Shqipëria, Kosova dhe Lufta e Re në Lindjen e Mesme
Goditjet amerikano-izraelite kundër Iranit hapin një kapitull të ri lufte, ku objektivi nuk është vetëm programi bërthamor, por vetë struktura e pushtetit.
Mëngjesin e 28 shkurtit 2026, Lindja e Mesme u zgjua nën zhurmën e avionëve luftarakë dhe shpërthimeve që ndriçonin qiellin mbi Teheran. Ajo që për muaj ishte paralajmëruar si një përplasje e pashmangshme, u shndërrua në një operacion të hapur ushtarak të koordinuar nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara kundër Iranit. Brenda pak orësh, u goditën objekte bërthamore, baza raketore dhe qendra komanduese të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike. Teherani u përgjigj me një breshëri raketash drejt territorit izraelit dhe ndaj objektivave amerikane në Gjirin Persik, duke përfshirë selinë e Flotës së Pestë në Bahrein.
Ky nuk ishte një epizod i izoluar, por kulmi i një përshkallëzimi të gjatë. Më 13 qershor 20251, Izraeli kishte ndërmarrë atë që e quajti “Operation Rising Lion”, një seri goditjesh ajrore që synonin instalimet e pasurimit të uraniumit në Natanz dhe Fordow, si dhe strukturat e programit balistik iranian. Në atë kohë, kryeministri Benjamin Netanyahu e kishte paraqitur operacionin si një akt mbijetese kombëtare, duke folur për një “kërcënim ekzistencial” dhe duke paralajmëruar se Izraeli nuk do të lejonte kurrë që Irani të pajisej me armë bërthamore. Washingtoni, nën drejtimin e Presidentit Donald Trump, kishte dhënë sinjale të qarta mbështetjeje, edhe pse theksonte se synimi përfundimtar mbetej një marrëveshje e re dhe më e ashpër bërthamore.
Sulmet e shkurtit 2026, megjithatë, shënojnë një fazë të re. Sipas zyrtarëve amerikanë dhe izraelitë, objektivi nuk është më vetëm “rifillimi i orës” së programit bërthamor, por dobësimi thelbësor i aparatit represiv që mban në këmbë Republikën Islamike. Goditjet ndaj kompleksit të përdorur nga Ali Khamenei dhe eliminimi i komandantëve të lartë të Gardës Revolucionare sugjerojnë një strategji që prek zemrën e regjimit.
Raportimet e fundit2 konfirmojnë se iranianët dolën në rrugët e Teheranit më 1 mars, duke mbajtur zi për vdekjen e Udhëheqësit Suprem, Ali Khamenei, i cili u vra gjatë sulmeve ajrore të Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit, të konsideruara gjerësisht si ofensiva më ambicioze ndaj objektivave iraniane në dekada. Zhvillimi shënon një kthesë dramatike për Republikën Islamike, pasi posti i Udhëheqësit Suprem përfaqëson nyjën ku bashkohen autoriteti fetar, kontrolli mbi forcat e armatosura dhe legjitimiteti politik i sistemit, duke e vendosur vendin përballë një tronditjeje institucionale pa precedent në katër dekada.
Në Teheran, retorika është e ashpër. Udhëheqja iraniane flet për “agresion të hapur” dhe premton pasoja të rënda. Por përtej deklaratave, realiteti është më i ndërlikuar. Gardës Revolucionare i janë shkaktuar humbje të konsiderueshme në personel dhe infrastrukturë. Programi bërthamor, edhe nëse nuk është shkatërruar plotësisht, është goditur rëndë. Pyetja thelbësore është nëse aparati i sigurisë do të jetë në gjendje ta ruajë kontrollin e brendshëm nëse, pasi të pushojnë bombardimet, qytetarët iranianë dalin sërish në rrugë, siç kanë bërë në valë protestash gjatë viteve të fundit.
Për popullin iranian, momenti është i dyfishtë. Nga njëra anë, bombardimet mbi qytete dhe frika e luftës e bëjnë të pamundur çdo lëvizje të organizuar. Asnjë shoqëri nuk ngrihet lehtë ndërsa qielli digjet mbi të. Nga ana tjetër, dobësimi i strukturave më represive mund ta hapë një hapësirë të re politike, nëse dhe vetëm nëse ekziston një alternativë e besueshme dhe një mbështetje e koordinuar ndërkombëtare për tranzicionin.
Në këtë pikë hyn në skenë një figurë që prej vitesh operon nga mërgimi politik. Princi3 Reza Pahlavi, i identifikuar si një nga drejtuesit e opozitës demokratike iraniane, i tha Gunpowder Chronicles se kjo është një “ndërhyrje humanitare” në mbështetje të popullit iranian.
“Në këto orë dhe ditë të ndjeshme, më shumë se kurrë duhet të mbetemi të fokusuar në qëllimin tonë përfundimtar, rimarrjen e Iranit”. — Princi Reza Pahlavi.
Ai u kërkoi qytetarëve që “për momentin të qëndrojnë në shtëpi dhe të ruajnë qetësinë”, por shtoi: “Qëndroni vigjilentë dhe gati për t’u rikthyer në rrugë për veprimin përfundimtar në kohën e duhur, të cilën do ta komunikoj unë”.
Në një mesazh drejtuar ushtrisë dhe forcave të sigurisë, ai theksoi: “Ju jeni betuar për ta mbrojtur Iranin dhe kombin iranian, jo Republikën Islamike dhe udhëheqësit e saj. Detyra juaj është ta mbroni popullin, jo një regjim që ka marrë peng atdheun tonë përmes represionit dhe krimit. Bashkohuni me kombin dhe ndihmoni një tranzicion të qëndrueshëm dhe të sigurt. Përndryshe, do të fundoseni me anijen e Khameneit dhe regjimin e tij në rrënim”.
Duke iu referuar presidentit amerikan, ai shtoi: “Populli i Iranit e falënderon Presidentin Trump për udhëheqjen e tij. Ata e mbështesin këtë veprim ushtarak të synuar. Ata janë gati të ngrihen dhe ta rrëzojnë këtë regjim terrorist. Ata do të jenë këmbët në tokë”.
Rajoni po lëkundet. Hapësirat ajrore janë mbyllur në disa vende, çmimet e naftës janë rritur ndjeshëm, dhe Këshilli i Sigurimit i OKB-së është mbledhur në seanca urgjente. Fuqitë evropiane kërkojnë përmbajtje dhe rikthim në diplomaci. Rusia dhe Kina paralajmërojnë për rreziqet e destabilizimit. Megjithatë, realiteti gjeopolitik mbetet i fortë: një Iran me kapacitete bërthamore ushtarake do të ndryshonte në mënyrë të pakthyeshme ekuilibrin strategjik në Lindjen e Mesme dhe më gjerë.
Në këtë pikë, qëndrimi i shqiptarëve nuk është thjesht një çështje simpatie, por e orientimit strategjik. Shqipëria dhe Kosova janë pjesë e arkitekturës euroatlantike të sigurisë. Kosova reagoi menjëherë.
Presidentja e vendit deklaroi4: “Ora e lirisë ka ardhur për popullin e Iranit, falë udhëheqjes së Shteteve të Bashkuara dhe Presidentit Trump. Republika e Kosovës qëndron pa lëkundje përkrah Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve të saj në mbrojtje të lirisë, paqes, sigurisë dhe stabilitetit. Ne dënojmë fuqishëm sulmet e regjimit iranian kundër aleatëve tanë në Lindjen e Mesme”.
Ministri i Jashtëm i Kosovës, Glauk Konjufca, theksoi5: “Kosova qëndron me Shtetet e Bashkuara në përpjekjet për të frenuar regjime që kërcënojnë paqen dhe sigurinë ndërkombëtare. Për dekada, regjimi iranian ka shtypur popullin e vet, ka destabilizuar rajonin dhe ka mbështetur veprime që minojnë stabilitetin global. Ne qëndrojmë në solidaritet me popullin iranian dhe aspiratat e tyre legjitime për liri, dinjitet dhe demokraci”.
Kjo linjë është në përputhje me interesin kombëtar shqiptar, i cili lidhet drejtpërdrejt me garancitë e sigurisë që burojnë nga partneriteti me Shtetet e Bashkuara. Në një botë ku rendi ndërkombëtar sfidohet nga aktorë që investojnë në destabilizim dhe kapacitete bërthamore, qëndrimi përkrah aleatëve nuk është luks diplomatik, por domosdoshmëri strategjike.
Historia jonë ofron një dimension shtesë moral. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, shqiptarët strehuan dhe mbrojtën hebrenj që iknin nga nazizmi, duke u bërë një nga popujt e rrallë në Evropë ku numri i hebrenjve pas luftës ishte më i madh se para saj. Kjo trashëgimi e mbrojtjes së jetës dhe dinjitetit njerëzor nuk është thjesht kapitull krenarie, por një orientim etik.
Kjo nuk nënkupton një mbështetje të pakushtëzuar për çdo politikë të qeverisë izraelite. Kritikat ndaj operacioneve që kanë shkaktuar viktima civile palestineze janë legjitime dhe të nevojshme në çdo shoqëri demokratike. Por në përballjen me një regjim që për dekada ka ndërtuar ndikim përmes milicive, raketave dhe një programi bërthamor të errët, zgjedhja strategjike për shqiptarët bëhet më e qartë.
Lufta që nisi më 28 shkurt 2026 nuk do të jetë e shkurtër dhe as pa pasoja. Ajo mund të zgjasë me ditë, ndoshta me javë e muaj. Mund të prodhojë negociata të reja ose një cikël të ri hakmarrjesh. Por ajo shënon një moment vendimtar për një regjim që ka dominuar politikën rajonale për gati katër dekada. Në këtë bosht të ri ndërkombëtar, Shqipëria dhe Kosova duhet të jenë të qarta në orientimin e tyre, të matur në gjuhë dhe të qëndrueshme në parime. Në kohë turbullirash, qartësia strategjike është forma më e lartë e maturisë politike.
Israel used long-planned subterfuge in attack on Iranian nuclear targets, Israeli sources say — Reuters.com.
Iranians took to the streets of Tehran on March 1, mourning the death of their Supreme Leader Ali Khamenei, who was killed in U.S.-Israel airstrikes widely regarded as the most ambitious assault on Iranian targets in decades. — Reuters.
Shënim shpjegues për Reza Pahlavi:
Reza Pahlavi është djali i ish-Shahut të Iranit, Mohammad Reza Pahlavi, i rrëzuar nga Revolucioni Islamik i vitit 1979. Ai jeton në mërgim prej asaj kohe dhe konsiderohet nga mbështetësit e tij si një figurë simbolike e opozitës iraniane në diasporë. Pahlavi nuk mban një post zyrtar brenda Iranit, por ka qenë aktiv në thirrje për tranzicion demokratik, ndarje të fesë nga shteti dhe organizim të një referendumi kombëtar për formën e ardhshme të qeverisjes në Iran. Ai është gjithashtu iniciator i projektit “Iran Prosperity Project”, i cili synon të ofrojë një plan për menaxhimin e një tranzicioni të mundshëm pas rënies së Republikës Islamike.
Reagim në X i Presidentes Vjosa Osmani, 28 Shkurt, 2026.
Reagimi në X i Ministrit të Jashtëm Glauk Konjufca, 28 Shkurt, 2026.