KRONIKAT E BARUTIT e ka nisur një fushatë të re për mbledhjen e £12,000 me synimin që ta ndërtojë THE PROFILER LAB, një infrastrukturë të pavarur për inteligjencë me burime të hapura, verifikim digjital dhe hetime teknike që do të përdoret nga redaksia për analizimin e dokumenteve, videove, fotografive, arkivave dhe rrjeteve të informacionit.
Projekti synon ta rrisë kapacitetin teknik të një redaksie të vogël që, gjatë viteve të fundit, ka mbështetur një pjesë të punës së saj hulumtuese drejtpërdrejt nga lexuesit. Sipas të dhënave financiare të redaksisë, që nga hapja e thirrjes së parë për mbështetje në vitin 2024, lexuesit kanë dhuruar gjithsej £30,707.79. Kontributet kanë nisur nga £5, ndërsa donacioni më i madh i vetëm ka qenë £2,0001.
Kryeredaktori i Kronikave të Barutit, Vudi Xhymshiti, tha se këto para janë përdorur për gazetari dhe jo për shpenzime luksi.
“Që nga viti 2024, kur e hapëm për herë të parë thirrjen për mbështetje, lexuesit tanë na kanë dhuruar gjithsej £30,707.79. Kontributet kanë ardhur nga njerëz të zakonshëm, nga £5 deri në donacione të njëhershme prej £2,000. Këto para nuk kanë financuar luks. Kanë financuar gazetari”, tha Xhymshiti.
Sipas regjistrit editorial të Kronikave të Barutit, redaksia ka publikuar të paktën 80 hulumtime që nga viti 20242. Xhymshiti tha se vlerësimi i redaksisë është se së paku 10 prej tyre janë realizuar drejtpërdrejt me ndihmën e donacioneve të lexuesve.
“Paratë kanë paguar udhëtime, dokumente, kërkime, verifikime, punë me burime dhe muaj të tërë hulumtimesh. Pa atë mbështetje, një pjesë e këtyre historive do të ishte shumë më e vështirë të përfundonte”, tha ai.
KRONIKAT E BARUTIT ka publikuar gjatë kësaj periudhe hulumtime mbi pretendime për spiunazh, dezinformim, luftë hibride, ndikim serb dhe rus, veprimtarinë e figurave publike, rrjetet politike dhe rolin e diplomatëve ndërkombëtarë në raport me Kosovën. Këto artikuj kanë trajtuar, ndër të tjera, Gabriel Escobar, Richard Grenell, Miroslav Lajcak, Jorn Rohde, Jeffrey Hovenier dhe Christopher Hill.
Redaksia nuk pretendon se publikimet e saj kanë qenë shkaku i vetëm apo vendimtar për ndryshimet e mëvonshme në karrierën e ndonjë prej këtyre zyrtarëve. Në rastin e Escobarit, për shembull, përfundimi i detyrës së tij pasoi publikimin e hulumtimeve të Kronikave të Barutit.
PROFILER LAB nuk po ndërtohet që t’ia bëjë redaksisë më të lehtë gjetjen, krahasimin dhe verifikimin e të dhënave që tashmë ekzistojnë në burime publike.
OSINT, shkurtim nga termi anglisht ‘Open Source Intelligence’, është procesi i mbledhjes dhe analizimit të informacionit nga burime të hapura për t’iu përgjigjur një pyetjeje konkrete. Burimet mund të përfshijnë dokumente publike, regjistra, media, rrjete sociale, fotografi, video, imazhe satelitore dhe materiale të tjera që mund të mblidhen ligjërisht3.
Përdorimi profesional i informacionit me burim të hapur nuk nënkupton thjesht gjetjen e materialit në internet. Protokolli i Berkeleyt për hetimet digjitale me burime të hapura, i zhvilluar nga Zyra e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut dhe Human Rights Center në Universitetin e Kalifornisë në Berkeley, përcakton standarde për identifikimin, mbledhjen, ruajtjen, verifikimin dhe analizimin e materialeve digjitale në mënyrë profesionale dhe etike4.
Kjo është pikërisht fusha ku PROFILER LAB synon ta zgjerojë punën e redaksisë.
Në praktikë, një hetim për një politikan ose figurë publike mund të kërkojë kontrollimin e viteve të tëra të deklaratave, votimeve, intervistave, dokumenteve dhe lidhjeve publike. Një gazetar mund të ketë nevojë ta kuptojë se çfarë ka thënë një person para dhjetë vjetësh, kur ka ndryshuar qëndrim, me kë ka punuar, cilat politika i ka mbështetur dhe nëse deklaratat e sotme përputhen me të dhënat historike.
Kjo punë është e mundur edhe me mjete tradicionale, por kërkon shumë kohë. Një ekip i vogël mund të humbasë qindra orë vetëm duke kërkuar materiale të shpërndara në arkiva të ndryshme.
PROFILER LAB synon ta shkurtojë këtë proces duke i dhënë redaksisë kapacitet për të analizuar sasi shumë më të mëdha të të dhënave në të njëjtën kohë.
Sistemi parashihet të përdoret për kërkimin e arkivave, përpunimin e dokumenteve, transkriptimin e materialeve audio dhe video, përkthimin, krahasimin e deklaratave, analizimin e rrjeteve të lidhjeve, verifikimin e fotografive dhe videove dhe analizimin e materialeve satelitore.
Një pjesë e rëndësishme e projektit është që infrastruktura të funksionojë kryesisht në pajisje të kontrolluara nga vetë redaksia.
Kjo do të thotë më pak varësi nga shërbimet komerciale që kërkojnë pagesa mujore, më shumë kontroll mbi materialet e ndjeshme dhe mundësi më të mëdha për ruajtjen e të dhënave të hulumtimeve brenda infrastrukturës së redaksisë sonë.
Xhymshiti tha se teknologjia nuk do të marrë vendime editoriale dhe nuk do të përcaktojë se kush është fajtor apo i pafajshëm.
“Makina nuk do ta zëvendësojë gazetarin. Ajo do t’i japë gazetarit një mikroskop më të fuqishëm. Verifikimi, burimet, konteksti dhe vendimi për publikim do të mbeten përgjegjësi njerëzore”, tha ai.
Ky kufizim është thelbësor sepse teknologjia mund të ndihmojë në gjetjen e modeleve ose lidhjeve, por një lidhje teknike nuk është domosdoshmërisht provë e një marrëdhënieje politike, kriminale ose e inteligjencës. Çdo gjetje duhet të kontrollohet, të krahasohet me burime të tjera dhe t’i nënshtrohet standardit editorial përpara publikimit.
Redaksia thotë se një prej arsyeve kryesore për krijimin e laboratorit është rritja e vëllimit të informacionit që duhet kontrolluar.
Një deklaratë politike sot mund të ekzistojë në video, në një postim në rrjet social, në një transkript, në një raport institucional dhe në dhjetëra artikuj që e citojnë. Një pretendim i vetëm mund të shpërndahet në qindra llogari brenda disa orëve. Dokumentet mund të hiqen nga interneti. Faqet mund të ndryshohen. Videot mund të shkurtohen dhe të publikohen jashtë kontekstit.
Në këtë mjedis, aftësia për ta ruajtur materialin dhe për ta krahasuar me burime të tjera është po aq e rëndësishme sa shpejtësia.
Kjo ka rëndësi të veçantë për Kosovën, një vend që vazhdon të përballet me dezinformim, tensione politike dhe narrativa konkurruese rreth sigurisë, marrëdhënieve me Serbinë dhe orientimit euroatlantik.
Por THE PROFILER LAB nuk do të nisë nga supozimi se një narrativ është i rremë vetëm sepse vjen nga Serbia, Rusia, një parti politike ose një medium i caktuar. Detyra e tij do të jetë t’i ndihmojë gazetarët ta kontrollojnë burimin, kronologjinë, dokumentet dhe provat përpara se të arrijnë në një përfundim.
“Ne nuk po kërkojmë para për propagandë. Po kërkojmë mjete për ta hetuar propagandën, për ta verifikuar informacionin dhe për t’ia treguar publikut provën”, tha Xhymshiti.
Objektivi financiar i fushatës është £12,000. Sipas planit të redaksisë, paratë do të përdoren për pajisje me kapacitet të lartë memorieje, përpunim grafik, ruajtje të të dhënave dhe komponentë të tjerë të nevojshëm për analizën e tekstit, fotografive, videove dhe audios.
Nëse 1,200 njerëz japin nga £10, objektivi prej £12,000 arrihet. Nëse kontributi mesatar është më i vogël, numri i mbështetësve duhet të jetë më i madh.
Për Xhymshitin, modeli ka rëndësi po aq sa pajisjet.
“£30,707.79 nga lexuesit. Dhjetëra hulumtime. Asnjë oligark pas nesh. Kjo është fuqia e gazetarisë së financuar nga publiku”, tha ai.
Ai shtoi se edhe kontributet e vogla kanë pasur rëndësi.
“Kur dikush na jep £5, £20, £100 apo £2,000, ai nuk po e financon thjesht një gazetë. Po e financon kohën, provat, verifikimin dhe mundësinë që një gazetar të shkojë deri në fund të një historie”, tha Xhymshiti.
Nëse financimi sigurohet, sfida e radhës do të jetë ndërtimi i një sistemi që jo vetëm punon shpejt, por që e ruan gjurmën e burimit, e dallon informacionin nga interpretimi dhe i lejon gazetarit ta rikontrollojë çdo përfundim.
Për një redaksi hulumtuese, kjo është pika ku teknologjia bëhet e dobishme. Jo kur prodhon përgjigje në vend të gazetarit, por kur e ndihmon gazetarin t’i gjejë më shpejt dokumentet që duhet t’i lexojë.
PROFILER LAB e synon pikërisht këtë.
Ta marrë një arkiv prej mijëra dokumentesh dhe ta bëjë të kërkueshëm. T’i krahasojë dhjetë vjet deklarata pa e humbur burimin origjinal. Të ndihmojë në identifikimin e një videoje të manipuluar. Të gjejë ndryshime mes verzioneve të një dokumenti. Të tregojë se ku duhet të shikojë gazetari më afër.
Përfundimin, megjithatë, duhet ta nxjerrë njeriu.
Dhe provën duhet ta shohë publiku.
Pas asaj që sapo e lexuat qëndrojnë orë, ditë e nganjëherë muaj punë hulumtuese. PROFILER LAB do të na japë fuqinë teknike për të gjetur më shumë, më shpejt dhe për të verifikuar më mirë.
Ndihmoni ta ndërtojmë.
PROFILER LAB - për Kosovën
Abonohu
Burimi: Kronikat e Barutit, faqe për abonim dhe mbështetje të redaksisë.
Vegëza:
https://kronikab.uk/p/abonohu
Përshkrimi i burimit:
Faqja publike për mbështetjen financiare të Kronikave të Barutit. Shifra prej £30,707.79 dhe ndarja e donacioneve janë deklaruar nga redaksia dhe duhet të kontrollohen gjithashtu kundrejt regjistrave financiarë përpara publikimit.
Kronikat e Barutit, Publikim në Facebook, 4 Shtator, 2026.
Hulumtime
Burimi: Kronikat e Barutit, arkivi i rubrikës së hulumtimeve.
Vegëza:
https://kronikab.uk/s/hulumtime
Përshkrimi i burimit:
Arkivi publik i hulumtimeve të Kronikave të Barutit. Përdoret për ta dokumentuar ekzistencën e një trupi të gjerë pune hulumtuese që nga viti 2024.
What is Open Source Intelligence
Burimi: SANS Institute, Ritu Gill, 23 shkurt 2023.
Vegëza:
https://www.sans.org/blog/what-is-open-source-intelligence
Përshkrimi i burimit:
Material shpjegues që e përkufizon OSINT-in si inteligjencë të prodhuar nga mbledhja, vlerësimi dhe analizimi i informacionit të disponueshëm publikisht për t’iu përgjigjur një pyetjeje konkrete.
Berkeley Protocol on Digital Open Source Investigations
Burimi: United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights dhe Human Rights Center, University of California Berkeley, 2022.
Vegëza:
https://digitallibrary.un.org/record/3973652?ln=en
Përshkrimi i burimit:
Protokoll ndërkombëtar për përdorimin profesional të informacionit digjital me burime të hapura. Ai përcakton standarde për identifikimin, mbledhjen, ruajtjen, verifikimin dhe analizimin e materialit digjital dhe përdoret këtu për ta shpjeguar standardin metodologjik mbi të cilin mund të ndërtohet PROFILER LAB.