58 Sekonda që e Trembën Kompaninë KOHA
Një editorial mbi dhunën politike u rrëzua për 58 sekonda video. Ky nuk është standard gazetaresk. Është kontroll editorial i veshur si ligj.
Skandaloze është fjala më e butë për këtë.
Koha Ditore nuk ka kërkuar vetëm bllokimin e një videoje. Ajo e ka kërkuar bllokimin e një arsyetimi politik, të një komenti publik dhe të një përpjekjeje për ta shpjeguar dhunën si simptomë të kalbëzimit institucional në Kosovë.
Një video editorial prej 8 minutash e 31 sekondash u rrëzua sot nga kanali im në YouTube sepse në të ishin përdorur 58 sekonda nga paraqitja e Albin Kurtit në KTV. Jo për argëtim. Jo për përfitim të padrejtë. Jo për ta zëvendësuar përmbajtjen e tyre. Por për koment, analizë, kritikë dhe interes publik.
Kjo është skandaloze sepse një media që pretendon se i shërben publikut po e përdor të drejtën autoriale si instrument për ta ndalur debatin publik.
Është skandaloze sepse çështja nuk ishte pronësia e një fragmenti televiziv, por dhuna e pretenduar në Skenderaj, kultura e të paprekshmëve, heshtja e partive dhe pyetja nëse republika ka ende fuqi ta mbrojë ligjin kundër njerëzve që sillen sikur janë mbi të.
Është skandaloze sepse KTV-ja, në vend që ta mbrojë të drejtën e publikut për ta dëgjuar, krahasuar dhe gjykuar situatën, zgjodhi ta mbyllë qarkullimin e një argumenti.
Një redaksi serioze nuk ka frikë nga konteksti. Nuk ka frikë nga kritika. Nuk ka frikë nga përdorimi i kufizuar i një materiali në shërbim të analizës politike. Një redaksi serioze e kupton se gazetaria nuk është pronë private e komoditetit editorial. Është besim publik.
Por këtu nuk pamë besim publik. Pamë kontroll.
Dhe kontrolli, kur vjen nga një institucion mediatik, është më i rrezikshëm se propaganda e hapur. Sepse vjen i veshur me gjuhën e standardeve, me formularë platformash, me pretendime teknike dhe me një maskë ligjore që përpiqet ta fshehë thelbin politik të veprimit.
Thelbi është ky. Një koment që kërkonte llogaridhënie për dhunën politike u ndalua. Një analizë që e vendoste Sami Lushtakun në kontekstin e një kulture force, frike dhe ndikimi u godit. Një pyetje publike mbi funksionimin e republikës u hoq nga qarkullimi.
Kjo nuk është mbrojtje e autorësisë. Është abuzim me autorësinë.
KTV-ja mund të mos pajtohet me editorialin. Mund ta kritikojë. Mund të shkruajë kundër tij. Mund të kërkojë sqarime. Mund të bëjë debat. Kjo do të ishte gazetari.
Por bllokimi nuk është debat. Bllokimi është frikë. Dhe kjo frikë nuk është e re.
Sipas vëzhgimeve tona, Koha Ditore dhe KTV kanë një histori të shqetësuese me trajtimin e kritikës. Një program i tërë mbi etikën në gazetari, “Tabu me Nexhën”, u mbajt i papublikuar për një vit1, pasi u ngrit një akuzë e rëndë dhe e paprovuar ndaj autorit të këtyre rreshtave. Kur u kërkuan prova, nuk pati përgjigje. Kur u kërkua transparencë, pati heshtje.
Më pas, Koha Ditore e trajtoi zhurmën politike të Richard Grenell dhe Donald Trump Jr. si shprehje të “bashkësisë ndërkombëtare”2, duke mjegulluar dallimin mes propagandës partiake dhe autoritetit diplomatik. Pastaj erdhën raportime të tjera ku verifikimi u zëvendësua me insinuatë3, konteksti me senzacionalizëm dhe kujdesi gazetaresk me shpejtësi politike.
Prandaj ky rast nuk duket si gabim i izoluar. Duket si vazhdimësi.
Dhe vazhdimësia është kjo. Kur publiku ka nevojë për qartësi, Koha prodhon mjegull. Kur debati ka nevojë për hapje, Koha zgjedh bllokadën e tij. Kur pushteti informal duhet hetuar, Koha sillet sikur shqetësimi kryesor është pronësia e 58 sekondave video.
Kjo është arsyeja pse rasti është skandaloz.
Sepse në një demokraci të brishtë, mediat e mëdha nuk janë thjesht biznese. Ato janë institucione të ndikimit publik. Ato e formësojnë atë që qytetarët e shohin, kuptojnë dhe guxojnë ta thonë. Kur një institucion i tillë e përdor forcën e vet për ta kufizuar një koment politik, ai nuk e dëmton vetëm autorin. Ai e dëmton qytetarin.
Publiku i Kosovës ka ta drejtë të dijë pse një fragment prej 58 sekondash nga një intervistë politike u trajtua si kërcënim. Ka të drejtë ta dijë pse një koment mbi dhunën politike u bllokua. Ka të drejtë të pyesë pse Koha Ditore po sillet si roje e qarkullimit të informacionit dhe jo si shërbyese e tij.
Sepse këtu nuk po flasim për një konflikt teknik në YouTube.
Po flasim për një pyetje politike.
A është media në Kosovë gardiane e interesit publik, apo gardiane e interesave kriminale?
Në këtë rast, përgjigjja e Grupit Koha është dhënë me veprim.
Dhe është përgjigje e turpshme.
Videoja që KOHA Group Vendosi të Mos e Shihnit
Ky është video-editoriali që KOHA Group vendosi ta bllokojë, sepse analiza politike duket se u bë tepër e pakëndshme.
Flaka Surroi dhe Heshtja që Flakë përgjegjësinë Etike
Censura mbase mund ta hesht të vërtetën, por e vërteta nuk hesht! Kush ka frikë nga diskutimet mbi etikën dhe gazetarinë e pavarur në Kosovë? — MEDIA