Kur Fjala u Bë Armë Politike
Teoria e Speciales i ndërlidh drejtpërdrejt Hashim Thaçin dhe të tjerët me eliminimet politike, duke e cilësuar shtypjen e strukturave të Rugovës si ndërmarrje të përbashkët kriminale.
Sipas Prokurorisë1, fushata kundër Republikës së Kosovës nuk nisi me plumba. Ajo nisi me një përpjekje për ta bindur opinionin publik se institucionet e saj demokratike nuk e përfaqësonin më Kosovën.
Në historinë e konflikteve politike, delegjitimimi rrallë fillon me dhunë. Përpara se një institucion të zëvendësohet, ai duhet ta humbasë besimin e publikut. Përpara se një figurë politike të izolohet, duhet të krijohet bindja se ajo nuk përfaqëson më interesin kombëtar. Pikërisht këtë proces përshkruan Prokuroria e Specializuar në kapitullin ku analizon mënyrën se si, sipas saj, udhëheqja e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës e ndërtoi gradualisht pretendimin për autoritet ekskluziv politik gjatë viteve 1998 dhe 1999.
Në faqet 18 deri në 25 të Dosjes Përfundimtare, Prokuroria argumenton se ky pretendim nuk mbështetej vetëm mbi sukseset ushtarake.
Ai ndërtohej edhe përmes një fushate të vazhdueshme deklaratash publike, komunikatash dhe deklaratash politike, të cilat, sipas saj, synonin ta paraqisnin UÇK-në si “zërin e vetëm të vërtetë të popullit shqiptar”, ndërsa strukturat politike ekzistuese të Kosovës duhej të paraqiteshin si të tejkaluara ose pa legjitimitet.
Në faqen 18, Prokuroria shkon edhe më tej. Ajo pretendon se udhëheqja e UÇK-së kërkonte “the suppression and displacement of the established Kosovo-Albanian political leadership”, shtypjen dhe zëvendësimin e udhëheqjes ekzistuese politike shqiptare të Kosovës, të cilën e identifikon kryesisht me Ibrahim Rugovën dhe qeverinë në ekzil të drejtuar nga Bujar Bukoshi.
Mbështete gazetarinë që nuk blihet. Donacioni yt e mbron të vërtetën, i fuqizon hulumtimet tona dhe na mban të pavarur përballë pushtetit dhe interesave.
Kjo nuk paraqitet si një interpretim gazetaresk. Është vetë formulimi mbi të cilin Prokuroria ndërton teorinë e saj për ndërmarrjen e përbashkët kriminale.
Ky dallim është thelbësor. Në debatin publik të pasluftës, përplasja politike shpesh është reduktuar në një debat mes përkrahësve të rezistencës paqësore dhe atyre të luftës së armatosur. Dosja e Prokurorisë paraqet një tezë tjetër. Ajo nuk pretendon se ekzistenca e dy strategjive ishte në vetvete kriminale. Ajo pretendon se një pjesë e udhëheqjes së UÇK-së nuk u mjaftua me përfaqësimin e forcës ushtarake, por synoi të bëhej edhe autoriteti i vetëm politik që mund të fliste në emër të Kosovës.
Për ta mbështetur këtë pretendim, Prokuroria analizon një seri deklaratash publike.
Në faqen 19, ajo citon dokumente sipas të cilave Udhëheqja e Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së deklaronte se ishte “autoriteti i vetëm legjitim” i shqiptarëve të Kosovës.
Në të njëjtën pjesë të dosjes, Prokuroria sjell edhe deklarata ku thuhet se organizata nuk do ta pranonte asnjë marrëveshje politike të arritur pa përfaqësuesit e saj dhe se ata që do të nënshkruanin marrëveshje në kundërshtim me objektivin e pavarësisë “do të ndëshkoheshin për tradhti”.
Për Prokurorinë, këto deklarata nuk janë thjesht retorikë lufte. Ato përbëjnë pjesë të provave mbi të cilat ajo e ndërton pretendimin për një projekt politik që e synonte monopolin mbi përfaqësimin e Kosovës.
Në vazhdim të analizës së saj, Prokuroria argumenton se ky pretendim nuk mbeti vetëm në nivel deklarativ. Në faqet 20 deri në 24, ajo përshkruan përpjekje të vazhdueshme për ta përqendruar autoritetin ushtarak, politik dhe financiar në një qendër të vetme. Dosja citon dokumente ku kërkohej që fondet e mbledhura nga mërgata shqiptare t’i kalonin UÇK-së, ndërsa qeveria e Bujar Bukoshit akuzohej për keqpërdorim të tyre. Po në këto faqe, Prokuroria citon deklarata ku institucionet e lidhura me LDK-në përshkruheshin si “fiktive”, “të dështuara”, “mashtruese” dhe “përçarëse”, ndërsa kërkohej që të gjitha forcat politike të viheshin nën autoritetin e UÇK-së.
Një nga pjesët më domethënëse të kësaj analize gjendet në faqen 22. Duke iu referuar deklaratave publike të Jakup Krasniqit në cilësinë e zëdhënësit të UÇK-së, Prokuroria e citon pohimin se “Momentalisht UÇK-ja udhëheqë dhe i bënë politikat për Kosovën”. Në të njëjtën pjesë ajo citon edhe deklaratën sipas së cilës “Ata që e mbrojnë vendin me gjakun e tyre janë ata që vendosin për fatin e tij”.
Prokuroria i përdor këto deklarata për të argumentuar se autoriteti politik, sipas këtij diskursi, buronte nga lufta dhe jo nga institucionet demokratike të ngritura gjatë viteve të rezistencës paqësore.
Kjo e krijon pikërisht kontekstin në të cilin figura e Xhemajl Mustafës fiton peshë historike. Ai nuk ishte pjesë e strukturave ushtarake. Nuk komandonte brigada. Nuk merrte pjesë në operacione luftarake. Autoriteti i tij buronte nga një burim krejt tjetër, Presidenca e Republikës së Kosovës. Çdo deklaratë që ai jepte, çdo analizë që botonte dhe çdo qëndrim që e artikulonte në mbrojtje të institucioneve të Ibrahim Rugovës e përfaqësonte vazhdimësinë e një legjitimiteti që, sipas teorisë së Prokurorisë, po vihej në shënjestër politike.
Kjo bëhet edhe më e dukshme në pjesën e dosjes që e trajton verën e vitit 1998. Në faqet 37 deri në 40, Prokuroria analizon një seri komunikatash dhe deklaratash politike që, sipas saj, shënojnë kalimin nga pretendimi për autoritet ekskluziv te identifikimi i kundërshtarëve politikë.
Ajo vëren se Deklarata Politike nr. 7, e lëshuar më 13 gusht 1998, paralajmëronte se çdo “spekulim lidhur me krijimin e institucioneve” përbënte një formë të “luftës speciale” dhe kërcënonte se ndaj personave të përfshirë në të do të goditej “pa mëshirë”.
Në deklaratat pasuese, sipas Prokurorisë, partitë politike të Kosovës akuzoheshin për “tradhëti”, ndërsa persona të lidhur me LDK-në, qeverinë e Bukoshit dhe FARK-un përshkruheshin si pjesë e kësaj të ashtuquajture “luftë speciale”.
Është e rëndësishme të kuptohet se Prokuroria nuk pretendon se këto deklarata, të marra më vete, përbëjnë krime. Pretendimi i saj është tjetër. Ajo argumenton se ky diskurs ndihmon për ta kuptuar mënyrën se si, sipas saj, ndërtohej figura e “kundërshtarit”. Para se të flitet për ndalim arbitrar, keqtrajtim apo vrasje, Prokuroria argumenton se një kategori njerëzish duhej së pari të paraqitej para opinionit publik si pengesë për luftën, si faktor përçarës ose si bartëse të një autoriteti që duhej zëvendësuar.
Pikërisht këtu historia e Xhemajl Mustafës merr një kuptim më të gjerë se biografia e një këshilltari presidencial. Në fund të vitit 1998 ai vazhdonte t’i mbronte publikisht institucionet që Prokuroria pretendon se po delegjitimoheshin sistematikisht. Ai nuk ishte vetëm zëri i Ibrahim Rugovës. Ai ishte zëri i një ideje tjetër për shtetin, një ide sipas së cilës legjitimiteti nuk buronte nga monopoli mbi armët, por nga institucionet, pluralizmi politik dhe mandati qytetar. Kjo është arsyeja pse, përpara se të shqyrtohet atentati i vitit 2000, duhet të kuptohet se beteja për Xhemajl Mustafën kishte filluar shumë më herët, në momentin kur beteja për Kosovën u shndërrua edhe në një betejë për të drejtën për ta përfaqësuar atë.
Nëse ky raportim ka vlerë për ty, ndihmoje të vazhdojë. Kontribuo sot për gazetari të pavarur, të guximshme dhe në shërbim të publikut.
Gazetari që e Përktheu Filozofinë e Rezistencës Paqësore në Arkitekturë Shtetërore
A u vra Xhemajl Mustafa për të zëvendësuar Republikën demokratike me një pushtet të dalë ekskluzivisht nga gryka e pushkës?
Public Redacted Version of ‘Corrected Version of “Prosecution Final Trial Brief” — SPO PDF File.