Më 7 korrik, një video shtatë minutëshe1 e Florent Zeqajt kundër t, kryeredaktor i Kronikave të Barutit, hapi një përplasje publike që brenda dy ditësh kaloi nga sulmi verbal në fshirje komentesh, bllokim në Facebook2 dhe akuza për një fushatë të organizuar linçimi ndaj një gazetari hulumtues.

Ngjarja nisi pasi Zeqaj publikoi një video ku Xhymshiti u paraqit si figurë që, sipas tij, “flet shqip e mendon serbisht”, si njeri që e sulmon luftën e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe si person ndaj të cilit, sipas tij, duhet të merret shteti i Kosovës sa herë që ai shkel në aeroportin e Prishtinës.

Në vend që të merrej me ndonjë artikull konkret të redaksisë sonë, me ndonjë paragraf, dokument, citim apo pasaktësi faktike, Zeqaj e ndërtoi ndërhyrjen mbi etiketa politike dhe morale.

Ai e nisi videon me fjalët, “E ty Zotit marroft Vudi Xhymshiti, e krejt atyne shqiptarëve që flasin shqip e mendojnë serbisht”. Më pas e pyeti Xhymshitin, “A ki gjak shqiptari në vena që të rrjedh, apo veç flet shqip?”

Në të njëjtën video, Zeqaj tha se Xhymshiti po e sulmonte UÇK-në, se po përdorte gjuhë të njëjtë me Serbinë dhe se duhej të përgjigjej për akuzat që, sipas tij, ishin ngritur ndaj tij. Ai përmendi edhe një pretendim për një email të publikuar, ku sipas tij thuhej se Xhymshiti ishte punëtor i shërbimit sekret serb.

Zeqaj nuk paraqiti verifikim të pavarur për këtë pretendim, por tha, “Nëse është fake kjo gjë, n’rregull, dil sqaro”.

Përgjigjja e parë e Xhymshitit erdhi në komentet e videos3. Ajo ishte e drejtpërdrejtë dhe e ndërtuar mbi kërkesën për prova.

“Ti zotni Florent Zeqaj KOD”, shkroi ai, “në radhë të parë, unë vërtet nuk e di kush je ti. Por tash që ta pashë këtë dërdëllisje po të kuptoj kush je e do të t’zberthej shkurtimisht”.

Xhymshiti e akuzoi Zeqajn se nuk kishte lidhje me gazetarinë dhe se po e përdorte një narrativë të dizajnuar për të vazhduar atë që ai e quajti “lufta vrastare e SHIK-ut”.

Ai shkroi, “Pastaj, ti vërtet nuk paske lidhje me gazetarinë, sepse po ta shoh narrativën, e cila është e dizajnuar për të vazhduar luftën vrastare të SHIK-ut”.

Pika qendrore e përgjigjes së Xhymshitit ishte se Zeqaj nuk kishte paraqitur asnjë fakt. Ai kërkoi që Zeqaj të tregonte ku, kur dhe në çfarë konteksti Vudi Xhymshiti e kishte përmendur emrin e Zeqajt. Po ashtu, kërkoi që ai t’i paraqiste shkrimet konkrete ku Xhymshiti, sipas tij, kishte sulmuar luftën çlirimtare.

“Kur thua se Vudi po e sulmon luftën çlirimtare”, shkroi ai, “duhet t’i paraqitësh shkrimet autoriale të Vudi Xhymshitit”.

Në vazhdim, Xhymshiti e bëri dallimin që më pas u bë boshti i tri shkrimeve të tij të 8 korrikut. Sipas tij, nuk po e sulmojnë luftën e UÇK-së, por individët që, sipas raportimeve të tyre, e përdorën luftën si mburojë për pushtet, përfitim dhe dhunë politike.

“Ti nuk shqetësohesh për luftën çlirimtare”, shkroi ai për Zeqajn. “Ti je i shqetësuar për puçistët dhe profiterët që përfituan nga ajo, që i vranë luftëtarët e lirisë, e vranë kokën politike të UÇK-së dhe e përmbytën misionin e saj të shenjtë”.

Në fund të atij komenti, Xhymshiti shkroi se Zeqaj nuk kualifikohej të takohej me të.

“Ju nuk kualifikoheni të takoheni me mua”, shkroi ai, “sepse që në start ju filloni të gënjeni, pastaj vazhdoni të gënjeni për gënjeshtrën dhe gënjeni për gënjeshtrat për të cilat gënjyet thuajse në secilin rresht të krejt kësaj potpurie gënjeshtrash”.

Pas kësaj, Zeqaj iu përgjigj me një koment ku e paraqiti veten si dikush që nuk kishte akuzuar, por kishte bërë pyetje.

“Vudi Xhymshiti, të paska djegur e vërteta, a?” shkroi ai4. “Së pari, unë nuk të kam akuzuar. Vetëm të kam bërë disa pyetje, prandaj mos krijo narrativa të paqena”.

Zeqaj më pas e përsëriti tezën se Xhymshiti po i shërbente një narrative kundër luftës së UÇK-së.

Ai shkroi, “Më vjen keq që po i shërben një narrative që sulmon luftën e UÇK-së. Po mendon njësoj si Serbia, Vud”. Ai shtoi se Thaçi dhe UÇK quheshin terroristë nga Serbia, dhe se Xhymshiti, sipas tij, përdorte të njëjtën gjuhë.

Në të njëjtën përgjigje, Zeqaj solli edhe një pretendim të ri. Ai shkroi se sipas disa ish aktivistëve të VV-së, në ditën e shpalljes së pavarësisë, Xhymshiti, atëherë gazetar i akredituar në Kuvend, thuhet se kishte pasur për detyrë ta rrëzonte foltoren e Kuvendit për ta penguar ceremoninë. Ai e quajti këtë, nëse ishte e vërtetë, “një nga episodet më absurde që është dëgjuar ndonjëherë”.

Përgjigjja e Xhymshitit ishte më e ashpër5. Ai e quajti këtë pretendim shpifje dhe pjesë të një mekanizmi të njohur të njollosjes së figurës publike.

“Jo, o hije e paguar, nuk më dogji e vërteta”, shkroi ai, “sepse nga ty as nuk ka dalë e as nuk do të dalë kurrë ndonjë e vërtetë. Mua më interesojnë vetëm faktet, ndërsa ty të intereson vetëm zarfi i radhës për të vjellë vrer”.

Xhymshiti e përshkroi videon si “video-linçim” dhe tha se Zeqaj nuk kishte bërë pyetje, por kishte ekzekutuar, sipas tij, një fazë të parë të një manuali politik të vrasjes së karakterit.

“Ti nuk bëre pyetje”, shkroi ai, “ti ekzekutove fazën e parë të manualit vrastar të SHIK-ut, vrasjen e karakterit me shpifje patologjike, për ta përgatitur terrenin e asgjësimit tim fizik”.

Në atë përgjigje, Xhymshiti e mbrojti integritetin e tij profesional duke përmendur punën me media ndërkombëtare dhe akreditimin e tij në Britaninë e Madhe.

“Unë jam ”, shkroi ai, “integriteti im gazetaresk është i çertifikuar nga The New York Times, The Guardian dhe Associated Press, dhe jam i akredituar si redaktor i politikës së jashtme në Britaninë e Madhe pas verifikimeve më të rrepta shtetërore”.

Në pjesën më të rëndë të atij komenti, Xhymshiti tha se Zeqaj kishte marrë mbi vete përgjegjësi për rrezikun që mund të krijonte një fushatë e tillë.

Ai shkroi, “Nëse mua më ndodh gjëja më e vogël fizike si pasojë e kësaj fushate ku ti nxit urrejtje në komente, ti dhe urdhërdhënësit e tu do të përballeni me ligjin”.

Ky formulim u shënua nga Xhymshiti si paralajmërim për përgjegjësi, ndërsa në kontekstin e debatit publik mbetet një nga pjesët më të ndjeshme të shkëmbimit.

Zeqaj reagoi sërish.

“O Vud, po më shtin me qesh”, shkroi ai6. “Qysh bre s’të vjen marre me rrejt? Ti don me më tregu mua për gazetari?” Ai tha se nuk kishte përmendur asgjë me qëllim që ta dëmtonte Xhymshitin dhe shtoi, “Nëse ka diçka për t’u trajtuar, me të do të merret shteti i Kosovës dhe drejtësia e Kosovës, jo unë”.

Për Xhymshitin, pikërisht kjo frazë ishte thelbësore. Ai iu përgjigj se thirrja për drejtësinë e Kosovës, në kontekstin e një videoje ku ai ishte quajtur tradhtar, agjent i Serbisë dhe sabotues i pavarësisë pa prova, nuk ishte neutrale.

“Kur thua, askund nuk kam përmendur diçka me qëllim që të të bëj dëm ty”, shkroi ai, “kjo tregon vetëm hipokrizi. Ti më shpalle publikisht tradhtar, agjent të Serbisë dhe sabotues të pavarësisë pa asnjë provë të vetme”.

Ai shtoi se në Kosovë, etiketa të tilla ndaj një gazetari hulumtues mund të kenë pasoja të drejtpërdrejta.

“Në Kosovë, t’i vesh këto etiketa një gazetari hulumtues do të thotë me vetëdije të plotë t’i vesh jetën në rrezik”, shkroi Xhymshiti. “Ky nuk është debat, ky është urdhër mediatik për sulm”.

Më 8 korrik, debati u zhvendos nga komentet e Facebook-ut në tri shkrime të botuara nga Xhymshiti.

Shkrimi i parë, në shqip7, u titullua “Si Përgatitet Terreni për Vrasjen e Gazetarit”.

Aty, Xhymshiti argumentoi se ndërhyrja e Zeqajt nuk ishte përgjigje ndaj gazetarisë, sepse nuk përmbante kundërfakte.

“Ai nuk ka ardhur me dokumente të reja”, shkroi Xhymshiti. “Nuk ka ardhur me kundërprova. Nuk ka ardhur me një analizë juridike të parashtresës së Prokurorisë. Nuk ka ardhur me një kundërhulumtim. Ka ardhur me etiketa”.

Në atë shkrim, ai e vendosi çështjen në një kuadër më të gjerë. Sipas tij, kur një gazetar nuk kundërshtohet për atë që e ka shkruar, por për atë që pretendohet se është, debati mbi faktet përfundon.

“Ai nuk po e sfidon dokumentin”, shkroi Xhymshiti. “Ai përpiqet ta zhvlerësojë dorën që e mban dokumentin”.

Shkrimi i dytë, në anglisht8, u titullua “How the Shadow of Hashim Thaçi Still Directs Pristina’s Media Hit Squads to Silence Me”.

Aty, Xhymshiti e lidhi videon e Zeqajt me gjuhën që, sipas tij, përdoret historikisht për delegjitimimin e kundërshtarëve politikë dhe gazetarëve. Ai shkroi se videoja e Zeqajt nuk ishte e rrezikshme thjesht sepse përmbante fyerje, por sepse e vendoste gazetarin në një kategori ku ai mund të shihej si armik i pranueshëm.

"Videoja e tij nuk është e rrezikshme sepse më fyen", shkroi ai. "Ajo është e rrezikshme sepse e shndërron një gazetar në një shënjestër të pranueshme në një shoqëri ku një shndërrim i tillë ka një histori të dokumentuar."

Shkrimi i tretë, në shqip9, u titullua “Kush e paguan Florent Zeqajn për ta përgatitur atentatin tim fizik”.

Aty, Xhymshiti e bëri shkrimin tërësisht personal. Ai shkroi se Zeqaj, sipas tij, nuk po merrej me raportimet, por me ndërtimin e një fushate publike për ta kthyer Xhymshitin në shënjestër.

“Kjo është personale”, shkroi ai, “sepse kur Florent Zeqaj angazhohet për të vjellë vrer dhe për t’shpërndarë montime operative, ai nuk po i sulmon thjesht shkrimet e mia gazetareske, por po e përgatit terrenin mediatik për asgjësimin tim fizik”.

Në të tri shkrimet, Xhymshiti e përsëriti të njëjtin dallim themelor. Sipas tij, nuk e kanë sulmuar luftën çlirimtare të Kosovës, por kanë raportuar mbi individë, dokumente dhe pretendime që lidhen me krime politike, pushtet të pasluftës dhe parashtresa të Prokurorisë së Specializuar.

“Në asnjë rresht të botuar në nuk është sulmuar lufta çlirimtare e popullit të Kosovës”, shkroi ai. “Ne e bëjmë dallimin themelor juridik dhe njerëzor mes sakrificës së një populli për liri dhe krimeve individuale politike”.

Më 9 korrik, situata mori një kthesë tjetër. Sipas pamjes së publikuar10 nga Xhymshiti, Zeqaj e kishte bllokuar atë në Facebook. Në postimin e Xhymshitit, ku ishte shpërndarë videoja e Zeqajt, lidhja shfaqej me njoftimin, “This content isn’t available at the moment”. Xhymshiti tha se Zeqaj kishte fshirë komentet e tij, kishte fshirë përgjigjet e Xhymshitit në postimin e videos dhe më pas e kishte bllokuar atë.

Kështu, një video që nisi si akuzë publike ndaj një gazetari përfundoi me mbylljen e hapësirës së debatit aty ku ajo kishte nisur. Zeqaj e akuzoi Xhymshitin për sulm ndaj UÇK-së. Xhymshiti kërkoi prova, citime dhe dokumente. Zeqaj solli pretendime të reja. Xhymshiti i quajti shpifje dhe e vendosi çështjen në kontekstin e një fushate më të gjerë linçimi. Pastaj komentet u zhdukën dhe komunikimi u ndërpre me bllokim.

Për ne, si redaksi, rëndësia e kësaj ngjarjeje nuk qëndron vetëm te përplasja mes dy individëve. Ajo qëndron te mënyra se si kritika ndaj gazetarisë zëvendësohet me etiketim moral, si pyetjet për dokumente shndërrohen në akuza për gjak, komb dhe tradhti, dhe si një debat që mund të zhvillohej mbi fakte përfundon në heshtje të imponuar nga fshirja dhe bllokimi.

Gazetaria mund të kundërshtohet. Duhet të kundërshtohet kur gabon. Por ajo kundërshtohet me dokumente, me citime, me data, me burime dhe me argument. Nëse një raportim është i rremë, rrëzohet duke treguar se ku është i rremë. Nëse një citim është i pasaktë, rrëzohet duke e sjellë citimin e plotë. Nëse një dokument është lexuar gabim, rrëzohet duke e lexuar dokumentin më mirë.

Në këtë rast, Zeqaj nuk solli asnjë prej këtyre. Ai solli etiketa. Ai solli pyetje që funksiononin si akuza. Ai solli dyshime pa prova dhe pastaj u tërhoq pas pretendimit se nuk kishte akuzuar, por vetëm kishte pyetur.

Në fund, mbetet një kronologji e thjeshtë. Më 7 korrik, Florent Zeqaj e publikoi një video ku u quajt njeri që “flet shqip e mendon serbisht”. Po atë ditë, Xhymshiti iu përgjigj duke kërkuar prova. Zeqaj reagoi me pretendime të reja. Xhymshiti e akuzoi për shpifje dhe për krijim të rrezikut publik. Më 8 korrik, Xhymshiti botoi tri shkrime ku e analizoi ngjarjen si pjesë të një modeli më të gjerë delegjitimimi ndaj gazetarisë hulumtuese. Më 9 korrik, Zeqaj e bllokoi Xhymshitin dhe përmbajtja e videos së ndarë nuk ishte më e disponueshme për të.

Kjo është ngjarja. Jo zhurma rreth saj. Jo mallkimi. Jo flamujt. Jo betimet për patriotizëm. Por fakti i thjeshtë se një gazetari iu kërkua llogari pa iu treguar një gabim i vetëm faktik, pastaj iu vendosën etiketa që në historinë politike të Kosovës kanë pasur peshë të rëndë dhe në fund iu mbyll dera e përgjigjes aty ku sulmi ishte hapur publikisht.