Murgjit e Rremë të Sakrificës dhe Bojkoti si Maskë
OVL-ja shpif urdhëresa mbi ftesën e Maqedoncit, duke deformuar gjuhën për të ushqyer konfliktin, ndërsa Epopeja mbetet peng i një teatri të turpshëm viktimizimi publik.
Nuk munda ta injoroj këtë marrëzi të përpjekjes për ta manipuluar publikun. Të martën, vonë në mbrëmje, hasa një postim1 në rrjetet sociale nga OVL-ja, ku pretendohej se Ministria e Mbrojtjes u kishte dërguar një email me karakter urdhërues, pothuaj si një urdhëresë administrative, dhe se kjo gjuhë përbënte fyerje, nënshtrim, trajtim si vartës. U bëra kureshtar. Jo sepse postimi ishte bindës, por sepse ishte tipik për mënyrën se si krijohet tym nga asgjëja, dhe pastaj tymi shitet si zjarr. Vendosa ta lexoj atë që ata e quanin provë. Kjo është ajo që gjeta.
Emaili është i thjeshtë, pothuaj banal, me atë formalitetin e ftohtë që e kanë zyrat kudo. Fillon me një përshëndetje të zakonshme. Pastaj thuhet se, në emër të Ministrit Maqedonci, me qëllim të bashkërendimit të aktiviteteve për rastin e Epopesë së UÇK-së, të ftuarit ftohen në një takim të Grupit Punues, më 24 shkurt 2026, ora 13.00. Jepet vendi, Ministria e Mbrojtjes, salla nr. 08, salla e konferencave. Dhe më pas vjen fjalia që OVL e ka nxjerrë si armë: pjesëmarrja në takim është e domosdoshme.
Kaq.
Nuk ka kërcënim. Nuk ka gjuhë ndëshkuese. Nuk ka formulë juridike. Nuk ka referencë ligjore. Nuk ka asgjë që e shndërron këtë email në urdhëresë, përveç dëshirës së dikujt për ta lexuar ashtu. Po të ishte urdhëresë, do ta njihnim menjëherë. Urdhëresa ka tjetër strukturë. Ka bazë kompetence. Ka formë që prodhon detyrim të zbatueshëm. Ka pasoja të nënkuptuara ose të shprehura. Këtu nuk janë asnjë nga këto. Ka vetëm një ftesë, të shoqëruar me një fjali tipike institucionale që e thekson rëndësinë e pjesëmarrjes.
Po ta marrësh gjuhën shqipe seriozisht, edhe fjalën “domosdoshme” duhet ta lexosh siç është, jo siç të leverdis. Domosdoshme, në komunikimin zyrtar, sidomos kur bëhet fjalë për koordinim, nuk është kamxhik. Është theks. Është insistim. Është mënyrë për të thënë: mos e trajtoni këtë si një takim rastësor, kjo lidhet me organizimin e një ngjarjeje shtetërore dhe kërkon prani. Në një vend normal, ky do të ishte diskutimi më i mërzitshëm i ditës. Në një vend të mësuar të jetojë me konflikt të prodhuar, kjo kthehet në dramë.
OVL-ja thotë se emaili ka karakter të qartë urdhërues dhe i ngjan më shumë një urdhërese administrative sesa një ftese për bashkëpunim institucional të barabartë. Por fjalia kyçe e emailit është pikërisht: ftoheni. Ftesa është akt komunikimi, jo akt detyrimi juridik. Dhe edhe kur një ftesë shoqërohet me insistim, ajo mbetet ftesë. Nëse OVL dëshiron të debatojë barazinë institucionale, kjo është tjetër temë. Por nuk mund të falsifikohet kuptimi i një fjale vetëm për të krijuar skenën ku ti del i fyer dhe tjetri del agresor.
Këtu fillon problemi i vërtetë. Ky reagim nuk është lexim i pafajshëm i gabuar. Është lexim i dobishëm. Është zgjedhje. Është metodë. Merret një fjali, shkëputet nga konteksti, fryhet, moralizohet, dhe më pas shërben si arsyetim për bojkot. Jo sepse bojkotin e imponon emaili, por sepse bojkotit i duhet një arsyetim që të duket parim, jo interes.
Në postimin e tyre, OVL thotë se kategoritë e dala nga lufta nuk janë vartës të asnjë ministrie dhe nuk mund të trajtohen me gjuhë urdhëruese për një ngjarje që buron nga sakrifica e tyre. Kjo tingëllon bukur kur thuhet me ton krenarie. Por nuk e provon pretendimin fillestar. Emaili nuk thotë askund se ata janë vartës.
Nuk thotë: ju urdhërohet.
Nuk thotë: jeni të detyruar ligjërisht.
Nuk thotë: do të merren masa.
Argumenti i vartësisë, pra, është një skenografi e ndërtuar pas faktit, që të tingëllojë si qëndrim dinjitoz.
Nëse e heqim këtë skenografi, mbetet diçka shumë më e thjeshtë. Një ministri po thërret palë të ndryshme në një grup pune për të bashkërenduar shënimin e Epopesë. Kjo është praktikë normale. Dhe nëse OVL-ja mendon se është lënë jashtë nga një vendim qeveritar, atëherë rruga normale është ta artikulojë kërkesën për përfaqësim me dokument, me kriter, me transparencë, me propozim emrash, me fakte. Jo me interpretim teatral të një fjale.
Ata përmendin vendimin e datës 20 shkurt 2026 dhe thonë se është themeluar Këshilli Shtetëror pa emëruar konkretisht përfaqësues të organizatave të dala nga lufta, duke lënë vetëm një formulim të përgjithshëm për një anëtar. Mund të ketë aty debat real: mbi përzgjedhjen, mbi përfaqësimin, mbi simbolikën, mbi respektin. Por ky debat nuk mund të mbahet duke e quajtur emailin urdhëresë. Sepse atëherë debati largohet nga substanca dhe zhvendoset te emocionet. Dhe emocionet, sidomos kur luhet me luftën, janë monedhë e rrezikshme. Sot shiten për vëmendje. Nesër kthehen në përçarje.
Ka diçka edhe më të rëndë, që nuk lidhet me gramatikën, por me moralin publik. Epopeja e UÇK-së nuk është pronë e askujt.
Nuk është pronë e një ministrie.
Nuk është pronë e një organizate.
Nuk është pronë e atyre që kanë megafonin më të madh në rrjetet sociale.
Ajo është kujtesë kombëtare, dhe kujtesa kombëtare kërkon disiplinë në fjalë. Kur një organizatë që pretendon se mbron nderin e luftës e mëson publikun të zemërohet për një ftesë, ajo vetë po e degradon atë nder. Po e kthen sakrificën në material për sherr të përditshëm. Po e ul një ngjarje themelore në nivelin e një grindjeje interpretimesh, ku fiton ai që bërtet më fort.
Dhe këtu kthehemi te pyetja që duhet ta bëjë çdo lexues i ndershëm.
Pse kjo nevojë për konflikt?
Pse kjo ngutje për ta shpallur veten të poshtëruar?
Pse kjo këmbëngulje për ta parë shtetin si armik edhe kur shteti po të fton në tavolinë?
Përgjigjja mund të mos jetë një. Por një gjë është e qartë: ky reagim nuk është produkt i një analize të ftohtë të gjuhës. Është produkt i një kulture ku viktimizimi bëhet mjet, ku çdo shkresë shtetërore lexohet si provokim dhe ku çdo provokim shërben për ta ruajtur kontrollin mbi narrativën.
Kritika serioze nuk shpik fakte. Prandaj unë nuk do të shpall si fakt se kush përfaqëson kë, pa sjellë të dhëna të qarta, me anëtarësi, me procedurë, me transparencë. Ajo që mund të thuhet pa teprim është kjo: në këtë reagim konkret, OVL-ja nuk e dëshmon askund se flet në emër të të gjithë veteranëve, e aq më pak në emër të të gjithë luftëtarëve. Ajo flet në emër të vetes, me stilin e vet, me interesat e veta, me logjikën e vet. Dhe kur një organizatë flet kështu, me gjuhë ultimative, duke e shpallur veten zë të sakrificës kombëtare, ajo ka detyrim minimal t’i sjellë publikut qartësi, jo manipulim.
Në këtë rast, manipulimi është i dukshëm. Fjalia e domosdoshme paraqitet si urdhër. Ftesa paraqitet si nënshtrim. Koordinimi paraqitet si poshtërim. Dhe mbi këtë deformim ndërtohet vendimi: ne nuk marrim pjesë. Kështu bojkotit i jepet aureola e parimit. Por parimi i vërtetë nuk frikësohet nga tavolina. Parimi i vërtetë shkon në tavolinë, flet qartë, kërkon përfaqësim real dhe i ballafaqon institucionet me përgjegjësi. Parimi i rremë kërkon arsyetim për të mos shkuar, sepse tavolina e detyron të japë argument, jo të bërtasë.
Publiku meriton diçka më të mirë se kjo. Publiku meriton seriozitet, jo teatër. Meritoni që, kur dikush thotë urdhëresë, të jetë urdhëresë, jo email. Kur dikush thotë poshtërim, të jetë poshtërim, jo një fjali standarde zyrtare. Kur dikush thotë përfaqësim, të jetë përfaqësim i provuar, jo pretendim i shpallur.
Dhe këtu është përfundimi i ftohtë, por i domosdoshëm. Emaili i ministrisë, ashtu siç shihet, është ftesë. Fjalia pjesëmarrja është e domosdoshme është insistim administrativ, jo urdhër juridik. Pretendimi se kjo është urdhëresë është interpretim i shtrembëruar, ose keqkuptim i papranueshëm për një organizatë që pretendon pjekuri institucionale. Dhe refuzimi për të marrë pjesë, i mbështetur mbi këtë shtrembërim, është dëshmi e një vullneti për konflikt, jo dëshmi e një parimi për dinjitet.
Nëse do të flasim për dinjitet, atëherë dinjiteti matet me guximin për të marrë pjesë dhe për të kërkuar llogari aty ku merren vendimet, jo me ikje teatrale nga tryeza dhe me shtrembërim të gjuhës për të ndërtuar rol viktime. Kush e do Epopenë, nuk e përdor si shkop. Kush e do UÇK-në, nuk e kthen në arsyetim për manipulimin e publikut. Dhe kush e ka seriozisht përfaqësimin, nuk ndërton moral mbi një fjali të nxjerrë nga konteksti. Ai shkon, flet, kërkon, argumenton, dokumenton. Kjo është mënyra si mbrohet integriteti. Jo me tym. Jo me zhurmë. Jo me viktimizim të prodhuar. Jo me rrena.
Ky entitet që sot quhet OVL, është një strukturë që po kalbet nga brenda. Ata e kanë humbur çdo kontakt me realitetin e një Kosove që dëshiron drejtësi dhe progres. Duke u rreshtuar me krimin dhe duke pështyrë mbi integritetin e fjalës së lirë, ata e kanë shndërruar veten në atë që dikur pretendonin se luftonin: tiranë të vegjël që sundojnë përmes frikës dhe injorancës.
Historia nuk do t’i mbajë mend si mbrojtës të lirisë, por si pengues të saj. Si njerëz që e këmbyen lavdinë e shokëve të tyre të rënë me mbrojtjen e vilave dhe llogarive bankare të komandantëve të pasuruar mbi gjakun e popullit. Ju nuk jeni UÇK-ja. Ju jeni thjesht zhurma e fundit e një sistemi që po shembet nën peshën e turpit të vet.
