Dy vjet pas Banjës, kufiri i padukshëm i Evropës

Dy vjet pas Banjës, Serbia thellon lidhjet me Moskën, Shqipëria hesht; Kosova ekspozohet ndaj agresionit e dezinformimit, ndërsa Evropa rrezikon verbërinë që solli pushtimin e Ukrainës.

Dy vjet pas sulmit në Banjë, mësimi për Evropën nuk është thjesht për një përleshje të armatosur në një fshat të veriut të Kosovës. Është për gjeografinë, zgjedhjet dhe qartësinë. Ukraina është vija e parë e zgjerimit brutal të Rusisë drejt lindjes; Kosova është vijë e parë e infiltrimit të saj drejt perëndimit. Të injorosh këtë është ta përsërisësh verbërinë që lejoi aneksimin e Krimesë në vitin 2014 dhe të ftosh të njëjtat pasoja në Ballkan nesër.

Serbia e ka bërë zgjedhjen e saj. Presidenti Aleksandar Vuqiç sundon një qeveri që lidhet gjithnjë e më fort me arteriet energjetike të Moskës, furnizimet e mbrojtjes nga Pekini dhe rrjetet e inteligjencës të lidhura me Kremlinin. Teatri i “balancimit” mes Lindjes dhe Perëndimit është vetëm kaq: teatër. Rafalet e blera nga Franca, ose flirtet me anëtarësimin në BE, janë monedha pazari për ta vonuar presionin perëndimor, ndërsa Serbia ngulitet gjithnjë e më thellë në orbitën ruse. Ta quash këtë “neutralitet” është ta ushqesh një gënjeshtër.

Në kontrast, Kosova qëndron e vetme në Ballkanin Perëndimor si shteti i vetëm plotësisht i rreshtuar me botën demokratike. Ajo nuk po e mbron vetëm sovranitetin e saj kundër paramilitarëve të orkestruar nga Beogradi, por po përballet gjithashtu me luftën psikologjike, dezinformimin dhe taktikat hibride në stilin rus që kalojnë përmes mediave-proxy të Serbisë në Prithsinë. Kjo nuk është thjesht një histori ballkanike; është historia e Evropës.

Kur Londra mbylli ‘Russia Today’ dhe ‘Sputnik’ pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Putini në vitin 2022, ajo e kuptoi se propaganda nuk është gazetari, por armë. I njëjti parim duhet të vlejë në Kosovë, ku kanalet e kontrolluara nga Serbia pompojnë narrativa të Kremlinit në hapësirën e brishtë demokratike. Londra duhet të qëndrojë krah qeverisë së Prishtinës për t’i prerë këto kanale të nënshtrimit.

Më 22 tetor, Londra do të presë Konferencën e Ballkanit Perëndimor të Procesit të Berlinit. Për Britaninë, kjo nuk është një mbledhje ceremoniale. Është një mundësi ndoshta e fundit, për t’i dhënë fund shpërfilljes së lojës së dyfishtë të Beogradit. Mesazhi duhet të jepet qartë: Serbia nuk është një “urë” mes Moskës dhe Brukselit, është një peng tashmë i zhvendosur në anën e Moskës.

Kosova është aleati natyror i Britanisë. Një çerek shekulli më parë, Tony Blair mori vendimin e duhur, duke mobilizuar fuqinë britanike për të parandaluar gjenocidin dhe për të qëndruar krah kosovarëve. Sot, Sir Keir Starmer përballet me një provë të vetën. Mjetet janë të ndryshme, diplomaci, sanksione si dhe kushte të qarta për qasje në tregjet perëndimore, por rreziku nuk është më i vogël. Serbia po teston, po blen kohë, po armatoset dhe po e pret momentin. Hezitimi i sotëm mund ta kthejë Ballkanin në një Ukrainë tjetër: një luftë e nxitur nga pajtimi i heshtur i Perëndimit, e mbajtur gjallë nga iluzionet e neutralitetit dhe e paguar me jetë njerëzish.

Për Britaninë, kjo nuk është gjeopolitikë e largët. Ushtarët britanikë janë në KFOR, duke patrulluar një vijë tensioni që Beogradi e ndez sipas porosisë së Moskës. Tregjet britanike janë të cenueshme nga rrjedhjet e sanksioneve që Serbia i lehtëson përmes naftës dhe gazit rus. Politika britanike është shënjestër e të njëjtave teknika dezinformimi që përballet sot Kosova.

Londra duhet ta kujtojë: Moska nuk fiton vetëm duke pushtuar; ajo fiton duke mbjellë dyshim, vonesë dhe përçarje, derisa terreni të bëhet gati. Kosova është duke i rezistuar atij terreni, pothuajse e vetme, për dy vjet. Është koha që Britania ta njohë vijën e frontit për atë që është: jo në manovrat e Beogradit, por në rezistencën e Kosovës.

Kryeministri Starmer, e ka mundësinë, me penë dhe letër, të bëjë atë që dikur Britania e bëri me çizme ushtari dhe vendosmëri: t’i quajë gjërat me emrin e tyre, ta vizatojë vijën dhe të mbështesë aleatin më të besuar në Ballkan pa hezitim. Sepse infeksioni i Kremlinit që u zbulua në Banjë nuk është vetëm problem i Kosovës. Është problem i Evropës. Dhe është problem i Britanisë në shtëpi.

Shqipëria? Një Heshtje që Bërtet

Në panoramën dramatike të Ballkanit, më e dhimbshmja është se Shqipëria, nëna e gjakut e Kosovës, është shndërruar nga mburojë në spektatore, madje shpesh në lehtësuese të Beogradit. Nën udhëheqjen e Edi Ramës, Tirana është shkëputur nga roli i saj historik si mbështetëse e Kosovës dhe është shndërruar në një aktor që shpesh rezonon me Serbinë. Ky proces nuk ndodhi menjëherë, por hap pas hapi, me një kronologji që tregon qartë një rrugë të rrezikshme.

2018 – Plani i ndarjes territoriale: Kur ideja e një ndarjeje etnike mes Kosovës dhe Serbisë u diskutua në tryeza të errëta diplomatike, Rama zgjodhi heshtjen. Ai nuk e denoncoi kurrë rrezikun që do të kthente Kosovën në precedent për copëtim, duke ushqyer dyshime se heshtja ishte pëlqim i heshtur. Rama n fëakt e kishte mbsëhtetur këtë.

2019 – Mini-Schengeni: Me Vuqiçin e Zaevin, Rama shpalli nismën e “Mini-Schengenit” (më vonë Ballkani i Hapur), duke përjashtuar Kosovën dhe duke e futur në kornizat e “statusit neutral” që në fakt e mohonte shtetësinë e saj. Ishte hera e parë që Tirana, publikisht dhe hapur, e vendosi Kosovën në margjinë.

2023 – Banjë, veriu i Kosovës: Pas sulmit parushtarak serb në Banjë, ku ra dëshmor polici Afrim Bunjaku, Edi Rama nuk guxoi ta quante agresion atë që ishte një akt i pastër terrorist dhe ushtarak i orkestruar nga Beogradi. Në vend të solidaritetit të pakushtëzuar me Kosovën, qoftë përmes dërgimit të mbështetjes ushtarake, pezullimit të marrëdhënieve diplomatike, apo ndërprerjes së lidhjeve ekonomike me Serbinë, Rama u fsheh pas një thirrjeje për “konferencë paqeje”. Ky qëndrim nuk ishte as neutralitet e as pragmatizëm; ishte një relativizim i agresionit që i dha oksigjen politik Beogradit, e la Kosovën të ekspozuar dhe tregoi botërisht se Shqipëria zyrtare është e gatshme të sakrifikojë interesin kombëtar për ta ruajtur imazhin e rremë të një “paqebërësi rajonal”.

2023 – Asociacioni i Komunave Serbe: Në kulmin e tensioneve, Rama hartoi një draft për Asociacionin e Komunave me Shumicë Serbe dhe e dorëzoi në Paris e Berlin pa konsultuar Kosovën. Një akt uzurpues që i mori Kosovës zërin sovran dhe ia dha Serbisë një rol që nuk e meritonte.

2024 – Fjalimi në Prishtinë: Rama u shfaq në një seancë solemne në Kuvendin e Kosovës, jo për të afirmuar sovranitetin e saj, por për t’i sulmuar Dhomat e Specializuara në Hagë, një institucion që Kosova vetë e kishte themeluar për të dëshmuar angazhimin e saj për drejtësinë.

2023–2025 – Inteligjenca: Ndoshta më i rëndë ishte emërimi në krye të SHISH-it i një ish-zyrtareje kosovare e shkarkuar nga AKI në Prishtinë. Vlora Hyseni, e përmendur për lidhje me rrjetet e errëta të SHIK-ut dhe me dyshime për komprometim të sigurisë kombëtare të Kosovës, u ngrit nga Rama në postin më të lartë të inteligjencës shqiptare. Për një vend kandidat për BE dhe anëtar të NATO-s, ky është një akt që do të kishte shkaktuar skandal në çdo kryeqytet tjetër evropian. Në Tiranë, kaloi në heshtje.

Kjo nuk është më diplomaci; është kapitullim i dizajnuar përball Serbisë. Shqipëria jo vetëm që nuk e ka mbrojtur Kosovën, por ka lehtësuar narrativën serbe në Bruksel dhe Washington. Çdo hap i kësaj kronologjie është një gur që hiqet nga themeli i aleancës shqiptaro-kosovare, duke e bërë më të lehtë lojën e Serbisë dhe duke e rrezikuar të ardhmen e Kosovës.

Kosova: Rezistencë dhe Dobësi

Kosova meriton respekt për kurajën me të cilën u përball me paraushtarakët e mbështetur nga Beogradi dhe makinerinë propagandistike të Moskës. Por është po aq e vërtetë se Prishtina ka dështuar në një front kritik: luftën kundër dezinformimit.

Britania, menjëherë pas pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, e kuptoi se propaganda nuk është gazetari, por armë. Londra mbylli Sputnik dhe Russia Today pa mëdyshje për ta mbrojtur hapësirën e saj publike dhe për ta mbrojtur një aleat nën sulm. Kosova duhet ta kishte bërë të njëjtën gjë qysh dje.

Në vend të kësaj, mediat e komprometuara të epokës së vjetër, të lidhura me oligarkë, ish-komandantë dhe rrjete me prapavijë serbe, ende shpërndajnë narrativat e Beogradit, minojnë institucionet dhe helmojnë opinionin publik. Ky nuk është pluralizëm; është sabotim i pastër. Dhe sabotimi nuk tolerohet, ai kriminalizohet.

Qeveria e Kosovës ka një detyrë të qartë: ta ndjekë modelin britanik. Të mbyllë kanalet e propagandës që veprojnë si zgjatime të Moskës dhe Beogradit. Të ekspozojë financimet, të ndëshkojë bashkëpunëtorët dhe të mbrojë qytetarët nga lufta hibride që po zhvillohet në ekranet e tyre.

Ky është testi i vërtetë i demokracisë kosovare: jo vetëm t’i ruajë kufijtë fizikë, por ta mbrojë të vërtetën brenda kufijve të saj. Nëse nuk vepron tani, Kosova rrezikon të humbasë jo nga një pushtim ushtarak, por nga një pushtim narrativ, nëse nuk ka humbur tanimë.

Një paralajmërim për Tiranën

Elita politike shqiptare duhet ta kuptojë: heshtja, neutraliteti i rremë, ose flirtet me projekte “regionaliste” janë jo vetëm tradhti ndaj Kosovës, por edhe recetë për luftë. Historia nuk fal boshllëqe. Në Ballkan, boshllëqet mbushen nga Beogradi dhe Kremlini.

Nëse Shqipëria nuk rikthehet si aleati i pakushtëzuar i Kosovës, ajo do të mbahet mend jo si mbrojtësja e saj, por si dorë e zgjatur e serbisë. Dhe kjo do të jetë përgjegjësia e një brezi të tërë politikanësh në Tiranë.

Kufiri i Evropës nuk është në Varshavë dhe as në Lviv. Është në Leposaviq, në Zveçan, në Mitrovicë. Është në Banjë. Dhe sot, atë kufi po e mban vetëm Kosova, ndërsa Shqipëria hesht e rreshtuar me Serbinë, Evropa shmanget dhe Britania shikon anash.

Të mos mashtrohemi: ajo që po digjet në Banjë nuk është një pyll, as një manastir, as një patrullë policie. Është paralajmërimi i fundit për gjithë kontinentin. Është kambana që bie për Evropën, për Shqipërinë dhe për çdo shqiptar që ende guxon të quhet i tillë. Heshtja këtu nuk është neutralitet, është bashkëfajësi.

ddd