Lirim Mehmetaj dhe Lufta Kundër Kujtesës Shqiptare
Ashtu si propaganda ruse, Mehmetaj e mbjell konfuzionin, e zhvendos fajin dhe e përçan shoqërinë, ndërsa paraqitet rrejshëm si mbrojtës i historisë.
I rëni hero nuk është i vdekur. Të vdekur e shpallin vetëm ata që kanë nevojë ta varrosin edhe një herë, jo në tokë, por në kujtesë. Dhe në Kosovën e sotme, ku historia po kafshohet nga dhëmbët e vegjël të revizionizmit mediatik, Lirim Mehmetaj është shfaqur sërish si një nga ata zëra që nuk e përmendin Adem Jasharin për ta nderuar, por për ta përdorur.
Postimi i tij i sotëm1 nuk është mbrojtje e luftës. Është përdhosje e saj me gjuhën e histerisë. Mehmetaj e merr një debat politik mbi kohëzgjatjen e luftës në Kosovë dhe e shndërron menjëherë në gjyq publik kundër kundërshtarëve të tij. Ai e përmend marsin e vitit 1998, rënien e Adem Jasharit, rënien e Zahir Pajazitit në vitin 1997, aksionet e hershme të njerëzve që më vonë themeluan UÇK-në, grupet e të rinjve që shkuan në stërvitje në Shqipëri, dhe pastaj i hedh të gjitha në një kazan të vetëm akuzash, sikur historia të ishte pronë e tij private.
Kjo nuk është kujtesë. Është grabitje e kujtesës.
Adem Jashari nuk ra që Lirim Mehmetaj ta përdorte si gur kundër kundërshtarëve politikë. Ai nuk ra që emri i tij të shndërrohej në britmë studioje, në status Facebooku, në armë të një operacioni i publicistikës që jeton nga helmimi i publikut. Një hero i rënë nuk është i vdekur. Por ai raportohet qetësisht si i vdekur nga ata që marrin pjesë në projekte të gjenocidit historik dhe kulturor kundër historisë sonë. Ata nuk e mohojnë gjithmonë heroin. Më shpesh, e përvetësojnë. E prekin me duar të pista, e nxjerrin nga konteksti, e përdorin si dekor, derisa figura e tij të lodhet në sytë e brezit të ri.
Kjo është doktrina ruse e zhbërjes së kujtesës. Nuk fillon duke thënë se viktima nuk ekziston. Fillon duke thënë se askush nuk e ka të drejtën ta tregojë viktimën përveç nesh. Pastaj e ngatërron kohën, e përzien dhimbjen me sharjen, e kthen historinë në grindje ditore, e zhvendos vëmendjen nga agresori te debati i brendshëm. Në fund, populli nuk e di më se çfarë po mbron. E di vetëm se është i lodhur.
Skripta është e njohur. Së pari, merret një simbol kombëtar. Pastaj ai nxirret nga vendi i tij moral. Më pas kundërshtari politik akuzohet se po e përdhos atë. Pastaj hapësira mbushet me zemërim, fyerje, dyshime, pyetje të rreme. Dhe në fund, Serbia zhduket nga skena. Agresori bëhet hije. Shqiptarët mbeten duke e ngrënë njëri tjetrin mbi trupin e kujtesës së vet.
Këtë bëri sot Mehmetaj. Ai nuk i sulmoi vetëm eksponentët e një partie. Ai e futi Adem Jasharin në një gjuhë të mllefit partiak, duke e paraqitur veten si rojtar të luftës, ndërkohë që vetë metoda e tij është përdhosje e saj. Sepse kushdo që e përdor heroin për të prodhuar urrejtje të brendshme, nuk po e mbron heroin. Po e zhvesh nga madhështia.
Dhe kjo nuk është hera e parë.
Më herët, Mehmetaj u shfaq në një linjë të rrezikshme relativizimi kur e përmendi Millosheviqin në mënyrë që e zhvendoste peshën morale nga krimi te procedura gjyqësore2. Në një vend ku ende kërkohen eshtra, ku ende ka nëna që presin një varr, një fjali e tillë nuk është debat juridik. Është thikë e ftohtë mbi kujtesën.
Pastaj erdhën sulmet ndaj Saranda Bogujevcit3, një e mbijetuar e masakrës, ku fotografia, dhimbja dhe historia u përdorën si lëndë për insinuata të ndyra. Kjo është teknika e njëjtë. Sulmo të mbijetuarin. Tallu me përkujtimin. Zbute krimin e xhelatit. Zhvendose fajin nga agresori te viktima. Bëje viktimën të duket si manipuluese. Bëje agresorin të duket si pasojë.
Kjo është shkolla ku Mehmetaj duket se është ushqyer politikisht dhe mediatikisht. Pranë tij qëndrojnë Ilir Mirena dhe Berat Buzhala, ndërsa mbi ta rëndon hija e Baton Haxhiut, njeriut që për vite me radhë ka folur me një gjuhë që tingëllon shqiptare, por shpesh e mban ritmin e Beogradit4. Kjo nuk është rastësi njerëzish që gabojnë në ditë të ndryshme. Është një kor. Një kor i vogël, por i zhurmshëm, që këndon gjithmonë në momentet kur Kosovës i duhet qartësi morale.
Ilir Mirena tha se prej Shaban Polluzhës, Azem Galicës e deri te UÇK-ja, shqiptarët e paskëshin shtyrë Serbinë të bënte masakra5. Ky është thelbi i propagandës së Millosheviqit, i veshur me kostum analisti. Berat Buzhala e ka kthyer cinizmin ndaj shtetit në mall të përditshëm politik6. Baton Haxhiu, me historinë e tij të errët të kontakteve, përkthimeve të dyshimta dhe afërsive të papastra, mbetet figura pedagogjike e kësaj shkolle mjegulle7.
Mehmetaj është nxënësi i kësaj shkolle. Jo sepse mendon ndryshe. Mendimi ndryshe është oksigjen i demokracisë. Por sepse ai e ndjek metodën e njëjtë, e merr plagën kombëtare dhe e shndërron në instrument. Sot Adem Jasharin. Dje Saranda Bogujevcin. Më herët Millosheviqin. Nesër dikë tjetër.
Në çdo rast, rezultati është i njëjtë. Kujtesa e Kosovës del më e ndotur. Serbia del më pak përgjegjëse. Publiku del më i përçarë. Dhe Mehmetaj del në qendër të skenës, duke e luajtur rolin e rojtarit të historisë, ndërsa në fakt është një nga ata që po ia gërryen themelet.
Kosova nuk ka nevojë për rojtarë të rremë të UÇK-së. Nuk ka nevojë për njerëz që e kujtojnë luftën vetëm kur u duhet ta godasin kundërshtarin. Nuk ka nevojë për tregtarë të gjakut simbolik, që e përmendin Prekazin me një dorë dhe me tjetrën e hedhin shoqërinë në baltën e urrejtjes.
Adem Jashari nuk është pronë e Lirim Mehmetajt. Nuk është pronë e asnjë partie. Nuk është argument statusesh. Nuk është leje për linçim. Ai është themel. Dhe themelet nuk përdoren si gurë për t’i thyer dritaret e shtëpisë.
Prandaj duhet thënë qartë. Postimi i Mehmetajt nuk është akt patriotik. Është akt i rrezikshëm i manipulimit historik. Ai e merr një të vërtetë, se rezistenca shqiptare nuk filloi në një ditë të vetme, dhe e kthen në helm kundër bashkëqytetarëve të vet. Kjo është mjeshtëria e propagandës. Ta marrësh një fakt dhe ta përdorësh për një gënjeshtër morale.
Në fund, pyetja nuk është çfarë ishte Adem Jashari në mars 1998. Këtë e di Kosova. Këtë e di historia. Këtë e di edhe toka e Prekazit. Pyetja është çfarë është Lirim Mehmetaj sot, kur emrin e tij e thërret jo për ta ngritur, por për ta futur në mullirin e urrejtjes.
Përgjigjja është e zymtë.
Ai është një zë i vogël në një makineri të madhe mjegulle. Një njeri që kërkon të duket si mbrojtës i kujtesës, por që në praktikë e trajton atë si plaçkë. Një predikues i zemërimit që e di se historia e Kosovës është e shenjtë, prandaj pikërisht aty e fut thikën e tij.
Por historia ka një zakon të vjetër. Ajo i duron zhurmat për pak kohë, pastaj i harron. Heronjtë mbeten. Përdoruesit e tyre kalben në fusnotat e turpit.
Adem Jashari nuk është i vdekur.
Të vdekur janë ata që mendojnë se mund ta vrasin edhe një herë, duke folur në emër të tij.
