Kosova në Hijen e Budapestit të Ri

Kosova duhet ta vëzhgojë me kujdes Budapestin. Ndërsa Hungaria lëkundet, mesazhi nga Kievi është i qartë: vetëm forca e brendshme e garanton sigurinë e vërtetë të shtetit.

Në një kohë kur vëmendja e Evropës është përqendruar tek lufta në Ukrainë dhe përplasja me Rusinë, një zhvillim i heshtur por me peshë të madhe ka ndodhur në Budapest. Pas më shumë se një dekade nën drejtimin e Viktor Orban, Hungaria ka hyrë në një fazë të re politike nën Peter Magyar. Pyetja që shtrohet nuk është thjesht çfarë ka ndryshuar, por çfarë do të thotë ky ndryshim për Evropën dhe për hapësirën shqiptare.

Në diskutimin tonë të fundit¹ në Gunpowder Chronicles, ne u përpoqëm ta kuptojmë këtë moment me dy zëra që e njohin realitetin nga brenda. Një analist politik nga Hungaria dhe gazetarja nga Kievi, Olena Solodovnikova, na dhanë një tablo që është më pak e qartë sesa mund të duket në sipërfaqe.

“Ndryshimi është strategjik, por jo një shkëputje totale ideologjike”, u tha gjatë bisedës.

Kjo fjali përmbledh thelbin e dilemës hungareze. Një sistem i ndërtuar për 16 vite nuk zhbëhet me një votim. Institucionet, media, ekonomia, lidhjet ndërkombëtare, të gjitha mbajnë ende gjurmët e një orientimi që e afroi Budapestin me Rusinë dhe e distancoi atë nga Bashkimi Evropian dhe NATO.

Për Ukrainën, ndryshimi është i mirëpritur, por jo i mjaftueshëm.

“Ne jemi lodhur nga qëndrimet e Orbanit”, u shpreh Olena. “Ai shpesh punonte kundër nesh në Evropë”. Megjithatë, ajo shtoi me kujdes se lideri i ri nuk duhet parë si një zgjidhje automatike. “Ai vjen nga i njëjti sistem”, u theksua në diskutim, duke nënvizuar një pasiguri që shtrihet përtej kufijve të Hungarisë.

Kjo pasiguri është edhe më e thellë kur bëhet fjalë për energjinë. Hungaria mbetet e lidhur fort me gazin dhe naftën ruse.

“Do të duhet kohë e gjatë për t’u shkëputur”, i tregoi Gunpowder Chronicles të mërkurën mbrëma analisti hungarez Péter Dósa. Kjo nuk është thjesht çështje ekonomike, por strategjike. “Një vend që varet nga energjia e Moskës, mbetet i ekspozuar ndaj ndikimit të saj”.

Por nëse kjo histori do të ishte vetëm për Hungarinë, do të kishte më pak rëndësi për ne. Problemi është se kjo histori kalon përmes Ballkanit.