Heshtja e Presidentes si mjet për mbijetesën e narrativave të rreme
Kur një lider i huaj e deformon historinë e shtetit tuaj, heshtja e Presidencës nuk është "maturi", por një dështim kolosal për të mbrojtur integritetin e së vërtetës shtetërore.
Në një shtet të brishtë si Kosova, sekreti nuk është luks. Është vijë mbrojtjeje. Kur një kryeministër i huaj zbret në Prishtinë dhe flet publikisht për atë që vetë e afron me nocionin e “sekretit shtetëror”, çështja nuk mund të trajtohet si epizod protokollar, si teprim retorik apo si një tjetër shfaqje e stilit politik të Edi Ramës. Në atë çast, ne nuk jemi më përballë një deklarate të zakonshme politike. Jemi përballë një prove të drejtpërdrejtë për sovranitetin institucional të Kosovës, për sigurinë e informacionit të saj dhe për seriozitetin me të cilin Presidenca e Republikës e kupton detyrimin për ta mbrojtur vetveten dhe shtetin. Dhe kur, pas kësaj, Zyra e Presidentes nuk jep asnjë përgjigje publike të qartë, pyetja nuk mbetet më vetëm se çfarë tha Rama.
Pyetja bëhet se përse heshti Presidenca?
Më 16 shkurt 2026, gjatë vizitës së tij në Prishtinë, Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, bëri një deklaratë që, sipas vetë përmbajtjes së saj, prekte një territor tepër të ndjeshëm1. Ai tha se Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, ishte “kërcënuar” për dy vjet nga Prokuroria e Specializuar në Hagë pasi nuk kishte lejuar prokurorët që, sipas fjalëve të tij, ta “dhunonin” zyrën e institucionit të Presidentit, me pretendimin se do të kërkonin aty prova për krime kundër njerëzimit. Ai tha2, gjithashtu, se kjo kishte ndodhur “për nderin e saj dhe nderin e Kosovës”, duke e paraqitur Presidenten si figurë që kishte ndaluar një akt i cili, sipas tij, do ta vinte Kosovën “në sytë e botës si një shtet ku deri në zyrën e Presidentit gjenden prova për krime kundër njerëzimit”.
Që në çastin kur u tha kjo, ne e kuptuam se nuk kishim përpara një fjali të çrregullt ceremoniale. Kjo ishte një deklaratë me pasoja. Nëse ishte e vërtetë, atëherë një kryeministër i huaj po zbulonte publikisht një përplasje të ndjeshme midis kreut të shtetit të Kosovës dhe një organi ndërkombëtar të drejtësisë, duke ekspozuar një çështje që vetë ai e afroi me sekretin shtetëror. Nëse ishte e pavërtetë, ose e shtrembëruar, atëherë ai po prodhonte një narrativë të rreme me pasoja serioze për besueshmërinë e Presidencës, për raportet e Kosovës me Hagën dhe për integritetin e shtetit. Në secilin rast, kjo kërkonte reagim institucional. Dhe ai reagim nuk erdhi.
Po atë ditë, ne i drejtuam Zyrës së Presidentes pesë pyetje të qarta3, të drejtpërdrejta dhe krejtësisht legjitime. Ne kërkuam të dinim nëse Presidentja Osmani apo ndonjë anëtar i stafit të saj ishin kontaktuar nga Zyra e Prokurorit të Specializuar gjatë dy viteve të fundit. Kërkuam të dinim nëse ekzistonin realisht “kërcënimet” për të cilat foli Rama dhe, nëse po, përse ato nuk ishin denoncuar institucionalisht. Kërkuam të dinim se kush e kishte autorizuar ndarjen e një informacioni të tillë me një lider të huaj, nëse vërtet bëhej fjalë për informacion të ndjeshëm (“sekret shtetëror” siç e deklaroi Rama). Kërkuam sqarime për raportimet mbi kasafortën e Presidencës dhe për çdo lidhje të mundshme të Presidentes me hulumtime ose pyetje që do të mund ta shpjegonin narrativën e Ramës. Dhe në fund, ngritëm pyetjen më themelore të sigurisë shtetërore, si e vlerësonte Presidenca faktin që një lider i huaj foli publikisht për atë që vetë e paraqiti si sekret shtetëror të Kosovës.
Ne nuk morëm asnjë përgjigje.
Ky fakt ka peshë jo si mungesë mirësjelljeje administrative, por si akt politik. Sepse kur një presidencë zgjedh të mos e përgënjeshtrojë, të mos e sqarojë dhe të mos e kufizojë publikisht një deklaratë të tillë, ajo nuk po lë vetëm një pyetje pa përgjigje. Ajo po lejon që një narrativë e jashtëzakonshme të marrë frymë në hapësirën publike pa kundërpeshën institucionale që do ta kthjellonte të vërtetën. Në raste të tilla, heshtja nuk është boshllëk. Heshtja është material politik.
Po atë ditë, ne iu drejtuam edhe Hagës. Pyetjet tona ishin po aq të drejtpërdrejta.
A kishte pasur përpjekje për kontroll në zyrën e Presidentit të Kosovës brenda dy viteve të fundit, ose më herët?
Si i përgjigjej Zyra e Prokurorit të Specializuar përdorimit të fjalës “kërcënuar” nga Kryeministri i Shqipërisë?
A kishte qenë Presidentja e Kosovës apo stafi i saj subjekt i ndonjë pyetjeje, presioni apo interesi të veçantë investigativ lidhur me arkiva të ndjeshme, përfshirë të ashtuquajturën kasafortë e ish Presidentit Thaçi?
Dhe, në fund, a kishte komunikuar ndonjëherë Zyra e Prokurorit ndonjë informacion të ndjeshëm me liderë rajonalë, ose a kishte dijeni se si një lider i huaj kishte ardhur në posedim të një informacioni të tillë?
Përgjigjja që morëm nga Haga ishte e shkurtër, por tepër domethënëse. Zyra e Prokurorit të Specializuar na tha se nuk kishte dhënë kurrë detaje të hetimeve të saj për mediat dhe se kjo politikë nuk do të ndryshonte. Po ashtu, na tha se nuk i përgjigjet komenteve publike. Me fjalë të tjera, Haga nuk konfirmoi asgjë nga ajo që tha Rama. Nuk e mbështeti terminologjinë e tij. Nuk e pranoi rrëfimin e tij. Por nuk ndaloi aty. Përkundrazi, e zhvendosi vëmendjen tonë drejt raportimeve të nëntorit dhe dhjetorit 2020 në mediat e Kosovës.
Kjo është nyja që e bën të gjithë këtë histori më të rëndë dhe më të ndërlikuar.
Haga nuk na tha se Vjosa Osmani ishte kërcënuar për dy vjet. Nuk na tha se prokurorët kishin tentuar ta kontrollonin zyrën e Presidentit në periudhën që e përshkroi Rama. Nuk tha as se kishte pasur ndonjë përplasje të tillë në kornizën që ai e paraqiti publikisht. Në vend të kësaj, na referoi te një seri raportimesh mediatike nga fundi i vitit 2020, sipas të cilave Presidentja në detyrë, Vjosa Osmani, kishte kritikuar Agjencinë e Kosovës për Inteligjencë për përpjekjen për të larguar dokumente të shënuara “sekret” dhe “tepër sekret” nga kasaforta e Zyrës së Presidentit4, menjëherë pasi ajo kishte marrë detyrën. Po ashtu, Haga na referoi te raportimet se Kryeministri Avdullah Hoti dhe Presidentja në detyrë Osmani kishin shkarkuar drejtorin e AKI-së, Kreshnik Gashi, ndërsa Osmani kishte suspenduar edhe sekretarin e zyrës së saj, Driton Gashi, ish drejtor i AKI-së.
Ky dallim është thelbësor. Sepse materiali që del nga raportimet e vitit 2020 nuk përputhet, së paku jo në mënyrë të drejtpërdrejtë, me historinë që e tregoi Rama në shkurt të vitit 2026. Raportimet e asaj kohe, nga BIRN5, Reporteri6, Indeks Online7, Telegrafi8 dhe media të tjera9, flisnin për një incident të brendshëm institucional në Kosovë, ku persona të lidhur me strukturat e inteligjencës dyshohej se kishin tentuar ta hapnin kasafortën e Presidencës për të marrë dokumente konfidenciale, në një kohë kur ekzistonte frika se EULEX do të kryente veprime në atë zyrë. Ato raportime përshkruanin një konflikt rreth ruajtjes së dokumenteve të ndjeshme, rreth kontrollit mbi arkivën dhe rreth përgjegjësisë për sigurinë e materialeve sekrete, në ditët që pasuan dorëheqjen e Hashim Thaçit. Ato nuk dëshmojnë, të paktën jo vetë, se Presidentja Osmani u “kërcënua për dy vjet” nga Prokuroria e Specializuar. Ato nuk provojnë rrëfimin e Ramës. Por e bëjnë të qartë se ekzistonte një epizod real, i dokumentuar dhe serioz, që lidhej me kasafortën presidenciale, me materiale të klasifikuara dhe me konflikt institucional në nivelin më të lartë të shtetit.
Pikërisht këtu fillon territori që Presidenca nuk do të duhej ta linte në mjegull.
Sepse, nëse Rama po i referohej atij epizodi, atëherë ai e deformoi rëndë atë në publik. Nga një konflikt i raportuar në vitin 2020 për kontrollin dhe ruajtjen e dokumenteve të ndjeshme në Presidencë, ai ndërtoi një narrativë të re, sipas së cilës Presidentja ishte përballur për dy vjet me kërcënime nga Prokuroria e Specializuar, sepse e kishte mbrojtur zyrën e saj nga një kontroll i pretenduar për prova të krimeve kundër njerëzimit. Kjo nuk është çështje nuancash. Ky është ndryshim i vetë boshtit të ngjarjes. Është transformim i një konflikti mbi dokumente, kompetenca dhe siguri, në një rrëfim epik rezistence kundër Hagës. Dhe kur një lider i huaj e bën këtë në Prishtinë, në një ngjarje publike, dhe Presidentja e vendit nuk e ndal, nuk e korrigjon, nuk e qartëson dhe nuk e përgënjeshtron, atëherë pyetja nuk është më vetëm pse gënjeu Rama. Pyetja bëhet edhe pse heshti Osmani.
Kjo është një pyetje e rëndë. Por është pyetje legjitime. Presidentja e Kosovës e dinte, ose duhej ta dinte, në çastin që Rama foli, nëse ai po e thoshte të vërtetën, një të vërtetë të pjesshme, apo një shtrembërim të rrezikshëm politik. Ajo e dinte, ose duhej ta dinte, nëse kishte pasur vërtet një histori dyvjeçare kërcënimesh nga Prokuroria e Specializuar. Ajo e dinte, ose duhej ta dinte, nëse epizodi i vitit 2020 po shndërrohej publikisht në diçka krejt tjetër. Dhe nëse e dinte se Rama po e shtrembëronte realitetin, atëherë pyetja që kërkon sot dritë të plotë është kjo, përse nuk foli Presidentja?
Përse e lejoi atë histori të rrjedhë?
Kujt i shërbente ajo?
Çfarë mbulonte ajo?
Çfarë prodhonte ajo në planin politik?
Ne nuk i shtrojmë këto pyetje si akuzë të shpallur. I shtrojmë si detyrim gazetaresk. Sepse heshtja e Presidentes nuk ishte neutrale. Ajo i krijoi kushtet që rrëfimi i Ramës të futej në qarkullim pa pengesë. Ajo lejoi që publiku të mbetej midis dy verzioneve, njërit verzion teatral të kryeministrit të Shqipërisë dhe një boshllëku të plotë nga institucioni që prekej drejtpërdrejt. Dhe kur një institucion shtetëror zgjedh boshllëkun në vend të sqarimit, ai nuk po e mbron vetëm veten. Ai po lejon që të tjerët ta shkruajnë historinë në vend të tij.
Kronologjia e materialit publik e bën këtë edhe më të qartë.
Më 6 dhjetor 2020, portali Reporteri raportonte se persona të paautorizuar kishin tentuar të merrnin dokumente sekrete nga kasaforta e Presidencës dhe se Osmani e kishte raportuar çështjen në Prokurori.
Më 9 dhjetor 2020, Indeks Online raportonte se çështja e hapjes së kasafortës ishte diskutuar në Komisionin Parlamentar për Mbikëqyrjen e AKI-së dhe se kishte interes institucional për mënyrën e qarkullimit dhe ruajtjes së informacionit.
Më 17 dhe 18 dhjetor 2020, Telegrafi dhe media të tjera raportuan10 për kërkesën e Avdullah Hotit për shkarkimin e kreut të AKI-së dhe për suspendimin nga Osmani të sekretarit të Presidencës, Driton Gashi.
Më 18 dhjetor 2020, BIRN shkroi se shkarkimi i Kreshnik Gashit lidhej me përpjekjen për të marrë informacione konfidenciale nga kasaforta e Presidencës.
Në gjithë këtë material, kemi konflikt, sekret, kompetencë, hetim, shkarkim dhe tension institucional. Ajo që nuk kemi është një histori e provuar publike për “kërcënim dyvjeçar nga Prokuroria e Specializuar” në verzionin që e dha Rama.
Kjo është arsyeja pse heshtja e Presidentes bëhet kaq e rëndësishme. Ajo nuk kishte nevojë të hynte në detaje të ndjeshme për ta ndalur mjegullën. Ajo mund ta bënte një gjë minimale dhe shtetërore. Mund të thoshte se deklaratat e Ramës nuk e përshkruajnë saktë asnjë proces. Mund të thoshte se institucionet e Kosovës nuk komentojnë publikisht çështje të ndjeshme, por se asnjë lider i huaj nuk flet në emër të Presidencës. Mund të sqaronte se epizodi i vitit 2020 nuk e ka lidhjen që po i vishej publikisht. Mund ta mohonte. Mund ta kufizonte. Mund ta referonte çështjen te autoritetet kompetente. Ajo nuk bëri asgjë nga këto.
Dhe pikërisht aty hapet një tjetër mundësi analitike, e pakëndshme, por e pashmangshme. A është e mundur që rrëfimi i Ramës të mos ketë qenë një aksident verbal, por një ndërhyrje e toleruar, e levërdishme, ndoshta edhe e mirëpritur në heshtje, për arsye politike që Presidenca nuk dëshiron t’i shpjegojë. Ne nuk kemi provë publike për ta pohuar këtë si fakt. Dhe nuk do të ishte e ndershme ta bënim. Por kemi të drejtë, madje kemi detyrë, ta shtrojmë pyetjen. Sepse kur një e pavërtetë e mundshme me pasoja kaq të mëdha lihet të ecë pa korrigjim nga personi që preket drejtpërdrejt, atëherë nuk mjafton të pyesim për gënjeshtarin. Duhet të pyesim edhe për heshtjen e atij që mund ta ndalte gënjeshtrën.
Në këtë pikë, çështja nuk është më vetëm Edi Rama. Ai mund të ketë vepruar siç vepron shpesh, duke e përdorur skenën publike si instrument ndikimi, duke i zmadhuar faktet, duke i zhvendosur ngjarjet dhe duke i kthyer tensionet reale në monolog të dobishëm për veten. Kjo, në vetvete, është problem serioz diplomatik. Por problemi më i thellë për Kosovën fillon aty ku një institucion i saj i lartë nuk vendos kufi. Aty ku sovraniteti nuk mbrohet me qartësi. Aty ku Presidenca, në vend që ta mbyllë derën, e lë të hapur atë.
Dhe pasojat e kësaj janë të shumëfishta.
Së pari, dëmtohet besueshmëria e vetë Presidencës. Një zyrë që i lejon të tjerët të flasin në emër të saj për çështje të ndjeshme, pa i korrigjuar, e humb gradualisht autoritetin e saj si burim i besueshëm institucional.
Së dyti, dëmtohen raportet me partnerët ndërkombëtarë. Sepse kur një kryeministër rajonal flet për kërcënime nga një organ gjyqësor ndërkombëtar dhe kreu i shtetit që supozohet se i ka përjetuar ato nuk e sfidon verzionin e tij, krijohet një terren i rrëshqitshëm ku spekulimi zë vendin e protokollit.
Së treti, dëmtohet vetë siguria e informacionit shtetëror. Jo domosdoshmërisht sepse një sekret është zbuluar, por sepse publiku, dhe bashkë me të aktorët e jashtëm, njoftohen se rrëfimet për gjërat më të ndjeshme në Kosovë mund të prodhohen, të qarkullojnë dhe të mbijetojnë pa kontroll zyrtar.
Ka edhe një arsye tjetër pse kjo histori nuk shuhet. Në thelb të saj ndodhet një pyetje e paqartësuar për marrëdhënien midis Vjosa Osmanit dhe Edi Ramës. Jo në nivelin e afërsisë rutinë shtetërore, por në nivelin e besimit politik.
Si ndodhi që Rama foli me atë siguri, me atë ton pronësor dhe me atë lloj intimiteti narrativ për një çështje që, sipas vetë fjalëve të tij, mund të ishte sekret shtetëror i Kosovës?
Kush ia dha atij atë ndjesi sigurie?
Nga e mori ai bindjen se mund ta bënte këtë pa pasoja nga Prishtina zyrtare?
Dhe, më e mprehta ndër të gjitha, a kishte ndonjë mirëkuptim paraprak, qoftë edhe në formën më të lirshme politike, që kjo histori të lejohej të qarkullonte për një arsye që sot ende nuk është sqaruar.
Ne nuk mund ta pohojmë këtë. Por po aq nuk mund të sillemi sikur pyetja është e paarsyeshme. Sepse vetë sjellja e Presidencës e ka bërë të arsyeshme.
Në një demokraci serioze, një presidencë nuk matet vetëm nga deklaratat e mëdha që mban, por nga aftësia për t’i mbyllur me qartësi zonat ku mjegulla e dëmton shtetin. Në këtë rast, Presidentja Osmani nuk e bëri këtë. Dhe mungesa e zërit të saj është po aq domethënëse sa vetë zëri i Ramës. Ajo nuk ka detyrim t’i përgjigjet çdo analisti, çdo thashethemi apo çdo sulmi politik. Por ka detyrim të përgjigjet kur një kryeministër i huaj del në Prishtinë dhe ndërton publikisht një histori që e prek sekretin, institucionin dhe sovranitetin e shtetit që ajo e përfaqëson.
Në fund, pyetja më e rëndë nuk është nëse Rama tha diçka të papërgjegjshme. Kjo është tashmë e qartë. Pyetja është pse Presidentja e Kosovës, e cila më shumë se kushdo tjetër mund ta ndalte atë histori me një sqarim të vetëm të matur, zgjodhi të mos e bënte. Sepse në politikë, sidomos në shtete të brishta, ka raste kur ajo që nuk thuhet bëhet më e rëndësishme se ajo që thuhet. Dhe në këtë histori, hija më e madhe nuk bie vetëm mbi atë që foli. Bie edhe mbi atë që heshti.
Rama: Osmani u kërcënua dy vjet nga Prokuroria në Hagë pasi s’i la prokurorët ta kontrollonin zyrën e Presidentit — KOHA Ditore.
Trondit Rama / Vjosa Osmani është kërcënuar 2 vjet por s’ka treguar kurrë, shtanget presidentja — Top Channel.
Pyetjet tona të dërguara në zyre të Presidentes Vjosa Osmani, 16 Shkurt, 2026.
Unauthorized persons attempt to take secret documents from the presidency’s safe, Osmani reports them to the Prosecutor’s Office — Reporteri. [Web Archive]
Did the director of the AKI provide any details about the opening of the safe in the presidency? They are speaking from the parliamentary committee — Indeks Online. [Web Archive]
Vjosa Osmani suspends the Secretary General of the Presidency (NAME) — Balkan Web.