Buldozeri i Shtetësisë kundër Arkitektëve të Plaçkës
Bllokada aktuale nuk është vigjilencë, por sabotim me urdhër të Beogradit. Opozita po e përdor kushtetutën si thikë për ta shpuar trupin e Republikës që populli e çliroi.
Në Kosovë, përplasja rreth presidencës nuk është një grindje ceremoniale. Është një provë nëse një republikë e re, e lindur nga lufta dhe ndërhyrja e NATO-s, mund t’i rezistojë një politike bllokade që po i gërryen institucionet nga brenda, po e dobëson besimin publik dhe po hap hapësirë për ndikim serb dhe destabilizim të stilit rus.
Kosova, nga larg, mund të duket si një tjetër shtet i vogël ballkanik i mbërthyer në stuhitë e veta. Ky është një fillim i gabuar. Kosova nuk është thjesht një republikë parlamentare grindavece. Është një vend, jeta moderne politike e të cilit u hartua në katastrofë. Në vitet 1998 dhe 1999, forcat serbe dhe jugosllave zhvilluan një fushatë dhune masive, dëbimi të detyruar dhe terrori ndaj shqiptarëve të Kosovës. Mbi 850 mijë shqiptarë u dëbuan brenda disa javësh. Ndërhyrja e NATO-s u bë e domosdoshme si përpjekje për ta ndalur gjenocidin e planifikuar serb. Lufta përfundoi me tërheqjen e forcave serbe dhe vendosjen e KFOR-it. Kosova shpalli pavarësinë në vitin 2008, por Serbia vazhdon të mos e njohë, ndërsa Rusia mbetet mbështetësi kryesor i saj në këtë çështje.
Kjo histori ka rëndësi sepse kriza e sotme nuk po zhvillohet në një terren neutral institucional. Kosova është një republikë parlamentare. Presidenti nuk zgjidhet nga populli, por nga Kuvendi, dhe pragu kushtetues është i lartë. Dy raundet e para kërkojnë dy të tretat e votave, ndërsa edhe në raundin e tretë kërkohen të paktën 80 deputetë në sallë për ta vazhduar votimin. Në një parlament të fragmentuar, kjo do të thotë se posti nuk mund të plotësohet pa pjesëmarrje ndërpartiake. Një mekanizëm i menduar për legjitimitet të gjerë mund të shndërrohet lehtësisht në mjet bllokade procedurale.
Rruga drejt ngërçit aktual fillon me zgjedhjet parlamentare të 9 shkurtit 2025. Vetëvendosje doli e para me 42.30% për qind të votave dhe 48 ulëse, por pa shumicë të mjaftueshme. Opozita refuzoi t’i japë numrat për një qeveri funksionale dhe vendi hyri në muaj të tërë paralize. Në gusht u zgjodh kryetari i Kuvendit, por çështja e qeverisë mbeti e hapur. Në nëntor ende nuk kishte zgjidhje dhe u shpallën zgjedhjet e jashtëzakonshme për 28 dhjetor 2025.
Rezultati i tyre ishte edhe më i qartë. Vetëvendosje mori mbi 51% për qind të votave, ndërsa LDK ra rreth 13% për qind dhe PDK rreth 20% për qind. Qeveria e re u formua në shkurt 2026 me mbështetjen e deputetëve të pakicave. Mesazhi politik ishte i drejtpërdrejtë. Elektorati nuk e shpërbleu bllokadën e opozitës. E ndëshkoi atë.
Megjithatë, kriza thjesht u zhvendos nga qeveria te presidenca. Më 5 mars 2026, Kuvendi dështoi ta zgjedhë presidentin për mungesë kuorumi. Presidentja shpërndau Kuvendin, por Gjykata Kushtetuese ndërhyri, duke e konsideruar dekretin pa efekt juridik dhe duke u dhënë deputetëve edhe 34 ditë kohë. Afati u vendos në 28 prill.
Në këtë periudhë u rrëzuan edhe bisedimet mes Albin Kurtit dhe Lumir Abdixhikut. Abdixhiku deklaroi se LDK i konsideron të mbyllura negociatat, sepse Vetëvendosje insistonte ta mbante edhe presidencën. Kurti, nga ana tjetër, tha se kishte ofruar poste të rëndësishme qeveritare për LDK-në, por jo presidencën. Njëra palë ofroi, tjetra refuzoi. Por politika nuk mbaron tek kjo sipërfaqe.
LDK e paraqet veten si mbrojtëse të balancës institucionale. Në teori, ky pretendim është legjitim. Por problemi është se bllokada aktuale nuk po vjen nga një shumicë që po i shkatërron balancat, por nga një opozitë që nuk i ka numrat për të vendosur, por ka mjaftueshëm për ta bllokuar procesin. Kjo nuk është balancë. Është veto. Dhe kur vetoja bëhet metodë, demokracia fillon të marrë erë lodhjeje dhe keqbesimi.
Kosova ka kaluar më shumë se një vit në këtë cikël bllokadash. Reformat janë vonuar, marrëdhëniet me partnerët janë tensionuar dhe besimi në institucione është dëmtuar. Demokracia nuk dobësohet vetëm nga abuzimi i pushtetit. Dobësohet edhe kur institucionet kthehen në arenë sabotimi.
Kjo ndodh në një vend ku besimi publik tashmë është i dëmtuar nga trashëgimia e korrupsionit dhe mafias politike. Institucionet janë ndërtuar mbi një histori të gjatë kompromisesh dhe kapjesh politike. Kriza aktuale nuk e krijon këtë problem. Thjesht e ekspozon atë.
Në këtë sfond, dimensioni gjeopolitik bëhet i qartë. Serbia nuk e ka braktisur kurrë synimin për ndikim në Kosovë. Ajo vazhdon të ndikojë përmes strukturave politike dhe paralele të shpartalluara në veri, por tani të dukshme edhe në partitë opozitare përfshirë edhe në dikastere të ndryshme të shërbimit civil. Kjo nuk është teori. Është praktikë e vazhdueshme që redaksia jonë e ka vëzhguar.
Pas Serbisë qëndron Rusia. Interesi i saj nuk është sentimental, por strategjik. Një Kosovë e bllokuar, një rajon i paqëndrueshëm dhe një demokraci e dobët janë terren i favorshëm për ndikim. Paraliza institucionale nuk është vetëm krizë e brendshme. Është avantazh për aktorë të jashtëm.
Në këtë pikë, analiza e Dr Sadri Ramabajës bëhet thelbësore1. Ndikimi i jashtëm nuk vjen gjithmonë si komandë direkte. Ai funksionon përmes klimës. Përmes dobësive të brendshme. Përmes ndarjeve dhe sabotimit të normalizuar. Kur politika kthehet në bllokadë, nuk ka nevojë për ndërhyrje të drejtpërdrejtë. Sistemi dobësohet vetë.
Kjo nuk e shfajëson opozitën. Përkundrazi. E bën më përgjegjëse. Sepse bllokada e vazhdueshme nuk është vetëm strategji politike. Është kontribuim në dobësimin e shtetit.
Albin Kurti nuk është pa kritika. Qasja e tij është konsideruar konfrontuese. Por ky përshkrim kërkon kontekst. Ai ka refuzuar implementimin e marrëveshjeve që, sipas tij, rrezikonin krijimin e një strukture autonome etnike në veri, të krahasueshme me modelin e republikave serbe në Bosnje dhe Hercegovinë. Ai argumenton se një numër të marrëveshjeve që ai ka refuzuar t’i zbatoj do ta bënin shtetin jofunksional.
Kjo qasje përkoi me tensione të rënda në veri, përfshirë sulmin e shtatorit 2023, ku një polic i Kosovës u vra nga grupe të armatosura të lidhura me struktura serbe të drejtuara nga Milan Radoiqiç, ish-kreu i Listës Serbe në Kosovë. Në këtë kontekst, politika e tij shihet nga brenda si përpjekje për ta mbrojtur integritetin e shtetit, jo thjesht si kokëfortësi. Opozita dhe aleatët e saj që për 20 vite jo vetëm që e plaçkitën Kosovën sistematikisht por edhe ndihmuan rikthimin e pushtetit të Serbisë në Kosovë, e kritikuan Kurtin se po i cënonte marëdhëniet me SHBA-të me veprime të tilla.
Kjo nuk e zgjidh krizën. Por e ndërlikon narrativën e thjeshtë.
Në fund, thelbi është ky. Opozita ka të drejtë të kundërshtojë. Por nuk ka të drejtë ta shndërrojë bllokadën në normë. Sepse kur institucionet ndalen, qytetari e humb besimin. Dhe kur besimi humbet, demokracia nuk rrëzohet me zhurmë. Shpërbëhet në heshtje.
Një presidencë e pambushur nuk është shenjë demokracie. Një parlament pa kuorum nuk është vigjilencë kushtetuese. Është krizë.
Kosova nuk u ndërtua që institucionet e saj të kthehen në teatër bllokade. Dhe historia e saj nuk e lejon luksin e një politike që e dobëson nga brenda.
Sepse në një shtet të brishtë, bllokada nuk është vetëm taktikë. Është acid.
Nga Spastrimi te Sabotimi
Është koha që gënjeshtrës t’i hiqet maska e “parimit” dhe bllokadës t’i thuhet emri i vërtetë: sabotim. Opozita e sotme në Kosovë, pas dy dekadash sundimi që e shndërroi shtetin në një plaçkë të ndarë mes klanesh, ka vendosur të mos e pranojë verdiktin e popullit. Me 51% të votave, qytetarët nuk votuan për një presidencë peng, as për një parlament që shërben si zyrë noteriale e dëshirave të Beogradit. Ata votuan për shtetësinë. Por opozita, në humbjen e saj, ka zgjedhur të shndërrohet në atë që dikur e shpërfillte, në një barrikadë të gjallë, në një verzion parlamentar të “ariut serb” që fle mbi të drejtën e qytetarit për të qeverisur, për ta gëlltitur jetën institucionale të vendit me një urrejtje që vetëm të humburit e pashpresë mund ta ushqejnë.
Kjo nuk është politikë, ky është një degradim i thellë moral. Këta njerëz, që nën heshtjen e tyre 20-vjeçare lejuan dëbimin e mbi 11 mijë shqiptarëve nga veriu dhe dorëzimin e Mitrovicës së veriut në duart e strukturave kriminale të Radoiqiçit, sot flasin për “balancë institucionale”.
Cilat balanca?
Ato që e mbanin Radoiqiçin si zot të veriut dhe Beogradin si arkitekt të çdo lëvizjeje në Kosovë?
Kurti nuk shpiku asgjë, ai thjesht i buldozoi strukturat që kjo opozitë i kultivoi me dashuri për dy dekada. Për herë të parë pas 23 vitesh, veriu mori frymë si pjesë e Kosovës, dhe kjo është ajo që i djeg atyre më shumë se çdo humbje zgjedhore. Sepse nëse Kosova bëhet shtet funksional, ata e humbin arsyen e tyre të ekzistencës, shitjen e sovranitetit për pushtet personal.
Strategjia e tyre është e qartë, e frymëzuar nga doktrinat e errëta të bllokadës ruse dhe serbe, nëse nuk mund ta kemi ne, atëherë nuk do ta ketë askush. Është një lojë cinike që synon ta shndërrojë parlamentin në një hapësirë të pajetë, ku kuorumi mungon sepse mungon vullneti për të qenë pjesë e shtetit. Ata nuk po e mbrojnë kushtetutën, ata po e përdorin atë si thikë për ta shpuar trupin e Republikës. Opozita që refuzon të marrë pjesë në proceset demokratike pas një ndëshkimi kaq të rëndë nga elektorati, e ka humbur çdo kredibilitet moral. Ata nuk janë më kundërshtarë politikë, ata janë pengmarrës të një vendi që po përpiqet të shkëputet nga hijet e së kaluarës.
Historia është e pamëshirshme me ata që mbjellin bllokadë në vend të frytit. Opozita e tanishme, e kapur në rrjetën e një nostalgjie për kohërat e privilegjeve të tyre të pamerituara, duket se e ka harruar një gjë, demokracia nuk është një lojë tavoline ku rregullat mund të ndryshohen kur humbësit nevrikosen. Përpjekja e tyre për ta bllokuar presidencën nuk është “vigjilencë”, është një akt vetëvrasës politik që do t’i fshijë përfundimisht nga memoria institucionale e Kosovës. Qytetarët e kanë parë këtë teatër, ata e kanë parë se kush i ka prishur barrikadat në veri dhe kush po mundohet t’i ndërtojë ato në sallën e Kuvendit.
Kushdo që ëndërron se mund ta gjunjëzojë këtë shtet përmes bllokadave të stilit sllav, duhet ta kuptojë se koha e “hijeve” ka marrë fund. Shqipja e këtij shekulli nuk i duron më prangat e vjetra. Nëse opozita nuk ndalet, ata nuk po e bllokojnë Kurtin, po e bllokojnë të ardhmen e tyre, po e bllokojnë mundësinë e vetme për t’u kthyer ndonjëherë në politikë si njerëz të ndershëm. Por, për momentin, ata mbeten thjesht arkitektët e shkatërrimit të tyre, duke u mbështjellë me petkun e një “opozitëbërjeje” që kundërmon stagnim dhe tradhti ndaj vullnetit popullor. Kosova nuk është një teatër për aktorë të dështuar, është një projekt i gjallë, dhe ata që po përpiqen ta mbytin, do të mbyten vetë në llumin e tyre.