Si u Shpik një Listë Udhëtimi dhe u Fut Kosova në Të
Një lajm i rremë për Kosovën dhe paralajmërimet e udhëtimit britanik. Si u shpik një histori dhe u përhap pa verifikim.
Në një kohë kur informacioni udhëton me shpejtësinë e dritës dhe lajmet kopjohen me lehtësinë e një klikimi, një histori e pasaktë për Kosovën u përhap në disa media shqipfolëse duke pretenduar se Mbretëria e Bashkuar ka përfshirë Kosovën në një listë prej 76 vendesh ku britanikët paralajmërohen të mos udhëtojnë për shkak të luftës në Lindjen e Mesme.
Pretendimi është i rremë.
Pas një verifikimi të drejtpërdrejtë të burimeve zyrtare dhe mediave të cituara, rezulton se tregimi i transmetuar nga Indeks Online1 përmban disa shtrembërime thelbësore. Ajo përzien informacione të ndryshme, i nxjerr jashtë kontekstit dhe i paraqet si një paralajmërim të përgjithshëm për Kosovën, gjë që nuk ekziston.
Pretendimi i parë: Kosova në listën e vendeve ku britanikët paralajmërohen të mos udhëtojnë.
Kjo nuk është e vërtetë.
Sipas këshillës zyrtare të udhëtimit të Ministrisë së Jashtme britanike FCDO, paralajmërimi nuk vlen për gjithë Kosovën. Ai kufizohet vetëm në disa zona të veriut për shkak të tensioneve të herëpashershme. Konkretisht bëhet fjalë për komunat Zveçan, Zubin Potok, Leposaviq dhe pjesë të Mitrovicës veriore në veri të lumit Ibër2.
Pjesa tjetër e territorit të Kosovës nuk është subjekt i një paralajmërimi të tillë.
Pretendimi i dytë: Paralajmërimi lidhet me luftën në Lindjen e Mesme.
Edhe ky pretendim është i pavërtetë.
Këshillat e udhëtimit të qeverisë britanike nuk publikohen si një listë globale që lidhet me një konflikt të vetëm. Çdo vend analizohet veçmas dhe paralajmërimet lidhen me rreziqe specifike lokale si konflikte të brendshme, terrorizëm, krim apo paqëndrueshmëri politike3.
Në rastin e Kosovës, arsyeja e vetme për kufizimin e udhëtimit në disa zona lidhet me tensionet në veri dhe incidente të mëparshme të dhunës.
Pretendimi i tretë: Lista prej 76 vendesh që britanikët duhet t’i shmangin.
Ky formulim është një shtrembërim i mënyrës se si funksionon sistemi i paralajmërimeve të udhëtimit të FCDO.
Ministria e Jashtme britanike nuk publikon një listë unike të vendeve ku ndalohet udhëtimi. Ajo ofron këshilla të ndara për më shumë se 200 vende dhe territore dhe paralajmërimet mund të vlejnë për të gjithë vendin ose vetëm për zona të caktuara brenda tij.
Në shumë raste, një rajon i vogël i një shteti përfshihet në paralajmërim ndërsa pjesa tjetër e vendit mbetet e hapur për udhëtim4.
Pretendimi i katërt: Artikulli i Daily Mirror që përmend Kosovën.
Edhe ky element i historisë është problematik.
Në verifikimin e bërë nga redaksia jonë në Londër, nuk gjendet asnjë artikull i gazetës britanike Daily Mirror që të ketë përfshirë Kosovën në një listë të tillë vendesh për shkak të luftës në Lindjen e Mesme. Referenca ndaj kësaj gazete në tekstin e shpërndarë duket të jetë e pavërtetë ose e fabrikuar.
Një histori që u kopjua.
Megjithatë lajmi nuk u ndal te një publikim i vetëm. Ai u riprodhua pothuajse fjalë për fjalë nga disa portale të tjera, përfshirë Kosova News5, pa asnjë verifikim të pavarur të burimit apo të dokumenteve zyrtare.
Ky është një shembull klasik i asaj që ndodh kur redaksitë braktisin procesin më elementar të gazetarisë. Verifikimin.
Në vend që të kontrollohej faqja zyrtare e qeverisë britanike, teksti u kopjua dhe u ribotua. Me çdo kopjim, pretendimi i rremë mori pamjen e një fakti.
Realiteti është shumë më i thjeshtë.
Qeveria britanike nuk e ka shpallur Kosovën si vend ku qytetarët e saj duhet ta shmangin udhëtimin. Paralajmërimi vlen vetëm për disa zona specifike në veri të vendit për shkak të tensioneve lokale.
Historia për një listë të madhe vendesh të lidhur me luftën në Lindjen e Mesme dhe përfshirjen e Kosovës në të nuk mbështetet në asnjë dokument zyrtar.
Në gazetari, gabimet ndodhin. Por kur një informacion i pavërtetë kopjohet dhe shpërndahet pa kontroll, ai pushon së qeni një gabim dhe bëhet diçka më e rëndë.
Ai bëhet dezinformim.
Situata në Lindjen e Mesme, britanikët paralajmërohen të mos udhëtojnë në 76 vende, mes tyre edhe Kosova — Indeks Online. [Web Archive]
Kosovo: FCDO advises against all but essential travel to parts of Kosovo. — FCDO Kosovo.
Foreign travel advice
Get advice and warnings about travel abroad, including entry requirements, safety and security, health risks and legal differences. — FCDO Travel Advice.
Foreign Office travel advice updates
Latest travel information for British nationals affected by the situation in the Middle East. — FCDO.
Kosova përfshihet në listën e paralajmërimit britanik për mosudhëtim në 76 vende – shkak, Lindja e Mesme — Kosova News. [Kosova News Archive.]