të përhapur. Jo sepse çdo njeri që e përdor këtë formulim është agjent i Serbisë. Një pretendim i tillë do të ishte absurd. Por sepse, pavarësisht motivit të atij që e përsërit, rezultati politik i kësaj narrative është jashtëzakonisht i favorshëm për përpjekjen serbe për ta rishkruar kuptimin e luftës së Kosovës.

Nëse bindet publiku ndërkombëtar se në Hagë ‘po gjykohet UÇK-ja’, atëherë është vetëm një hap i vogël retorik deri te pretendimi se po gjykohet vetë karakteri i luftës së saj. Prej aty mund të ndërtohet një tjetër përfundim, se nëse UÇK-ja qenka organizata në bankën e të akuzuarve, atëherë Serbia dhe UÇK-ja mund të paraqiten thjesht si dy palë moralisht të barabarta të një lufte të përgjakshme.

Pikërisht këtu historia fillon të deformohet.

Kosova e fundviteve 1980 nuk ishte një hapësirë ku dy nacionalizma të barabartë u zgjuan një mëngjes dhe vendosën ta luftonin njëri-tjetrin. Konflikti kishte një histori politike konkrete. Nën Kushtetutën e Jugosllavisë të vitit 1974, Kosova gëzonte autonomi të gjerë brenda Serbisë. E kishte Kuvendin e saj, institucionet publike, gjyqësor, arsim në gjuhën shqipe dhe Universitetin e Prishtinës. Shqiptarët e Kosovës punonin në administratë, polici, arsim, shëndetësi dhe ndërmarrjet publike.

Ky rend kushtetues u shkatërrua me ngritjen politike të Sllobodan Millosheviqit.

Më 28 qershor 1989, para qindra mijëra njerëzve të mbledhur në Gazimestan për Vidovdan, Millosheviqi e mbajti fjalimin që do të mbetej një prej simboleve politike të epokës që parapriu luftërat jugosllave. Por fjalimet ishin vetëm sipërfaqja. Ndryshimi vendimtar kishte ndodhur në institucionet e pushtetit. Serbia e kishte zhveshur në mënyrë efektive Kosovën nga autonomia që e kishte gëzuar sipas rendit kushtetues të vitit 1974.

Për shqiptarët kjo nuk mbeti teori kushtetuese.

Ajo hyri në vendin e punës, në shkollë, në spital, në polici dhe në gjykatë.

Dhjetëra mijëra shqiptarë i humbën vendet e punës në institucionet publike. Mësuesit mbetën pa klasa. Mjekët u larguan nga spitalet. Gjykatësit, prokurorët dhe nëpunësit shqiptarë u zëvendësuan. Policët shqiptarë u larguan nga aparati i sigurisë. Mediat në gjuhën shqipe u vunë nën presion dhe kufizim.

Arsimi u bë një prej fronteve të para të mbijetesës civile.

Kur nxënësit dhe studentët shqiptarë u përjashtuan nga hapësirat institucionale, shoqëria e ndërtoi një sistem paralel pothuajse të pabesueshëm për përmasat e tij. Shtëpitë private u kthyen në klasa. Bodrumet dhe garazhet u bënë hapësira mësimi. Familjet i hapën dyert që një brez i tërë të mos mbetej pa arsim.

Edhe shëndetësia ndoqi të njëjtën rrugë.

Mjekët dhe profesionistët e larguar nga institucionet krijuan struktura paralele, të mbështetura te solidariteti, donacionet dhe puna vullnetare. Në atë periudhë shqiptarët e Kosovës nuk po përpiqeshin vetëm të ruanin institucione. Ata po përpiqeshin ta ruanin shoqërinë e tyre.

Dhe përgjigjja politike, për vite me radhë, ishte kryesisht paqësore.

Nën udhëheqjen e Ibrahim Rugovës, shqiptarët e Kosovës e ndoqën një strategji të rezistencës civile, organizimit politik dhe ndërkombëtarizimit të çështjes së Kosovës. U organizuan zgjedhje jashtë sistemit serb. U ndërtuan institucione paralele. Për një pjesë të madhe të botës së jashtme, Rugova u bë fytyra e rezistencës paqësore.

Kjo nuk ishte pasivitet.

Për gati një dekadë, qindra mijëra njerëz përballuan papunësinë, diskriminimin, përjashtimin institucional, mbikëqyrjen dhe dhunën policore pa kaluar në një kryengritje të përgjithshme të armatosur.

Por durimi nuk prodhoi zgjidhje politike.

Në fillim dhe mesin e viteve 1990, vëmendja ndërkombëtare ishte përqendruar te luftërat në Kroaci dhe Bosnjë. Kosova mbeti një krizë që diplomacia perëndimore shpresonte ta administronte pa u detyruar ta zgjidhte.

Ky dështim kishte çmim.

Veçanërisht ndër të rinjtë shqiptarë filloi të zbehej besimi se rezistenca paqësore mund ta detyronte Beogradin të ndryshonte kurs. Pyetja ishte e thjeshtë dhe e frikshme. Çfarë vlere kishte kërkimi i të drejtave përmes rendit kushtetues, kur vetë rendi kushtetues ishte shkatërruar nga pushteti që duhej ta garantonte atë?

Nga mesi i viteve 1990, sulmet e armatosura të lidhura me organizatën që do të njihej si Ushtria Çlirimtare e Kosovës filluan të bëheshin më të dukshme. Në fillim UÇK-ja ishte e vogël, e fragmentuar dhe dobët e armatosur. Autoritetet serbe e paraqitën si organizatë terroriste dhe edhe disa qeveri të huaja përdorën në faza të hershme formulime të ngjashme.

Brenda Kosovës, megjithatë, kuptimi i saj po ndryshonte me shpejtësi.

Për mbështetësit e saj, UÇK-ja ishte përfundimi i hidhur se rruga paqësore nuk kishte arritur ta ndalte shtypjen. Rekrutët e saj vinin gjithnjë e më shumë nga komunitete që e kishin humbur besimin se ekzistonte ndonjë mekanizëm institucional për rikthimin e të drejtave të tyre.

Sulmi i forcave serbe ndaj familjes Jashari në Prekaz e ndryshoi pothuajse brenda natës peizazhin politik të Kosovës. Adem Jashari dhe dhjetëra anëtarë të familjes së tij u vranë, mes tyre gra dhe fëmijë. Për një pjesë të madhe të shqiptarëve të Kosovës, Prekazi u bë prova se hapësira mes represionit dhe rezistencës së armatosur ishte shembur.

Rekrutimi në UÇK u rrit me shpejtësi. Fshatra që më parë kishin qëndruar larg luftës filluan të jepnin njerëz, strehim dhe mbështetje. Diaspora e shtoi financimin. Përplasjet sporadike u shndërruan në konflikt të armatosur.

Edhe aktakuza e Prokurorisë Speciale e vendos ekzistencën e konfliktit të armatosur jo ndërkombëtar të paktën nga marsi i vitit 1998. Pikërisht ekzistenca e atij konflikti krijon edhe kuadrin juridik brenda të cilit shqyrtohen akuzat për krime lufte.

Por këtu duhet bërë një dallim që është thelbësor për çdo shoqëri që kërkon drejtësi pa e falsifikuar historinë.

Ligjet e luftës nuk pyesin se cila palë kishte kauzën më të drejtë përpara se ta ndalonin vrasjen e civilëve ose torturën e të burgosurve. Një popull mund të luftojë kundër shtypjes dhe megjithatë individë brenda forcave që luftojnë në emër të tij mund të kryejnë krime. Pranimi i kësaj mundësie nuk e kriminalizon rezistencën. Përkundrazi, është pikërisht dallimi mes përgjegjësisë individuale dhe fajit kolektiv.

Në të njëjtën kohë, gjatë vitit 1998 dhe fillimit të vitit 1999, situata në Kosovë u përkeqësua dramatikisht. Operacionet e forcave serbe u zgjeruan. Popullsitë civile u zhvendosën. Fshatrat u dogjën dhe u granatuan. Raportet për ekzekutime, arrestime arbitrare dhe dëbime u shumëfishuan.

Pas dështimit të negociatave në Rambuje dhe fillimit të bombardimeve të NATO-s në mars 1999, lufta hyri në fazën e saj më shkatërruese.

Qindra mijëra shqiptarë u dëbuan drejt Shqipërisë, Maqedonisë së Veriut dhe Malit të Zi. Familjet u ndanë. Njerëzit u vranë. Fshatra të tëra u dogjën. Pas përfundimit të luftës, shumë familje u kthyen për t’i gjetur shtëpitë e shkatërruara dhe të afërmit e zhdukur.

Proceset para Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish Jugosllavinë (ICTY) më pas vendosën përgjegjësi penale ndaj zyrtarëve të lartë serbë dhe jugosllavë për krimet e kryera ndaj shqiptarëve të Kosovës.

Këto fakte nuk zhduken më 16 shtator.

Asnjë vendim ndaj Thaçit, Veselit, Selimit ose Krasniqit nuk mund ta shndërrojë prapa në kohë regjimin e Millosheviqit në viktimë të luftës së Kosovës. Asnjë dënim eventual nuk mund t’i bëjë të paqena dëbimet, vrasjet, persekutimin dhe shkatërrimin që e sollën forcat serbe. Dhe asnjë pafajësi eventuale nuk do të mund të përdorej seriozisht për të pretenduar se asnjë pjesëtar i UÇK-së nuk ka kryer kurrë ndonjë krim.

Drejtësia penale nuk funksionon kështu.

Ajo gjykon njerëz dhe akuza konkrete.

Pikërisht për këtë arsye narrativa se ‘UÇK-ja po gjykohet’ është kaq e rrezikshme.

Ajo i shërben Beogradit në dy drejtime njëkohësisht.

Së pari, e ndihmon ta paraqesë procesin kundër katër individëve si një verdikt ndërkombëtar mbi vetë luftën çlirimtare. Nëse ky formulim pranohet, Serbia e fiton mundësinë ta shkëpusë gjykimin nga kufijtë e tij juridikë dhe ta shndërrojë atë në argument historik kundër Kosovës.

Së dyti, kjo narrativë e ndihmon relativizimin e përgjegjësisë së shtetit serb. Në vend të historisë së një popullsie së cilës iu hoq autonomia, iu shkatërruan institucionet, iu nënshtrua represionit dhe më pas luftës dhe dëbimit masiv, krijohet fotografia e dy palëve të barabarta që thjesht kryen krime ndaj njëra-tjetrës.

Kjo është arsyeja pse propaganda e do mjegullën.

Propaganda rrallë ka nevojë ta mohojë të gjithë të vërtetën. Shpesh i mjafton t’i zhdukë dallimet që e bëjnë të vërtetën të kuptueshme.

Në këtë rast dallimi është i prerë.

Serbia nuk është në bankën e të akuzuarve në Hagë në këtë proces.

As UÇK-ja nuk është.

Hashim Thaçi është. Kadri Veseli është. Rexhep Selimi është. Jakup Krasniqi është.

Ata janë të akuzuar, jo të dënuar. Prezumimi i pafajësisë mbetet në fuqi deri në vendimin e gjykatës. Aktakuza1 është pretendimi i Prokurorisë, jo aktgjykim. Dhe më 16 shtator gjykatësit duhet të vendosin nëse Prokuroria ka provuar përgjegjësinë penale të secilit të akuzuar sipas standardit që e kërkon ligji.

Kjo është arsyeja pse një demokraci serioze nuk duhet të ketë frikë nga përgjegjësia individuale.

Nëse katër të akuzuarit shpallen të pafajshëm, kjo duhet pranuar si rezultat i procesit gjyqësor. Nëse njëri ose disa prej tyre shpallen fajtorë për një ose më shumë akuza, edhe kjo duhet të lexohet për atë që juridikisht është, përgjegjësi penale e personave të caktuar për vepra të caktuara.

Ky nuk është dënim i Kosovës.

Nuk është dënim i luftës për liri.

Nuk është dënim i çdo burri dhe gruaje që e veshi uniformën e UÇK-së.

Dhe në asnjë mënyrë nuk është dhe nuk mund të interpretohet si rehabilitim i Serbisë së Millosheviqit.

Pikërisht këtu qëndron prova e pjekurisë sonë politike. Një shtet që beson në drejtësi nuk ka nevojë ta shpallë të pafajshëm një njeri vetëm sepse ai dikur luftoi për të. Por po aq, një shtet që e respekton historinë e vet nuk duhet të lejojë që përgjegjësia e mundshme penale e individëve të përdoret për t’i vënë në bankën e të akuzuarve mijëra njerëz që luftuan kundër një regjimi represiv.

T’i ngatërrosh këto dy gjëra nuk është patriotizëm.

Dhe t’ia dhurosh Beogradit formulimin se ‘UÇK-ja po gjykohet’ nuk është mbrojtje e UÇK-së. Është t’i japësh propagandës serbe pikërisht premisën që i duhet për të pretenduar se historia e Kosovës po rigjykohet në Hagë.

Nuk po rigjykohet.

Më 16 shtator, pas një procesi në të cilin gjykata thotë se ka marrë prova nga rreth 270 dëshmitarë, me gojë dhe me shkrim, ka pranuar 5,467 prova materiale dhe ka krijuar një transkript prej 29,238 faqesh, trupi gjykues do ta japë vendimin e tij për katër njerëz dhe për akuzat konkrete të ngritura kundër tyre.

Kosova duhet ta dëgjojë atë vendim me qetësinë e një republike, jo me frikën e një populli që mendon se historia e tij varet nga fati juridik i katër politikanëve.

Sepse Republika e Kosovës është më e madhe se Hashim Thaçi. UÇK-ja është më e madhe se çdo komandant i saj. Dhe e drejta e shqiptarëve të Kosovës për t’i rezistuar shtypjes nuk mund të jetë pronë private e asnjë njeriu.

Në Hagë nuk po gjykohet nëse Kosova duhej të ishte e lirë.

Po gjykohet nëse katër njerëz janë penalisht përgjegjës për krimet konkrete që Prokuroria pretendon se janë kryer.

Më 16 shtator do ta mësojmë se çfarë kanë vendosur gjykatësit.

Deri atëherë, detyra jonë nuk është të shpikim verdikte.

Është të mos lejojmë që propaganda të na e ndryshojë pyetjen.

1

Dosja përfundimtare e Prokurorisë e paraqet çështjen e Prokurorit të Specializuar kundër Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit, duke i përmbledhur provat, krimet e pretenduara dhe përgjegjësinë individuale.

Public Redacted Version Of ‘corrected Version Of “prosecution Final Trial Brief”’ With Public Redacted Annexes 1 3

9.65MB ∙ PDF file

Download

Dokumenti prej 716 faqesh e paraqet verzionin përfundimtar të Prokurorisë, duke argumentuar se të akuzuarit morën pjesë në një ndërmarrje të përbashkët kriminale (NPK) për kontrollin e Kosovës përmes shënjestrimit të kundërshtarëve. Ai shqyrton strukturat komanduese, autoritetin politik, ndalimet, krimet e pretenduara, dëshmitë dhe përgjegjësinë individuale.

Download

Opozita kosovare e braktisi hapur qytetarin për ta mbrojtur një korporatë private, duke e kthyer sigurinë ushqimore në teatër të ndytë të politikës ditore sot. Në këtë operacion të dështuar propagand…

Read more

Kaq është zemra e çështjes.

Çdo gjë tjetër është tym politik mbi një gotë qumështi që ende pret përgjigjen e laboratorit.

Drejtori i përgjithshëm i “Vitës”, Artan Spahija, nuk tha se shteti ia vuri drynin fabrikës. Ai tha se nga ai moment kompania nuk do të pranonte qumësht dhe se fabrika do të mbyllej deri në vendimin e radhës. Pra, mbyllja nuk ishte akt shtetëror. Ishte vendim i bordit. Ishte tërheqje biznesi. Ishte presion publik mbi institucionet, mbi fermerët, mbi punëtorët dhe mbi konsumatorin.

Në vend se kjo të lexohej si alarm për transparencë, Ardian Gjini e ktheu në deklaratë politike. Ai foli2 për goditje ndaj prodhimit vendor, për fermerë në udhëkryq, për produkte serbe në markete, për shtet që sillet si shkatërrues. Me një fjali, ai e zhvendosi çështjen nga siguria ushqimore te flamuri kombëtar. Kjo nuk është politikë serioze. Ky është mashtrim emocional.

Sepse këtu nuk po flitet për një prodhues që u ndëshkua pa arsye. Po flitet për një operator ku inspektorët, sipas AUV-së, gjetën mospërputhje me legjislacionin në fuqi, linja prodhimi, qumësht pluhur, proteina qumështi, hirrë qumështi, vaj palme dhe mungesë autorizimi të veçantë për disa produkte me bazë yndyrash bimore dhe proteinash qumështi për qëllime të deklaruara në etiketim.

Kjo nuk është çështje patriotizmi. Është çështje etikete, ligji, produkti, kontrolli dhe shëndeti publik.

Ardian Gjini po thotë se po krijohet terren për produktet serbe. Por pyetja e ndershme është tjetër. A duhet qytetari i Kosovës të pijë diçka pa e ditur saktë çfarë është, vetëm pse prodhohet në Kosovë? A duhet qumështi vendor të ketë imunitet nga ligji? A bëhet prodhimi kombëtar më i fortë duke fshehur përbërësit, apo duke i deklaruar me ndershmëri?

Nëse Gjini mendon se kontrolli ushqimor është sulm politik, atëherë ai nuk e kupton shtetin. Nëse mendon se një kompani duhet paralajmëruar para inspektimit, atëherë ai nuk e kupton kontrollin. Nëse mendon se ekonomia vendore duhet mbrojtur edhe kur ka dyshime për sigurinë dhe përputhshmërinë ligjore, atëherë ai nuk kualifikohet për ta udhëhequr një vend.

Qeverisja nuk është vajtim mbi milionat e kompanive. Qeverisja është mbrojtje e fëmijës që e pi qumësht në mëngjes. Është mbrojtje e qytetarit që paguan për një produkt dhe ka të drejtë ta dijë çfarë ka brenda tij. Është mbrojtje e fermerit që nuk duhet të përdoret si mburojë e një bordi biznesi. Është mbrojtje e tregut nga manipulimi dhe e ligjit nga presioni.

Në këtë histori, viktima e parë nuk është Devolli. Viktima e parë është e vërteta.

As Ramush Haradinaj nuk zgjodhi t’i presë faktet3.

Në vend që të kërkonte transparencë mbi gjetjet e AUV-së dhe t’i priste rezultatet laboratorike, ai e shpalli inspektimin "goditje ndaj prodhimit vendor", kërkoi ndaljen e vendimeve që, sipas tij, po e dëmtonin kompaninë dhe e zhvendosi debatin te fermerët e punëtorët.

Por askush nuk i kishte mbyllur fermerët. Askush nuk i kishte mbyllur punëtorët. Fabrikën e mbylli vetë kompania. Një burrë shteti nuk u paraprin analizave laboratorike me aktgjykime politike. Ai mbron të drejtën e qytetarit për ta ditur çfarë konsumon dhe kërkon që ligji të flasë para politikës. Këtu po ndodh e kundërta, nuk po mbrohet prodhimi vendor. Haradinaj po e mbron kultura e paprekshmërisë.

Berat Buzhala shkoi edhe më tej. Ai e quajti4 inspektimin “goditje alla Vladimir Putin”, disiplinim të njerëzve të pasur, agresivitet të “UDB-së” së Kurtit.

Kjo nuk është analizë. Është histeri politike e veshur si gazetari. Është tentim për ta kthyer kontrollin e ushqimit në luftë klasash, kur në fakt shteti ka detyrim ta kontrollojë çdo operator, të madh apo të vogël, të varfër apo milioner.

Në një republikë normale, pas një njoftimi të AUV-së, pyetja do të ishte e thjeshtë. Çfarë treguan dokumentet? Çfarë treguan linjat? Çfarë tregojnë mostrat? A janë produktet të deklaruara drejt? A ka liçenca për gjithçka që prodhohet? A është konsumatori i mbrojtur?

Në Kosovën e zhurmës, pyetja u bë tjetër. A po e sulmon Kurti Devollin?

Kjo është sëmundja e vjetër e qeverisjes dhe opozitës sonë. Ligji nuk lexohet si ligj. Lexohet si hakmarrje. Inspektori nuk shihet si zyrtar publik. Shihet si ushtar partie. Konsumatori nuk trajtohet si qytetar. Trajtohet si dekor në një betejë biznesesh, partish dhe portalesh.

Ardian Gjini duhet ta dijë se shëndeti publik nuk është mall për fushatë. Nuk vihet në peshore me panikun e tregut. Nuk kërcënohet me Serbinë sa herë që një kompani duhet të përgjigjet para ligjit. Serbia nuk luftohet duke toleruar mospërputhje në Kosovë. Serbia luftohet duke ndërtuar shtet që kontrollon, garanton dhe nuk trembet nga milionerët.

Nëse Vita është në rregull, rezultatet laboratorike duhet ta tregojnë. Nëse nuk është në rregull, ligji duhet të veprojë. Por në të dy rastet, vendimi duhet të merret nga institucioni, jo nga paniku i një bordi dhe jo nga britmat e politikanëve.

Të thuash se kompania u largua dhunshëm nga raftet, kur vetë kompania deklaroi se po e ndal prodhimin dhe pranimin e qumështit, është e pavërtetë. Të thuash se kontrolli i cilësisë është arsyetim politik, pa e pritur rezultatin e analizave, është papërgjegjshmëri. T’i përdorësh fermerët si mburojë për ta sulmuar inspektimin, është cinizëm.

Kosova nuk ka nevojë për udhëheqës që qajnë për biznesin para se të pyesin për qytetarin. Nuk ka nevojë për politikanë që e thonë fjalën “vendor” sikur ajo të ishte liçencë për paprekshmëri. Nuk ka nevojë për njerëz që kur shohin inspektorë në një fabrikë, nuk pyesin çfarë gjetën, por kush i dërgoi.

Kjo është arsyeja pse Ardian Gjini dështon në testin themelor të qeverisjes. Ai e zgjodhi krahun e narrativës para krahut të ligjit. E zgjodhi panikun para durimit institucional. I zgjodhi milionat para gotës së qumështit. Zgjodhi të flasë sikur e dinte të vërtetën, kur e vërteta ende ndodhet në laborator.

Dhe një vend që do të bëhet shtet serioz nuk mund të udhëhiqet nga njerëz që i tremben laboratorit.

Në fund, kjo nuk është histori kundër prodhimit vendor. Është histori për ta shpëtuar prodhimin vendor nga kultura e paprekshmërisë. Sepse prodhuesi vendor mbrohet kur është i pastër, i ligjshëm, i kontrolluar dhe i besueshëm. Jo kur mbulohet me flamur sa herë që inspektohet.

Fabrika mund të hapet nesër, nëse ligji e lejon. Produktet mund të kthehen në rafte, nëse analizat e konfirmojnë sigurinë. Fermerët duhet të mbrohen, punëtorët duhet të mbrohen, ekonomia duhet të mbrohet. Por mbi të gjitha, qytetari duhet të mbrohet.

Sepse një shtet që e shet shëndetin publik për heshtjen e oligarkëve, nuk është shtet. Është treg i kapur.

Dhe kushdo që e kërkon atë model, nuk po e mbron Kosovën. Po e kërkon kthimin e saj në epokën ku ligji ndalej te dera e të fortëve.

Ardian Gjini nuk po mbron “Vitën”. Ai po mbron të njëjtën kulturë politike që për vite ua paraqiti qytetarëve kontratat e dyshimta si interesa kombëtare. Është e njëjta logjikë që ContourGlobal e shiti si “projekt amerikan” gazin rus, ndërsa dokumentet zbulojnë një realitet shumë më të ndërlikuar të kapitalit dhe interesave që fshiheshin pas fasadës5.

Sot Gjini e përdor të njëjtën recetë. Nuk flet për mospërputhjet ligjore të konstatuara nga AUV-ja. Nuk pret rezultatet laboratorike. Nuk pyet çfarë ka pirë qytetari. Ai zgjedh ta mbrojë kompaninë para se të mbrojë konsumatorin.

Ky nuk është vizion për shtet. Ky është mentaliteti që e ka mbajtur Kosovën peng për dy dekada. Ligji sulmohet, inspektori shpallet armik dhe oligarku paraqitet si viktimë.

Një politikan që e vendos interesin e një kompanie mbi shëndetin publik nuk ka kredibilitet moral ta kërkojë drejtimin e Kosovës. Shteti nuk ekziston për t’i mbrojtur bizneset nga ligji. Shteti ekziston për t’i mbrojtur qytetarët nga kushdo që mendon se është mbi ligjin.

2

Gjini pas mbylljes së qumështores Vita: Po u krijohet terren produkteve serbe në markete, të gjendet zgjidhje e shpejtë — KosovaPress

Postimi i Ardian Gjinit në Facebook, 2 Korrik, 2026.

3

Postimi i Ramush Haradinajt në Facebook, 3 Korrik, 2026.

4

Postimi i Berat Buzhales ne FaceBook, 3 Korrik, 2026.

Read more

Read more

Kujt i shërben shteti shqiptar, qytetarit apo investitorit?

Në qendër të kësaj historie qëndron Sazani, ishulli më i madh i Shqipërisë, një masiv shkëmbor në Adriatik, rreth 18 kilometra larg bregut jugor. Ai ka pyje pisha, shpate të thepisura, ndërtesa të braktisura ushtarake, bunkerë të kohës së komunizmit dhe një histori që shkon deri te gjeografët grekë të shekullit të gjashtë para erës sonë. Për dekada ishte bazë ushtarake dhe vend i mbyllur. Më vonë u kthye në një hapësirë të vizituar nga turistë, por ende e egër, ende e pambrojtur nga lakmia e madhe. Ivanka Trump e kishte parë ishullin gjatë një udhëtimi me jaht dhe kishte folur më pas për një ngjitje zbathur drejt majës. Bashkë me Jared Kushner, ajo u lidh me plane zhvillimi turistik në Sazan dhe në gadishullin e Zvërnecit, aty ku Adriatiku e prek lagunën e Nartës dhe ku ndodhet një prej ekosistemeve më të rëndësishme të Mesdheut.

Në këtë zonë, Vjosa-Narta nuk është thjesht peizazh. Ajo është strehë për shpendët shtegtarë, për breshkat, për fokën mesdhetare, për florën dhe faunën që nuk mund të zhvendosen me një vendim qeverie. Aty, janë numëruar edhe deri në 10.000 flamingo në pjesë të vogla të lagunës. Pikërisht ky shpend, i brishtë dhe i dukshëm, i kthyer nga natyra në flamur të heshtur, ia dha emrin lëvizjes. Flamingoja u bë shenjë e një vendi që nuk pranonte më të shitej pa u pyetur. Nga 31 maji, protestuesit nisën të mblidheshin çdo ditë në orën 18.00 në sheshin Skënderbej dhe të marshonin drejt Kryeministrisë. Rruga e Dëshmorëve të Kombit u kthye në korridorin ku një brez i ri shqiptarësh nisi ta provojë zërin e vet.

Protesta u rrit brenda 24 orësh. U përhap në Durrës, Vlorë, Elbasan, Korçë, Shkodër dhe më pas në diasporë. Në Tiranë, në ditën e 20-të, mijëra qytetarë marshuan drejt zyrës së kryeministrit. Në fundjavë, sipas vlerësimeve të dhëna, numri arriti nga 100.000 deri në 200.000 pjesëmarrës. Thirrjet “Shqipëria nuk është në shitje” dhe “Rama ik” nuk mbetën vetëm sllogane kundër një projekti ndërtimi. Ato u kthyen në përmbledhje të një zemërimi më të thellë. Qytetarët flisnin për tokë të rrethuar pa njoftim, për mungesë transparence, për ligje që ndryshohen në favor të investitorëve, për një shtet që duket i shpejtë kur e hap rrugën për kapitalin dhe i ngadalshëm kur duhet ta mbrojë publikun.

Më 3 qershor, policia bllokoi rrugë në Tiranë dhe përdori ujë kundër protestuesve paqësorë, përfshirë familje me fëmijë. Efekti ishte i kundërt. Më shumë qytetarë dolën të nesërmen. Në vend të frikës, u shfaq një disiplinë qytetare e rrallë. Pas dhunës, protestuesit u kthyen me trëndafila të bardhë për policët. Në bulevard u ngritën hapësira për fëmijët, të moshuarit u ndihmuan nga të rinjtë, rrugët u pastruan pas çdo tubimi. Një protestë kundër betonit u bë shkollë e përditshme e qytetarisë. Aty flisnin studentë, aktivistë, prindër, emigrantë të kthyer, njerëz të zakonshëm që nuk kishin pritur kurrë ta merrnin mikrofonin. Një pjesë e medias tradicionale heshti në ditët e para, ndaj organizimi kaloi në rrjete sociale, në grupe mes miqsh, në hartat digjitale ku vendi i protestës u shënua si “Flamingo Revolution”.

Në ditën e 23-të, ish-ushtaraku dhe ish-luftëtari i UÇK-së, Dritan Goxhaj, tha se ishte autorizuar nga grupi koordinues për ta lexuar një deklaratë në emër të organizatorëve dhe protestuesve. Ai tha se, pas 22 ditësh dëgjimi të propozimeve të qytetarëve, protesta mbarëpopullore dhe paqësore kërkonte dorëheqjen e panegociueshme të kryeministrit dhe qeverisë, krijimin e një qeverie teknike tranzitore jopartiake me mandat 12 mujor, ndryshime kushtetuese të miratuara me referendum, ndryshimin e Kodit Zgjedhor, ndryshimin e ligjit për financimin e partive politike dhe organizatave të ndryshme, kufizimin e ushtrimit të detyrës së kryeministrit në jo më shumë se dy mandate të plota ose të pjesshme gjatë gjithë jetës politike të një individi. Ai shtoi se lëvizja nuk hiqte dorë nga kërkesat fillestare, anulimi i ndryshimeve në ligjin e zonave të mbrojtura, anulimi i ndryshimeve në ligjin për trashëgiminë kulturore, shfuqizimi i Paktit të Maleve dhe shfuqizimi i kuadrit ligjor për investimet strategjike. Në fund, deklarata kërkonte një kontratë të re sociale mes qytetarëve dhe shtetit, të përpiluar pas konsultimit me intelektualë, ekspertë teknikë dhe qytetarë apartiakë të propozuar nga sheshi i protestës. “Shqipëria e shqiptarëve, jo e pushtetarëve”, ishte fjalia që e mbyllte atë.

Kuptimi i kësaj lëvizjeje për Shqipërinë nuk kufizohet te Sazani dhe Zvërneci. Ajo ka hapur një çarje në murin e vjetër të tranzicionit, ku pushteti ka ndryshuar emra, por shpesh e ka ruajtur të njëjtën logjikë pronësimi mbi shtetin. Pas rënies së regjimit të Enver Hoxhës, vendi hyri në një transformim të shpejtë, ku pasuritë publike kaluan në duar private, shpesh me hije dyshimi, ku partitë ndërtuan rrjete klienteliste, ku ekonomia e tregut u ngatërrua me pazarin politik dhe ku shumë qytetarë e panë demokracinë jo si dinjitet, por si radhë të re poshtërimi. Revolucioni Flamingo është kundërshtim i kësaj trashëgimie. Ai nuk e sulmon vetëm qeverinë, por edhe opozitën e vjetër që, sipas analizave tona, shihet nga shumë protestues si pjesë e të njëjtit model.

Për kombin shqiptar, kjo lëvizje ngre një pyetje edhe më të madhe. A mund të ketë interes kombëtar pa kontroll qytetar mbi pushtetin? Nëse toka, deti, laguna, trashëgimia, kujtesa e luftës, institucionet e sigurisë dhe politika e jashtme mund të negociohen pa transparencë, atëherë kombi mbetet fjalë ceremoniale. Interesi kombëtar nuk është flamur i valëvitur në festa. Është aftësia e shtetit për ta mbrojtur territorin, ligjin, kujtesën, qytetarin dhe dinjitetin publik nga privatizimi i heshtur. Në këtë kuptim, flamingoja nuk është vetëm shpend i lagunës. Ajo është prova nëse Shqipëria mund ta mbrojë atë që nuk flet me gjuhën e pushtetit, por që e mban vendin gjallë.

Në raport me Bashkimin Evropian, përplasja është e drejtpërdrejtë. Shqipëria kërkon anëtarësim, por BE-ja kërkon shtet ligjor, mbrojtje të mjedisit, transparencë, institucione të pavarura, kontroll të korrupsionit dhe respekt të pronës publike. Vjosa-Narta është pjesë e një ekosistemi të rrallë, e lidhur me vlera ndërkombëtare të biodiversitetit dhe është në kundërshtim me detyrimet që Shqipëria ka marrë në rrugën drejt anëtarësimit në BE. Ndryshimi i ligjit të zonave të mbrojtura në vitin 2024, statusi i investitorit strategjik, vendimmarrja jo transparente dhe përgatitjet për ndërtim në zona të ndjeshme janë të kundërta me frymën që Brukseli kërkon nga një vend kandidat. Nuk mund të ketë Evropë në fjalim dhe përjashtim të qytetarit në praktikë. Nuk mund të kërkosh kapituj negociatash duke hapur kapituj të rinj të arbitraritetit.

Kjo përplasje nuk është vetëm ekologjike. Është institucionale. Kur shteti akuzohet se po e përdor policinë për ta bllokuar protestën, kur media proqeveritare shpërndan narrativa për ndërhyrje të huaj, kur aktivistët përballen me fushata diskreditimi, kur kundërshtimi paraqitet si rrezik për turizmin, atëherë Shqipëria nuk po përballet vetëm me një rezort. Po përballet me pyetjen nëse mund të bëhet vend evropian duke i ruajtur reflekset e një shteti që i trembet qytetarit. BE-ja mund të tolerojë shpesh stabilitet të rremë në Ballkan, por standardet e saj formale janë të qarta. Një shtet që i dobëson zonat e mbrojtura, që e përqendron vendimmarrjen dhe që e sheh protestën si komplot, nuk po ecën drejt Evropës. Ai po e përdor Evropën si dekor.

Emri “Revolucioni Flamingo” lindi nga laguna e Nartës dhe nga kolonitë e shpendëve që aty gjejnë strehë. Por shpejt ai mori kuptim politik. Flamingoja është e brishtë, por jeton në bashkësi. Është e bukur, por nuk është zbukurim. Është shenjë e një ekosistemi që vdes pa zhurmë nëse preket me dhunë. Kështu edhe protesta. Ajo nuk nisi me parti, as me tribunë të gatshme, as me kryetar të vetëm. Ajo u ngrit nga njerëz të ndryshëm, nga të rinj që e kishin zëvendësuar kafenë e mbrëmjes me protestën, nga familje që sillnin fëmijë në shesh, nga diaspora që kthehej me bileta njëdrejtimëshe sepse, për herë të parë pas shumë kohësh, shihte shpresë. Flamingoja u bë flamur pa qenë flamur. U bë mënyrë për të thënë se natyra dhe demokracia nuk janë çështje të ndara.

Qeveria e Edi Ramës është në qendër të këtij zemërimi sepse, ajo shihet si kulmi i një modeli ku zhvillimi paraqitet si dritë, por shpesh lë pas hije. Skandali i inceneratorëve, me ish-ministra të dënuar ose të akuzuar, u bë simbol i kalbëzimit sistemik. Projekti i riciklimit që duhej të ishte emblemë e gjelbër u kthye në emblemë të dyshimit. Ndërtimet e mëdha, kullat, rezortet, investitorët e huaj, aeroportet dhe fjalimet për vitin 2030 nuk e kanë zhdukur pyetjen themelore, kush përfiton? Kur një e treta e banesave është bosh, kur gjysmë milioni shqiptarë kanë emigruar nga viti 2011, kur të rinjtë shprehin dëshirë masive për largim, shkëlqimi urban nuk e mbulon zbrazëtinë shoqërore. Ai vetëm e ndriçon më fort.

Gjetjet tona hulumtuese e vendosin këtë krizë edhe në raport me Kosovën dhe kujtesën kombëtare. Në maj 2024, bashkëorganizimi i Kampionatit Evropian U-21 me Serbinë është shënimi i një plage morale për kombin tonë që ende e mban kujtimin e krimeve serbe në Kosovë. Në dhjetor 2024, ndalimi i këngës “Mora Fjalë” në stadium u lexua si heshtje ndaj një himni që e përkujton Adem Jasharin dhe sakrificën e familjes së tij. Në maj 2025, zgjedhjet ishin një garë pa zgjedhje reale, mes një qeverie të akuzuar për korrupsion sistemik dhe një opozite të lodhur nga e shkuara e saj. Vota për Ramën ishte provë morale mbi raportin e Shqipërisë me Kosovën, Serbinë dhe kujtesën e luftës.

Në maj 2025, emërimi i Vlora Hysenit në krye të SHISH-it u ngrit si çështje e sigurisë kombëtare1, me pyetje për verifikimin, shtetësinë, besnikërinë institucionale dhe raportin e Shqipërisë me standardet evropiane të inteligjencës. Në qershor 2025, heqja e flamurit të UÇK-së në stadium gjatë ndeshjes Shqipëri-Serbi ishte shenjë e një Tirane që i trembet simboleve të lirisë së Kosovës, por nuk i trembet afrimit me Beogradin. Në gusht 2025, qëndrimi i Ramës ndaj Dhomave të Specializuara tregoi një kthesë të Ramës nga mbështetës i drejtësisë në kritik të saj, në varësi të aleancave politike. Në tetor 2025, raportimet për naftë të sanksionuar ruse dhe libiane që dyshohet të ketë kaluar përmes porteve shqiptare, bashkë me refuzimin e rezolutës për njohjen e gjenocidit serb në Kosovë, e thelluan pamjen e një shteti që flet me gjuhën e NATO-s, por shpesh vepron me nënkuptime që i shërbejnë Beogradit dhe, përmes tij, Moskës.

Në dhjetor 2025, pretendimet për kalimin e armëve serbe drejt Kosovës përmes territorit shqiptar mbetën të paprovuara, por përgjigjja zyrtare me tallje ndaj pyetjeve të gazetarisë la pas një boshllëk më të rëndë se heshtja. Në shkurt 2026, vizita e Ramës në Prishtinë dhe deklarata e tij për një “sekret shtetëror” të Kosovës ishin një nga shumë skandalet e Ramës për shkelje sovraniteti dhe si dëshmi e një raporti ku informacioni i Kosovës trajtohet si mjet skenik. Në qershor 2026, raportimi ynë e vuri në pah fanellën e Vlade Divacit në zyrën e kryeministrit duke ngritur sërish pyetjen e simbolikës, sepse Divac kishte kundërshtuar ndërhyrjen e NATO-s në Kosovë dhe e kishte quajtur Kosovën “zemra dhe shpirti i Serbisë”. Këto epizode, të vendosura në radhë, krijojnë një kronologji të një politike që, sipas raportimeve tona, e ka afruar Tiranën me Beogradin në momente kur duhej të ishte më pranë Prishtinës.

Për këtë arsye, shumë prej këtyre politikave duhet të anulohen dhe të çmontohen institucionalisht. Jo si akt hakmarrjeje, por si kthim te ligji dhe morali publik. Duhet të rrëzohen ndryshimet që i dobësojnë zonat e mbrojtura. Duhet të rishikohet kuadri i investitorëve strategjikë. Duhet të ndalet çdo projekt që e prek Sazanin, Zvërnecin dhe Vjosa-Nartën pa transparencë, pa konsultim dhe pa garanci mjedisore. Duhet të rikthehet në qendër njohja shtetërore e krimeve serbe në Kosovë dhe mbrojtja e dinjitetit të viktimave. Duhet të rishikohen emërimet e ndjeshme në siguri që nuk janë shoqëruar me qartësi publike. Duhet të ndërpritet çdo politikë që e trajton Kosovën si subjekt të negociueshëm dhe jo si republikë sovrane.

Kërkesa që Edi Rama dhe aparati i tij qeverisës të largohen nga pushteti, në këtë kuptim, është kërkesë për përgjegjësi politike. Por Revolucioni Flamingo e ka bërë edhe më të gjerë këtë kërkesë. Ai nuk kërkon thjesht zëvendësimin e një kryeministri me një tjetër fytyrë të së njëjtës arkitekturë. Ai kërkon prishjen e një modeli që e ka sunduar që nga fundi i komunizmit, modelin ku partitë bëhen pronare të shtetit, ku oligarkët bëhen bashkautorë të ligjit, ku media bëhet zgjatim i pushtetit, ku qytetari kujtohet vetëm ditën e votës dhe ku natyra shihet si truall për shitje. Në këtë kuptim, “pastrimi” që kërkon sheshi duhet të jetë institucional, ligjor dhe moral. Ai duhet ta largojë nga pushteti çdo strukturë të korruptuar, çdo individ të kompromentuar, çdo rrjet që ka përfituar nga grabitja e pasurisë publike, por duhet ta bëjë këtë me drejtësi, me prova, me gjykata të pavarura dhe me garanci demokratike. Ndryshe, revolucioni rrezikon ta përsërisë atë që e kundërshton.

Shqipëria nuk mund të rindërtohet duke harruar. Nuk mund të bëhet evropiane duke e shitur lagunën. Nuk mund ta mbrojë kombin duke heshtur për Kosovën. Nuk mund të flasë për modernizim ndërsa të rinjtë e saj e shohin largimin si shpëtim. Në Zvërnec, një gardh i vendosur mbi tokë publike ndezi diçka që kishte kohë që digjej nën hi. Në Tiranë, çdo mbrëmje, ajo flakë mori formën e një marshimi. Në diasporë, ajo u bë kujtim i kthyer. Në lagunë, flamingot vazhduan të qëndrojnë mbi ujë, sikur të mos dinin asgjë për ligjet, tenderët dhe strategjitë. Por ndoshta pikërisht aty qëndron fuqia e tyre. Ato nuk flasin. Prania e tyre mjafton për t’u kujtuar se jo çdo gjë që ka vlerë ka zë në qeveri.

Revolucioni Flamingo është, mbi të gjitha, një provë e pjekurisë shqiptare. Ai pyet nëse qytetarët mund të qëndrojnë paqësisht, gjatë dhe me dinjitet përballë një pushteti që është mësuar ta lodhë çdo kundërshtim. Ai pyet nëse Shqipëria mund ta çlirojë veten nga dy trashëgimi njëherësh, nga frika e vjetër e shtetit dhe nga cinizmi i ri i tregut. Ai pyet nëse kombi shqiptar mund ta kuptojë më në fund se interesi kombëtar nuk është pronë e qeverive, por detyrë e qytetarëve. Dhe përgjigjja, nëse vjen, nuk do të vijë nga një pallat qeveritar. Do të vijë nga sheshi, nga laguna, nga të rinjtë që nuk pranojnë më të ikin në heshtje, nga ata që e kanë kuptuar se një vend nuk humbet vetëm kur pushtohet. Një vend humbet edhe kur shitet pjesë pjesë, me kontrata të pastra në letër dhe me ndërgjegje të pista në histori.

<div class="gfm-embed" data-url="https://www.gofundme.com/f/nga-vija-e-frontit-ne-muzeun-e-kosoves/widget/large?attribution_id=sl%3A0cd46d98-ca66-4028-8b4e-beab5db3ba48"></div><script defer src="https://www.gofundme.com/static/js/embed.js"></script>

Read more

Read more

Read more

Read more

Çfarë fshihet pas shifrave shokuese që po i përmbysin parashikimet tradicionale?

Kur një sondazh i thjeshtë pyet brutalisht "Për kë do të votoni këtë 7 Qershor?", përgjigja prej 88% përqind nuk është thjesht statistikë, është një klithmë emocionale.

Pse opozita dikur e plotfuqishme u katandis në shifra njëshifrore dhe çfarë tregon kjo për temperaturën e vërtetë politike të Kosovës dhe mërgatës shqiptare?

A është ky një akt mbrojtjeje psikologjike ndaj të kaluarës, apo një sinjal se skena politike po ndryshon përgjithmonë?

Lexojeni analizën e plotë për ta kuptuar të vërtetën që fshihet pas këtij votimi virtual.

Read more

Koha Ditore nuk ka kërkuar vetëm bllokimin e një videoje. Ajo e ka kërkuar bllokimin e një arsyetimi politik, të një komenti publik dhe të një përpjekjeje pë…

Read more

Read more

Në teatrin e përgjakur të Skenderajt, maska e pushtetit ra mbi fytyrën e ligjit. Një grusht që nuk godet thjesht një njeri, por vetë indin e Republikës, duke e zbuluar kalbësirën e një manuali të vjetër vrastarë që ushqehet me frikë. Kur "çlirimtari" bëhet xhelat i paqes, historia nuk shkruhet me lavdi, por me bojën e turpit të një partie që hesht para krimit.

Më 4 shkurt ne botuam një hulumtim1 mbi metodën e dhunës së Hashim Thaçit, jo mbi një epizod të vetëm. Dje, më 14 maj, Sami Lushtaku ia dha asaj metode fytyrën e saj publike2.

Ajo që ndodhi në Skenderaj nuk ishte thjesht një përleshje në kafene. Ishte një copëz e ngritur mbi sipërfaqe nga manuali i vjetër i pushtetit të Hashim Thaçit, ai manual ku territori nuk administrohet, por ruhet me frikë, ku kundërshtari nuk mundet me argument, por shënjohet, poshtërohet, goditet dhe pastaj fajësohet për plagët e veta.

Kur Hysni Mehani përfundoi i përgjakur, ndërsa Sami Lushtaku shkroi3 se “qytetarët reaguan”, unë e pashë gjuhën e një sistemi që nuk merr përgjegjësi kurrë. Gjithmonë dikush tjetër reagon. Gjithmonë turma është spontane. Gjithmonë viktima paska provokuar. Gjithmonë dhuna paraqitet si vetëmbrojtje e nderit të rremë4.

Kjo është frikacakëri politike.

Lushtaku nuk doli si burrë në publik për të thënë, “kjo nuk duhej të ndodhte”. Ai doli për ta mbështjellë dhunën me flamurin e fyerjes.

“Sami Serbia”, tha ai, nuk tolerohet më.

Por pyetja është më e rëndë. Çfarë tolerohet atëherë në Skenderaj? Gota në kokë? Grushti ndaj zëvendësministrit? Truproja ndaj aktivistit? Heshtja e PDK-së ndaj një figure që sillet sikur komuna është pronë e tij private?

Tetë muaj më parë, në Klan Kosova, Lushtaku tha5 se ata që nuk e respektojnë Kushtetutën dhe ligjet “duhet t’i ngrejmë zvarrë nëpër rrugët e Prishtinës”. Pastaj, kur u pyet nëse rruga është zgjidhja, tha, “Për mu nuk ka zgjidhje tjetër”.

Dje, rruga hyri në kafene.

Nuk ka mister këtu. Ka vijimësi.

Ky është njeriu që flet për Mitrovicën me gjuhë që tingëllon si avokati e turbullt e Beogradit, duke e paraqitur veprimin e shtetit të Kosovës në veri si problem, jo operacion kundër strukturave që e kanë mbajtur atë pjesë peng. Ai e sfidon shtetin atje ku shteti përballet me trashëgiminë e Milan Radoiçiqit dhe me fantazmën e një operacioni paramilitar të mbështetur nga Beogradi.

Pastaj kërkon respekt patriotik.

Jo, zt Lushtaku. Jo.

Patriotizmi nuk është çertifikatë e përjetshme për ata që e përdorin luftën si imunitet. Kush e mbron logjikën që e dobëson shtetin e Kosovës në veri, kush e kthen policinë e Republikës në problem ndërsa strukturat e dhunshme serbe paraqiten si çështje politike, nuk ka të drejtë ta përdorë biografinë e luftës si sapun moral.

Blerta Deliu-Kodra reagoi6 me formulën e njohur të barazimit të rremë, “Dhuna nuk është zgjidhje. Por as provokimet, linçimet dhe akuzat sistematike nuk janë”.

Kjo fjali duket e matur vetëm për ata që nuk duan të shohin gjakun në fytyrë. Në të vërtetë, ajo është teknikë pastrimi. Fillon me dënim formal të dhunës, pastaj menjëherë ia gjen dhunës një nënë politike, provokimin. Kështu viktima bëhet bashkëfajtore, sulmuesi bëhet i nxitur, partia shpëton pa u ndarë nga dhunuesi.

Ky nuk është ligjërim civil. Është higjienë e krimit politik.

Njerëz të tillë nuk janë ende gati për demokraci normale, sepse demokracia kërkon së pari pranimin e një rregulli të thjeshtë, kundërshtari nuk preket. Nuk goditet. Nuk tërhiqet zvarrë. Nuk i thyhet fytyra. Nuk i shpallet faj sepse foli. Nuk vritet siç janë vrarë gjatë mandatit të Hashim Thaçit. Kush nuk e kupton këtë, nuk ka punë të japë leksione mbi diskursin e debatit publik. Së pari duhet të përballet me drejtësinë, pastaj me vetveten, dhe vetëm nëse shërohet nga ai helm moral që e bën dhunën të duket si reagim popullor, mund të kërkojë hyrje në qytetërim demokratik.

Në gjetjet tona hulumtuese të 4 shkurtit, ne e përshkruam një metodologji, identifikim objektivi, delegjitimim, afrim nën mbulesën e normalitetit, dhunë përmes ndërmjetësve, zhvendosje faji, pastaj operacion narrativ deri në ekzekutim fatal. Dje, në Skenderaj, e pamë verzionin e thjeshtësuar të asaj strukture, të asaj mendësie. Objektivi ishte politik. Ambienti ishte publik. Dhuna ishte e dukshme. Arsyetimi erdhi menjëherë. Dhe struktura partiake, në vend që të distancohej qartë, u fsheh pas mjegullës.

Kjo është arsyeja pse rasti Lushtaku nuk duhet parë si incident. Ai është provë e dalë në sipërfaqe për një kulturë pushteti që nuk ka vdekur. Është një relike e gjallë e republikës së dhunës, ku disa ish komandantë nuk e kuptuan kurrë se paqja nuk është plaçkë, shteti nuk është trofe, qytetari nuk është ushtar i tyre, dhe kundërshtari politik nuk është objekt neutralizimi.

Lushtaku mund të thotë se e ka kaluar jetën në shërbim të vendit. Por shërbimi ndaj vendit nuk matet me atë që e thua për luftën. Matet me atë që e bën me pushtetin në paqe. Çlirimtari nuk është ai që kërkon lavdi për të djeshmen dhe leje për dhunë sot. Çlirimtari nuk e kthen Skenderajn në zonë kontrolli. Çlirimtari nuk fshihet pas “qytetarëve” kur qytetari përfundon i përgjakur. Çlirimtari nuk ka nevojë për gotë, grusht, truprojë, kërcënim, e as për parti që hesht.

Kjo është e vërteta e zhveshur, Sami Lushtaku nuk u shfaq dje si njeri i fortë. U shfaq si frikacak. Sepse vetëm frikacaku e ndien pushtetin të kërcënuar nga një tavolinë kafeje. Vetëm frikacaku e quan provokim praninë e kundërshtarit. Vetëm frikacaku e vesh dhunën me patriotizëm pasi fytyra e viktimës tashmë është përgjakur.

Kosova nuk mund të ndërtojë Republikë mbi nervat e këtyre burrave që shtiren si patriotë. Nuk mund të ketë zgjedhje të lira aty ku një figurë lokale mendon se e drejta politike e kundërshtarit varet nga toleranca e tij personale. Nuk mund të ketë shtet ligjor aty ku dhuna shpjegohet si reagim i qytetarëve dhe ku partia e dhunuesit nuk e gjen guximin ta thotë fjalinë minimale, kjo është e papranueshme.

Në fund, ky nuk është vetëm test për Sami Lushtakun. Ai test është i humbur prej kohësh. Ky është test për PDK-në, për drejtësinë, për policinë, për prokurorinë, për shoqërinë që ende pyet nëse duhet ta quajë dhunën me emrin e vet.

Duhet.

Sepse kur dhuna nuk emërtohet, ajo kthehet në traditë. Kur tradita nuk hetohet, ajo kthehet në pushtet. Kur pushteti nuk ndëshkohet, ai prodhon manual. Dhe manuali që ne e përshkruam më 4 shkurt nuk jeton në arkiva. Dje, në Skenderaj, ai doli në mes të ditës, piu kafe, goditi, përgjaku, dhe pastaj shkroi status.

3

Reagimi i Sami Lushtakut në Facebook, 14 Maj, 2026.

A është Vjosa Osmani vërtet “Vajza e Kosovës” që e mbron amanetin e Rugovës, apo thjesht një lojtare e rrezikshme në një shah gjeopolitik ku Kosova është sakrifica e radhës?

Kur një Presidente i shkrin kufijtë mes Kushtetutës dhe interesit elektoral, pyetja nuk është më nëse ajo gaboi, por për kë po punon vërtet ajo?

Në këtë analizë hulumtuese, ne gërmojmë përtej retorikës së ëmbël të “kthimit” saj “në shtëpi” në LDK.

• Kush e shkroi skenarin e krizës së marsit që opozita e priste me duartrokitje?

• Pse Presidenca heshti kur Beogradi e kërcënoi institucionin e Kryeministrit me modele të Mossad-it?

• Dhe mbi të gjitha, a po shërben ajo si “kali i Trojës” për një projekt që synon gjunjëzimin e shtetit përballë axhendave të dyshimta ndërkombëtare?

Read more

A ishte kërcënimi i fundit me vdekje ndaj kryeministrit të Kosovës një akt i izoluar frikësimi ekstremist, apo faza e radhës e një fushate shumëvjeçare për ta normalizuar dhunën politike ndaj udhëheqësve që refuzojnë t’i nënshtrohen ndikimit të Beogradit?

Read more

I krijuar vetëm në vitin 2011, dymbëdhjetë vjet pas luftës, gjatë qeverisjes së Hashim Thaçit dhe nën Ministrinë e Drejtësisë së Hajredin Kuçit, Instituti për Hulumtimin e Krimeve të Luftës hyri në histori jo për fuqinë që pati, por për mënyrën si u la të dobësohej për shtatë vjet rresht. Në gusht të vitit 2018, vetëm pak javë pasi kryeministri Ramush Haradinaj priti në zyrën e tij Milan Radoiçiqin, figurë që më vonë lidhej me sulmin paraushtarak serb në Banjskë, qeveria e mbylli institutin nën drejtimin e ministrit Abelard Tahiri. Vetë Tahiri më pas e kundërshtoi modelin e ri të institutit të propozuar nga Vetëvendosje, e cila pas fitores së vitit 2021 e riktheu dhe e bëri sërish funksional. Për , foli profesori britanik Aidan Hehir, i cili e quajti këtë vonesë dhe ndërprerje “një akt të turpshëm politik”, duke argumentuar se dokumentimi i krimeve të luftës në Kosovë ishte penguar për vite nga elitat vendore dhe bashkësia ndërkombëtare që preferonin “ta linin të kaluarën pas”.

Read more

A do të mbetet Kosova republikë, apo po shndërrohet në një teatër pengmarrjeje ku aktorët e brendshëm e luajnë skenarin e Beogradit?

Pse Presidenca dhe Opozita heshtin para planeve dhe thirrjeve serbe për vrasjen e Kryeministrit?

Zbuloni rrjetin e fshehtë Grenell-Rama-Osmani dhe mekanizmin e bllokadës që po ngulfat sovranitetin e Kosovës.

Mos lejoni që e vërteta të varroset nën procedurat e qëllimshme.

Abonohu tani për ta çmontuar sabotimin e radhës.

Kam kaluar vite duke raportuar lidhur me konfliktet e armatosura, kapje shteti dhe ndërhyrje gjeopolitike, por ajo që po shpaloset në Kosovë është diçka që e njoh me një qartësi të veçantë, sepse e vëzhgoj këtë një model që e kam parë të përsëritet diku tjetër, i përshtatur në rrethana lokale, por gjithmonë i shtyrë nga i njëjti objektiv strategjik, pengimi i një shteti për t’u konsoliduar plotësisht si sovran.

Sot, Albulena Haxhiu, ushtruese e detyrës së presidentes dhe njëkohësisht kryetare e Kuvendit, e caktoi 7 qershorin 2026 si datën e zgjedhjeve të parakohshme. Kjo do të jetë hera e tretë që vendi shkon në zgjedhje parlamentare brenda vetëm 16 muajsh. Shpjegimi formal është procedural, dështimi për ta zgjedhur presidentin brenda afateve kushtetuese, pas pesë përpjekjeve për ta siguruar kuorumin. Por kjo krizë nuk ka asgjë organike. Ajo është e ndërtuar, shtresë mbi shtresë, përmes një bllokade të qëndrueshme sistematike.

Haxhiu deklaroi, “kjo nuk është ajo që qytetarët e kanë dashur… ata presin për bashkim kur bëhet fjalë për interesat e vendit… po vonohemi në shumë reforma, pa asnjë nevojë”.

Ky pohim është thelbësor. Nuk ka pasur asnjë domosdoshmëri strukturore që ta detyronte Kosovën në këtë cikël. Kjo është rezultat i një vendimi të përbashkët si zgjedhje politike nga partitë opozitare përfshirë Listën Serbe për ta bllokuar, për ta vonuar dhe për ta konsumuar procesin institucional.

Në qendër të kësaj qëndron opozita, një konfigurim aktorësh që përfshin figura si Bedri Hamza i PDK-së, Lumir Abdixhiku i LDK-së dhe Ramush Haradinaj i AAK-së, së bashku me rrjete më të gjera të lidhura historikisht me rendin politik të formuar gjatë dhe pas dominimit 20 vjeçar të lidhur me Hashim Thaçin. Gjuha e tyre publike është e matur, kushtetuese, madje edhe ndonjëhere edhe e pranueshme. PDK flet për pranimin e çdo date brenda afateve kushtetuese. AAK i quan zgjedhjet “shans për vendin”. LDK flet për “bashkim të së djathtës”. Por përmbajtja e veprimeve të tyre tregon një histori tjetër.

Ajo që unë e shoh nuk është një opozitë konvencionale. Ajo që shoh është një qelizë e fjetur serbe e ngulitur brenda sistemit politik të Kosovës, që funksionon për ta mbajtur vendin peng përmes sabotimit procedural.

Ky vlerësim mbështetet në një varg ngjarjesh që shtrihen shumë përtej krizës aktuale zgjedhore. Ai kthehet tek përpjekjet e koordinuara që e lidhin bllokimin e brendshëm me presionin strategjik nga Beogradi. Lista Serbe, duke vepruar si zgjatim i politikës zyrtare të Serbisë në Kosovë, luajti rol kyç në operacionin paraushtarak të shtatorit 2023, të udhëhequr nga Milan Radoiçiq, që rezultoi me vrasjen e policit të Kosovës Afrim Bunjaku. Ky operacion pasoi një përpjekje të mëhershme politike për ta siguruar veriun e Kosovës përmes marrëveshjeve që në thelb do ta transferonin territorin strategjik të Kosovës tek Serbia, me miratim të Hashim Thaçit.

Kur këto rrugë dështuan, strategjia u përshkallëzua. Serbia formalizoi koordinimin e politikës së saj të jashtme me Moskën më 24.09.2022, duke e forcuar rreshtimin me objektivat gjeopolitike ruse. Prej atij momenti, presioni u rrit, tërheqja institucionale nga serbët e Kosovës, barrikadat në rrugë dhe në fund agresion i armatosur paraushtarak më 24 shtator 2023.

Gjatë gjithë këtij përshkallëzimi, opozita vendore nuk veproi si forcë stabilizuese. Ajo veproi në mënyra që e dobësuan përgjigjen institucionale të Kosovës, shpesh duke e zhvendosur fajin drejt vetë Prishtinës.

Ky model u thellua me shfaqjen e një lidershipi të ri politik nën drejtimin e Albin Kurtit, fitoret elektorale të të cilit në vitin 2021, në shkurt 2025 dhe sërish më 28.12.2025 përfaqësonin një mandat plebishitar për konsolidimin e shtetit dhe shkëputjen nga ndikimi serb. Qeveria e Kurtit nisi çmontimin e rrjeteve të rrënjosura që kishin lejuar ndikimin e Beogradit të mbijetonte brenda institucioneve të Kosovës për dy dekada pas luftës.

Pikërisht në këtë moment u intensifikua bllokada opozitare.

Opozita nuk u mjaftua me kritikë politike. Ajo u përpoq sistematikisht ta bllokonte qeverisjen duke praktikuar forma të ndryshme e të koordinuara sabotuese. Refuzoi oferta që e tejkalojnë çdo kompromis standard. Kurti, sipas vëzhgimeve tona, ofroi poste ministrore, pozitën e zëvendëskryeministrit dhe madje mundësinë që opozita ta propozojë kandidatin për president. Këto janë lëshime të jashtëzakonshme. Ato u refuzuan në tërësi.

Refuzimi për ta zgjedhur presidentin nuk është pra dështim negociatash. Është kulmimi i një strategjie për ta paralizuar shtetin.

Bllokimi i Fondit Sovran pas sulmit të vitit 2023 është një shembull i qartë1. Ky fond ishte projektuar për të forcuar kapacitetet mbrojtëse të Kosovës në një kohë kur Serbia kishte demonstruar gatishmëri për të përdorur forcë paraushtarake. Opozita e dërgoi atë në Gjykatën Kushtetuese2, ku mbetet i pazgjidhur prej tre vitesh. Rezultati është vonesë strategjike që ka për qëllim sabotimin e përgatitjes së Kosovës për agresione të ardhshme.

Ky rezultat i shërben Beogradit, jo Prishtinës.

Përfshirja e aktorëve të jashtëm e përforcon këtë model. Richard Grenell identifikohet në një seri gjetjesh tona hulumtuese si figurë kyçe në ndërhyrjet politike të mëhershme, përfshirë rrëzimin e qeverisë së Kosovës në vitin 20203. Aktivitetet e tij përshkruhen si të rreshtuara me interesa serbe dhe ruse, me lidhje që përfshijnë Viktor Orban dhe Vladimir Plahotniuc.

Vazhdimësia e këtij rrjeti shihet në zhvillimet pasuese. Një takim në New York, ku mori pjesë Vjosa Osmani, i organizuar nën kujdesin e Grenell dhe i sponsorizuar nga interesa serbe4, shënoi një pikë kthese. Mungesa e transparencës rreth atij takimi5, e kombinuar me manovra të mëvonshme politike, përfshirë shpërbërjen e një parlamenti që përfaqësonte 51 përqind të elektoratit6, ngre shqetësime të thella për rreshtimin politik dhe besnikërinë institucionale7.

Rruga e Osmanit pasqyron një paqëndrueshmëri më të gjerë brenda elitës politike të Kosovës8. Presidenca e saj e hershme u karakterizua nga një veprimtari të përgjegjshme dhe besueshmëri. Por veprimet e mëvonshme, përfshirë lidhjet e raportuara me rrjete biznesi si grupi Devolli dhe afërsia politike me figura të lidhura me interesa të rreshtuara me Beogradin9 si Edi Rama, Hashim Thaçi dhe Richard Grenell, sugjerojnë një zhvendosje që nuk mund të injorohet.

Kjo krizë nuk është thjesht mospajtim politik. Është ekspozim i mundshëm i zyrës më të lartë të shtetit ndaj ndikimit të jashtëm.

Pastaj, vjen edhe heshtja pas kërcënimeve të hapura nga Aleksandar Vulin, që është ndoshta treguesi më alarmues. Vulin sugjeroi publikisht se Serbia duhet ta konsiderojë vrasjen ose rrëmbimin e Kryeministrit të Kosovës Albin Kurtit. Në çdo sistem funksional, një deklaratë e tillë do të dënohej menjëherë. Në Kosovë, reagimi nga opozita dhe presidenca ishte heshtje10.

Heshtja në këtë kontekst nuk është neutralitet. Është bashkëfajësi.

Modeli shtrihet më tej. Në saje të gjetjeve tona hulumtuese përpjekjet për atentat ndaj Kurtit përshkruhen kanë ndodhur gjatë zgjedhjeve të shkurtit 2021 dhe shkurtit 2025, me operativë të lidhur me rrjete që shtrihen në Kosovë dhe Shqipëri. Këto përpjekje u ekspozuan para se të realizoheshin11. Edhe pse kërkojnë hetim të vazhdueshëm, përputhshmëria e tyre me modelin e përgjithshëm forcon perceptimin e një fushate të qëndrueshme për ta eliminuar një lidership që synon shkëputjen e Kosovës nga ndikimi serb12.

Edhe udhëheqja politike e Shqipërisë përfshihet në këtë rrjet. Gjetjet tona përshkruajnë një rreshtim të koordinuar midis Tiranës zyrtare nën Edi Ramën dhe Beogradit13, me synim riformësimin e rendit kushtetues dhe territorial të Kosovës në favor të Serbisë. Mungesa e reagimit nga Tirana ndaj kërcënimeve të Vulin e thellon këtë shqetësim.

Në nivel institucional, kriza ka arritur në pikën ku edhe Komisioni Qendror i Zgjedhjeve është i paplotë. Haxhiu paralajmëroi se me vetëm 10 anëtarë nga 11, “asgjë nuk çertifikohet”. Kjo do të thotë se edhe procesi që duhet ta zgjidhë krizën rrezikon të paralizohet.

Kështu mbahet peng një shtet, jo me një akt të vetëm vendimtar, por me bllokim të vazhdueshëm në të gjitha fushat, politike, ligjore dhe të sigurisë.

Nga një këndvështrim gjeopolitik, ngjashmëria me taktikat e përdorura në hapësirat post sovjetike është e qartë. Strategjia ruse është e mbështetur gjatë në përdorimin e aktorëve të brendshëm për ta penguar konsolidimin e shteteve. Serbia, e rreshtuar me Moskën14, duket se po e aplikon të njëjtin model në Kosovë. Nuk ke nevojë të kontrollosh territor nëse e kontrollon mosfunksionimin e tij. Nuk ke nevojë për aneksim nëse e pengon konsolidimin.

Kosova sot është e bllokuar brenda kësaj logjike.

Zgjedhjet e 07.06.2026 do ta mbajnë një peshë që e tejkalon çdo rotacion të zakonshëm demokratik. Ato do ta përcaktojnë nëse republika mund të çlirohet nga një sistem i brendshëm sabotimi që e ka mbajtur Kosovën në krizë të përhershme.

Ajo që është në lojë nuk është thjesht qeverisja. Është mbijetesa e Kosovës si shtet funksional dhe sovran.

Dhe pyetja qendrore mbetet, sa gjatë mund të qëndrojë një republikë kur kërcënimi i saj më i madh nuk vjen nga jashtë, por nga brenda institucioneve të veta?