Ahmet Krasniqi dhe Lufta për Komandën e Kosovës

Përpara atentatit në Tiranë kishte muaj përplasjesh politike, ushtarake dhe institucionale. Dosja e Hagës rindërton këtë konflikt me dokumente, kronologji dhe dëshmi të detajuara.

Sipas Prokurorisë¹, përplasja mes Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së dhe strukturave ushtarake të qeverisë Bukoshi nuk ishte mosmarrëveshje taktike. Ishte konflikt për autoritetin politik dhe ushtarak të Kosovës. Rekonstruktimi kronologjik i dokumentit tregon se kjo përplasje u përshkallëzua muaj pas muaji gjatë vitit 1998, deri në vrasjen e ministrit të mbrojtjes Ahmet Krasniqi në Tiranë. Prokuroria nuk e akuzon Hashim Thaçin për atë vrasje, por e paraqet Krasniqin dhe FARK-un si pjesë të strukturave që udhëheqja e UÇK-së kërkonte t’i neutralizonte politikisht dhe ushtarakisht.

Në pranverën e vitit 1998, ndërsa Serbia po zgjeronte ofensivën e saj kundër shqiptarëve të Kosovës, brenda kampit shqiptar po zhvillohej një betejë tjetër, shumë më pak e dukshme, por me pasoja të thella për shtetin që ende nuk kishte lindur.

Në njërën anë qëndronte Republika e Kosovës e ndërtuar gjatë viteve të rezistencës paqësore, me president Ibrahim Rugovën, kryeministrin Bujar Bukoshi dhe Ministrinë e Mbrojtjes të drejtuar nga kolonel Ahmet Krasniqi.

Në anën tjetër, sipas dokumentit përfundimtar të Prokurorisë së Specializuar, po konsolidohej një qendër tjetër autoriteti, Shtabi i Përgjithshëm i UÇK-së dhe më pas Qeveria e Përkohshme e Kosovës, e udhëhequr nga Hashim Thaçi.

Dokumenti nuk e paraqet këtë si një debat të zakonshëm organizativ. Përkundrazi, ai e përshkruan një garë për ta përcaktuar se kush kishte të drejtë të fliste në emër të shqiptarëve të Kosovës, kush do t’i kontrollonte forcat e armatosura dhe kush do ta trashëgonte pushtetin pas luftës.

Në faqen 17, Prokuroria shkruan se udhëheqja e UÇK-së dhe më vonë e Qeverisë së Përkohshme u përpoq “të paraqitej si zëri i vetëm i vërtetë i popullit shqiptar” dhe ta zhvendoste udhëheqjen ekzistuese politike të lidhur me Ibrahim Rugovën dhe Bujar Bukoshin. Ky është boshti mbi të cilin ndërtohet analiza e mëtejshme e dokumentit.

Nga ky moment, kronologjia bëhet thelbësore.

Në muajt që pasuan, sipas Prokurorisë, konflikti nuk u zhvillua vetëm në frontet kundër forcave serbe. Ai u zhvillua edhe mbi pyetjen se cila strukturë shqiptare do ta kishte autoritetin për ta komanduar luftën.

Ahmet Krasniqi dhe Ushtria që Nuk Pranoi të Dorëzohej

Nga zgjedhjet e marsit 1998 te atentati në Tiranë, dosja e Prokurorisë rindërton muaj pas muaji përplasjen mes institucioneve të Republikës së Kosovës dhe strukturës që e kërkonte monopolin mbi luftën.

Në historinë e luftës së Kosovës, emri i kolonel Ahmet Krasniqit zakonisht lidhet me natën e 21 shtatorit 1998, kur ai u vra në Tiranë. Për shumë vite, vëmendja publike është përqendruar pothuajse tërësisht te atentati dhe te pyetja se kush e organizoi atë. Por dokumenti përfundimtar i Prokurorisë së Specializuar e vendos figurën e tij në një kontekst shumë më të gjerë.

Ai nuk paraqitet thjesht si ministër i mbrojtjes i qeverisë në mërgim. Ai shfaqet si pjesë e një strukture institucionale që, sipas Prokurorisë, udhëheqja e UÇK-së dhe më vonë Qeveria e Përkohshme e Kosovës përpiqeshin ta zhvendosnin dhe ta zëvendësonin si burim legjitimiteti politik dhe ushtarak. Në këtë kuptim, rëndësia e Ahmet Krasniqit nuk fillon me vrasjen e tij. Ajo fillon me pozitën që ai zinte në arkitekturën e Republikës së Kosovës.

Dokumenti nuk e akuzon Hashim Thaçin apo ndonjë nga të pandehurit për vrasjen e Ahmet Krasniqit. Megjithatë, ai e përshkruan me hollësi një përplasje të vazhdueshme ndërmjet dy projekteve të ndryshme të udhëheqjes shqiptare gjatë luftës. Njëri ishte ndërtuar mbi institucionet e Republikës së Kosovës, të krijuara gjatë viteve të rezistencës paqësore nën Ibrahim Rugovën dhe qeverinë e Bujar Bukoshit. Tjetri, sipas Prokurorisë, synonte ta paraqiste Shtabin e Përgjithshëm të UÇK-së dhe më pas Qeverinë e Përkohshme si autoritetin e vetëm legjitim të shqiptarëve të Kosovës. Pikërisht në këtë përplasje ndodhej Ahmet Krasniqi.

Për ta kuptuar këtë konflikt, duhet të kthehemi në marsin e vitit 1998.

Në atë kohë, Kosova ishte tashmë nën ofenzivë të hapur ushtarake serbe. Masakra e Prekazit e kishte tronditur vendin dhe lufta po zgjerohej. Megjithatë, shqiptarët zhvilluan zgjedhje parlamentare në kuadër të institucioneve të Republikës së Kosovës. Serbia nuk i njohu ato zgjedhje, por ato prodhuan një rezultat të qartë politik. Lidhja Demokratike e Kosovës u rikonfirmua si forca dominuese politike.

Në faqen 41 të dokumentit, Prokuroria rikujton se zgjedhjet e marsit 1998 e konfirmuan përsëri epërsinë politike të LDK-së. Ky nuk ishte vetëm një rezultat elektoral. Ishte dëshmi se, edhe në kushtet e luftës, shumica e shqiptarëve vazhdonin ta shihnin legjitimitetin politik të lidhur me institucionet që i kishin ndërtuar gjatë viteve të rezistencës paqësore.

Për qeverinë e Ibrahim Rugovës dhe Bujar Bukoshit, kjo ishte vazhdimësi kushtetuese. Për udhëheqjen e UÇK-së, sipas mënyrës se si e përshkruan Prokuroria zhvillimin e ngjarjeve, kjo krijonte një problem të madh politik. Nëse ekzistonte tashmë një qeveri, një parlament dhe institucione të zgjedhura, atëherë pretendimi për të qenë autoriteti i vetëm i shqiptarëve nuk mund të mbështetej vetëm mbi armën.

Në muajt që pasuan, konflikti mori një dimenzion të ri.

Qeveria në mërgim nuk u kufizua vetëm te administrata civile. Ajo e kishte edhe Ministrinë e Mbrojtjes, të drejtuar nga kolonel Ahmet Krasniqi. Objektivi ishte krijimi i një zinxhiri të rregullt komandues ushtarak që do t’i përgjigjej institucioneve të Republikës së Kosovës. Forca që do ta mishëronte këtë model ishte FARK-u.

Në faqen 20 të dokumentit, Prokuroria shkruan se Shtabi i Përgjithshëm e paraqiste UÇK-në si “forcën e vetme të ligjshme të armatosur”.

Në të njëjtën kohë, strukturat e lidhura me qeverinë Bukoshi, përfshirë FARK-un, përshkruhen si kërcënim për autoritetin e Shtabit të Përgjithshëm. Dokumenti shton se edhe ushtarët e lidhur me FARK-un ose LDK-në, kur bashkoheshin me UÇK-në, vazhdonin të trajtoheshin me dyshim.

Kjo tregon se përplasja nuk ishte vetëm mbi mënyrën e zhvillimit të luftës kundër Serbisë. Ajo kishte të bënte me pyetjen se kush e kishte të drejtën t’i komandonte forcat shqiptare dhe, në fund të luftës, ta trashëgonte autoritetin mbi shtetin që do të ndërtohej.

Kjo përplasje bëhet edhe më konkrete në korrik 1998.

Në faqen 130, Prokuroria e përshkruan një takim ndërmjet Hashim Thaçit, Rexhep Selimit, Bujar Bukoshit dhe Ahmet Krasniqit. Sipas dokumentit, Bukoshi propozoi që forcat e UÇK-së të bashkoheshin me forcat e qeverisë në mërgim. Dokumenti thotë se Rexhep Selimi e refuzoi këtë propozim.

Ky epizod ka rëndësi sepse tregon se ekzistoi një përpjekje për ta gjetur një formulë të përbashkët komandimi. Sipas Prokurorisë, ajo nuk u pranua. Kjo e la të hapur ndarjen ndërmjet dy zinxhirëve të komandës dhe dy burimeve të legjitimitetit.

Vetëm pak javë më vonë, më 13 gusht 1998, sipas faqes 41 të dokumentit, u publikua Deklarata Politike nr. 7. Në të thuhej se çdo përpjekje për krijimin ose ruajtjen e institucioneve jashtë vijës së UÇK-së përbënte “luftë speciale” dhe paralajmërohej se personat e përfshirë do të goditeshin “pa mëshirë”.

Prokuroria e përdor këtë deklaratë si pjesë të analizës së klimës politike që u krijua ndaj institucioneve të lidhura me LDK-në, qeverinë Bukoshi dhe FARK-un.

Gjatë vjeshtës së vitit 1998, sipas dokumentit, retorika kundër këtyre strukturave u ashpërsua.

Prokuroria e përshkruan një model në të cilin kundërshtarët politikë etiketoheshin si “tradhtarë”, “institucionalistë”, “pacifistë” ose pjesë e “luftës speciale”, duke e krijuar një klimë ku pluralizmi politik paraqitej si rrezik për luftën.

Më 21 shtator 1998, Ahmet Krasniqi u vra në Tiranë.

Më 21 shtator 2017, në nëntëmbëdhjetëvjetorin e atentatit, ish kryeministri i Kosovës dhe atëherë kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Isa Mustafa, kërkoi publikisht² që shteti shqiptar ta zbardhte vrasjen e kolonel Ahmet Krasniqit. Mustafa, i cili gjatë luftës kishte shërbyer si ministër i Financave në qeverinë në mërgim të drejtuar nga Bujar Bukoshi, kujtoi se kishte qenë dëshmitar i drejtpërdrejtë i pasojave të krimit.

“Me sytë e mi e pash të vrarë pabesisht, në mes të Tiranës, Kolonel Ahmet Krasniqin”, deklaroi ai. Në të njëjtën deklaratë, Mustafa e përshkroi Krasniqin si “strategun më të madh ushtarak të luftës së fundit çlirimtare” dhe tha se “ai u vra pas shpine aty ku më së paku e priste dhe ende askush nuk është vënë para drejtësisë për këtë krim të madh ndaj vendit”.

Duke iu drejtuar institucioneve shqiptare, ai kërkoi që autorësia e atentatit të zbardhej sa më parë. Dy dekada pas vrasjes, rasti vazhdon të mbetet pa autorë të dënuar dhe pa një epilog gjyqësor.

Pikërisht kjo mungesë e një përfundimi gjyqësor e bën të rëndësishëm dokumentin përfundimtar të Prokurorisë së Specializuar. Edhe pse ai nuk ngre akuza ndaj Hashim Thaçit apo të pandehurve të tjerë për vrasjen e Ahmet Krasniqit dhe nuk e përcakton autorësinë e atentatit, ai e rindërton me hollësi konfliktin politik, institucional dhe ushtarak që i parapriu asaj nate. Në këtë kuptim, dosja nuk e shpjegon se kush e vrau kolonelin, por ndihmon të kuptohet mjedisi politik në të cilin ai u bë një nga figurat më të rëndësishme të përplasjes për autoritetin mbi luftën dhe mbi shtetin që po lindte.

Vrasja e tij mbetet një nga ngjarjet më të rëndësishme dhe më të debatueshme të historisë së luftës. Dosja e Prokurorisë nuk ngre akuzë ndaj Hashim Thaçit apo të pandehurve të tjerë për këtë atentat dhe nuk e ofron një përfundim gjyqësor mbi autorësinë e tij. Ajo që dokumenti bën është ta vendosë këtë ngjarje brenda një kronologjie ku konflikti politik dhe institucional ndërmjet dy projekteve shqiptare ishte përshkallëzuar muaj pas muaji.

Në këtë kuptim, historia e Ahmet Krasniqit nuk mund të reduktohet te atentati. Ajo është historia e përplasjes ndërmjet dy koncepteve të ndryshme të shtetformimit, njërit që e shihte autoritetin ushtarak si të lidhur me institucionet civile të Republikës së Kosovës dhe tjetrit që, sipas teorisë së Prokurorisë, kërkonte ta përqendronte përfaqësimin politik dhe ushtarak në një qendër të vetme vendimmarrjeje. Kjo është arsyeja pse figura e tij mbetet qendrore për ta kuptuar jo vetëm luftën kundër Serbisë, por edhe konfliktin e brendshëm politik që e shoqëroi atë.

---

---

1. Public Redacted Version of ‘Corrected Version of “Prosecution Final Trial Brief” — SPO PDF File.

2. Isa Mustafa Kërkon nga Shqipëria ta Zbardhë Vrasjen e Ahmet Krasniqit — Kallxo.com