Kur Gënjeshtra për Deçanin Flet Me Zërin e Presidencës
Kur faktet fshihen dhe historia rishkruhet për ta goditur një qeveri të ditës, gazetaria nuk mund të heshtë. Sepse dokumentet nuk gënjejnë, politikanët po.
Kur më doli në rrjedhën e postimeve të Facebook-ut postimi1 i Meliza Haradinajt, toni ishte i njohur. I ashpër, i sigurt, i mbështjellë me gjuhën e alarmit kombëtar dhe me atë lloj vetëbesimi që përpiqet ta zëvendësojë provën me patos. Për një lexues të zakonshëm, që nuk e njeh historinë juridike të çështjes së Manastirit të Deçanit, postimi mund të tingëllojë bindës. Ta jep përshtypjen se qeveria e Albin Kurtit e paska hapur një derë të re dhe të rrezikshme për privilegje të Kishës Ortodokse Serbe, se e paska futur në dialog një barrë që nuk ka egzistuar më parë, dhe se e paska lëshuar tokën, ligjin dhe sovranitetin për hesap politik. Por sapo i heq fjalët e mëdha dhe kthehesh te dokumentet, te kronologjia dhe te faktet, kjo skemë rrëzohet. Jo pjesërisht. Thelbësisht.
Sepse çështja që Haradinaj përpiqet t’ia ngarkojë qeverisë Kurti nuk ka lindur me Kurtin. Ajo nuk është shpikje e kësaj administrate, as prodhim i ndonjë pazari të ri të saj. Rrënja juridike e saj është shumë më e hershme dhe është e dokumentuar qartë. Mjafton të shohësh aktgjykimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Kosovës2, të datës 20 maj 2016, në rastin nr. KI132’15, me parashtrues Manastirin e Deçanit. Fusnota numër 2 që e shoqëron këtë shkrim, nuk është dekor. Është prova bazë se po flasim për një çështje të vendosur në rrafshin institucional dhe juridik vite përpara se Kurti të vinte në pushtet. Ta injorosh këtë fakt dhe pastaj të dalësh para publikut sikur e gjithë barra historike dhe politike bie mbi një qeveri të ardhur shumë më vonë, nuk është kritikë. Është shtrembërim i vetëdijshëm.
Kjo është arsyeja pse postimi i Meliza Haradinajt nuk mund të lexohet si një reagim i pafajshëm qytetar. Ai duhet lexuar si ndërhyrje politike. Dhe bëhet edhe më problematik kur merret parasysh diçka tjetër. Në profilet e saj publike, ajo paraqitet si themeluese dhe drejtuese e Future Forward Institute, ish ministre e Punëve të Jashtme dhe ish figurë institucionale që, sipas përshkrimit të saj në X, nuk i përket asnjë partie a klike politike që prej vitit 2021 dhe flet me pikëpamje personale3. Por askund nuk e bën të qartë për publikun se së fundmi është angazhuar për të punuar me stafin e Presidentes Vjosa Osmani. Kjo mungesë transparence ka rëndësi. Sepse kur një figurë me rol të afërt me presidencën ndërhyn në debatin publik me sulme të tilla ndaj qeverisë, publiku ka të drejtë të dijë jo vetëm çfarë po thuhet, por edhe nga cili pozicion pushteti po thuhet.
Dhe pikërisht këtu ky epizod bëhet më i madh sesa një postim në Facebook. Ai hyn në një model më të gjerë që përputhet me gjetjet tona të fundit hulumtuese, të publikuara në mëngjesin e së hënës, më 9 shkurt 20264, dhe më pas të thelluara në raportimin mbi Vjosa Osmanin. Ato gjetje nuk pretendojnë prova publike për çdo dyshim që qarkullon, dhe kjo duhet thënë me ndershmëri. Por ato ngrenë një pyetje serioze dhe të pakëndshme. A është presidenca duke vepruar si garante kushtetuese, apo si qendër politike që gradualisht është futur në shina të përplasjes me qeverinë Kurti, me synim dobësimin e saj dhe ripozicionimin e vet në një terren të ri pushteti. Kur figura pranë asaj sfere fillojnë të hedhin në publik akuza që bien ndesh me kronologjinë e verifikueshme, dyshimi nuk lind nga imagjinata. Lind nga sekuenca.
Meliza Haradinaj ka çdo të drejtë ta kritikojë Kryeministrin Albin Kurtin. Në një demokraci, kjo është jo vetëm e lejueshme, por e nevojshme. Po të ishte e vërtetë ajo që ajo e pretendon, kritika do të ishte e ligjshme dhe e domosdoshme. Por kjo nuk është ajo që po ndodh këtu. Këtu kemi një përpjekje për ta marrë një çështje të trashëguar, të dokumentuar vite më parë, për ta shkëputur nga historia e saj dhe për ta paraqitur si mëkat origjinal të qeverisë aktuale. Ky është mashtrim politik ndaj publikut. Dhe kur një mashtrim i tillë artikulohet nga dikush që nuk e sqaron publikisht afërsinë e vet me stafin presidencial, problemi bëhet edhe më i rëndë.
Madje është e zymtë të shohësh se si edhe disa tregtarë të zakonshëm të narrativave pro Beogradit përpiqen t’ia hedhin këtë barrë Albin Kurtit, sikur ai ta kishte shpikur vetë nyjen juridike dhe politike të Deçanit, kur kjo është verifikueshëm e pavërtetë. Faktet nuk ua japin këtë luks. Dokumentet nuk ua japin këtë luks. Historia institucionale e Kosovës nuk ua jep këtë luks. Dhe megjithatë, disa duket se janë ndier krejt të sigurt për të shpërndarë gënjeshtra, me shpresën se publiku ose nuk mban mend, ose nuk lexon, ose lodhet para se të arrijë te e vërteta.
Por problemi më i thellë nuk është vetëm gënjeshtra. Është përçmimi që fshihet pas saj. Përçmimi ndaj inteligjencës së publikut. Përçmimi ndaj rendit faktik. Përçmimi ndaj vetë zgjedhjes demokratike të qytetarëve të Kosovës, të cilët me shumicë e votuan për këtë qeveri5. Kur nga orbita presidenciale vijnë përpjekje të përsëritura për ta ngarkuar qeverinë me mëkate që nuk i takojnë, përshtypja që krijohet është e rëndë dhe e pashmangshme. Se vullneti i popullit nuk respektohet kur bie ndesh me interesat e një qendre tjetër pushteti.
Ky nuk është më debat i ndershëm politik. Kjo është përpjekje për ndërtim faji me porosi. Dhe sa më shumë që përdoret kjo teknikë, aq më shumë forcohet dyshimi se rreth Presidentes Osmani nuk po ndërtohet një etikë e përgjegjësisë shtetërore, por një kulturë e instrumentalizimit politik, ku realiteti shtrembërohet sipas nevojës së ditës.
Dhe pikërisht këtu qëndron arsyeja pse ky shkrim duhej të bëhej. Jo për ta mbrojtur Albin Kurtin. Kryeministrat nuk kanë nevojë për mbrojtje nga gazetarët. Ata kanë nevojë për kontroll, për kritikë dhe për pyetje të vështira. Por ajo që nuk mund të pranohet është që debati publik të ndërtohet mbi shtrembërime, ndërsa dokumentet reale të shtetit të shtyhen në harresë sikur të mos ekzistojnë.
Si gazetar, nuk reagoj sepse një politikan është sulmuar. Reagoj sepse e vërteta është shtrembëruar. Kur një figurë publike, aq më tepër dikush që operon pranë qendrës së presidencës, flet me autoritet në hapësirën publike, ajo fjalë ka peshë. Ajo formon perceptim, krijon bindje dhe ndikon drejtpërdrejt në mënyrën si qytetarët e kuptojnë shtetin e tyre. Prandaj ajo fjalë duhet të mbajë edhe përgjegjësi.
Publiku i Kosovës meriton më shumë se retorikë të ndezur dhe insinuata politike. Meritojnë të drejtën për ta përjetuar privilegjin e të vërtetës. Privilegjin e një hapësire publike ku pasuria politike, pozitat e larta dhe afërsia me pushtetin nuk shndërrohen në liçencë për papërgjegjësi. Kur dikush mban një post publik, ose punon pranë tij, fjala e shkruar nuk është status i zakonshëm në rrjete sociale. Ajo është akt politik. Dhe aktet politike mbajnë përgjegjësi.
Sepse në fund, demokracitë nuk shemben vetëm nga vendimet e mëdha të gabuara. Ato gërryhen ngadalë, nga normalizimi i shtrembërimit, nga lehtësia me të cilën disa mendojnë se mund ta rishkruajnë realitetin dhe askush nuk do të ndalet për ta korrigjuar.
Kjo është arsyeja pse ky reagim është i domosdoshëm. Jo për një njeri. Jo për një qeveri. Por për një parim të thjeshtë që duhet të mbetet i panegociueshëm në Republikën e Kosovës. Kushdo që flet në emër të interesit publik duhet ta ketë guximin të përballet me të vërtetën e dokumenteve dhe peshën e fjalëve të veta. Sepse pa këtë përgjegjësi, pushteti bëhet vetëm zhurmë, ndërsa e vërteta mbetet detyra e fundit e gazetarisë.
Aktgjykimi i Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Kosovës, Rasti KI132’15 – Manastiri i Deçanit kundër vendimeve të Kolegjit të Ankesave të Dhomës së Posaçme të Gjykatës Supreme lidhur me Agjencinë Kosovare të Privatizimit, 20 maj 2016.
Profilet e Meliza Haradinaj në rrjetet sociale.
Rreshtimi i Rrezikshëm i Presidencës me Arkitektët e Kaosit — Kronika B Hulumtim.
Kosova Rikthen Mandatin Demokratik
Me një mandat të tretë, Lëvizja Vetëvendosje mori miratimin qytetar për sovranitet, integritet institucional dhe rezistencë ndaj ndikimit politik dhe kriminal të Serbisë. — Kronika B Lajme dhe Raportim.