Dy Fytyrat e një Presidence në Krizë
Vjosa Osmani lundron mes dy të vërtetave: bashkëpunëtore institucionale në janar, viktimë e tradhtisë në mars. Një presidencë që shkrin parimet për ta shpëtuar imazhin momental.
Ne e kemi parë presidenten e Kosovës në dy paraqitje televizive brenda pak javësh. Më 11 janar 2026 në “Nerv” me Shkëlzen Gashin1 dhe më 9 mars 2026 në “Çim Peka Live”2, në të njëjtën ditë kur Gjykata Kushtetuese ia pezulloi vendimin për shpërndarjen e Kuvendit3. Dy intervista, dy skena publike, dy rrëfime për të njëjtën periudhë politike. Kur vendosen pranë njëra tjetrës, ato nuk ndërtojnë një histori të qëndrueshme. Ato zbulojnë një histori që ndryshon sipas momentit.
Në janar presidentja flet me tonin e një figure që qëndron mbi përplasjet. Marrëdhënia me qeverinë, sipas saj, është institucionale dhe funksionale. Ka dallime, por ato janë normale në një demokraci. Nuk ka ftohje serioze. Nuk ka konflikt që e trondit shtetin. Rrëfimi është i qetë dhe i kontrolluar.
Në mars tabloja ndryshon. Presidentja flet për manipulime politike, për prapaskena dhe për përpjekje për ta nxjerrë nga loja. Ajo sugjeron se shumë gjëra janë bërë pas shpine dhe se koha do ta zbulojë të vërtetën. Një raport që në janar përshkruhej si korrekt dhe institucional, në mars përshkruhet si i minuar nga brenda. Kjo nuk është thjesht ndryshim toni. Është ndryshim rrëfimi.
E njëjta përplasje shfaqet edhe në mënyrën se si ajo e përshkruan rolin e saj në politikën e jashtme. Në “Nerv” presidentja paraqet presidencën si një nga shtytëset kryesore të diplomacisë së Kosovës. Ajo flet për lobim për njohje të reja, për përpjekje për avancimin ndërkombëtar të vendit, për marrëveshje të mbrojtjes dhe për afrimin me partnerët strategjikë. Në këtë rrëfim presidenca është një aktor aktiv.
Në “Çim Peka Live” rrëfimi ndryshon. Presidentja thotë se dialogun me Serbinë ia ka lënë plotësisht qeverisë. Se nuk ka dërguar përfaqësues presidencial në proces dhe se shumë zhvillime i ka marrë vesh nga mediat. Ose presidenca ka qenë aktore aktive në politikën e jashtme, ose presidentja është tërhequr nga dosja më e rëndësishme e saj. Të dyja bashkë nuk qëndrojnë.
Një nga kundërthëniet më të qarta lidhet me datën e zgjedhjeve, 28 dhjetorin. Në “Nerv” presidentja e paraqet vendimin si zgjedhje të arsyeshme institucionale. Sipas saj, kjo datë ishte rezultat konsultimesh me partitë politike dhe një mënyrë për të siguruar pjesëmarrje më të gjerë të qytetarëve dhe të diasporës. Ajo sugjeron se nuk kishte kundërshtime serioze dhe se vendimi ishte në funksion të procesit demokratik.
Në “Çim Peka Live” shpjegimi merr një tjetër formë. Presidentja e paraqet datën 28 dhjetor si zgjedhje të diktuar nga nevoja për ta përfshirë diasporën dhe për ta rritur pjesëmarrjen. Argumenti vendoset pothuajse tërësisht mbi këtë element. Kjo krijon një përplasje me mënyrën si u paraqit vendimi në janar. Nëse data ishte rezultat i një konsensusi të gjerë institucional, atëherë diaspora nuk është arsyeja kryesore. Nëse diaspora ishte arsyeja kryesore, atëherë vendimi nuk ishte thjesht rezultat konsultimesh neutrale politike. Dy shpjegime të ndryshme për të njëjtin vendim.
Këtu qëndron problemi i vërtetë. Jo tek ligjshmëria formale e datës, por tek mënyra se si arsyetohet ajo. Një vendim që në janar paraqitet si produkt i konsultimeve politike, në mars paraqitet si vendim i marrë për ta përfshirë diasporën. Rrëfimi ndryshon sipas audiencës dhe momentit.
Po aq problematik është pretendimi i presidentes se administrata Trump i kishte ofruar Kosovës mbështetje për NATO, njohje të reja dhe bashkëpunim të thelluar pa kërkuar asnjë koncesion. Politika amerikane ndaj Ballkanit nuk është ndërtuar mbi një logjikë të tillë. Dokumentet dhe iniciativat që trajtojnë rajonin e lidhin mbështetjen amerikane me stabilitetin rajonal, me reformat demokratike dhe me përparimin në normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë. Mbështetja për integrimin euroatlantik përshkruhet si mbështetje për vendet që i plotësojnë kriteret dhe që përparojnë në këto procese. Jo si ofertë e pakushtëzuar.
Edhe mënyra se si presidentja e paraqet programin e Millennium Challenge Corporation krijon një përshtypje të shtrembëruar. Në intervistë krijohet ideja se një paketë e madhe investimi në energji u rikthye falë ndërhyrjes së saj direkte. Në realitet, programet e MCC-së janë procese shumëvjeçare që zhvillohen përmes procedurave institucionale dhe vendimeve të miratuara më herët. T’i paraqesësh ato si sukses të lindur nga një takim diplomatik është thjesht një formë tjetër e teprimit politik.
E njëjta logjikë shfaqet edhe në pretendimin se ajo kishte siguruar rreth tetëdhjetë vota për një mandat të dytë në presidencë. Në aritmetikën parlamentare një shumicë e tillë nuk qëndron e fshehtë deri në momentin kur beteja humbet. Nëse do të ekzistonte, ajo do të ishte e dukshme shumë më herët. Pretendimi mbetet një pohim pa provë publike.
Në të dy intervistat presidentja përpiqet gjithashtu të ndërtojë një figurë të diplomacisë së Kosovës pa koncesione. Kjo është një mënyrë e përshtatshme për të fituar terren politik, por nuk përputhet me natyrën reale të diplomacisë. Marrëdhëniet ndërkombëtare ndërtohen përmes negociatave, shkëmbimeve dhe kompromisit procedural. Një shtet mund t’i mbrojë vijat e tij të kuqe, por nuk mund të pretendojë se çdo hap është bërë pa asnjë lëshim.
Kur të gjitha këto vendosen bashkë, del në pah një model i qartë. Kur presidentja flet për sukseset ndërkombëtare të Kosovës, presidenca shfaqet si qendra e tyre. Kur flet për konfliktet politike, përgjegjësia zhvendoset te të tjerët. Kur duhet të ruhet figura e unitetit institucional, marrëdhëniet me qeverinë përshkruhen si të qeta. Kur duhet të shpjegohet një përplasje e hapur politike, ato përshkruhen si histori manipulimi dhe sabotimi.
Kjo është arsyeja pse dy intervistat nuk lexohen si dy shpjegime të së njëjtës histori. Ato lexohen si dy verzione të ndryshme të saj. Në njërin version presidentja shfaqet si figurë e suksesshme që bashkëpunon me institucionet. Në tjetrin ajo shfaqet si figurë e tradhtuar nga po ato institucione.
Mes këtyre dy figurave që ajo ndërton për veten mbetet një boshllëk. Dhe pikërisht në atë boshllëk bie rrëfimi i saj. Sepse kur e njëjta histori tregohet në dy mënyra të ndryshme brenda pak javësh, problemi nuk është tek interpretimi. Problemi është tek vetë historia.
Një Portret i Dyfytyrësisë Institucionale
Në analet e udhëheqjes moderne, rrallëherë kemi parë një transformim aq të shpejtë sa ai i Vjosa Osmanit midis janarit dhe marsit. Kjo nuk është thjesht një lëvizje taktike e saj, është një dekompozim i integritetit narrativ. Për një vëzhgues të jashtëm, pyetja nuk është më se cila është politika e saj, por cila është e vërteta e saj.
Në janar, Osmani na shiti imazhin e një shtetareje stoike. Ajo ishte “ngjitësi” që mbante bashkë fragmentet e shtetit të Kosovës, duke i përshkruar fërkimet me qeverinë si zhurmë të rëndomtë demokratike. Por, sapo Gjykata Kushtetuese goditi me çekiçin e ligjit mbi dekretin e saj, ky imazh u thërrmua. Brenda natës, institucionalizmi u zëvendësua me një populizëm të dëshpëruar. Papritmas, partnerët e djeshëm u shpallën sabotatorë, dhe suksesi i vetëshpallur në diplomaci doli të ishte një dritare ku ajo e kishte parë vetëm si spektatore.
Më brutal është pretendimi i saj për mbështetjen e pakushtëzuar amerikane, një përrallë politike që e injoron realitetin transaksional të Washingtonit. Të thuash se administrata Trump ofroi gjithçka pa kërkuar asgjë, nuk është thjesht optimizëm, është fyerje ndaj inteligjencës së votuesit. Po ashtu, përvetësimi i meritave për projektet e MCC-së shpërfaq një karakter që vuan nga një etje e pashuar për legjitimitet, duke vjedhur punën e proceseve teknokratike për t’i veshur ato si dekorata personale.
A mund t’i besohet një karakteri të tillë zyra më e lartë e shtetit?
Përgjigja është një “jo” kumbuese.
Presidenca kërkon një busull, jo një pasqyrë që reflekton vetëm atë që audienca dëshiron ta shohë. Një udhëheqës që ndryshon verzionin e historisë brenda tetë javësh nuk po e udhëheq një komb, ajo po menaxhon një krizë personale të identitetit politik. Kur besimi shndërrohet në një mall që tregtohet sipas nevojës së intervistës së radhës, autoriteti moral i zyrës pushon së ekzistuari.
NERV, SHKELZEN GASHI
ÇIM PEKA LIVE
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Kosovës, 9 Mars, 2026 — Gjykata Kushtetuese.