Nëse mundet Mossadi, pse jo Serbia?
Fjalët e Aleksandar Vulinit për operacione të mundshme kundër "politikës antiserbe" në Kosovë nuk janë vetëm retorikë politike. Ato hapin pyetje serioze për sigurinë dhe stabilitetin rajonal.
Ditët e fundit një seri deklaratash nga figura të larta politike në Serbi kanë rikthyer shqetësimet për qëndrimin e Beogradit ndaj Kosovës dhe për stabilitetin e brishtë të Ballkanit Perëndimor. Fjalët, të thëna në një emision televiziv dhe më pas të përforcuara nga deklarata të tjera politike në Beograd, kanë nxitur reagime të forta nga autoritetet në Kosovë dhe kanë rikthyer pyetje të vjetra për drejtimin që po e merr politika e sigurisë së Serbisë dhe raportin e saj me strukturat perëndimore.
Aleksandar Vulin, ish drejtor i Agjencisë së Sigurisë dhe Inteligjencës së Serbisë BIA dhe aleat i kahershëm politik i presidentit Aleksandar Vuçiq, shkaktoi polemikën më të fundit gjatë një diskutimi televiziv në Serbi ku ai përmendi metodat operative të shërbimit izraelit Mossad duke folur për individë që sipas tij bartin atë që ai e quajti politikë antiserbe.
“...shteti serb duhet të veprojë. Pas kësaj unë do t’i kërkoja shërbimit tonë të bëjë një plan të qartë se si do të sillemi ndaj individëve me emër e mbiemër që janë bartës të politikës antiserbe. Le të mendojnë ata se çfarë mund t’u ndodhë. Nëse mundet Izraeli, nëse mundet Mossad, pse nuk mundet shërbimi serb. Pse nuk mundemi ne. Nuk është se nuk e kemi bërë kurrë këtë, ne e dimë si bëhet dhe askush nuk na ka frikë”, tha Vulin.
Ai iu referua drejtpërdrejt edhe kryeministrit të Kosovës Albin Kurti duke shtuar se Kurti “nuk ka problem ta shkelë çdo marrëveshje dhe nuk ka frikë se do të ndëshkohet ndonjëherë për këtë. Nuk ka frikë se do t’i ndodhë ndonjë gjë, as atij dhe as njerëzve rreth tij”.
VIDEO: Aleksandar Vulin sugjeron se shërbimet e inteligjencës së Serbisë mund të veprojnë ndaj individëve që ai i quan bartës të "politikës antiserbe", duke përmendur modelin e Mossadit dhe duke iu referuar kryeministrit të Kosovës Albin Kurti si cak.
Komentet nxitën reagim të menjëhershëm nga ministri i Punëve të Brendshme të Kosovës Xhelal Sveçla i cili i përshkroi ato si kërcënim të papranueshëm që normalizon gjuhën e operacioneve të fshehta dhe të dhunës politike në një rajon që ende mban plagët e luftërave të Ballkanit.
“Deklarata e ish drejtorit të BIA Aleksandar Vulin, e bërë në kontekst të zhvillimeve në Lindjen e Mesme ku ai përmend modelin e Mossadit dhe shtron pyetjen nëse mundet Izraeli pse nuk mundemi edhe ne, është e papranueshme dhe thellësisht kërcënuese”, tha Sveçla në një reagim publik1.
“Të importosh analogji nga një konflikt i karakterizuar nga luftë e hapur, kërcënime të armatosura dhe operacione të shpallura kundër aktorëve që konsiderohen armiq dhe t’i aplikosh ato në raport me kryeministrin e Republikës së Kosovës nënkupton normalizimin e logjikës së operacioneve sekrete si mjet kërcënimi dhe destabilizimi të drejtpërdrejtë në Ballkan”.
Sveçla theksoi se fjalët e Vulinit marrin peshë të veçantë duke pasur parasysh rolet e tij të mëparshme në strukturat e sigurisë së Serbisë dhe lidhjet e dokumentuara politike me Moskën.
“Është e njohur se Aleksandar Vulin ka pasur marrëdhënie të ngushta politike dhe institucionale me Rusinë, përfshirë struktura të inteligjencës, si dhe me presidentin e Serbisë Aleksandar Vuçiq. Për shkak të aktivitetit të tij Shtetet e Bashkuara të Amerikës e kanë vendosur në listën e sanksioneve duke përmendur ndër të tjera lidhje dhe bashkëpunim me aktorë rusë të inteligjencës”.
Ministri i brendshëm iu referua edhe historisë së atentateve ndaj veprimtarëve politikë shqiptarë gjatë dekadave të kaluara duke theksuar se kur Vulin thotë se shërbimi serb “di si bëhet kjo”, ai evokon një precedent të rrezikshëm.
“Historia jonë e afërt dëshmon se strukturat e inteligjencës serbe kanë qenë të përfshira në vrasjen e veprimtarëve të shquar shqiptarë si Jusuf Gërvalla, Bardhosh Gërvalla dhe Kadri Zeka. Prandaj kur Vulin deklaron se inteligjenca serbe di ta bëjë këtë ai i referohet një precedenti të rrezikshëm”.
Sveçla bëri të ditur gjithashtu se në javën e dytë të muajit shkurt autoritetet e Kosovës arrestuan dy shtetas bjellorusë dhe një shtetas rus të cilët kishin hyrë ilegalisht në Kosovë pasi kishin qëndruar më parë në Serbi2. Sipas autoriteteve të Kosovës ata posedonin përvojë ushtarake trajnim specialistik me eksploziv dhe pajisje për orientim dhe planifikim operacionesh.
“Përveç përvojës së tyre ushtarake dhe trajnimeve specialistike me eksploziv ata posedonin pajisje për orientim, kamuflim dhe realizim të planeve operative, elemente që përkojnë me retorikën e artikuluar nga Vulin”, tha Sveçla duke shtuar se rasti mbetet nën hetim.
Ministri i Mbrojtjes së Kosovës Ejup Maqedonci reagoi3 veçmas pas deklaratave të presidentit të Serbisë Aleksandar Vuçiq gjatë prezantimit të strategjisë shtetërore “Serbia 2030”, ku Vuçiq përsëriti qëndrimin e Beogradit se nuk e njeh shtetësinë e Kosovës.
“Deklaratat e Aleksandar Vuçiq se Kosova është pjesë e Serbisë dhe se aktualisht në Kosovë nuk ka partner për të folur, përfaqësojnë vazhdimësinë e një narrative politike që e mohon realitetin dhe synon ta mbajë të gjithë rajonin në tension”, tha Maqedonci.
“Republika e Kosovës është shtet i pavarur dhe sovran me institucione legjitime që burojnë nga vullneti demokratik i qytetarëve të saj. Ky realitet është i pakthyeshëm”.
Maqedonci paralajmëroi se dokumentet strategjike të Serbisë sinjalizojnë gjithashtu një zgjerim të ndjeshëm të kapaciteteve ushtarake duke përfshirë rritje të shpenzimeve të mbrojtjes investime të mëdha në armatim zhvillimin e teknologjisë së dronëve dhe ndërtimin e një ushtrie digjitale të avancuar.
“Kur këto zhvillime shoqërohen me pretendime të drejtpërdrejta territoriale ndaj Kosovës dhe me retorikë që mohon shtetësinë tonë si dhe me projektin hegjemonist Bota Serbe ato krijojnë shqetësime reale për sigurinë dhe stabilitetin në rajon”, tha ai.
Ministri i mbrojtjes kujtoi gjithashtu sulmin e armatosur të shtatorit 2023 në fshatin Bajë në veri të Kosovës të cilin autoritetet e Kosovës e kanë cilësuar si sulm terrorist të organizuar nga struktura paramilitare të mbështetura nga Serbia.
“Këto zhvillime tregojnë qartë se qasja hegjemoniste e disa qarqeve politike në Serbi shpesh përkthehet në veprime konkrete që rrezikojnë sigurinë rajonale”.
Tensionet e fundit zhvillohen në një kontekst më të gjerë gjeopolitik ku Serbia vazhdon t’i balancojë marrëdhëniet e saj midis Bashkimit Evropian dhe lidhjeve të forta politike dhe të sigurisë me Rusinë. Vulin në veçanti ka qenë ndër zërat më të zëshëm në Beograd në mbështetje të një partneriteti strategjik me Moskën.
Gjatë një takimi me presidentin rus Vladimir Putin ai e përshkroi Serbinë jo vetëm si partnere por si aleate të Rusisë.
“Serbia nuk është vetëm një partnere strategjike e Rusisë, ajo është edhe një aleate e Rusisë. Serbia nuk do të bëhet kurrë anëtare e NATO dhe nuk do të vendosë kurrë sanksione kundër Federatës Ruse”, tha Vulin.
VIDEO: Aleksandar Vulin në takim me presidentin rus Vladimir Putin thotë se Serbia është "jo vetëm partner strategjik por edhe aleate e Rusisë" dhe premton se Beogradi nuk do t'i bashkohet NATO dhe nuk do të vendosë sanksione ndaj Moskës.
Departamenti i Thesarit i Shteteve të Bashkuara vendosi sanksione ndaj Vulinit në korrik 2023 duke e akuzuar për përfshirje në korrupsion rrjete të krimit të organizuar dhe shpërdorim të detyrës publike. Sipas deklaratës zyrtare sanksionet lidhen gjithashtu me bashkëpunim të dyshuar me aktorë të inteligjencës ruse4.
Vulin dha dorëheqje nga posti i drejtorit të BIA-s më vonë atë vit duke deklaruar se dëshironte ta shmangte shtimin e presioneve të mëtejshme ndërkombëtare ndaj Serbisë.
Kjo seri zhvillimesh ka rikthyer debatin mes analistëve të sgurisë për efektivitetin e angazhimit perëndimor me Beogradin. Pavarësisht tensioneve të përsëritura me Kosovën dhe refuzimit të Serbisë për t’iu bashkuar sanksioneve evropiane kundër Rusisë pas pushtimit të Ukrainës qeveritë perëndimore kanë vazhduar angazhimin diplomatik dhe bashkëpunimin ekonomik me udhëheqjen serbe.
Zyrtarët evropianë e kanë arsyetuar këtë qasje si përpjekje për ta mbajtur Serbinë brenda orbitës politike evropiane dhe për ta kufizuar ndikimin e Moskës në Ballkan. Kritikët megjithatë paralajmërojnë se një strategji e tillë rrezikon të inkurajojë retorikë nacionaliste dhe t’i dobësojë institucionet demokratike në rajon.
Në shtator 2024 një analizë e botuar5 nga Gunpowder Chronicles paralajmëroi se politikat perëndimore ndaj Serbisë rrezikojnë ta mundësojnë konsolidimin e një sistemi gjithnjë e më autokratik në Beograd duke e lënë Kosovën të ekspozuar ndaj presioneve politike dhe kërcënimeve të sigurisë.
Analiza theksonte se Serbia vazhdon të mbajë lidhje të thella ushtarake dhe energjetike me Rusinë ndërsa në të njëjtën kohë përfiton mbështetje financiare dhe angazhim diplomatik nga Bashkimi Evropian dhe nga qeveri të rëndësishme perëndimore.
Përplasja e fundit e deklaratave mes Beogradit dhe Prishtinës ilustron ekuilibrin e brishtë që vazhdon ta karakterizojë Ballkanin Perëndimor më shumë se dy dekada pas përfundimit të luftërave të Jugosllavisë. Kosova është e njohur nga më shumë se njëqind-e-njëzet shtete por Serbia vazhdon ta refuzojë pavarësinë e saj dhe dialogu i ndërmjetësuar nga Bashkimi Evropian shpesh ka mbetur në vend-numërim.
Për autoritetet e Kosovës fjalët e Vulinit dhe mesazhet më të gjera politike që vijnë nga Beogradi përfaqësojnë më shumë se një përshkallëzim retorik.
Ato sipas tyre tregojnë vazhdimësinë e një doktrine sigurie që udhëheqjen demokratike të Kosovës nuk e trajton si partner për dialog por si objekt përballjeje politike.
Nëse qeveritë perëndimore do të reagojnë më fort ndaj kësaj retorike mbetet ende një pyetje e hapur. Për momentin rajoni gjendet sërish përballë vijave të njohura të ndarjes, sovranitet i kontestuar rivalitet gjeopolitik dhe vizione të kundërta për të ardhmen e Ballkanit.
Xhelal Svecla’s Facebook Post, 4 Mars, 2026.
Korridori Moskë–Beograd dhe hija e Drenasit
EKSKLUZIVE: Shqiptar, rus e bjellorus pas korridorit Moskë–Beograd; 1 milion euro në kufi. Pse pretendohet se Shqipëria s’po bashkëpunon? — Kronika B Hulumtime.
Ejup Maqedonci’s Facebook Statement, 8 Mars, 2026.
Designation of Corrupt Official in Serbia — US Treasury Department.
Diplomacy or Disaster? The Risks of the West’s Approach to Serbia’s Vucic
Western powers’ appeasement of Serbia’s autocratic regime contradicts democratic values, enabling Russian influence and threatening Balkan stability. It’s time for a principled recalibration. — The GPC Balkan Dispatch.