Hyra Birinxhikaj dhe 300.000 Markat e Njeriut të Zhdukur
Një kontratë e vitit 2001 e vendos Hyra Birinxhikajn si blerëse, Zhivorad Kërstiqin si shitës të zhdukur dhe Milaim Zekën më vonë si pretendent të pronës.
Emri i Hyra Birinxhikajt gjendet në njërin prej dokumenteve më të pazakonta që KRONIKAT E BARUTIT kanë hasur gjatë hulumtimit të çështjes Zeka-Kërstiq: një kontratë e 15 gushtit 2001 që e paraqet atë si blerëse të një shtëpie në Aktash për 300.000 marka gjermane dhe Zhivorad Kërstiqin si shitës. Problemi është se Kërstiqi rezultonte i zhdukur që nga qershori 1998. Vite më vonë, jo Birinxhikaj, por ish-bashkëshorti i saj, Milaim Zeka, shfaqet personalisht duke e kërkuar rishqyrtimin e çështjes së së njëjtës pronë. Për ta kuptuar se çfarë ndodhi, një person duhet të dëgjohet më shumë se kushdo tjetër: vetë Hyra Birinxhikaj.
Për më shumë se dy dekada, një kontratë e hartuar në Mitrovicë më 15 gusht 2001 e ka mbajtur brenda saj një kundërthënie që dokumentet e tjera vetëm sa e kanë bërë më të vështirë për t’u shpjeguar. Në dokument, Zhivorad Kërstiq paraqitet si shitësi i një prone në Aktash të Prishtinës. Blerësja është Hyra Birinxhikaj. Çmimi i deklaruar është 300.000 marka gjermane dhe kontrata thotë se shuma ishte paguar plotësisht. Por dokumentet e siguruara nga KRONIKAT E BARUTIT tregojnë se Kërstiqi konsiderohej i zhdukur që nga 25 qershori 1998, ndërsa Gjykata Themelore në Prizren më vonë e shpalli juridikisht të vdekur. Në procedurën gjyqësore, vajzat e tij, Snezhana, Ljiljana dhe Biljana Stojanoviq, figurojnë si propozuese për shpalljen e tij të vdekur1.
Për këtë arsye, historia e Hyra Birinxhikajt nuk është histori private për martesat apo marrëdhëniet e një gruaje që rastësisht gjendet në periferi të një konflikti pronësor. Ajo është një histori për personin emri i të cilit ndodhet në anën tjetër të një transaksioni prej 300.000 markash me një njeri që dokumentet e tjera e vendosin të zhdukur prej më shumë se tre vjetësh. Nëse kontrata është autentike, Birinxhikaj mund t’i shpjegojë rrethanat në të cilat është kryer një transaksion që sot duket jashtëzakonisht i vështirë për t’u përputhur me kronologjinë e dokumentuar të Kërstiqit. Nëse ajo nuk e ka kryer transaksionin në mënyrën që dokumenti e paraqet, dëshmia e saj bëhet edhe më e rëndësishme. Pikërisht për këtë arsye KRONIKAT E BARUTIT po përpiqen të kontaktojnë drejtpërdrejt me të.
Deri tani, redaksia ka rindërtuar pjesë të historisë së Birinxhikajt përmes dokumenteve, deklarimeve publike dhe burimeve njerëzore identitetin e të cilëve e kemi verifikuar. Por ekziston një vijë që duhet të jetë e qartë për lexuesin, fakti se një burim është i identifikuar dhe konsiderohet i besueshëm nuk e shndërron automatikisht çdo gjë që ai e thotë në fakt të provuar. Për këtë arsye, informacionet për jetën e Birinxhikajt në Suedi, marrëdhëniet e saj dhe rolin që burime të ndryshme ia atribuojnë Milaim Zekës në transaksion paraqiten si dëshmi për t’u verifikuar, përveç rasteve kur mbështeten nga dokumente ose deklarime publike.
Ajo që mund të përcaktohet publikisht është se Hyra Birinxhikaj dhe Milaim Zeka kanë qenë të martuar dhe kanë dy vajza së bashku. Këtë nuk e thonë vetëm burimet tona. E ka thënë vetë Zeka. Në një reagim publik të 14 majit 2020, të ribotuar nga Indeksonline, ai e quajti Birinxhikajn si “ish gruan time”, ku tha se ishte krenar për pjesën e jetës që e kishte kaluar me të dhe për dy vajzat e tyre. Në të njëjtin reagim, Zeka foli edhe për lidhjen e mëvonshme të Birinxhikajt me ish-deputetin Florin Krasniqi.
I njëjti reagim ofron një element tjetër të rëndësishëm për rindërtimin e viteve të saj në Suedi. Zeka i mohoi publikisht pretendimet se Birinxhikaj kishte punuar për kompaninë ajrore jugosllave JAT. Sipas verzionit të tij, ish-bashkëshortja e kishte agjencinë e saj të udhëtimeve, e cila shiste bileta për kompani të ndryshme. Ky është verzioni i Zekës dhe duhet regjistruar si i tillë. Por në të njëjtën përplasje publike, Xhevdet Mazrekaj e dha një verzion krejt tjetër: ai pretendoi se Birinxhikaj punonte në JAT dhe se Zeka e vizitonte shpesh kompaninë në Suedi2. Një ditë më vonë, Bota Sot publikoi3 një deklaratë të Bardh Nëngurrës, i cili pretendonte se në vitin 1996 ose 1997 Zeka i kishte siguruar një biletë të JAT-it dhe deklaronte se puna e ish-bashkëshortes së Zekës në JAT ishte e vërtetë. Kjo është dëshmi publike e një personi të tretë, jo dokument punësimi, dhe duhet trajtuar pikërisht kështu.
KRONIKAT E BARUTIT nuk e kanë siguruar deri tani kontratën e punës së Birinxhikajt me JAT-in, regjistra suedezë punësimi ose dokumentacion tjetër zyrtar që do ta zgjidhte këtë kundërthënie. Për hulumtimin tonë, megjithatë, kjo nuk është një përpjekje për ta përcaktuar se kush kishte të drejtë në një grindje të Facebook-ut në vitin 2020. Rëndësia e rindërtimit të jetës profesionale dhe financiare të Birinxhikajt është shumë më konkrete, nëse ajo figuron si blerëse e një prone për 300.000 marka gjermane, duhet të kuptohet nëse ajo e bleu pronën, nga erdhën paratë dhe nëse ekziston një gjurmë financiare që e lidh atë personalisht me pagesën.
Deri tani, redaksia nuk ka siguruar provë bankare për 300.000 markat, dokument për origjinën e shumës, mandat pagese, dëftesë të pavarur për pranimin e saj nga Kërstiqi ose dokument financiar që tregon se kush i siguroi paratë. Mungesa e këtyre dokumenteve në dosjen që e kemi nuk provon se pagesa nuk ka ndodhur. Por në një transaksion ku personi i paraqitur si shitës rezultonte i zhdukur prej vitit 1998, gjurma e parave nuk është hollësi kontabiliteti. Ajo është një nga provat që mund ta përcaktojë se çfarë ishte në të vërtetë kontrata e 15 gushtit 2001.
Burime të KRONIKAVE TË BARUTIT kanë dhënë verzione të tjera për mënyrën se si Birinxhikaj dhe Zeka ishin njohur në Suedi. Një burim që jeton atje pretendon se Zeka punonte si përkthyes për azilkërkues shqiptarë nga Kosova në fillim të viteve nëntëdhjetë dhe se Birinxhikaj kishte qenë ndër personat që kërkonin azil. Burimi pretendon se marrëdhënia e tyre kishte nisur në këtë kontekst dhe ka ngritur dyshime se Zeka mund ta kishte keqpërdorur pozitën e tij profesionale. KRONIKAT E BARUTIT nuk e kanë siguruar dosjen suedeze të azilit të Birinxhikajt, kontratën e punës së Zekës si përkthyes apo ndonjë dokument tjetër institucional që do ta vërtetonte këtë verzion. Për këtë arsye, nuk e paraqesim si fakt. Është një pistë konkrete që kërkon dokumente dhe, mbi të gjitha, përgjigjen e Birinxhikajt.
Burimet tona ndryshojnë gjithashtu për kronologjinë e marrëdhënies së çiftit. Një tjetër burim që jeton në Suedi pretendon se, pas përfundimit të luftës, Zeka i kishte kërkuar asaj të vinte në Kosovë. Redaksia nuk i ka siguruar ende dokumentet e gjendjes civile që do ta përcaktonin datën e martesës dhe të divorcit dhe, rrjedhimisht, statusin juridik të marrëdhënies së tyre më 15 gusht 2001. Kjo është e rëndësishme jo për jetën private të tyre, por për pronën. Nëse Birinxhikaj dhe Zeka ishin të martuar kur u nënshkrua kontrata, kjo ngre një grup pyetjesh mbi financimin dhe interesin e mundshëm bashkëshortor. Nëse ishin të divorcuar, atëherë duhet shpjeguar se mbi çfarë baze Zeka do të shfaqej më vonë personalisht në procedurën për të njëjtën pronë.
Kjo është pika ku dokumentet bëhen shumë më interesante se kujtimet e burimeve. Në vendimin e çertifikuar për rishqyrtimin e çështjes DS003003, Komisioni për Kërkesa Pronësore dhe Banesore e identifikon kërkuesin me emër: Milaim Zeka. Pala përgjegjëse identifikohet si Snezhana Simonoviq. Prona është Aktash, nr. 80, Prishtinë, parcela kadastrale 2679. Dokumenti regjistron gjithashtu se kërkesa për rishqyrtim u refuzua në kuadër të vendimit HPCC/REC/91/2007 të 19 janarit 20074.
Dokumenti nuk thotë se Zeka ishte pronari i shtëpisë, se ai e financoi blerjen, se e hartoi kontratën apo se Birinxhikaj vepronte për llogari të tij. Të thuhej kjo do të ishte të shkohej përtej provave. Por dokumenti provon diçka shumë të rëndësishme, disa vite pasi kontrata e vitit 2001 e kishte identifikuar Hyra Birinxhikajn si blerëse, Milaim Zeka kishte një interes procedural aq të drejtpërdrejtë në të njëjtën pronë sa të paraqitej personalisht si kërkues i rishqyrtimit. Komisioni e shqyrtoi kërkesën e tij dhe e refuzoi.
Kjo krijon një nga pyetjet më të rëndësishme të gjithë dosjes, nëse Hyra Birinxhikaj ishte blerësja, përse Milaim Zeka ishte kërkuesi? Në pyetjet që KRONIKAT E BARUTIT ia kanë dërguar Zekës, redaksia e ka pyetur nëse kontrata ishte dokumenti kryesor mbi të cilin mbështetej kërkesa e tij, për marrëdhënien e tij me personat e tjerë të lidhur me pronën, nëse ai e kishte financuar ndërtimin, mirëmbajtjen apo shfrytëzimin e saj dhe nëse ai, Birinxhikaj apo persona të lidhur me ta kishin marrë përfitime financiare nga prona5.
Pikërisht në këtë boshllëk dokumentar hyjnë pretendimet më serioze të burimeve tona. Një burim pretendon se emri i Birinxhikajt ishte përdorur në transaksion në mënyrë që emri i Zekës të mos shfaqej drejtpërdrejt në kontratë. Një ish-punonjës i EULEX-it i ka thënë veçmas redaksisë se, sipas informacionit që ai kishte, Zeka kishte luajtur një rol të rëndësishëm në procesin që çoi deri te kontrata. Një burim tjetër nga Gjermania, që foli me redaksinë në qershor 2025, pretendon se Birinxhikaj nuk e kishte kuptuar plotësisht natyrën e operacionit dhe se më vonë e kishte kuptuar se ishte vënë në një pozitë që nuk e kishte parashikuar. Këto janë pretendime serioze, por KRONIKAT E BARUTIT nuk kanë dokument që e provon se Zeka e udhëzoi Birinxhikajn, i siguroi asaj 300.000 markat ose e organizoi vendosjen e emrit të saj në kontratë. Për këtë arsye, nuk i paraqesim këto pretendime si përfundim të hulumtimit.
Ka edhe pjesë të rrëfimeve burimore që nuk kanë rëndësi të mjaftueshme publike për t’u botuar. Redaksia ka marrë deklarime për jetën sentimentale të Birinxhikajt pas Zekës dhe për sjellje të pretenduara të Zekës brenda jetës familjare. Përveç rasteve kur një element i tillë mund të lidhet drejtpërdrejt dhe dokumentarisht me transaksionin e pronës në Aktash të Prishtinës, financimin e tij ose përdorimin e emrit të Birinxhikajt, detajet e tjera nuk ndihmojnë në zgjidhjen e pyetjes që po e hetojmë. Kjo histori nuk është një gjykim moral mbi një martesë të përfunduar. Është një hulumtim mbi një kontratë, një pronë dhe një njeri të zhdukur.
Dhe kjo është arsyeja pse Hyra Birinxhikaj duhet të dëgjohet. Jo sepse KRONIKAT E BARUTIT e konsiderojnë atë fajtore për ndonjë vepër dhe jo sepse emri mbi një kontratë mjafton për ta përcaktuar përgjegjësinë. Përkundrazi, dëshmia e saj mund ta ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si duhet lexuar dokumenti. Ajo mund të jetë në gjendje të tregojë nëse e njihte Zhivorad Kërstiqin, nëse e kishte takuar ndonjëherë, kush ia propozoi blerjen, kush e negocioi çmimin, nëse ishte e pranishme gjatë nënshkrimit, si u verifikua identiteti i shitësit, nga erdhën 300.000 markat dhe kujt iu dorëzuan ato.
Ajo mund të shpjegojë gjithashtu diçka që dokumentet tona ende nuk e shpjegojnë:
çfarë roli kishte Milaim Zeka.
A e dinte ai për transaksionin që në vitin 2001?
A e financoi atë?
A vepronte Birinxhikaj në mënyrë të pavarur?
A e autorizoi ajo Zekën që vite më vonë ta kërkonte rishqyrtimin e çështjes DS003003?
Apo Zeka pretendonte një interes tjetër juridik mbi pronën?
Dokumenti i HPCC-së provon se ai ishte kërkues. Nuk na tregon pse.
Birinxhikaj është gjithashtu personi më i përshtatshëm për t’i konfirmuar ose rrëzuar pretendimet që burimet kanë bërë për të. Ajo mund të thotë nëse punoi ndonjëherë për JAT-in apo, siç ka deklaruar Zeka, drejtonte vetëm një agjenci private udhëtimi. Mund të tregojë kur përfundoi martesa e saj me Zekën. Mund të thotë nëse kishte dijeni të plotë për kontratën e Aktashit dhe nëse e konsideron sot atë autentike. Mbi të gjitha, ajo mund të thotë nëse emri i saj u vendos në atë dokument me dijeninë dhe vullnetin e saj apo në rrethana të tjera. Përderisa nuk e kemi dëgjuar verzionin e saj, çdo përfundim mbi motivet ose dijeninë e saj do të ishte i parakohshëm.
KRONIKAT E BARUTIT kanë kërkuar ta kontaktojnë Birinxhikajn drejtpërdrejt, deri tani pa sukses. Redaksia ka kontaktuar gjithashtu Florin Krasniqin dhe ka kërkuar mundësinë e komunikimit të drejtpërdrejtë me të. Kërkimi i saj nuk është formalitet para botimit. Është pjesë e pazëvendësueshme e hulumtimeve tona, sepse Birinxhikaj nuk është dëshmitare periferike e kësaj historie. Dokumenti që po e hetojmë thotë se ajo ishte blerësja.
Pas më shumë se dy dekadash, dokumentet na lejojnë t’i dimë disa gjëra me siguri. Ekzistonte një pronë në Aktash. Ekzistonte një konflikt pronësor. Ekziston një kontratë e vitit 2001 që e paraqet Hyra Birinxhikajn si blerëse dhe Zhivorad Kërstiqin si shitës. Ekziston një procedurë institucionale në të cilën Milaim Zeka shfaqet personalisht si kërkues për rishqyrtim të çështjes DS003003, dhe kërkesa e tij u refuzua. Ekziston gjithashtu një aktvendim gjyqësor që e trajton Kërstiqin si person të zhdukur që nga qershori 1998 dhe më pas e shpall të vdekur.
Ajo që dokumentet6 nuk na tregojnë është pikërisht ajo që tani ka më shumë rëndësi: kush e solli Hyra Birinxhikajn në këtë transaksion, kush i siguroi 300.000 markat, kush negocioi me personin e paraqitur si Zhivorad Kërstiq, si u verifikua identiteti i tij, çfarë dinte Birinxhikaj për statusin e tij dhe pse Milaim Zeka, vite më vonë, u bë personalisht kërkues për rishqyrtimin e pronës që kontrata thoshte se e kishte blerë ish-bashkëshortja e tij.
Përgjigjet mund ta rëndojnë këtë histori. Mund edhe ta shpjegojnë atë në një mënyrë që dokumentet e deritanishme nuk e bëjnë. Gazetaria hulumtuese duhet t’i lërë të hapura të dyja mundësitë.
Prandaj KRONIKAT E BARUTIT duan të flasin me Hyra Birinxhikajn.
Jo për t’i kërkuar të mbrojë Milaim Zekën. Jo për t’i kërkuar ta akuzojë atë. Por për t’ia bërë pyetjet që, pas gjithë dokumenteve, mbeten jashtëzakonisht të thjeshta: çfarë ndodhi më 15 gusht 2001?
Nëse ky raportim ka vlerë për ty, ndihmoje të vazhdojë. Kontribuo sot për gazetari të pavarur, të guximshme dhe në shërbim të publikut.
Aktvendimi për shpalljen e Zhivorad Kërstiqit të vdekur - Gjykata Themelore në Prizren, N.nr.368/08.
Pse e përdorim këtë dëshmi: Ky dokument është kontrolli institucional i kronologjisë së dosjes. Ai ka rëndësi sepse kontrata e vitit 2001 e paraqet Kërstiqin si palë aktive në shitjen e pronës, ndërsa procedura gjyqësore lidhet me zhdukjen e tij të vitit 1998. Dokumenti nuk e provon vetvetiu falsifikimin e kontratës, por e bën autenticitetin dhe rrethanat e transaksionit çështje thelbësore për verifikim.
A e Falsifikoi Milaim Zeka Kontratën e Njeriut të Zhdukur?
Nënshkrimi i një të zhdukuri nuk e mbulon vetëm një shtëpi, ai i mbulon gjurmët e një krimi. Më 12 korrik 2001, Kryqi i Kuq konfirmonte se Zhivorad Kërstiç rezultonte i zhdukur që nga dita kur u nxorr nga autobusi për t’u dërguar në kampin e Llapushnikut.
Përplasja publike Milaim Zeka-Xhevdet Mazrekaj, 14 maj 2020.
Përshkrimi: Materiali riprodhon deklarimet e Zekës dhe Mazrekajt për Hyra Birinxhikajn, marrëdhënien e saj me Zekën dhe pretendimet kundërshtuese rreth JAT-it.
Pse e përdorim: Materiali është i rëndësishëm sepse Zeka e konfirmon publikisht se Birinxhikaj ishte ish-bashkëshortja e tij dhe se i kanë dy vajza.
Për çështjen e JAT-it, materiali nuk është provë përfundimtare: Zeka e mohon pretendimin, ndërsa Mazrekaj e pohon. Prandaj përdoret për ta dokumentuar ekzistencën e dy versioneve publike, jo për ta përcaktuar se cili është i vërtetë. — Lexoni materialin në Indeksonline
Pretendimi Publik i Milaim Zekës në Facebook, 14 Maj, 2020.
Milaim Zeka dhe Shtëpia e të Zhdukurit
Dhjetë vjet para se KRONIKAT E BARUTIT ta gjenin kontratën, vajza e Zhivorad Kërstiqit kishte dalë në televizion dhe kishte thënë se ajo ishte e rreme.
Opinionisti Bardh Nëngurra, ka konfirmuar atë që ditë më parë e ka deklaruar botuesi i gazetës kombëtare “Bota sot” Xhevdet Mazrekaj për gazetarin dhe ish-deputetin Milaim Zeka. — BOTA SOT
Vendimi i certifikuar për rishqyrtim - DS003003, HPCC/REC/91/2007.
Pse e përdorim këtë dokument: Ky është dokumenti më i fortë që e lidh personalisht Zekën me procedurën pronësore. Ai regjistron gjithashtu se kërkesa e tij për rishqyrtim u refuzua. Dokumenti nuk provon se Zeka ishte pronar, financues apo organizator i transaksionit të vitit 2001. Ai provon se Zeka kishte rol procedural personal në konfliktin për të njëjtën pronë.
Pyetjet e KRONIKAVE TË BARUTIT drejtuar Milaim Zekës për DS003003.
Pse e përdorim: Dokumenti tregon se redaksia i ka vënë Zekës drejtpërdrejt pyetjet që lindin nga dokumentacioni, përfshirë nëse kontrata ishte baza e kërkesës së tij dhe nëse ai ose Birinxhikaj kishin përfituar financiarisht. Kjo është e rëndësishme për transparencën metodologjike të hulumtimit dhe dokumenton ushtrimin e së drejtës së përgjigjes.
ICRC: Konfirmimi i Zhdukjes së Zhivorad Kërstiqit - 12 korrik 2001
Ky dokument e vendos faktin bazë përpara kontratës. Më 12 korrik 2001, ICRC po thoshte zyrtarisht se Kërstiqi ishte i zhdukur dhe se rasti i tij vazhdonte të ishte i hapur.
Dosja DS003003: Kontrata e Aktashit dhe Beteja Pronësore për Shtëpinë e Zhivorad Kërstiqit
Dhe pikërisht këtu qëndron përplasja dokumentare që e bën dosjen kaq të rëndësishme: dokumenti i parë thotë se Kërstiqi ishte ende person i zhdukur më 12 korrik 2001. Pastaj, vetëm rreth një muaj më vonë, kontrata e 15 gushtit 2001 e paraqet atë si palë shitëse në transaksionin e pronës. Kontrata përcakton edhe çmimin prej 300.000 markash gjermane.
Dosja pastaj vazhdon shumë përtej kontratës. Në vitin 2005 HPCC urdhëroi që Snezhana Simonoviqit ose bartësit të së drejtës pronësore t’i jepej posedimi dhe që prona të lirohej. Më pas, në vendimin e 19 janarit 2007, Milaim Zeka identifikohet me emër si pala që kërkoi rishqyrtimin në DS003003, kundër Snezhana Simonoviqit. Kërkesa u refuzua.
Gjykata Supreme e Kosovës: Aktgjykimi ndaj Marko Simonoviqit - Ap.-Kž. 198/2009
Ky aktgjykim nuk duhet prezantuar si provë se kontrata e Aktashit ishte e falsifikuar, ose se Milaim Zeka kishte kryer ndonjë veprim të paligjshëm. Ky e dokumenton procedimin dhe rezultatin penal ndaj Marko Simonoviqit. Rëndësia e tij për hulumtimin tonë është kontekstuale, sidomos aty ku artikulli i trajton pretendimet se konflikti i familjes Simonoviq rreth pronës lidhej me atë që ndodhi më pas me Marko Simonoviq.