Kur Viktima Puthet me Xhelatin
LDK-ja dikur shënjestër e atentateve, sot e bekon gjahun institucional të pushtetit vrastar të Hashim Thaçit ndaj mendimit të lirë. Një parti që harron gjakun e vet për një grimë hakmarrjeje politike.
Ajo që i ndodhi Shkëlzen Gashit, sipas rrëfimit të tij1, nuk filloi me një urdhëresë prokurori2. Filloi me trokitjen e rrëbeshme në derë. Dy burra me rroba civile, që i bien derës së banesës së tij në Prishtinë rreth orës 14.30, në një çast kur zemërimi publik ishte trazuar tashmë, kur emri i tij ishte tërhequr zvarrë nëpër studio dhe rrjete sociale, dhe kur atmosfera rreth tij ishte ngarkuar me kërcënim. Pikërisht në atë rend ngjarjesh qëndron pesha e vërtetë e këtij epizodi. Kontrolli dhe sekuestrimi nuk ishin, në kuptimin politik, akti i parë. Ishin akti i fundit institucional i një procesi që, sipas dëshmisë së Gashit dhe sipas kronologjisë tashmë të dukshme në publik, kishte kaluar nga poshtërimi digjital në dënimin televiziv dhe pastaj në mekanizmin e shtetit.
Këtu duhet të ruhemi nga fjala e tepruar. Dëshmia e Gashit është dëshmi. Nuk është vendim gjykate. Konfiskimi i telefonit, i laptopit, i shënimeve personale, madje edhe i një kopjeje të librit të tij, nuk provon vetvetiu një komplot. As ndërhyrja e prokurorit, e marrë më vete, nuk e vendos si fakt juridik përndjekjen politike. Por gazetaria nuk ka jetuar kurrë duke pritur vetëm verdiktin përfundimtar. Ajo e ka për detyrë të vështrojë rendin, motivin, modelin, sjelljen e institucioneve nën trysni. Dhe kur këtë e bëjmë këtu, para nesh del diçka më e errët se një mosmarrëveshje e zakonshme mbi një ekspozitë.
Shkaku i menjëhershëm ishte polemika për ekspozitën mbi masakrat në Kosovë3. Ajo ekspozitë (mbase) përmbante gabime, ankesat ishin kryesisht për paraqitjen e Masakrës së Burgut të Dubravës. Këto shqetësime meritonin rishikim të plotë. Të mbijetuarit dhe familjet e viktimave kishin çdo të drejtë të kundërshtonin, të kërkonin korrigjim, të këmbëngulnin që asnjë formulim të mos e mjegullonte statusin e të burgosurve të vrarë nën kontrollin serb. Në këtë pikë nuk duhet të ketë shmangie. E vërteta historike e një mizorie nuk është lodër. Nuk është laborator për gjuhë të shkujdesur. Nuk është projekt kotësie për askënd.
Por ajo që pasoi nuk i ngjante një korrigjimi të matur dhe të kufizuar. I ngjante një fushate ndëshkuese. E gjithë ekspozita u dogj politikisht. Autori u kthye në shënjestër. Diskutimi publik lëvizi me shpejtësi të habitshme nga gabimi metodologjik te asgjësimi moral. Pastaj hyri prokurori. Ky kalim ka rëndësi, sepse ky është një nga mekanizmat më të vjetër të politikës joliberale. Një mosmarrëveshje faktike shndërrohet në test besnikërie. Testi i besnikërisë kthehet në çështje nderi kombëtar. Çështja e nderit kombëtar u dorëzohet institucioneve që duhet t’i shërbejnë ligjit, jo tërbimit të kampit. Kur arrin ligji, vendimi shpesh është pjekur më parë në sheshin publik.
Pikërisht për këtë arsye, dëshmia e Gashit ka rëndësi përtej rastit të tij personal. Ajo sugjeron se në Kosovë një arkitekturë e njohur vrastare nuk po zhduket bashkë me burgimin e Hashim Thaçit në Hagë. Dhe me sa duket, kjo vetëm se është duke ndryshuar trajtë, duke u bërë më e shpërndarë, më ligjore në pamje, dhe në disa mënyra më e rrezikshme, pikërisht sepse nuk ka më nevojë gjithmonë për skenën e vrazhdë të dhunës së drejtpërdrejtë, nuk ka më nevojë të duket me pistoletë në dorë. Nëse rendi i vjetër i pasluftës, sipas akuzave të kahershme publike, mbështetej te frikësimi, atentatet, listat e zeza, strukturat informative dhe atmosferat e frikës, verzioni bashkëkohor duket gjithnjë e më rehat me një metodë hibride. Së pari vjen shpifja nga të tillët si Berat Buzhala, Lirim Mehmetaj, i arrestuari për spiunazh me Fatmir Shehollin, Milaim Zeka, Baton Haxhiu, Vehbi Kajtazi, Ilir Mirena e të tjerë. Pastaj vjen indinjata e orkestruar. Më pas vjen prekja institucionale. Trupi nuk ka më nevojë të bjerë në rrugë, nëse qytetari mund të tërhiqet në një dhomë prokurorie, t’i sekuestrohen pajisjet, t’i ndotet emri, dhe të gjithë të tjerët ta mësojnë të njëjtin mësim. Njeriu mund të mbijetojë fizikisht dhe prapë të targetohet për neutralizim.
Këtu bëhen të pashmangshme paralelet me Rusinë dhe me traditën e vonshme jugosllave e millosheviqiane. Jo sepse Kosova është Rusi, dhe as sepse çdo prokuror i Kosovës është komisar politik, por sepse metoda është e njohur. Në Rusi, shteti modern mësoi ta ndërthurë propagandën, histerinë patriotike, zbatimin selektiv të ligjit dhe ndëshkimin shembullor. Qëllimi nuk ishte thjesht burgosja e kritikëve. Qëllimi ishte krijimi i një klime ku kritiku fillimisht shfaqej i dyshimtë, pastaj i pabesë, pastaj i dënueshëm. Nën Millosheviqin, makineria ishte më e trashë, por parimi i ngjante kësaj metode. Regjimi nuk qeveriste vetëm me urdhra formalë. Ai qeveriste duke fabrikuar atmosfera, duke përcaktuar kush i përkiste kombit dhe kush duhej shtyrë jashtë tij, duke e bashkuar besnikërinë politike me legjitimitetin moral, duke ua mësuar institucioneve ta lexonin pushtetin përpara se ta lexonin ligjin. Brenda atij kuadri, dhuna nuk ishte shmangie, por zgjatim i politikës, që kulmoi në fushata mizorish masive nëpër Ballkan. Në të njëjtën kohë, shteti e përdorte drejtësinë si instrument kontrolli, duke i nënshtruar shqiptarët e Kosovës ndjekjeve politikisht të motivuara, ndalimeve arbitrare dhe proceseve të ndërtuara më pak për të vendosur të vërtetën sesa për të imponuar nënshtrimin.
Tragjedia e Kosovës është se, pas çlirimit, pjesë të rendit të saj politik të pasluftës duket se u përthithën tepër nga vetë sistemet që pretendonin se po i mposhtnin. Për vite të tëra, vendi është ndjekur nga hijet e zeza të zhvillimeve të trishtuara se gjatë ngritjes së Thaçit, gjatë dhe pas luftës, mori trajtë një strukturë e eliminimit selektiv përreth rivalëve, kundërshtarëve dhe sidomos figurave të lidhura me LDK-në. Shumë prej atyre rasteve mbetën të pazbardhura. Shumë emra vazhdojnë të peshojnë mbi republikën si gurë pa varr drejtësie. Regjistri i pasluftës në Kosovë është njollosur nga vrasje që nuk morën përgjigje të plotë, nga dëshmitarë që mësuan t’i druhen fjalës, nga një hapësirë publike ku aludimi dhe kërcënimi shpesh udhëtonin më shpejt se prova.
Thaçi sot ndodhet në Hagë, përballë akuzave për krime lufte. Por pyetja më e thellë për Kosovën nuk ka qenë kurrë vetëm nëse bie një njeri. Ka qenë nëse sistemi i “skemave të vrasjeve politike” që ai e ndihmoi të konsolidohej mbetet gjallë pas tij. Pushteti, sapo stërvitet të qeverisë përmes frikës, rrallë heq dorë vullnetarisht nga ai zakon. Ai përshtatet. Ai ndërron fytyrë. Ai e ndërron pistoletën me dosjen, pritën në rrugë me korin e studios, urdhrin e nëndheshëm me gjestin institucional të veshur si neutralitet procedural. Kjo është ajo që e bën rastin Gashi kaq alarmues. Nëse rrëfimi i tij është në thelb i saktë, atëherë nuk po shohim thjesht tejkalim kompetencash. Po shohim mundësinë që refleksi vrastar me fytyrë prokurori i Kosovës po bëhet më pak i dukshëm dhe më i respektueshëm në pamje.
Kronologjia e mpreh edhe më fort këtë pikë. Së pari erdhi dështimi i gjatë i shtetit për ta ndërtuar një regjistër përfundimtar, autoritativ dhe profesional të viktimave të luftës. Ky boshllëk nuk ishte aksident pa politikë. Ishte produkt i viteve të neglizhencës, ndërprerjes, çmontimit institucional dhe indiferencës së elitave. Pastaj erdhi shpërthimi i parashikueshëm i mosmarrëveshjes, kur përpjekje të mangëta private ose të shoqërisë civile u përpoqën të zinin hapësirën që shteti e kishte lënë bosh. Pastaj erdhi shfrytëzimi politik i gabimeve. Pastaj erdhi prokurori. Me fjalë të tjera, i njëjti shtet që dështoi t’i dokumentojë me seriozitet të vdekurit, të vrarët, të masakruarit, të dhunuarit, papritur e gjeti shpejtësinë e vet kur erdhi puna për të hetuar kritikun e gjallë.
Kjo nuk është drejtësi. Kjo është përmbysje.
Problemi më i thellë në Kosovën e sotme nuk qëndron te retorika e Kryeministrit reformist Albin Kurti, por te gjendja e pazgjidhur e institucioneve të drejtësisë. Ndërsa Kurti mban një mandat elektoral për ndryshim, pjesë të rëndësishme të sistemit prokurorial dhe gjyqësor duken sikur e ruajnë ende zakonin, personelin dhe reflekset e formuara gjatë epokës së Hashim Thaçit. Kjo vazhdimësi ngre shqetësime serioze për mënyrën se si reagojnë institucionet. Raste si vdekja e Dino Asanajt, e shpallur zyrtarisht vetëvrasje pavarësisht rrethanave të raportuara gjerësisht që sugjeronin dhunë brutale, vrasje. Kjo është pikërisht mendësia e strukturuar kriminale që vazhdon të hedhë hije të rëndë mbi besimin publik ndaj drejtësisë. Çështja nuk është thjesht gabimi i djeshëm. Është modeli i vazhdueshëm ku llogaridhënia duket e pabarabartë dhe ku rastet politikisht të ndjeshme rrezikojnë të përbihen nga një kulturë vetëmbrojtjeje institucionale. Nëse ky perceptim është i qëndrueshëm, atëherë problemi nuk është vetëm historik. Është strukturor, dhe mbetet aktiv.
Ne nuk mund ta pranojmë që e vërteta jonë historike të kalojë përmes filtrave të atyre që i kanë duart e përlyera me korrupsion dhe vrasje politike.
Për këtë arsye edhe reagimet zyrtare të LDK-së4 dhe të Kryetarit të Prishtinës5 Përparim Rama, meritojnë një mendim më të rreptë analitik sesa ai që kanë marrë deri tani përballë veprimeve të veta. Kritikat e tyre ndaj pasaktësive të ekspozitës (mbase) ishin legjitime në nivel përmbajtjeje. Por legjitimiteti i dhembjes nuk e liron klasën politike nga përgjegjësia për mënyrën se si ajo dhembje shndërrohet në mjet. LDK-ja e di më mirë se çdo forcë tjetër e madhe politike në Kosovë se si dukej rendi kërcënues e i atentateve të pasluftës. Ajo e di se politikanët dhe aktivistët e saj nuk u mundën thjesht në garë politike. Shumë u përndoqën, disa u vranë, dhe një klimë tmerri e shoqëroi përpjekjen për t’ia këputur shtyllën kurrizore politike. Nëse dikush duhej ta njihte menjëherë erën e histerisë politikisht të dobishme që e ushqen hakmarrjen institucionale, ajo duhej të ishte LDK-ja.
Dhe megjithatë, çfarë pamë?
Duartrokitje për veprimin prokurorial. Kërkesa për ashpërsi. Gjuhë publike që kaloi tepër lehtë nga gabimi te ndërhyrja ndëshkuese e shtetit. Pikërisht këtu rreziku moral bëhet i rëndë. Një parti e brutalizuar historikisht nga një sistem vrastar i atentateve të PDK-së e SHIK-ut të saj, tani rrezikon t’ia japë legjitimitetin e vet procedurave të modernizuara të po asaj skeme kriminale. Kjo nuk do të thotë se LDK-ja është bërë hijena vrastare që dikur e ndiqte atë. Do të thotë se në këtë moment duket e gatshme të marrë hua gramatikën e atij sistemi, kur kjo i shërben një qëllimi të menjëhershëm politik ose moral.
Kështu kalben demokracitë e dëmtuara. Jo vetëm kur grabitqarët e arkitektët e strukturës së vjetër të atentateve politike kthehen hapur, por kur metodat e tyre normalizohen edhe nga ata që dikur ishin preja e tyre.
Duhet të jemi po aq të qartë për atë që e kërkon objektiviteti. Ai na detyron të pranojmë se ekspozita kishte mangësi. Na detyron të themi se dhimbja publike për Dubravën ishte e ligjshme dhe e kuptueshme. Na detyron ta pranojmë se asnjë republikë serioze nuk mund ta përballojë pakujdesinë në kategorizimin e viktimave të vrara nga forcat serbe.
Por objektiviteti nuk ndalet këtu.
Ai na kërkon gjithashtu të themi se sekuestrimi i pajisjeve të një studiuesi, i ndodhur pas një etheje mediatike dhe politike të ndezur pikërisht nga ata që heshtën për vite me radhë kur Kosova nuk kishte asnjë mekanizëm shtetëror për dokumentimin e gjenocidit serb, dhe që po ashtu heshtën kur ai mekanizëm u mbyll vetëm shtatë vite pasi ishte krijuar, dërgon një sinjal që shkon shumë përtej një ekspozite të kontestuar.
Ky sinjal është i qartë.
Ai u thotë historianëve, gazetarëve, arkivistëve dhe çdo zëri kritik në Kosovë se toleranca e shtetit nuk është e pakushtëzuar. U thotë se kufiri mes debatit publik dhe ndërhyrjes autoritare është i brishtë. U thotë se, në momentin kur rreth tyre ndërtohet një klimë e gabuar zemërimi, institucioni mund të mos vijë për ta sqaruar të vërtetën, por për t’i disiplinuar ata që e trajtojnë atë jashtë vijës së pranueshme.
Kështu mbijeton një manual vrastar pas autorit të vet6. Jo si dokument i shenjtë. Jo si një zinxhir i vetëm komandues. Por si kulturë e mësuar veprimi. Si atmosferë. Si repertor. Si tërësi refleksesh që kalojnë nga epoka në epokë. Nën Thaçin, sipas viteve të akuzave të rënda dhe kujtesës politike ende të pazgjidhur, logjika ishte se kundërshtarët mund të izoloheshin, diskreditoheshin, kërcënoheshin dhe, në shumë raste, eliminoheshin me grykë të pushkës. Sot, me Thaçin në një qeli në Hagë, pyetja është nëse Kosova po përballet me atë trashëgimi, apo thjesht ai po e ushtron sërish këtë veprimtari në një trajtë të modernizuar.
Ajo që e bën këtë veçanërisht të hidhur është se e gjitha zhvillohet nën hijen e bilancit ende të pazgjidhur të Serbisë në Kosovë. Shteti serb kreu krime në një shkallë dhe me një sistem që asnjë gabim ekspozite nuk mund ta fshijë, asnjë propagandist nuk mund ta relativizojë7, dhe asnjë institucion i trembur nuk duhet ta mjegullojë. Por një shtet që nuk arrin ta mbrojë atë të vërtetë me arkiv rigoroz, me hulumtim të disiplinuar dhe me siguri ligjore, e bën veten të cenueshëm nga dy drejtime njëherësh. Ai bëhet i prekshëm ndaj mohimit të jashtëm nga Beogradi dhe ndaj manipulimit të brendshëm nga aktorë vendorë që mbështillen me patriotizëm8 ndërsa riprodhojnë zakonet e atmosferave të atentateve të së kaluarës.
Aty ndodhet sot Kosova. Midis së vërtetës së papërfunduar për mizorinë serbe dhe llogarisë së papërfunduar me strukturën e vet të pushtetit vrastarë të pasluftës.
Prandaj mbetemi përballë pyetjeve që asnjë shoqëri demokratike nuk duhet t’i anashkalojë me rehati. Pse një shtet kaq i ngadalshëm për ta ndërtuar një regjistër të besueshëm të të vrarëve të tij lëvizi kaq shpejt kundër një hulumtuesi të gjallë dhe të kontestuar.
Pse një polemikë publike që mund të zgjidhej me korrigjim, debat publik e akademik dhe llogari metodologjike u përshkallëzua në sekuestrim dhe marrje në pyetje?
Pse institucionet që për vite dështuan para viktimave papritur shfaqin kaq energji, kur objekti nuk është makineria serbe e vrasjes, por një kundërshtuesit vendor të kapur në një furtunë indinjate të orkestruar, pikërisht nga mbështetësit më të zëshëm të politikës agresive të Serbisë?
Dhe mbi të gjitha, çfarë do të thotë fakti që pasardhësit politikë të një lëvizjeje të goditur (sikur LDK-ja) dikur nga klima e atentateve të pushtetit vrastarë të Hashim Thaçit tani duken të gatshëm ta vulosin një proces që e mban aromën e pagabueshme të asaj klime?
A është thyer LDK-ja aq thellë nga arkitektura e frikës dhe atentateve të pasluftës, sa pjesë të saj lëvizin sot instinktivisht brenda koreografisë së lënë prej atij rendi?
A po e mbronte LDK-ja vetëm të vërtetën historike, apo, me vetëdije ose pa të, ndihmoi që në dhomë të rikthehej një refleks i njohur i kërcënimeve të orkestruar?
Kur prokurori mbërriti te dera e Shkëlzen Gashit, skenari i kujt po luhej në të vërtetë, I republikës, apo jeta e mëvonshme e një manuali vrastarë që Kosova duhej ta kishte varrosur?
Këto pyetje janë akuzuese, sepse çasti vetë kërkon akuzë. Jo akuzë të shfrenuar kundër individëve pa provë, por akuzë kundër një sistemi vrastarë që vazhdon të ringjallet sa herë që përplasen e vërteta, kujtesa dhe pushteti. Një demokraci nuk e dëshmon pjekurinë e saj duke e ndëshkuar fjalën e mangët nën trysninë politike. Ajo e dëshmon duke i rezistuar tundimit për ta kthyer zemërimin në forcë shtetërore. Nëse Kosova nuk arrin ta bëjë sot këtë dallim, atëherë mundësia më rrëqethëse nuk është më se metodat vrastare të pushtetit të Hashim Thaçit dikur e formësuan vendin. Është se, edhe nga një qeli e largët, logjika e sundimit të tij vrastar mund të vazhdojë ende t’ia mësojë Kosovës si të sillet. Si t’i vret zërat kritikë, si t’i vret studiuesit, akademikët që në një apo formë tjetër nuk i shkojnë përshtati strukturës vrastare e kriminale në vend.
Të lihet i pashqyrtuar ky shndërrim, do të thotë t’i hapet republikës një vdekje e dytë. Nëse Kosova e lejon që struktura e atentatit e epokës Thaçi ta ndërrojë thjesht çizmen ushtarake me mantelin gjyqësor, atëherë çlirimi rrezikon të shndërrohet në vegim. Para nesh mund të jetë duke lindur një tirani më e sofistikuar, më e ftohtë, më e përmbajtur në pamje, e cila nuk ka më nevojë ta lërë një kufomë në hendek për ta arritur të njëjtin rezultat, ngrirjen absolute të shpirtit njerëzor. Ky është manuali në botimin e tij më të mbramë dhe më vdekjeprurës, një sistem ku shteti nuk e vret vetëm kundërshtarin, por e gërryen përbrenda, ia sekuestron kujtesën, dhe e përdor vetë gjuhën e traumës kombëtare për ta arsyetuar vrasjen. Të heshtësh ndërsa kjo makineri rregullohet sërish, do të thotë të bëhesh bashkëpunëtor në vetëvrasjen e ngadaltë të ndërgjegjes kombëtare. Nëse LDK-ja dhe institucionet e sotme vazhdojnë të vallëzojnë sipas partiturës që ua shkruan dikur përndjekësi i tyre, atëherë ata nuk po dështojnë vetëm para një hulumtuesi. Ata po e vulosin se në Kosovë pushteti nuk ka shpirt, por vetëm kujtesën e mënyrës se si shtypet njeriu. Pistoleta mund të jetë ndërruar me çekanin e gjykatës, por shënjestra mbetet e njëjtë, heshtja e plotë, heshtja e tmerruar, heshtja që i shërben jo drejtësisë, por frikës dhe krimit që është shtëpia e saj.
Rron Gjinovci’s Social Media Post, March 30, 2026.
Njoftim nga Prokuroria Speciale — PS RKS.
Prishtinë, 30 mars 2026 - Prokuroria Speciale e Republikës së Kosovës është duke zhvilluar veprime hetimore lidhur me rastin e ekspozitës “Masakrat në Kosovë 1998–1999” në sheshin “Nënë Tereza”, në Prishtinë.
Në kuadër të hetimeve, është intervistuar një person Sh.G., nën dyshimin për veprën penale “Nxitja e përçarjes dhe mosdurimit”.
Gjithashtu, në vendbanimin e të dyshuarit, është realizuar një urdhër kontrolli nga hetuesit e Departamentit për Krime të Rënda, me qëllim sigurimin e provave relevante për hetimin.
Rasti është duke u trajtuar në procedurë të rregullt hetimore.
Reagimi i vonuar ndaj Shkëlzen Gashit nuk ishte për të vërtetën
Libri qarkulloi dy vjet pa zhurmë. Pastaj ekspozita. Pastaj zemërim i orkestruar. Ata që heshtën dje, sot kërkojnë drejtësi. Ky nuk është reagim, është kalkulim. — POLITIKË.
Reagimet e Përparim Ramës në Facebook.
Skema e vrasjeve politike të Hashim Thaçit
Strategjia e Thaçit e shndërroi Kosovën në një shtet vrasës, ku krijoheshin “atmosfera atentati” për ta arsyetuar neutralizimin e kundërshtarëve dhe për t’i futur besnikët në një cikël borxhi. — Hulumtime.
Heshtja e Kosovës përballë propagandës është e rrezikshme
Kosova po përballet me një fushatë të orkestruar dezinformimi. Heshtja e qeverisë rrezikon të gërryejë besimin publik dhe të minojë themelet e saj demokratike. — Kronikë Mbi Median.