Manteli i Rremë i Gazetarisë në Kosovë
Në këtë vend fjala është lodhur, e vërteta është rraskapitur dhe gazetaria po përdoret si mantel për mercenarë të zhurmës të cilë nuk njohin as dijen, as turpin.
Në fillim është qetësia. Një qetësi e rreme, si ajo para një shpërthimi që të gjithë e ndjejnë, por askush nuk e thotë. Në studiot televizive të Kosovës kjo qetësi mbulohet me drita, logo, titra dhe zëra që flasin shumë, por nuk thonë asgjë. Fjala qarkullon pa peshë, si monedhë e dalë nga përdorimi. Dhe këtu fillon mashtrimi. Gazetaria në Kosovë nuk është më profesion. Është mantel. Është maskë. Është strehë për njerëz që nuk kanë qenë kurrë reporterë dhe që as nuk janë, e as nuk do të jenë, gazetarë.
Reporterizmi është themeli. Është balta nën këpucë. Është pritja në shi. Është burimi që hesht. Është frika që të ndjek. Pa këtë ferr fillestar nuk ka gazetari. Por sot ky ferr anashkalohet. Në vend të tij kemi individë që shfaqen drejtpërdrejt si analistë, moderatorë, intervistues. Njerëz që nuk e kanë shkruar kurrë një raport përshkrues. Që nuk e dinë çfarë do të thotë verifikim. Që nuk e kanë ndier kurrë përgjegjësinë morale ndaj publikut. Ata hyjnë në gazetari si pushtues në një territor të huaj. Jo për ta kuptuar. Por për ta shfrytëzuar.
Pastaj vijnë të tjerët. Më të rrezikshmit. Ata që vijnë nga profesione të tjera. Pa turp. Pa drojë. Pa ndjeshmëri. Ata nuk sjellin dije. Ata sjellin lidhje. Miqësi. Interesa. Telefona që hapin dyer. Dhe këto dyer çojnë te intervista me figura publike që publiku i kërkon. Por kur intervista fillon, gazetaria mbaron. Pyetja nuk është pyetje. Është shfaqje force. Është kapadaillëk i zbrazët. Tema ngrihet dhe ulet pa logjikë. Pa bosht. Pa plan editorial. Fjala copëtohet. Kuptimi vritet.
Këta nuk janë gazetarë. Janë mjekë të maceve që përpiqen ta shërojnë një fëmijë. Dy fiziologji që nuk takohen. Dy botë që nuk flasin të njëjtën gjuhë. Dhe kur dështimi bëhet i dukshëm, ata reagojnë me dhunë verbale. E shkundin të intervistuarin. E tundojnë. E provokojnë. Jo për ta zbuluar të vërtetën. Por për ta mbuluar zbrazëtinë e tyre. Një ritual i turpshëm për të shpëtuar egon. Një farsë që quhet profesionalizëm. Nuk është.
Publik i dashur, gazetaria nuk është profesion i rastësishëm. Nuk është vend ku futesh sepse ke mikrofon. Është disiplinë. Është zanat i rëndë. Kërkon studim. Kërkon kohë. Kërkon durim. Nga raporti përshkrues te ai analitik. Nga balancimi te gjurmimi. Nga ballafaqimi te përgjegjësia. Nga fjala e shkruar te fjala televizive. Çdo formë e ka etikën e vet. Kush nuk e njeh, shkatërron gjithçka që prek.
Nga përvoja ime tetëmbëdhjetëvjeçare, gazetaria në Kosovë është bërë mantel për operatorë politikë pro-Serbisë dhe për individë që kërkojnë shërim egoje. Ata nuk duan të informojnë. Ata duan të dominojnë. Dhe kur përballen me një palë të përgatitur mirë, ata bien. Tingëllojnë si palaço në një skenë pa teatër. Dhe edhe palaço kërkon mjeshtëri. Një palaço pa profesion e shndërron teatrin në një korridor tualetesh që kundërmon. Dhe kjo erë po mbulon gjithçka.
Kthehuni në profesionin tuaj. Atje ku e keni dashurinë. Lërini gjërat që nuk i dini. Sepse do të traumatizoheni duke u përpjekur t’i dëshmoni vetes se jeni diçka, aty ku nuk jeni dhe nuk do të jeni kurrë. Gazetaria nuk është për t’u dukur. Nuk është për t’u bërë dikush. Është për të nxjerrë informacion. Për të qartësuar realitetin politik dhe shoqëror. Për t’i dhënë publikut mjete për të kuptuar. Për ta garantuar të drejtën për vendime të informuara. Kjo është madhështia e saj. Dhe kjo po tradhtohet.
Pastaj janë ata që bëjnë zhurmë me dezinformimin rus. Që shtiren si luftëtarë të së vërtetës. Që ekspozojnë Moskën dhe Beogradin me zell moral. Por ç’ju duhet Sputniku apo Russia Today, kur dezinformimi prodhohet këtu, në Prishtinë. Kur mediat vendore janë fabrika narrativash. Kur televizione, gazeta dhe portale veprojnë si zgjatime të propagandës ruse. Kur gënjeshtra prodhohet në gjuhën shqipe.
Ku jeni ju atëherë?
Pse nuk i identifikoni operatorët vendorë të stilit rus në Kosovë?
Pse nuk i ekspozoni ata?
Pse po heshtni?
Ku janë fakt-checker-at?
Ku është përgjegjësia?
Apo edhe kjo është për spektakël?
Një tjetër skenë për klikime. Një tjetër maskë për zbrazëti morale.
Në Kosovë fjala është e lodhur. E vërteta është rraskapitur. Gazetaria po vdes jo nga censura, por nga vulgariteti. Jo nga mungesa e lirisë, por nga mungesa e integritetit. Dhe kjo është tragjedia më e madhe. Sepse armiku më i rrezikshëm i gazetarisë nuk është pushteti. Është mediokriteti. Dhe mediokriteti, kur vishet si gazetari, bëhet armë, armë që e vret veten.