Nga Sami Lushtaku te Edi Rama, rruga që e çoi Hysni Gucatin në Revolucionin Flamingo

Konferenca e Hysni Gucatit nuk ndryshoi vetëm debatin mbi UÇK-në. Ajo e futi OVL-në në zemër të krizës politike që po e trondit Shqipërinë.

PRISHTINË - Hysni Gucati, kryetari i Organizatës së Veteranëve të Luftës, doli të hënën në Prishtinë për ta kundërshtuar përdorimin e simboleve të UÇK-së në Revolucionin Flamingo në Shqipëri, duke e vendosur veten dhe organizatën që e drejton në një përplasje të drejtpërdrejtë me një lëvizje qytetare që, prej fundit të majit, ka kaluar nga një protestë mjedisore në një sfidë të hapur ndaj qeverisë së Edi Ramës.

Në konferencën për shtyp, Gucati tha se nuk e kishte dëgjuar drejtpërdrejt se çfarë kishte thënë Rama në qershor të këtij viti, por kishte parë materiale të shpërndara në portale dhe më pas edhe nga vetë kryeministri shqiptar. Duke iu referuar debatit mbi figurat e luftës dhe akuzave të ngritura publikisht ndaj Dritan Goxhajt, ai kërkoi dallim mes emrave dhe figurave të ndryshme të luftës.

“Unë Edi Ramën s’e kam dëgjuar çfarë ka thënë. …”, tha Gucati. “Një diçka kam parë, do të jem i sinqertë, nëpër portale të ndryshme që ka bërë publike Taulant Balla, nuk e di si e ka bërë. Tani ndërkohë edhe Edi Rama”.

Më pas ai u ndal te Tahir Sinani, duke thënë se Sinani nuk kishte marrë para dhe se ishte dëshmor i kombit. “Nëse ke fjalën te Tahir Sinani, ai s’ka marrë lekë, s’ka marrë para. Është dëshmori i kombit”, tha Gucati.

Por thelbi i ndërhyrjes së tij ishte politik. Ai kërkoi që flamuri dhe simbolet e UÇK-së të mos përdoren në protestat dhe fushatat politike në Shqipëri.

“Ju lutem, mos e përdorni flamurin e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës nëpër fushata politike”, tha ai. “UÇK-ja s’është një parti. UÇK-ja është e gjithë kombit shqiptar”.

Gucati tha se nuk është qytetar i Shqipërisë, nuk ka pasaportë shqiptare dhe nuk ka të drejtë vote në Shqipëri. Në këtë logjikë, ai tha se as qytetarët e Kosovës nuk duhet të shkojnë në Shqipëri për ta ndërruar qeverinë.

“Unë s’jam qytetar i Shqipërisë, s’kam pasaportë të Shqipërisë. Unë s’kam të drejtë të shkoj dhe të votoj në Shqipëri. Pikë”, tha ai. “Vetëm nëse rrezikohet Shqipëria prej lufte, e rrezikon shtet, ke të drejtë tjetër të shkosh me i dalë krahu Shqipnisë”.

Ai u distancua edhe nga Dritan Goxhaj, ish-ushtaraku dhe ish-luftëtari i UÇK-së që e lexoi deklaratën politike të Revolucionit Flamingo në Sheshin Skënderbej.

“Dritan Goxhaj nuk është anëtar i Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së. Pikë”, tha Gucati.

Kjo konferencë nuk ndodhi në një boshllëk politik. Ajo erdhi pasi Revolucioni Flamingo, i nisur më 23 maj në Zvërnec si kundërshtim ndaj ndërhyrjeve në një zonë të mbrojtur dhe ndaj projekteve të lidhura me Sazanin, Zvërnecin dhe peizazhin Vjosa-Nartë, u zgjerua në një revoltë qytetare kundër mënyrës se si qeveria shqiptare e ushtron pushtetin, ndryshon ligje, shpërndan statusin e investitorëve strategjikë dhe e trajton pasurinë publike.

Në ditën e 23-të të protestës, Goxhaj lexoi një deklaratë në emër të organizatorëve, ku kërkohej dorëheqja e panegociueshme e Ramës, krijimi i një qeverie teknike kalimtare, reformë kushtetuese, reformë zgjedhore, kufizim mandatesh për kryeministrin, anulim i ndryshimeve në ligjin për zonat e mbrojtura dhe një kontratë e re shoqërore mes qytetarëve dhe shtetit.

Pas kësaj, Rama ndërhyri publikisht. Më 23 qershor, ai e publikoi në Facebook fotografinë e Goxhajt, bashkë me një dokument të datës 21 prill 1999, të cilin e paraqiti si material komprometues. Më pas shpërndau edhe një video të Qëndrim Kryeziut, ku Goxhaj akuzohej se kishte qenë mercenar me pagesë dhe jo vullnetar i UÇK-së.

Hulumtimi ynë, i publikuar më 26 qershor¹, e analizoi dokumentin e shpërndarë nga vetë Rama dhe arriti në një përfundim të rëndësishëm: dokumenti nuk e përshkruan askund Goxhajn si mercenar. Nuk thotë se ai është paguar. Nuk thotë se katër oficerët e Ushtrisë Shqiptare janë paguar. Përkundrazi, dokumenti u referohet atyre si “vullnetarë” dhe e përshkruan mbërritjen e tyre në qendrën stërvitore të UÇK-së në Helshan.

Pretendimi negativ që dokumenti përmban lidhet me largimin e mëvonshëm të Goxhajt nga zona e luftës dhe me një deklaratë që i atribuohet atij. Por nuk ka asnjë referencë për pagesa, mercenarizëm, mashtrim financiar apo përfitim ekonomik. Këto akuza dalin më vonë, në narrativën e Kryeziut të PDK-së, të cilën Rama vendosi t’i japë jehonë përmes profilit të tij zyrtar.

Kjo është arsyeja pse ndërhyrja e Gucatit merr peshë politike. Ajo nuk erdhi si debat abstrakt mbi simbolet. Ajo erdhi pasi qeveria shqiptare e kishte zhvendosur debatin nga kërkesat e protestës te biografia e Goxhajt. Në vend që çështja të kthehej te gardhi në Zvërnec, te protesta e shtypur, te ligjet e ndryshuara dhe te kërkesat për reformë shtetërore, debati u kthye te lufta, te UÇK-ja dhe te pyetja se kush ka të drejtë ta përfaqësojë kujtesën e saj.

Gucati, me konferencën e së hënës, e çoi këtë zhvendosje edhe më tej. Ai nuk foli për Sazanin. Nuk foli për Vjosa-Nartën. Nuk foli për kërkesat e protestuesve. Nuk foli për dokumentin e Ramës dhe për atë që dokumenti nuk thoshte. Ai foli për flamurin, për UÇK-në, për të drejtën e qytetarëve të Kosovës për t’u përfshirë ose jo në protestën shqiptare dhe për statusin e Goxhajt në raport me OVL-në.

Kështu, ndërhyrja e tij e vendosi OVL-në përballë Revolucionit Flamingo. Jo përmes një deklarate të gjatë kundër protestës, por përmes një kufizimi simbolik: UÇK-ja nuk duhet të jetë aty. Veteranët e Kosovës nuk duhet të jenë pjesë e një përpjekjeje për të ndërruar qeverinë në Shqipëri. Dritan Goxhaj nuk flet në emër të OVL-së.

Në vetvete, kjo mund të paraqitej si parim institucional. Por historia publike e Gucatit dhe OVL-së e bën çështjen më të ndërlikuar. Sepse organizata që sot kërkon ndarjen e UÇK-së nga një protestë politike në Shqipëri, në vitet e fundit ka ndërhyrë disa herë në beteja politike të Kosovës, shpesh duke e përdorur autoritetin moral të luftës për të mbrojtur figura të fuqishme² ose për të sulmuar kritikë dhe gazetarë³.

Në shkurt të këtij viti, pas raportimeve të redaksisë sonë mbi mekanizmat e presionit dhe delegjitimimit në Kosovën e pasluftës⁴, OVL-ja reagoi⁵ jo duke sjellë dokumente kundër gjetjeve tona, por duke e zhvendosur debatin drejt nderit të luftës. Reagimi i saj u pasua nga një valë komentesh në rrjete sociale, ku kërkoheshin ndëshkime, burgime dhe veprime shtetërore ndaj gazetarit. Në raportimin tonë, kjo u përshkrua si një proces delegjitimimi që e kthen gazetarin nga njeri që pyet në njeri që duhet ndëshkuar.

Në prill, Gucati u bë subjekt i një tjetër debati publik, pasi gazetari Jeton Sopa dhe KosovaNews raportuan⁶ se ai figuron prej vitit 2007 si sekretar i shkollës fillore “Ahmet Delia” në Skenderaj, ndërsa prania e tij e rregullt në vendin e punës mbetej e paqartë. Gucati i mohoi akuzat dhe i cilësoi ato si të pavërteta e të motivuara politikisht. Më 2 qershor, Prokuroria Themelore në Mitrovicë konfirmoi⁷ se kishte iniciuar procedurë lidhur me rastin. Deri tani nuk ka vendim përfundimtar dhe përgjegjësia e Gucatit nuk është provuar, por çështja ka kaluar nga debati publik në shqyrtim institucional.

Në shkurt, OVL-ja hyri edhe në një përplasje me Ministrinë e Mbrojtjes së Kosovës⁸ për një ftesë lidhur me organizimin e Epopesë së UÇK-së. Organizata e paraqiti emailin si gjuhë urdhëruese dhe poshtëruese. Analiza jonë e tekstit arriti në përfundimin se emaili ishte ftesë administrative, jo urdhëresë juridike. Edhe aty, një çështje koordinimi institucional u kthye në konflikt mbi nderin, hierarkinë dhe simbolikën e luftës.

Por rasti më domethënës për ta kuptuar kontradiktën e sotme është Skenderaj, më 14 maj.

Atë ditë, sipas Vetëvendosjes, Hysni Mehani, kryetar i degës së partisë në Skenderaj dhe zëvendësministër në Ministrinë e Financave, u sulmua fizikisht teksa pinte kafe me aktivistë të partisë dhe ish-deputeten Arjeta Fejza. Partia akuzoi Sami Lushtakun, kryetarin e Skenderajt dhe figurë të fuqishme të PDK-së, bashkë me truprojat dhe bashkëpunëtorët e tij, për sulmin. Fotografia e publikuar e shfaqte Mehanin të përgjakur në fytyrë. Sipas Vetëvendosjes, ai u godit me grushte dhe më pas në kokë me gotë qelqi⁹.

Arjeta Fejza, e cila ndodhej në tavolinë me Mehanin, tha për Kallxo.com se sulmi ndodhi pa komunikim apo provokim paraprak. Ajo tha se Lushtaku iu afrua tavolinës dhe e sulmoi Mehanin fillimisht me telefon, pastaj me grushte dhe më pas me gotë qelqi. Lushtaku e mohoi se e kishte sulmuar personalisht Mehanin dhe tha se qytetarët kishin reaguar pasi kishin dëgjuar thirrje dhe akuza ndaj tij.

Në atë moment, Gucati nuk doli për të kërkuar vetëm hetim të qetë dhe barazi para ligjit. Ai doli në një linjë që, sipas analizës sonë të atëhershme¹⁰, e relativizonte dhunën. Ai foli për policinë si “tonën”, por e paraqiti ndërhyrjen policore si të tepruar. Ai e përshkroi rastin me gjuhë që e zvogëlonte ashpërsinë e sulmit, duke përdorur fjalë si “shuplakë” dhe duke folur për gotë të thyer rastësisht.

Kjo është pika ku deklarata e së hënës bëhet më shumë se një qëndrim për flamurin. Sepse i njëjti zë që sot thotë se UÇK-ja nuk duhet të përdoret në fushata politike, më parë e ka përdorur autoritetin e veteranëve për të ndërhyrë në një rast ku një figurë e lartë e PDK-së akuzohej për dhunë ndaj një zyrtari shtetëror. Atje, kujtesa e luftës nuk u mbajt larg politikës. Atje, simbolika e veteranëve hyri në mbrojtje të një rendi të vjetër politik, të lidhur me Sami Lushtakun, PDK-në dhe figurat që kanë dominuar pjesë të Kosovës pas luftës.

Sami Lushtaku nuk është figurë e zakonshme në këtë histori. Ai doli nga lufta si komandant i lidhur me zonën operative të Drenicës të UÇK-së, zonë që më pas u bë një nga bastionet kryesore të PDK-së. Në vitin 2015, gjyqtarët e EULEX-it e dënuan në rastet e Drenicës me dymbëdhjetë vjet burg për krime lufte të lidhura me vrasjen e një civili shqiptar. Më pas, ai u lirua nga akuzat në shkallë të ndryshme të proceseve gjyqësore për disa raste, ndërsa karriera e tij politike vazhdoi. Autoritetet amerikane e kanë futur po ashtu në listë sanksionesh për Ballkanin. Sanksionet nuk janë dënim penal, por janë përcaktim zyrtar politik dhe administrativ nga Washingtoni për rrezik ndaj stabilitetit ose qeverisjes demokratike.

KRONIKAT E BARUTIT ka raportuar më parë mbi pretendime të ndryshme që e lidhin Lushtakun me frikësim politik, kërcënime ndaj kritikëve dhe ndikim të fortë në Drenicë. Lushtaku i ka mohuar ose kundërshtuar akuzat e ndryshme ndaj tij në raste të ndryshme, ndërsa për disa prej tyre ka pasur zhvillime gjyqësore të ndara. Megjithatë, figura e tij mbetet një nga shembujt më të qartë të ndërthurjes së trashëgimisë së luftës, pushtetit lokal dhe kulturës së paprekshmërisë që e ka ndjekur Kosovën pas vitit 1999.

Pikërisht për këtë arsye, ndërhyrja e Gucatit në mbrojtje ose relativizim të rrethit të Lushtakut pas sulmit ndaj Mehanit është thelbësore për ta kuptuar konferencën e së hënës. Ajo krijon një kontrast të fortë. Kur simbolet e UÇK-së shfaqen në një protestë kundër Ramës, Gucati kërkon ndalim. Kur autoriteti i veteranëve përdoret në Kosovë për ta relativizuar dhunën e lidhur me një figurë të PDK-së, ai nuk e sheh të njëjtin rrezik politik.

Ky është problemi i selektivitetit.

Nëse UÇK-ja është e gjithë kombit shqiptar, siç tha Gucati, atëherë ajo nuk mund të jetë pronë e një organizate. Nëse nuk është parti, atëherë nuk mund të shërbejë as si mburojë për figura të PDK-së, as si instrument për t’i dhënë legjitimitet heshtjes, as si mjet për ta kufizuar të drejtën e qytetarëve për të protestuar kundër një qeverie shqiptare. Nëse parimi është që lufta nuk duhet të përdoret për politikë ditore, atëherë ky parim duhet të vlejë në Tiranë, në Prishtinë dhe në Skenderaj.

Përndryshe, nuk kemi parim. Kemi kontroll mbi simbolin.

Gucati, në konferencën e së hënës, e bëri edhe një ndarje tjetër. Ai tha se qytetarët e Kosovës nuk kanë të drejtë të shkojnë në Shqipëri për ta ndërruar qeverinë. Kjo fjali synon të paraqitet si respekt për sovranitetin e Shqipërisë. Por ajo tingëllon ndryshe në një kohë kur vetë kriza shqiptare, sipas hulumtimeve tona, nuk kufizohet më brenda kufijve administrativë të Shqipërisë. Revolucioni Flamingo ka ngritur pyetje për Sazanin, Zvërnecin, investitorët strategjikë, ligjet e zonave të mbrojtura, rolin e kapitalit të huaj, marrëdhënien e Tiranës me Kosovën, simbolet e UÇK-së, raportin me Serbinë dhe mënyrën se si Rama e përdor kujtesën e luftës për beteja politike.

Në këtë kuptim, Gucati nuk po e mbron vetëm një vijë juridike mes Kosovës dhe Shqipërisë. Ai po ndërhyn në një debat kombëtar mbi atë se kush ka të drejtë të flasë për luftën, për Kosovën, për Shqipërinë dhe për qeverinë e Ramës. Dhe duke e bërë këtë në momentin kur Rama po përballet me protestën më serioze qytetare të viteve të fundit, ndërhyrja e tij e ndihmon narrativën e kryeministrit shqiptar: ajo e largon vëmendjen nga kërkesat e protestës dhe e çon te Goxhaj, te flamuri, te UÇK-ja, te pyetja se kush është veteran i vërtetë dhe kush jo.

Kjo nuk provon domosdoshmërisht se ka pasur koordinim të drejtpërdrejtë ndërmjet Edi Ramës dhe Hysni Gucatit. Nuk kemi prova publike që ta dëshmojnë një bashkërendim të tillë. Por kronologjia dhe konteksti politik janë domethënës. Fillimisht Dritan Goxhaj i lexoi kërkesat politike të Revolucionit Flamingo. Më pas Rama publikoi dokumente dhe materiale që synonin kredibilitetin e tij, ndonëse hulumtimi ynë tregoi se dokumenti i publikuar prej tij nuk përmbante pretendimin kryesor që iu atribuua Goxhajt. Më pas Gucati ndërhyri publikisht duke e zhvendosur debatin nga përmbajtja e protestës te përdorimi i simboleve të UÇK-së dhe statusi i Goxhajt në raport me Organizatën e Veteranëve.

Kjo kronologji merr peshë edhe nga sfondi politik. Rama ka organizuar më parë tubim politik në Tiranë kundër funksionimit të Dhomave të Specializuara të Kosovës dhe¹¹, një ditë më parë, kishte refuzuar mbështetjen e një rezolute për njohjen e gjenocidit serb në Kosovë¹². Në anën tjetër, Gucati prej vitesh e ka përdorur autoritetin simbolik të OVL-së dhe trashëgiminë e UÇK-së për t’i mbrojtur publikisht figura politike si Hashim Thaçi dhe Sami Lushtaku, edhe kur ato janë përballur me akuza, hetime apo kritika të forta publike. Në rastin e Lushtakut, ai doli në mbrojtje të tij edhe pas sulmit fizik ndaj zëvendësministrit Hysni Mehani, duke e paraqitur ngjarjen në një mënyrë që e zhvendoste vëmendjen nga vetë akti i dhunës. Ky zinxhir ngjarjesh e bën konferencën e së hënës pjesë të një beteje më të gjerë narrative. Ajo nuk është vetëm qëndrim i një organizate veteranësh. Është ndërhyrje në krizën shqiptare. Është përpjekje për ta ndarë lëvizjen nga një simbol i fuqishëm historik. Është përpjekje për ta kufizuar legjitimitetin kombëtar të një proteste që ka dalë përtej mjedisit dhe e ka prekur vetë modelin e pushtetit.

Revolucioni Flamingo nisi me një gardh në Zvërnec. Një protestues u tërhoq me forcë¹³. Qytetarët dolën në Tiranë, Vlorë, Durrës, Shkodër, Korçë, Elbasan dhe në diasporë. Kërkesat u zgjeruan nga mbrojtja e lagunës në reformë shtetërore. Protestuesit kërkuan dorëheqjen e qeverisë, qeveri teknike, ndryshime kushtetuese dhe kufizim të mandatit të kryeministrit. Në vend që qeveria t’u përgjigjej drejtpërdrejt këtyre kërkesave, debati u zhvendos te biografia e Goxhajt. Tani, me Gucatin, ai po zhvendoset edhe te flamuri i UÇK-së.

Ky është modeli që duhet ta shohë lexuesi. Kur një protestë e prek pushtetin, pushteti nuk merret gjithmonë me kërkesat. Shpesh merret me njeriun që i lexon ato. Me të kaluarën e tij. Me të drejtën e tij për të folur. Me flamurin që e mban. Me përkatësinë e tij. Me çertifikatën e tij. Me legjitimitetin e tij moral.

Në Kosovë, kjo metodë njihet mirë. Pyetja zhvendoset nga dokumenti te nderi. Nga prova te biografia. Nga llogaridhënia te përkatësia. Nga shteti te lufta. Dhe kur lufta hyn në debat, shumë njerëz heshtin, sepse askush nuk dëshiron të duket sikur po e prek sakrificën.

Por pikërisht këtu qëndron rreziku. Sakrifica e UÇK-së nuk mbrohet duke e kthyer në armë kundër pyetjeve. Nuk mbrohet duke e përdorur kundër protestuesve. Nuk mbrohet duke e mbajtur larg Ramës dhe afër PDK-së. Nuk mbrohet duke e shpallur të paprekshme kur i shërben një grupi, dhe të ndaluar kur i shërben qytetarëve që kërkojnë llogari.

Ajo mbrohet duke e ndarë nga pandëshkueshmëria.

Kjo është arsyeja pse konferenca e Hysni Gucatit në Prishtinë nuk duhet lexuar vetëm si reagim ndaj një flamuri. Ajo është pasqyrë e një beteje shumë më të madhe për kontrollin e kujtesës së luftës. Në njërën anë është pretendimi se UÇK-ja është e gjithë kombit. Në anën tjetër është praktika ku disa njerëz dhe disa organizata sillen sikur kanë të drejtë të vendosin kush mund ta thërrasë atë kujtesë, kur dhe kundër kujt.

Gucati thotë se nuk do që UÇK-ja të përdoret në fushata politike. Por përvoja e viteve të fundit tregon se OVL-ja nuk ka qëndruar jashtë politikës. Ajo ka reaguar ndaj hetimeve gazetareske. Ka hyrë në përplasje me ministri. Ka mbrojtur ose relativizuar figura të fuqishme politike. I ka sulmuar Dhomat e Specializuara. Ka kërkuar ndihmë nga Richard Grenell për mbylljen e tyre¹⁴. Ka qenë pjesë e debatit të madh mbi drejtësinë e pasluftës dhe mbi mënyrën se si Kosova duhet të përballet me akuzat për krime të kryera pas luftës.

Kjo histori nuk e zhvlerëson automatikisht çdo fjali të Gucatit. Por e detyron publikun ta masë deklaratën e tij me standardin e qëndrueshmërisë. Nëse lufta nuk duhet të përdoret në politikë, atëherë askush nuk duhet ta përdorë. Nëse flamuri nuk duhet të jetë mjet fushate, atëherë nuk duhet të jetë as mburojë për pushtetin. Nëse UÇK-ja është e gjithë kombit, atëherë nuk mund të kontrollohet nga një zyrë, një kryesi, një parti, një rrjet apo një grup burrash që flasin në emër të të rënëve.

Për Edi Ramën, ndërhyrja e Gucatit është e dobishme, pavarësisht nëse është e koordinuar ose jo. Ajo e ndihmon të mos flasë për thelbin e revoltës. E ndihmon të mos përgjigjet pse një gardh në Zvërnec ndezi zemërim kombëtar. E ndihmon të mos shpjegojë pse dokumenti i publikuar prej tij nuk e përmbante akuzën që u shpërnda më pas kundër Goxhajt. E ndihmon të mos ballafaqohet me pyetjen pse protesta kërkon qeveri teknike, reformë kushtetuese dhe kontratë të re shoqërore.

Në këtë kuptim, Gucati nuk po e mbron vetëm UÇK-në nga një përdorim i mundshëm politik. Ai po e ndihmon zhvendosjen e debatit nga përgjegjësia e qeverisë shqiptare te legjitimiteti i protestuesve. Kjo është thelbësore.

Sepse beteja e Revolucionit Flamingo nuk është vetëm për Dritan Goxhajn. Nuk është vetëm për një flamur. Nuk është vetëm për një dokument të vitit 1999. Është për mënyrën se si një shtet i përgjigjet qytetarëve kur ata dalin në shesh dhe thonë se vendi nuk është në shitje.

Dhe pyetja që mbetet pas konferencës së Gucatit është e thjeshtë, por e rëndë.

A po e mbron ai UÇK-në nga politika, apo po e përdor emrin e UÇK-së për ta mbrojtur politikën nga protesta?

Përgjigjja nuk gjendet në një fjali të vetme. Gjendet në kronologji. Në mënyrën se si Rama e zhvendosi debatin nga kërkesat te Goxhaj. Në mënyrën se si dokumenti i publikuar nuk thoshte atë që u tha për të¹⁵. Në mënyrën se si Gucati ndërhyri më pas për ta kufizuar simbolikën e protestës. Në mënyrën se si i njëjti autoritet moral është përdorur më parë për të relativizuar dhunën në Skenderaj. Në mënyrën se si OVL-ja ka folur shpesh jo si arkiv kujtese, por si aktor politik.

Në fund, UÇK-ja nuk ka nevojë për roje që e përdorin sipas rrethanës. Ka nevojë për ndershmëri. Ka nevojë për ndarje të qartë mes sakrificës dhe pushtetit. Mes luftës dhe paprekshmërisë. Mes flamurit dhe interesit.

Nëse Revolucioni Flamingo ka zbuluar diçka më të madhe se një krizë mjedisore, atëherë është pikërisht kjo: në Shqipëri dhe në Kosovë, betejat më të rëndësishme nuk zhvillohen vetëm mbi tokën, ligjin dhe qeverinë. Ato zhvillohen edhe mbi kujtesën. Mbi atë se kush e zotëron historinë. Kush ka të drejtë ta thërrasë luftën. Kush ka të drejtë të flasë në emër të kombit. Dhe kush, në çastin kur qytetarët kërkojnë llogari, del për ta kthyer pyetjen nga pushteti te flamuri.

Të hënën në Prishtinë, Hysni Gucati tha se UÇK-ja nuk është parti.

Kjo është e vërtetë.

Por pyetja që tani mbetet pezull është nëse ata që flasin më shpesh në emër të saj janë të gatshëm ta pranojnë këtë të vërtetë edhe kur ajo nuk u shërben më.

---

---

1.

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.