Si Shitet “Heroi” në Tregun e Frikës së Prishtinës
Si u alarmua rrethi mbrojtës i krimit. Ajo që thashë e trembi rrethin e ngushtë të një rrjeti kriminal që mbron një plaçkitës, të cilit padrejtësisht i vishet titulli “hero”.
Në dhjetor, kur nata i binte Prishtinës si një batanije e rëndë dhe njerëzit e kishin mësuar të jetonin me lajmet si me zhurmën e një frigoriferi që s’pushon kurrë, unë vazhdoja të lexoja. Jo thjesht të lexoja, por të shikoja si ndërtohet një realitet i dytë, ai që s’ka nevojë të jetë i vërtetë mjafton të jetë i përsëritur. Në ekranet dhe portalet e disa mediave që Kosovës i kanë vënë drynin e interesave, Hashim Thaçi shfaqej herë si legjendë, herë si shpëtimtar, herë si i vetmi emër që paskësh ditur të mbajë mbi shpinë barrën e një vendi. Fjala “hero” qarkullonte si monedhë e vjetër, e fërkuar nga shumë duar, dhe sa herë që e dëgjoja apo lexoja, më dukej sikur ajo monedhë binte në tokë pa zhurmë, sepse e kishte humbur metalin. Kishte mbetur vetëm vulëzimi i saj.
Dhe kur fjala bëhet vulë, ajo nuk i shërben më kujtesës, por tregut. Në atë treg, disa shesin frikë, disa shesin shpresë, disa shesin “tradhti”, por më të shtrenjtat janë gjithmonë medaljet e rreme. Ato shiten edhe kur s’ka luftë, sepse lufta në Kosovë, si shumë gjëra këtu, u bë arsyetim, u bë perde, u bë liçencë për të mos dhënë llogari. Dhe një popull që e mban përditë në gojë një fjalë të shenjtë, rrezikon ta shndërrojë atë në thërrime.
Kështu erdhi 9 janari 2026. Një datë që s’ka asgjë ceremoniale, nuk është përvjetor, nuk është festë, nuk është ditë zie. Pikërisht për këtë e dua kronologjinë, sepse e vërteta nuk vjen gjithmonë me buqetë, shpesh vjen me një klik. Atë ditë unë bëra një postim në Facebook1 dhe një postim në X2, jo si orator që i flet turmës nga ballkoni, por si një njeri që s’e duron më atë çfarë po ndodh në dhomën ku jeton. E shkrova qartë, pa stoli, pa metafora që të shpëtojnë nga përgjegjësia e fjalës.
“HASHIM THAÇI NUK ËSHTË HERO.”
Dhe pas kësaj, si të mos mjaftonte një fjali, u detyrova ta shpjegoja pse.
Kur them “u detyrova”, nuk e them si viktimë. E them sepse në një shoqëri ku gënjeshtra është bërë e gjatë, e vërteta duhet të bëhet edhe më e gjatë për ta kapërcyer. Kur një mit ka punuar dy dekada, një fjali e vetme është vetëm çelësi, jo dera.
Unë thashë se ai e sundoi dhe e plaçkiti Kosovën për 20 vite. Dhe unë e di si tingëllon kjo në veshin e dikujt që do t’i shpëtojë debatit. Ai menjëherë kërkon fjalën “prova” si një fletë shpëtimi. Por prova më e madhe në Kosovë, shpesh, është vetë rendi i gjërave. Është mënyra si u ndërtua pushteti, si u shpërndanë privilegjet, si u ulën kokat, si u ngritën vilat, si u zhdukën njerëzit nga vëmendja dhe nga frika. Një vend që del nga lufta, nëse bie në duart e atyre që e shohin shtetin si plaçkë, e humb paqen pa e kuptuar. Paqja bëhet thjesht mënyra tjetër e luftës, me mjete të tjera, me fytyra të rregulluara, me kostume, me “stabilitet”.
Pastaj, në atë postim, e prek pikën që të tjerët duan ta kapërcejnë si gur të nxehtë. Hagën. Deklarimin e vetë Thaçit se nuk kishte rol në UÇK. Këtu, loja bëhet e zymtë, sepse nuk ka më retorikë. Ka një kontradiktë që rri në mes të dhomës. Unë e thashë, dhe e përsëris sepse kjo është nyja. Ose gënjeu për vite si “luftëtar”, ose po gënjen sot për t’i shpëtuar drejtësisë. Një nga këto duhet të jetë e vërtetë. Dhe një shoqëri që e pranon gënjeshtrën si mjet mbrojtjeje, përfundon duke e pranuar edhe si mjet qeverisjeje.
Këtu hyjnë “Dhomat e Specializuara” dhe një keqkuptim i qëllimshëm që shitet si patriotizëm. Unë shkrova3 se ato nuk po gjykojnë UÇK-në apo luftën çlirimtare. Por për herë të parë në Hagë, narrativa që e akuzon UÇK-në, u soll nga mbrojtja e Hashim Thaçit. Kjo nuk është një detaj teknik, është moral. Sepse mbrojtja e tij, në thelb, e tha këtë, “edhe nëse UÇK-ja ka kryer krime, Thaçi s’ka pasur rol.” Dhe kur një njeri e bën strategji shpëtimi ndarjen e vetes nga shokët, ai nuk po e mbron veten vetëm nga ligji. Ai po e bën pazarin me kujtesën tonë.
Kjo është pika ku fjala “hero” bëhet ofenduese. Sepse heroizmi, në kuptimin e tij më të thjeshtë, nuk është të shpëtosh veten duke i bërë të tjerët fajtorë. Heroizmi nuk është ta përdorësh uniformën si imunitet. Heroizmi nuk është të shkelësh mbi një histori të përbashkët për të dalë nga një sallë gjyqi me më pak dritë mbi emrin tënd.
Dhe pastaj vjen ajo që propaganda e quan “sulm”. Unë përmenda se edhe pa një vendim përfundimtar, emri i tij lidhet me akuza serioze. Përmenda gazetarin Ali Uka, që e kritikoi publikisht dhe u gjet i vdekur në 1997. Përmenda se pas luftës u vranë politikanë, patriotë e gazetarë. Këtu, dikush do të më thotë, “mos i lidh.” Por unë nuk i lidha si gjyqtar, i lidha si qytetar që e di se edhe kur s’ke dosje në dorë, ti ke një gjë tjetër, kujtesën e një vendi të vogël ku gjithçka përfundon duke u njohur, edhe kur askush s’e pranon.
Në dhjetor, kur e shihja atë festim të rremë të një njeriu, unë e kuptova se problemi nuk është vetëm ai njeri. Problemi është tregu ku shitet ai njeri. Problemi është publiku që lodhet nga e vërteta sepse e vërteta kërkon punë, kërkon të mbash në mend, kërkon të mos jesh rehat. Ndërsa miti të jep rehati. Miti të thotë, “mos pyet, thjesht beso.” Dhe shoqëritë që e duan shumë fjalën “beso”, shpesh e humbin fjalën “mendo”.
Kështu, postimi i 9 janarit nuk ishte thjesht një deklaratë. Ishte një gur i hedhur në ujë. Dhe unë e dija se uji s’do të rrinte i qetë. Sepse kur prek mitin, nuk prek vetëm një figurë. Prek zinxhirin e atyre që kanë ngrënë nga ai mit, që kanë folur në emër të tij, që janë pasuruar nën hijen e tij. Prek edhe frikën e atyre që s’duan ta pranojnë se për njëzet vjet u është shitur një film, ndërsa prapa kamerës janë ndarë tenderë, janë mbyllur gojë, janë përzgjedhur armiq të rinj, dhe është ndërtuar një sistem ku fjala “Kosovë” dhe fjala “UÇK” përdoret si dekor.
Në fund të atij postimi, unë shkrova, “Heroizmi nuk blihet. Historia nuk rishkruhet. Kosova nuk ndërtohet mbi gënjeshtra. Kosova jeton. Jo me heroj të rremë.” E shkrova si një fjali që s’kërkon duartrokitje, por durim. Sepse unë po flas me publikun, jo për ta argëtuar, por për ta nxjerrë nga ai gjumë i vogël moral që vjen kur e ke mësuar të jetosh me kompromis. Dhe më 9 janar, ajo fjali u hodh në ajër. Pastaj ajri filloi të rëndohej. Dhe nga ajo rëndesë, do të vinte gjithçka tjetër.
Ajo që ndodhi pas 9 janarit nuk ishte një shpërthim i menjëhershëm, por një dridhje e gjatë, si pas një tërmeti që s’e ndjen në sekondën e parë. Uji që u trazua nga guri filloi të tregojë çfarë kishte në fund. Dhe ajo që doli nuk ishte vetëm zemërim apo mbështetje, por diçka më e ndërlikuar, një përzierje faji, frike dhe instinkti për t’u rreshtuar. Në Kosovë, rreshtimi është shpesh refleks, jo mendim.
Dy ditë më vonë, më 11 janar, unë shkrova sërish4. Jo sepse kisha nevojë ta përsëris veten, por sepse e pashë se fjalia e parë kishte prekur vetëm sipërfaqen. Ishte e nevojshme të zbrisja më poshtë, aty ku heroizmi dhe plaçkitja janë ngatërruar aq fort sa disa nuk i dallojnë më. Postimi i dytë nuk ishte akuzë, ishte shpjegim. Një përpjekje për ta zbërthyer atë që për disa quhet heroizëm, e që në fakt është vetëm arsyetim i vonuar.
E shkrova se e kuptoj si disa e quajnë heroizëm kur një politikan mbështillet me lavdinë e luftës për ta arsyetuar një plaçkitje njëzetvjeçare. Kjo fjali nuk ishte ironi. Ishte pranim i një realiteti psikologjik. Sepse një shoqëri që ka kaluar nëpër luftë, shpesh pranon të mashtrohet në paqe. Lufta krijon borxhe emocionale, dhe dikush gjithmonë përpiqet t’i mbledhë ato borxhe me interes. Flamuri kthehet në monedhë. Lavdia bëhet perde tymi. Dhe shtëpia, Kosova, zhvishet ngadalë, pa bërtitur, si një shtëpi që grabitet natën nga ata që ditën betoheshin se do ta ruanin.
Unë e quajta teatër hijesh atë që ndodhi më pas. Sepse vrasjet, politike, morale, shoqërore, nuk ndodhën gjithmonë me plumb. Disa ndodhën me errësirë, me harresë, me baltë. Dhe kjo është forma më e rrezikshme e dhunës, ajo që nuk lë zhurmë, që nuk kërkon varr publik, që nuk ka ceremoni. Në atë teatër, e vërteta mbytet ngadalë, që të mos bëjë zhurmë. Dhe kur nuk bën zhurmë, njerëzit mendojnë se nuk ekziston.
Por unë e thashë qartë, unë nuk e quaj heroizëm këtë. Dhe këtu fillon ndarja. Sepse heroizmi, nëse ka ende kuptim si fjalë, nuk është plaçkitje. Heroizmi nuk kërkon varre të reja për ta mbrojtur rrenën. Heroizmi nuk trembet nga fjala e lirë dhe nuk ka frikë nga drita. Ata që e përdorën lavdinë e luftës për ta shitur të ardhmen, nuk kanë asgjë të lavdishme pas luftës. Prandaj mbështillen me gjakun e dëshmorëve, si me një mantel që nuk u takon.
Kjo fjali, “por unë do t’i zhvesh”, për disa ishte provokim. Për mua ishte detyrim. Sepse rrenat, sado të veshura me uniforma, mbeten rrena. Dhe historia, edhe kur hesht, nuk harron. Ajo vetëm pret. Kjo pritje është ajo që e frikëson pushtetin e rremë. Jo gjykata, jo gazetari, por koha. Koha që ua nxjerr jashtë dekorin dhe i lë njerëzit vetëm me atë që janë.
Në të njëjtën ditë, më 11 janar, unë bëra edhe një postim tjetër5, më të rëndë, më të heshtur, më të vështirë për t’u lexuar. Ishte ai për ish-luftëtarët e UÇK-së që janë vetëvrarë pas luftës. Mbi 40 apo 50, sipas raportimeve të Organizatës së Veteranëve dhe mediave vendore. Këtu, fjala “vetëvrasje” nuk duhet lexuar si akt individual, por si simptomë kolektive. Sepse këta njerëz nuk vdiqën nga plumbat e Serbisë. Ata vdiqën nga uria, varfëria, braktisja, nga pamundësia për t’i ushqyer familjet e tyre. Vdiqën nga paqja e grabitur.
Ndërsa ata vdisnin në heshtje, komandantët e tyre ndërtonin vila. Ndërtonin pushtet. Ndërtonin një Kosovë ku luftëtari nuk vlente më, veç si dekor. Kjo fjali nuk është metaforë. Është dekori është forma më e ulët e përdorimit të njeriut. Është kur ti e nxjerr dikë në skenë vetëm për ta arsyetuar veten. Dhe sot, në këtë Kosovë, disa kërkojnë besnikëri ndaj krimit, jo drejtësi për të vdekurit. Kërkojnë heshtje, sepse e vërteta ua rrezikon mitin. Duan ta fshehin plaçkitjen dhe shkatërrimin sistematik me lavdinë e UÇK-së.
Këtu e thashë pa hamendje, ata nuk janë UÇK. Ata nuk janë heronj. Ata janë plaçkitës pa lavdi, që duan ta shpërlajnë krimin me lavdinë heroike të UÇK-së.
Dhe e thashë edhe më thjesht, kush e përdor emrin e UÇK-së për t’i mbrojtur hajdutët, është tradhtar i saj. Kush e quan krimin heroizëm, pështyn mbi varret e shokëve të vet. UÇK-ja ishte çlirim. Ajo që pasoi për shumëkënd ishte plaçkë. Dhe kjo është arsyeja pse disa luftëtarë u vranë dy herë, një herë në luftë, dhe një herë tjetër nga paqja e grabitur.
Këto fjalë nuk ranë në zbrazëti. Ato u përhapën. Shifrat që pasuan nuk janë thjesht statistika. Janë rrahje pulsi të një shoqërie. Qindra mijëra shikime. Mijëra reagime. Komente që shkonin nga mirënjohja te kërcënimi, nga reflektimi te fyerja. Dhe këtu ndodhi diçka që ia vlen të ndalet njeriu. Shumica e atyre që reaguan, nuk ishin ndjekësit e mi. Ishin njerëz që nuk më njihnin, që ndoshta nuk kishin lexuar asgjë timen më parë. Kjo do të thotë se fjala kishte dalë nga rrethi. Dhe kur fjala del nga rrethi, pushteti i rremë u ndje i kërcënuar nga e vërteta që po kumbonte jashtë rrethit, ai filloi ta ndjejë të ftohtin.
Sepse pushteti i rremë jeton nga kontrolli i rrethit. Ai jeton nga bindja se gjithçka është nën kontroll, se narrativa është e mbyllur, se publiku është i parashikueshëm. Kur kjo prishet, reagimi nuk është më debat, por nervozizëm. Dhe nervozizmi kërkon shënjestra. Kështu filloi faza tjetër. Jo dialogu, por vëzhgimi. Kush po pëlqen. Kush po komenton. Kush po guxon të thotë “po”. Në një shoqëri të shëndetshme, pëlqimi i një postimi është një gjest banal. Në një shoqëri të kapur, ai kthehet në provë faji.
Kjo ishte pika ku u kuptua se fjala kishte kaluar kufirin e tolerancës së atyre që e kanë mësuar Kosovën si pronë. Dhe kur pronari ndjen se dikush po i hyn në oborr pa leje, ai nuk pyet pse. Ai thërret rojet. Dhe rojet në këtë rast nuk ishin ide, por media. Nuk ishin argumente, por tituj. Dhe kjo ishte vetëm fillimi.
Ajo që pasoi nuk erdhi me debat, por me instinkt. Instinkti i vjetër i pushtetit të kapur, ai që nuk pyet çfarë u tha, por kush e tha dhe kush e dëgjoi. Në ditët që pasuan postimin e tretë, u kuptua se fjala nuk po lexohej më si mendim, por po trajtohej si rrezik. Dhe rreziku, në këtë vend, nuk neutralizohet me kundër-argument, por me vëzhgim.
Fillimisht ishte heshtje. Një heshtje e çuditshme, jo ajo e qetësisë, por ajo e pritjes. Si kur një trup i madh përgatitet të lëvizë dhe ti e ndien peshën përpara se ta shohësh hapin. Pastaj doli artikulli6. Jo për atë që u tha, por për një gjest banal, një pëlqim. Një “like”. Një klik që në çdo vend tjetër është refleks, por këtu u kthye në çështje shteti. Një konsull i Kosovës në Frankfurt kishte pëlqyer një postim timin, dhe kjo u trajtua jo si shprehje mendimi personal, por si devijim ideologjik, si shenjë tradhtie, si provë se diçka po rrëshqiste nga duart e kontrollit.
Artikulli u shkrua me një gjuhë që nuk kërkonte të informonte, por të disiplinonte. Fjala “i ashtuquajtur gazetar” nuk ishte lapsus, ishte metodë. Sepse delegjitimimi është gjithmonë hapi i parë përpara sulmit. Nuk u fol për faktet e përmendura në postim. Nuk u fol për Hagën, për deklaratat, për kontradiktat. U fol për mua. Për emrin. Për pëlqimin. Për profilin personal të një diplomati. Dhe kjo është mënyra se si tema zhvendoset nga përmbajtja te personi, nga pyetja te frika.
Brenda pak orësh, artikulli u riprodhua. Fjalë për fjalë. Në disa portale7. Pa asnjë përpjekje për distancë, për verifikim, për këndvështrim tjetër. Ishte si një mesazh i shpërndarë në zinxhir. Një kopje që lindte një tjetër kopje. Kjo nuk është gazetari. Kjo është kor. Dhe kur mediat sillen si kor, dikush po dirigjon.
Në thelb, mesazhi ishte i thjeshtë. Kujdes çfarë pëlqen. Kujdes çfarë lexon. Kujdes çfarë mendon. Sepse edhe një gjest i vogël mund të kthehet në dënim publik. Kjo është pedagogjia e frikës. Nuk ka nevojë të arrestosh askënd. Mjafton ta bësh shembull. Dhe shembulli, në këtë rast, ishte një njeri që s’kishte bërë asgjë më shumë se kishte shtypur një ikonë blu.
Pastaj erdhi politika. Dhe politika, si gjithmonë, nuk erdhi për ta ulur tonin, por për ta ngritur atë në nivel akuze kombëtare. Një deputet doli publikisht dhe kërkoi shkarkim8. Jo sepse kishte prova për ndonjë shkelje, por sepse kishte një pëlqim. Dhe pëlqimi u quajt “agjendë serbe”. Kjo është karta më e përdorur në këtë vend. Ajo funksionon sepse prek frikën tonë më të thellë, frikën se mos dikush na e merr sërish atdheun. Dhe çdo frikë, kur përdoret nga pushteti, kthehet në mjet kontrolli.
Askush nuk pyeti pse një mendim kritik për një figurë politike u barazua me tradhti. Askush nuk pyeti pse një fjali e shkruar nga një qytetar u trajtua si rrezik diplomatik. Askush nuk pyeti pse mediat që heshtën për dy dekada korrupsioni e plaçkitje u zgjuan për një “like”. Sepse këto pyetje janë të rrezikshme. Ato të çojnë te burimi i frikës, jo te objekti i saj.
Në këtë pikë, unë e kuptova se çështja nuk ishte më Hashim Thaçi. As Haga. As postimet e mia. Çështja ishte kontrolli i narrativës. Kush ka të drejtë të flasë. Kush ka të drejtë të pëlqeje. Kush ka të drejtë të mos jetë dakord. Dhe mbi të gjitha, kush ka të drejtë të mos i bindet ritualit të shenjtë të duartrokitjes.
Sepse rituali është ky. Duartrokite luftën, edhe atëhere kur arsyetohet plaçkitja. Duartrokiti figurat, edhe kur faktet janë kundër tyre. Duartrokiti figurat, edhe kur ata janë instaluesit e fuqisë ekzekutive të Serbisë në Kosovë, sepse ata po e valëvisin flamurin e UÇK-së. Duartrokite heshtjen, sepse heshtja quhet stabilitet. Dhe kush del nga ky ritual, etiketohet. Jo si kritik. Jo si kundërshtar. Por si armik.
Në këtë klimë, një pëlqim bëhet akt politik. Një mendim bëhet rrezik. Një pyetje bëhet sulm. Dhe kjo është shenja më e qartë e një shoqërie që nuk i beson vetes. Sepse një shoqëri e sigurt nuk ka frikë nga fjala. Ajo e përballon. Ajo debaton. Ajo gabon dhe korrigjon. Një shoqëri e pasigurt kërkon gjithmonë armiq të brendshëm.
Këtu hyn edhe një element tjetër, më i heshtur, por po aq i rëndësishëm. Frika e atyre që për vite me radhë kanë ndërtuar karrierë mbi një verzion të vetëm të historisë. Sepse në momentin që historia hapet, karrierat fillojnë të dridhen. Dhe nuk ka asgjë më nervoze se një njeri që e ndien se toka nën këmbë po i lëviz, por nuk di si ta ndalë.
Reagimi i mediave nuk ishte reagim ndaj një gabimi. Ishte reagim ndaj një precedenti. Nëse kjo fjali lejohet, çfarë tjetër do të lejohet nesër. Nëse kjo kritikë kalon, kush tjetër do të flasë. Dhe kështu, më shumë se të më sulmonin mua, ata po i dërgonin mesazh të tjerëve. Mos e pëlqeni. Mos e ndani. Mos e mendoni.
Por mesazhet e tilla kanë një efekt të kundërt. Ato e zbulojnë frikën. Dhe frika, kur shihet, e humb një pjesë të fuqisë së saj. Publiku e pa se si një mendim u kthye në skandal. E pa se si mediat u rreshtuan jo për të informuar, por për të disiplinuar. E pa se si politika reagoi jo me argument, por me kërcënim institucional. Dhe kjo pamje, për shumë njerëz, ishte më bindëse se çdo postim i imi.
Sepse ajo që u pa nuk ishte debat. Ishte panik. Dhe paniku nuk vjen nga e pavërteta. Paniku vjen nga e vërteta që rrezikon një sistem të tërë arsyetimesh prej një rrjeti hajdutësh. Në këtë pikë, loja kishte kaluar nga fjala te struktura. Nga mendimi te mekanizmi. Dhe mekanizmi kishte filluar të lëvizte. Në mënyrë të parashikueshme. Me zë të lartë. Me tituj. Me etiketa.
Por kishte ende një hap tjetër. Një hap më i errët. Një hap ku nuk mjafton më të delegjitimosh mendimin, por duhet të krijosh armikun. Dhe ky hap do të vinte shpejt. Me faqe. Me emra të mëdhenj. Me flamuj të huaj të montuar pas portreteve. Dhe me një gjuhë që nuk kërkon debat, por kërkon linçim. Dhe aty, historia do të hynte në një fazë tjetër.
LINÇIMI
Ajo fazë tjetër nuk erdhi si befasi. Ajo erdhi si përmbushje logjike e gjithçkaje që kishte ndodhur më parë. Sepse kur një sistem nuk arrin ta mbyllë gojën e fjalës me tituj, kur nuk arrin ta frikësojë mendimin me etiketa institucionale, ai kalon në nivelin më primitiv të vetëmbrojtjes. Linçimin9.
Nga gazetat dhe portalet, historia rrëshqiti në faqet që nuk pretendojnë as etikë, as përgjegjësi, as distancë. Faqe që nuk informojnë, por ushqejnë. Faqe që nuk kërkojnë të bindin, por të ngjallin urrejtje. Faqe që funksionojnë si gjykata popullore pa gjyqtar, pa prova, pa dënim formal, por me një qëllim të vetëm: ta krijojnë armikun e ditës.
Emrat e tyre janë domethënës në vulgaritetin e vet. “Lidhja Kombëtare Kundër Tradhtisë10.” “Tana t’Zezat11.” Vetë titujt janë thirrje për gjak simbolik. Nuk flasin për mendime, por për tradhti. Nuk flasin për debat, por për dënim. Dhe kur një shoqëri fillon ta përdorë fjalën “tradhtar” me kaq lehtësi, ajo ka hyrë në fazën ku historia nuk lexohet më, por përdoret si shkop.
Në këto faqe, unë nuk u trajtova si autor i një mendimi. U trajtova si figurë që duhet zhveshur, poshtëruar, përlyer. Më vunë flamurin serb pas portretit tim. Një gjest banal për nga teknika, por i rëndë për nga mesazhi. Sepse flamuri këtu nuk është thjesht simbol shteti. Është shenjë ndëshkimi. Është mënyra më e shpejtë për ta përjashtuar dikë nga komuniteti, për ta shpallur armik pa gjyq, për ta bërë të pambrojtur në një klimë ku urrejtja është gjithmonë vetëm një hap larg dhunës.
Ky nuk është debat politik. Kjo është gjuhë e spastrimit moral. Dhe ajo funksionon sepse nuk synon ta bindë mendjen, por ta trazojë instinktin. Ajo i flet pjesës më të lodhur të shoqërisë, asaj që ka frikë, që ndihet e rrethuar, që e sheh botën si komplot të përhershëm. Në atë botë, gjithçka shpjegohet me “tradhti”. Nuk ka më nevojë për analiza, për fakte, për pyetje. Ka vetëm dy kampe. Me ne ose kundër nesh.
Këtu u mbyll rrethi. Nga fjala, te vëzhgimi. Nga vëzhgimi, te etiketa. Nga etiketa, te linçimi. Një zinxhir i pastër, i ndërtuar prej vitesh, i përdorur sa herë që dikush guxon ta prekë mitin që mban në këmbë një rend të kalbur. Sepse miti nuk mbrohet me argument. Miti mbrohet me frikë.
Momenti më i errët nuk ishte as flamuri serb mbi portretin tim, as fjalori i ndyrë i faqeve anonime. Momentin më të errët e solli përmendja e Donika Gërvallës12. Vajza e Jusuf Gërvallës, njërit prej figurave më të pastra të rezistencës shqiptare. Një emër që në këtë vend duhet të trajtohet me respekt, jo si municion për betejat e ditës. Ta fusësh atë në këtë rrëmujë, ta përdorësh trashëgiminë e saj për të goditur një kritik, është jo vetëm poshtërsi politike, por përdhosje morale.
Sepse Jusuf Gërvalla nuk u vra që sot të heshtet në emër të “unitetit”. Ai u vra pikërisht sepse nuk heshti. Dhe çdo përpjekje për ta përdorur emrin e tij për ta mbyllur gojën e dikujt tjetër, është një krim i dytë, më i ftohtë, më i llogaritur.
Në këtë pikë, gjithçka u bë e qartë. Nuk kishte më dyshim se reagimi nuk ishte spontan. Ishte i orkestruar. Nuk ishte zemërim popullor, por kanalizim i zemërimit. Nuk ishte mbrojtje e luftës, por mbrojtje e një klase që e ka shfrytëzuar luftën si kapital politik dhe ekonomik. Dhe sa më shumë që kjo klasë ndihet e kërcënuar, aq më brutale bëhet gjuha e saj.
Por këtu ndodh diçka që ata gjithmonë e nënvlerësojnë. Publiku nuk është aq i verbër sa mendojnë. Ai sheh. Ai krahason. Ai mban mend. Dhe kur sheh se një mendim kritik përballet me taktika vëzhgimi, disiplinimi dhe linçimi, ai fillon të pyesë veten jo “a ka të drejtë ky njeri”, por “pse po frikësohen kaq shumë nga ai”.
Kjo është pika ku frika ndërron anë. Sepse një sistem që reagon me kaq nervozizëm ndaj një fjale, tregon se fjala e ka goditur në themel. Dhe themeli nuk është një individ. Është mënyra si është ndërtuar pushteti pas luftës. Mbi heshtje. Mbi mit. Mbi shantazh moral.
Unë nuk u tërhoqa. Jo nga kokëfortësia, por sepse tërheqja në këtë pikë do të ishte pranim i rregullit që po tentohej të imponohej. Rregullit që thotë se në Kosovë mund të flasësh vetëm brenda kornizës së lejuar. Që mund ta duash vendin vetëm sipas skenarit të shkruar nga rrjetet kriminale. Që mund të nderosh luftën vetëm nëse mbyll sytë ndaj plaçkitjes së paqes.
Dhe këtu kthehemi te pyetja fillestare, ajo që e përshkon gjithë këtë rrëfim si një damar i errët. Kush e ka të drejtën ta tregojë historinë e Kosovës. Ata që e përdorën luftën për t’u pasuruar, apo ata që sot kërkojnë llogari për atë që u bë me paqen.
Historia nuk flet sot. Ajo mban shënim. Dhe ajo që po mban shënim është kjo. Se në janar 2026, një fjali e thjeshtë mjaftoi për ta zbuluar nervin e një sistemi të tërë. Një fjali që nuk kërkoi rrëzim pushteti, as hakmarrje, as gjak. Kërkoi vetëm ndarje. Ndarjen mes luftës dhe atyre që e përdorën luftën si liçencë për krim pa ndëshkim.
Dhe kjo, për disa, ishte e patolerueshme. Sepse pa atë ngatërrim, pa atë mjegull morale, ata mbeten lakuriq. Pa hero. Pa mit. Pa justifikim.
Kosova mund të jetojë pa heronj të rremë. Por disa nuk mund të jetojnë pa gënjeshtrën që i mbron. Dhe pikërisht për këtë arsye, fjalia mbetet. E ftohtë. E qartë. Pa nevojë për britmë.
Jo. Ai nuk është hero.
Ky kor reagimesh, nuk kanë shpikur asgjë të re. Kjo është një metodë e vjetër, e njohur në Kosovë si era e barutit pas shfaqjes. Fillimisht të ngjisin në ballë damkën “armiku i kombit”, të baltosin emrin, të të heqin njerëzoren, dhe pastaj, kur turmës i është mësuar shikimi i ftohtë, vjen heshtja e rëndë që mbulon gjithçka. Unë e njoh këtë rrugë, sepse kam kaluar vite duke ndjekur gjurmët e saj, duke u përpjekur të hedh dritë mbi frikën e organizuar dhe vrasjet e sistemuara që u rritën në hijen e pushtetit të Hashim Thaçit, që nuk është hero.
Por le ta dëgjojnë mirë, unë nuk jam një shenjë në mur, as një emër për t’u përdorur si shembull. Jam bir, jam vëlla, jam mik i dashur i shumë njerëzve, dhe jam gazetar me dy atdhe në zemër. Kosovën që e dua me dhimbje e krenari, dhe Britaninë që më është bërë shtëpi e dytë. Nëse mendojnë se frika më blen, gabohen, unë nuk i ul sytë para rrjeteve kriminale, sepse fjala nuk ul kokë. Unë luftoj me penë e letër, me kujtesë e fakt, dhe kjo është arma që s’e çarmatos dot asnjë kor titujsh. Dhe në fund, e vërteta nuk pyet as për mua, as për ta, ajo ngrihet vetë, del në dritë me ose pa trupin e një njeriu, unë jam vetëm kanali ku ajo gjen shteg. Prandaj, nëse ky shkrim të prek, mos e ruaj për vete, shpërndaje. Sepse kur fjala ndahet, frika ndërron anë.
9 Janar, 2026, Facebook Post “Hashim Thaçi nuk është hero”.
Gjykata Speciale ndez polemika në Kosovë: Pranon prova nga Serbia
Pranimi i provave të Serbisë nga Gjykata Speciale në Hagë ndez debat të ashpër në Kosovë, ringjall trauma të luftës, tension politik dhe sfida për drejtësinë tranzicionale. — Kronika B Politikë.
Konsulli i Kosovës në Frankfurt e pëlqen postimin ku Hashim Thaçi akuzohet për vrasje e plaqkitje: E bëra pa qëllim — Nacionale.
I kopjuar nga Gazeta Nacionale [Konsulli i Kosovës në Frankfurt e pëlqen postimin ku Hashim Thaçi akuzohet për vrasje e plaqkitje: E bëra pa qëllim] — Insajderi.
I kopjuar nga Gazeta Nacionale [Konsulli i Kosovës pëlqen postimin ku Hashim Thaçi akuzohet për vrasje e plaqkitje] — Paparaci.
Artan Behrami kërkon shkarkimin e konsullit Gëzim Gashi: Nëse nuk e shkarkojnë, janë në agjendë totale serbe — Ekonomia Online.
Reagimi i Artan Behramit në Facebook, më 12 Janar, 2026.
Linçim nënkupton sulmin publik ndaj një individi apo grupi, zakonisht përmes fyerjeve, akuzave morale ose politike, demonizimit dhe presionit kolektiv, pa një proces të drejtë verifikimi apo mbrojtjeje. Në kontekst modern, linçimi nuk realizohet domosdoshmërisht me dhunë fizike, por përmes mediave, rrjeteve sociale dhe figurave me ndikim, me synimin për të frikësuar, heshtur ose delegjitimuar zërin kritik.