Nga Vija e Frontit në Muzeun e Kosovës

Nga Ukraina te Lindja e Mesme, ky koleksion e dokumentoi luftën. Tani synimi është një tjetër: ta frymëzojë brezin e ardhshëm të gazetarëve shqiptarë.

LONDËR — KRONIKAT E BARUTIT kanë nisur një fushatë publike për ruajtjen e një prej objekteve më domethënëse të historisë së tyre editoriale: automjetit që për më shumë se tre vjet ka shërbyer si platforma kryesore e raportimit dhe hulumtimit të redaksisë, si edhe kompletit të pajisjeve profesionale që për më shumë se pesëmbëdhjetë vjet e kanë shoqëruar gazetarinë nga konfliktet e armatosura, krizat ndërkombëtare dhe zhvillimet më të rëndësishme gjeopolitike të kohës sonë.

Qëllimi i nismës është ruajtja e Land Rover Discovery 4 dhe e kompletit të pajisjeve të gazetarisë së luftës si një koleksion i pandashëm, i cili, pas përfundimit të fushatës, do t’i dhurohet Muzeut të Kosovës si një ekspozitë e përhershme kushtuar gazetarisë së luftës dhe rolit të saj në dokumentimin e historisë bashkëkohore.

© Frontline Media Group

Automjeti ka përshkuar mbi 320 mijë kilometra, duke kaluar Ukrainën, Izraelin, Libanin, Gjeorgjinë, Turqinë, Jordaninë, Ballkanin dhe pjesë të tjera të Evropës. Për më shumë se tre vjet ai nuk ka qenë vetëm një mjet transporti, por redaksi lëvizëse, qendër komunikimi, strehë e përkohshme dhe bazë logjistike për shumicën e hulumtimeve të zhvilluara nga KRONIKAT E BARUTIT dhe Gunpowder Chronicles.

Brenda këtij automjeti janë planifikuar, shkruar dhe koordinuar disa prej hulumtimeve më të rëndësishme të redaksisë që prej themelimit të saj në vitin 2023. Ai e shoqëroi ekipin në raportimet dhe hulumtimet mbi aktivitetet politike të Richard Grenell në Ballkan, mbi veprimtarinë diplomatike të Gabriel Escobar dhe Miroslav Lajcak në raport me Kosovën, në hulumtimin mbi lidhjet që redaksia dokumentoi mes Berat Buzhalës dhe entiteteve të lidhura me Beogradin, si edhe në raportimet mbi Aleksandar Arsenijevic. I njëjti automjet dhe i njëjti komplet pajisjesh u përdorën gjatë dokumentimit të zhvillimeve që pasuan sulmin terrorist në Banjskë, kur redaksia udhëtoi në terren për t’i hetuar rrjetet politike, diplomatike dhe të sigurisë që, sipas hulumtimeve të saj, vepronin kundër interesave të Kosovës.

Paralelisht, kompleti i pajisjeve profesionale përfaqëson më shumë se pesëmbëdhjetë vjet përvojë në raportimin e luftërave. Dy kamerat Canon 1DX Mark II, objektivat profesioniste, jelekët antiplumb PRESS, helmetat, sistemi satelitor Starlink, radiot e komunikimit dhe pajisjet mbështetëse kanë dokumentuar konflikte të armatosura, kriza humanitare dhe zhvillime politike në Ukrainë, Siri, Izrael, Liban, Gjeorgji dhe rajone të tjera ku gazetaria kërkonte praninë fizike të reporterit.

Kryeredaktori i Kronikave të Barutit, Vudi Xhymshiti, tha se koleksioni tashmë e ka tejkaluar vlerën e tij materiale.

“Ky automjet nuk është më thjesht një Land Rover dhe këto nuk janë më vetëm kamera apo jelekë antiplumb. Janë dëshmi të një epoke. Janë objektet që e mbajtën gjallë gazetarinë në vende ku e vërteta ishte po aq e rrezikuar sa edhe jeta. Çdo gërvishtje mbi këtë automjet, çdo helmetë, çdo objektiv dhe çdo fotografi bart një histori që nuk mund të përsëritet.”

Sipas Xhymshitit, përvoja e fituar gjatë më shumë se pesëmbëdhjetë vjetëve në raportimin e konflikteve ndërkombëtare formësoi mënyrën se si ai kupton politikën globale dhe ndikimin e saj mbi Kosovën.

“Pa vitet e kaluara në vijat e frontit nuk do ta kuptoja kurrë se si funksionojnë operacionet ndërkombëtare, diplomacia, interesat shtetërore dhe gjeopolitika. Pikërisht kjo përvojë ma dha guximin të shtroj pyetje që të tjerët nuk i bënin dhe të ndjek hulumtime që në shumë raste sfiduan narrativat e vendosura. Prandaj besoj se ky koleksion nuk më përket më mua. Ai i përket historisë së gazetarisë shqiptare dhe brezave që do të vijnë.”

Redaksia bën të ditur se fondet e mbledhura nga kjo fushatë nuk do të përdoren vetëm për ruajtjen, dokumentimin dhe transferimin e koleksionit në Muzeun e Kosovës.

Një pjesë e tyre do të investohet në ndërtimin e kapaciteteve të reja editoriale të Kronikave të Barutit dhe Gunpowder Chronicles, përmes blerjes së një automjeti të ri për raportim, kamerave profesionale, objektivave, kompjuterëve, pajisjeve satelitore dhe infrastrukturës teknike të nevojshme për ta vazhduar gazetarinë nga terreni në standardet më të larta ndërkombëtare.

Një pjesë tjetër do të financojë krijimin e programit të parë të mentorimit profesional të redaksisë për studentët e gazetarisë në hapësirën shqiptare.

Programi parashikon përzgjedhjen e deri katër studentëve para diplomimit të tyre: dy nga Kosova, një nga Shqipëria dhe një nga Maqedonia e Veriut. Gjatë një periudhe gjashtëmujore, ata do të mentorohen nga redaksia në Londër dhe do të trajnohen në gazetari hulumtuese, raportim nga terreni, verifikim shumëburimor, etikë profesionale, siguri fizike dhe standarde editoriale ndërkombëtare.

Redaksia thotë se qëllimi i kësaj nisme nuk është vetëm ruajtja e një koleksioni historik, por krijimi i një ure mes përvojës së fituar në terren dhe brezit të ardhshëm të gazetarëve shqiptarë.

“Një muze nuk është fundi i një historie,” tha Xhymshiti. “Është vendi ku historia fillon t’i mësojë brezat që vijnë. Nëse ky automjet dhe këto pajisje mund ta frymëzojnë qoftë edhe një gazetar të ri ta zgjedhë të vërtetën mbi propagandën, atëherë misioni i tyre nuk ka përfunduar. Ai sapo ka filluar.”

Fushata publike është tashmë e hapur dhe përbën pjesë të një projekti afatgjatë të Kronikave të Barutit për ruajtjen e trashëgimisë së gazetarisë shqiptare të luftës, forcimin e kapaciteteve editoriale të redaksisë dhe investimin në brezin e ardhshëm të reporterëve në Kosovë, Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut.

Me një objektiv prej £60,000, kjo nismë synon ta ruajë një pjesë të historisë së gazetarisë shqiptare dhe, njëkohësisht, t’i ndërtojë mjetet dhe njerëzit që do ta shkruajnë kapitullin e ardhshëm të saj. Kushdo që dëshiron të bëhet pjesë e këtij misioni mund të kontribuojë përmes lidhjes më poshtë.