Kur Kompania Flet, Por Provat Ende Nuk Kanë Folur

Pas konferencës së "Vitës", politika vazhdon të flasë, por faktet ende ndodhen në laborator. Besimi nuk ndërtohet me deklarata, por me prova dhe transparencë.

Përfaqësuesit e qumështores “Vita” dolën sot para mediave në Prishtinë¹ jo për ta sqaruar plotësisht çështjen, por për ta riorganizuar betejën publike pas një fakti që tashmë nuk mund ta fshehin. Fabrikën nuk e mbylli shteti. Fabrikën e mbylli vetë kompania.

Ky është fakti i parë dhe më i rëndësishëm.

Në konferencë, drejtuesit e “Vitës” e përsëritën atë që e rrëzon gjithë dramën politike të ditëve të fundit. Vendimi për pezullimin e prodhimit dhe ndalimin e pranimit të qumështit nga fermerët nuk ishte vendim i Ministrisë, nuk ishte vendim i AUV-së dhe nuk ishte vendim i ndonjë inspektori. Ishte vendim i bordit të kompanisë. Pra, të gjithë ata që dolën duke thënë se shteti e mbylli “Vitën”, thanë diçka që vetë kompania nuk po e thotë.

Këtu fillon problemi i besueshmërisë.

Në vend se ta pranonin qartë se reagimi i tyre e futi në panik fermerin, punëtorin dhe konsumatorin, përfaqësuesit e kompanisë u përpoqën ta paraqesin pezullimin si një akt përgjegjësie, një pritje deri në publikimin e analizave laboratorike. Por një kompani që thotë se produkti i saj është i sigurt, që thotë se ka analiza të mëhershme, që thotë se është e çertifikuar, që thotë se nuk ka asgjë për të fshehur, duhet ta shpjegojë pse e ndërpreu vetë prodhimin dhe grumbullimin e qumështit para se autoriteti ta merrte vendim përfundimtar.

Sepse kjo nuk është sjellje neutrale. Është presion.

Presion mbi institucionet që t’i publikojnë rezultatet sipas ritmit të kompanisë. Presion mbi fermerët, të cilëve iu krijua frika se mbetën pa treg. Presion mbi punëtorët, të cilëve iu tha se fabrika po ndalej. Presion mbi konsumatorin, i cili u la mes dy narrativave, njërës që flet për mospërputhje ligjore dhe tjetrës që flet për sulm politik.

Në konferencë, “Vita” tentoi ta zhvendosë çështjen nga gjetjet e AUV-së² te përbërja e ekipit inspektues. Ata thanë se nuk kanë problem me inspektorët, por me praninë e këshilltarëve politikë dhe, sipas tyre, të një personi nga konkurrenca. Ky është pretendim serioz dhe institucionet duhet ta sqarojnë. Nëse në kontroll ka pasur persona pa mandat ligjor, kjo duhet të hetohet. Nëse ka pasur konflikt interesi, ai duhet të dokumentohet. Por kjo nuk e zhduk pyetjen kryesore. Çfarë gjetën inspektorët në fabrikë. Çfarë tregojnë dokumentet. Çfarë tregojnë linjat. Çfarë tregojnë mostrat.

Një parregullsi e mundshme në procedurë nuk e shndërron automatikisht kompaninë në viktimë dhe nuk e bën automatikisht produktin të pastër. Këto janë dy çështje të ndryshme. Procedura duhet të hetohet. Produkti duhet të testohet. Etiketa duhet të verifikohet. Liçencat duhet të kontrollohen. Konsumatori duhet të mbrohet.

Përfaqësuesit e “Vitës” pranuan edhe një tjetër fakt të rëndësishëm. Vaji i palmës përdoret në disa produkte të tyre, por sipas tyre jo në qumështin “Vita”. Ata thanë se përdoret te brendi “Holla”, se produktet janë të deklaruara, se janë të ndara nga linjat e qumështit dhe se eksportohen në shumë shtete. Ky është shpjegim që meriton verifikim, jo duartrokitje. Sepse në këtë rast çështja nuk është vetëm a përdoret vaji i palmës. Çështja është a është deklaruar saktë, a është prodhuar me liçencën e duhur, a janë ndarë realisht linjat, a e di konsumatori qartë çfarë po blen dhe a ka pasur autorizim për produktet me bazë yndyrash bimore dhe proteinash qumështi.

Këtu kompania nuk mund të mbrohet me emocione. Duhet të mbrohet me dokumente.

Nëse “Vita” ka të drejtë, le t’i publikojë liçencat, procesverbalet, analizat e mëhershme, dokumentet e raportimit në AUV, çertifikatat dhe specifikimet e produkteve. Le t’i publikojë qartë, jo t’i tundë në konferencë si dekor besueshmërie. Publiku nuk ka nevojë për shfaqje letrash. Ka nevojë për prova.

Sepse konsumatori nuk është palë në luftën e kompanisë me ministrinë. Konsumatori nuk është as militant i pushtetit, as avokat i Devollëve, as armik i prodhimit vendor. Konsumatori është qytetari që paguan për qumësht, krem, djathë apo produkt tjetër dhe ka të drejtë të dijë saktë çfarë ka në paketim. Në këtë pikë, çdo mjegullim është fyerje.

Më e rëndë bëhet historia kur kompania, pasi pa se po merr mbështetje nga figura politike të AAK-së, PDK-së dhe nga zëra mediatikë të lidhur me kulturën e vjetër të pushtetit, filloi ta flasë gjuhën e tyre. Importet. Serbia. Fermerët. Prodhimi vendor. Punëtorët. Të gjitha këto janë çështje reale. Por asnjëra nuk e zëvendëson sigurinë ushqimore. Asnjëra nuk e anulon kontrollin. Asnjëra nuk e bën kompaninë të paprekshme.

Për dy dekada, Kosova është lodhur nga kjo skemë. Sa herë një interes i madh preket nga ligji, papritmas shfaqen flamuj, fermerë, punëtorë, patriotizëm dhe akuza për tradhti. E njëjta klasë politike që e plaçkiti shtetin me kontrata të dyshimta, borde të kapura, tenderë të fryrë dhe monopole të heshtura, tani po paraqitet si mbrojtëse e bukës së fermerit. Por fermeri nuk mbrohet duke e kthyer në mburojë të një kompanie. Fermeri mbrohet me treg të drejtë, pagesa të sigurta, kontrata të ndershme dhe industri të kontrolluar.

Në këtë histori, përgjegjësitë duhet të ndahen qartë.

AUV-ja ka përgjegjësi të publikojë rezultatet sa më shpejt që procedura ligjore e lejon, të sqarojë gjetjet, të tregojë nëse ka mospërputhje, ku janë ato dhe çfarë masash kërkohen. Ministria ka përgjegjësi të sqarojë bazën ligjore të grupit punues dhe përbërjen e tij. Nëse ka pasur persona pa kompetencë, kjo duhet të sqarohet pa vonesë. Por “Vita” ka përgjegjësi edhe më të drejtpërdrejtë, të mos e përdorë pezullimin e vet si armë presioni, të mos e mjegullojë çështjen me politikë dhe të mos e kërkojë simpatinë e publikut para se të japë transparencë të plotë.

Në konferencë, përfaqësuesit e kompanisë kërkuan që rezultatet të publikohen. Kjo është kërkesë e drejtë. Por ajo bëhet e besueshme vetëm nëse shoqërohet me një standard të barabartë transparence nga vetë kompania. Nuk mjafton të thuhet se “Vita” është 100 për qind qumësht i Kosovës. Nuk mjafton të thuhet se KFOR-i amerikan kontrollon, se ka certifikata ndërkombëtare, se produktet eksportohen, se gjithçka është në rregull. Në një çështje që prek shëndetin publik, besimi nuk kërkohet. Fitohet.

Dhe besimi fitohet me prova.

A janë të besueshëm sot përfaqësuesit e “Vitës”. Pjesërisht vetëm aty ku e pranojnë faktin që nuk i mbylli shteti. Por besueshmëria e tyre dëmtohet kur e ndërtojnë mbrojtjen mbi njëkohësisht dy pretendime të kundërta, se nuk kanë asgjë për të fshehur dhe se u detyruan ta ndalin fabrikën derisa shteti të flasë. Nëse gjithçka është kaq e pastër, pse u bë pezullimi. Nëse pezullimi ishte vetëm kujdes, pse u shndërrua menjëherë në krizë kombëtare. Nëse çështja është teknike, pse u mbështet kaq shpejt nga politika më e lodhur dhe më e komprometuar e Kosovës.

Ky është thelbi.

“Vita” po përpiqet ta fitojë betejën e opinionit para se të përfundojë beteja e provave. Politikanët që e mbështetën po përpiqen ta kthejnë një inspektim ushqimor në referendum kundër qeverisë. Mediat e zhurmës po përpiqen ta shndërrojnë laboratorin në teatër. Por qytetari nuk ka nevojë për teatër. Qytetari ka nevojë për siguri.

Në fund, as kompania, as ministria, as AUV-ja, as opozita nuk duhet të kenë fjalën e fundit. Fjalën e fundit duhet ta kenë dokumentet, analizat dhe ligji.

Nëse qumështi është i pastër, kjo duhet të thuhet qartë dhe fabrika duhet ta vazhdojë punën. Nëse ka shkelje, ato duhet të ndëshkohen. Nëse ka manipulim etikete, duhet të ketë përgjegjësi. Nëse ka procedurë të paligjshme nga institucionet, duhet të ketë përgjegjësi edhe aty. Por askush nuk duhet të lejohet ta përdorë fermerin si mburojë, punëtorin si alibi dhe konsumatorin si viktimë të heshtur.

Kosova nuk ndërtohet duke i besuar të fortit. Ndërtohet duke e kontrolluar atë.

Dhe pikërisht këtu matet serioziteti i shtetit.

---

---

1. Transmetim LIVE i Kosova Press në facebook, 3 Korrik, 2026.

2. AUV-ja konstaton mospërputhje ligjore te qumështorja “Vita”, biznesi e mbyll fabrikën — KOHA Ditore.