Osmani dhe Abdixhiku pas krizës kushtetuese
Tubimi i përbashkët i Osmanit dhe Abdixhikut po i ushqen dyshimet se kriza institucionale ishte më shumë një projekt politik i orkestruar sesa përplasje kushtetuese.
Sot Lidhja Demokratike e Kosovës njoftoi1 se Vjosa Osmani dhe Lumir Abdixhiku do të dalin bashkë në një tubim politik në AMC Hall, të dielën më 10 maj 2026, në orën 18.00, nën thirrjen “Tubimi i Bashkimit”. Në njoftimin e shpërndarë publikisht, LDK e paraqiti këtë dalje si festë të “bashkimit të së djathtës”, duke i ftuar qytetarët të marrin pjesë në nisjen e një “rrugëtimi të madh për vendin”.
Por fotografia e Osmanit përkrah Abdixhikut nuk është thjesht material fushate. Ajo është pamja e një zhvillimi që prej javësh qarkullonte si mundësi brenda prapaskenës politike dhe për të cilin redaksia jonë kishte raportuar më herët, me kujdes, me rezerva dhe me dallimin e domosdoshëm mes pretendimit, dyshimit të arsyeshëm dhe faktit të provuar.
Në mars, kur kriza rreth dekretit presidencial për shpërndarjen e Kuvendit i tronditi institucionet, ne raportuam2 se nga brenda qarqeve politike kishin ardhur informacione për diskutime rreth një rikthimi të mundshëm politik të Vjosa Osmanit pranë LDK-së. Burimi që solli këto pretendime nuk ofroi prova të pavarura që do ta mbyllnin çështjen si fakt. Por pas verifikimeve mbi identitetin dhe qasjen e tij të mundshme në qarqe relevante, redaksia e trajtoi informacionin si pretendim me interes publik, por jo si të vërtetë të vendosur.
Sot, me shpalljen e përbashkët të tubimit, ajo që atëherë dukej si mundësi e diskutuar në heshtje është shfaqur në skenë me logon e LDK-së, me fotografinë e Osmanit dhe Abdixhikut, dhe me një gjuhë politike që nuk lë shumë hapësirë për keqkuptim. Bashkimi nuk është më thashethem i korridoreve. Është bërë akt publik.
Kjo nuk do të thotë se çdo dyshim i ngritur më parë është provuar. Gazetaria nuk duhet ta ngatërrojë përputhjen e mëvonshme të ngjarjeve me provën e një marrëveshjeje të fshehtë. Por do të ishte po aq e gabuar të sillemi sikur ky zhvillim nuk e ndriçon ndryshe gjithë sekuencën e muajve të fundit. Kur një skenar i raportuar si pretendim fillon të marrë formë në realitetin politik, pyetja nuk është më nëse duhet folur për të. Pyetja është pse aktorët kryesorë nuk folën më herët me qartësi.
Në atë kohë, pas dekretit të 6 marsit, reagimi i Lumir Abdixhikut ishte i menjëhershëm dhe i ngrohtë.
Ai e mbështeti dekretin e Presidentes dhe e quajti të mirëpritur, “siç edhe pritej”.
Ishte pikërisht kjo fjali që e bëri zhvillimin të pazakonshëm. Një akt presidencial i paraqitur si detyrim kushtetues, i lindur nga rrethana të papritura institucionale, u prit nga opozita jo me rezervë, jo me kërkesë për sqarim juridik, por me një gjuhë që tingëllonte si pritje e përmbushur.
Më pas, Gjykata Kushtetuese ndërhyri dhe ia hoqi efektin juridik atij dekreti3. Ky ishte një moment i rëndë institucional, sepse tregoi se rruga e zgjedhur nuk ishte aq e qartë sa u paraqit në orët e para politike. Megjithatë, as Presidenca, as opozita që e kishte përqafuar dekretin, nuk dhanë përgjigje të plota për dilemat që u hapën.
Në vend të përgjigjeve, erdhi heshtja. Dhe në politikë, heshtja nuk është gjithmonë boshllëk. Ndonjëherë është mënyra më e sigurt për të kaluar nga një akt i kontestuar në një fakt të kryer.
Rrjedha e mëvonshme e krizës e thelloi këtë pamje. LDK, e udhëhequr nga Abdixhiku, u pozicionua si forcë që fliste në emër të ekuilibrit institucional, por veproi si parti që kërkonte të nxirrte përfitim maksimal nga dobësia e vet numerike. Pas zgjedhjeve të 9 shkurtit 2025, ajo nuk kishte marrë mandat udhëheqës. Pas zgjedhjeve të jashtëzakonshme të 28 dhjetorit 2025, pesha e saj ishte zvogëluar edhe më tej. Në vend që ta lexonte këtë si thirrje për reflektim, LDK e përdori procedurën kushtetuese si vendin ku mund ta fitonte atë që nuk e kishte fituar në kuti votimi.
Këtu qëndron thelbi i krizës. Një republikë parlamentare nuk mbahet gjallë vetëm nga shkronja e Kushtetutës. Ajo mbahet gjallë edhe nga zakoni demokratik për ta pranuar mandatin, për ta njohur peshën reale të votës dhe për të mos e shndërruar procedurën në pengmarrje. Kur procedura përdoret jo për të garantuar legjitimitet, por për të prodhuar bllokadë, atëherë Kushtetuta kthehet nga kornizë e demokracisë në mjet presioni.
LDK ka të drejtë të negociojë. Ka të drejtë të kundërshtojë. Ka të drejtë të kërkojë rol në proces. Por nuk ka të drejtë ta paraqesë çdo refuzim të kërkesave të saj si rrezik për republikën, ndërsa vetë e shtyn republikën në krizë të përsëritur. Kjo është pika ku gjuha e “ekuilibrit” fillon të tingëllojë më pak si parim dhe më shumë si maskë.
Tani, dalja e Osmanit në krah të Abdixhikut e vendos gjithë këtë histori në një dritë të re. Jo sepse e provon prapaveprueshëm një marrëveshje të fshehtë. Por sepse i jep substancë politike pyetjes që u ngrit që në mars. A ishte dekreti i Presidentes një akt i izoluar kushtetues, apo pjesë e një terreni politik ku interesat e Presidencës dhe opozitës po afroheshin tashmë?
LDK sot e quan këtë “bashkim të së djathtës”. Por termi vetë kërkon shqyrtim. Çfarë po bashkohet në të vërtetë? Një parti e dobësuar nga vota me një figurë që dikur e ndërtoi karrierën mbi distancimin nga po ajo parti? Një opozitë që nuk arriti ta bindë qytetarin se duhet të kthehet në pushtet, me një ish Presidente që tashmë hyn në terrenin ku neutraliteti institucional nuk mund të mbahet më si kujtim dekorativ?
Pamja është e fuqishme, por edhe e rëndë. Në një vend të lodhur nga krizat, fotografia e dy figurave politike mund të shitet si fillim i ri. Por historia e afërt e bën atë të duket edhe si vazhdim i një skenari të vjetër, ku institucionet lëvizin në kufirin e mjegullt mes detyrës publike dhe llogarisë partiake.
Për Osmanin, ky moment është kthesë e madhe. Ajo dikur u paraqit si figurë që i tejkalonte ndarjet e vjetra, si zë i një politike më të pastër, si simbol i një shkëputjeje nga zakonet e konsumimit partiak. Tani, ajo shfaqet nën strehën e LDK-së, në një tubim të shpallur nga partia e Abdixhikut, si kandidate për Presidente në një konfigurim të ri politik. Ky kthim nuk është thjesht manovër elektorale. Është pranim se historia e saj politike po rishkruhet nga e njëjta parti prej së cilës dikur u largua.
Për Abdixhikun, bashkimi me Osmanin mund të jetë përpjekje për ta ringjallur një parti të lodhur. Por edhe këtu qëndron paradoksi. LDK po kërkon shpëtim tek një figurë që dikur u bë e rëndësishme pikërisht sepse u perceptua si alternativë ndaj saj. Kjo nuk është shenjë force. Është dëshmi e mungesës së figurave të brendshme që mund ta bindin elektoratin se partia ka ndryshuar.
Në gjuhën e fushatës, kjo mund të quhet bashkim. Në gjuhën e analizës, mund të quhet rikthim i një elite që po përpiqet të mbijetojë duke i ndërruar kostumet, jo duke i dhënë llogari vendit.
Kjo histori nuk mund të kuptohet pa krizën më të gjerë që e ka shoqëruar Kosovën muajt e fundit. Zgjedhjet e parakohshme, bllokada për zgjedhjen e presidentit, dështimi i raundeve, mungesa e kuorumit, ndërhyrja e Gjykatës Kushtetuese dhe përplasjet e vazhdueshme mes shumicës dhe opozitës nuk janë episode të ndara. Ato janë kapituj të së njëjtës sëmundje politike, ku institucionet përdoren më shumë si armë sesa si hapësira zgjidhjeje.
Në këtë klimë, çdo bashkim politik duhet parë jo vetëm nga ajo që thotë për të ardhmen, por edhe nga ajo që fsheh për të kaluarën. LDK dhe Osmani sot kërkojnë të nisin “rrugëtim të madh”. Por para se të kërkojnë besim të ri, ato duhet t’i përgjigjen pyetjeve të vjetra. Çfarë dinin dhe kur e dinin për skenarin e rikthimit? Pse reagimi ndaj dekretit presidencial tingëlloi si pritje, jo si befasi? Pse palët nuk iu përgjigjën pyetjeve të redaksisë kur këto dyshime u ngritën për herë të parë? Pse heshtja u zgjodh si përgjigje ndaj një krize që e prekte besimin publik në institucionet më të larta?
Këto pyetje nuk janë sulm ndaj një partie. Janë detyrim ndaj publikut. Sepse një qytetar që sheh sot Osmanin dhe Abdixhikun në të njëjtën afishe ka të drejtë të pyesë nëse kjo është një marrëveshje e lindur sot, apo një marrëdhënie politike që ka marrë kohë për t’u pjekur nën hijen e krizës.
Nuk ka nevojë për romantizim. As për akuza të paprovuara. Mjafton kronologjia. Në mars, dekreti presidencial u përqafua nga LDK si zhvillim i pritur. Më pas, Gjykata Kushtetuese e rrëzoi efektin e tij. Në prapaskenë, burime politike folën për mundësinë e rikthimit të Osmanit pranë LDK-së. Palët nuk dhanë përgjigje. Në prill, bllokada vazhdoi. Tani, në maj, LDK shpall tubim bashkimi me Osmanin në qendër të skenës.
Në gazetari, ndonjëherë faktet nuk bërtasin. Ato rreshtohen. Dhe kur rreshtohen kështu, bëhen më të vështira për t’u injoruar.
Ky zhvillim do të paraqitet nga LDK si moment shprese, si bashkim i së djathtës, si ofertë për stabilitet. Por stabiliteti nuk ndërtohet mbi mjegull. Ai ndërtohet mbi qartësi. Dhe qartësia kërkon përgjigje.
Nëse Osmani dhe Abdixhiku duan ta bindin vendin se ky bashkim është projekt i pastër politik, atëherë duhet ta shpjegojnë rrugën që i solli këtu. Jo me sllogane. Jo me afishe. Jo me fjalë të mëdha për vendin. Por me përgjigje konkrete për rolin e tyre në krizën që e solli Kosovën deri në këtë pikë.
Përndryshe, “Tubimi i Bashkimit” rrezikon të duket më pak si fillim i ri dhe më shumë si perde e ngritur mbi një skenë që ishte shkruar më herët.
Në fund, nuk është fotografia ajo që kërkon shpjegim. Është koha e saj. Është rruga deri tek ajo. Është heshtja që e parapriu. Dhe është pyetja që tani nuk mund të shtyhet më, a po i ofrohet qytetarit një bashkim për republikën, apo një marrëveshje e vonuar publikisht për ta shpëtuar një elitë nga gjykimi i votës?
