Kur Patriotizmi Bëhet Strehë e Primitivizmit
Një postim i Genc Prelvukajt nuk zbuloi vetëm krizën e një figure politike të dështuar, por edhe fytyrën primitive të kulturës që e ndjek atë.
Më 30 prill, në rrjedhën e zakonshme të zhurmës politike kosovare, më doli përpara një shkrim1 i Genc Prelvukajt, ish këngëtar dhe figurë e lidhur prej vitesh me PDK-në. Ai pyeste publikisht nëse një njeriu “të huaj nga gjaku”, rreth të pesëdhjetave, me vetëm 16 euro të deklaruara para shpirtit, do t’i besohej ekonomia familjare, e prej aty e ngrinte pyetjen më të rëndë, si mund t’i besohej shteti një njeriu të tillë.
Në atë fjali nuk ishte vetëm një sulm politik. Ishte një dritare e hapur drejt një kulture ku varfëria morale e pushtetit kërkon ta shndërrojë ndershmërinë në paaftësi, ku mungesa e pasurisë së vjedhur paraqitet si mungesë zotësie, dhe ku gjaku përdoret si fjalë e butë për ta nxjerrë dikë jashtë rrethit të pranueshëm kombëtar. Më 1 maj2, ai u ankua se disa mbështetës të Kurtit e kishin quajtur “pevač”, dhe e paraqiti këtë si dëshmi të një serbizimi kulturor. Pra, njeriu që e kishte përdorur gjakun si kategori politike, u shfaq befas si rojtar i pastërtisë gjuhësore.
Unë iu përgjigja më 3 maj3, jo sepse Prelvukaj përbënte ndonjë madhështi intelektuale që kërkonte kundërpeshë, por sepse fjalori i tij ishte simptomë. Ai nuk foli si qytetar i shqetësuar. Foli si përfaqësues i një tradite politike që për dy dekada e ka mbajtur Kosovën peng të mitit, frikës dhe përfitimit. Genc Prelvukaj nuk është një kalimtar i rastit në këtë histori. Sipas të dhënave që ai vetë i ka bërë pjesë të biografisë së tij politike, lidhja e tij me PDK-në nis rreth vitit 2002. Më vonë ai u bë më i dukshëm publikisht, përfshirë si zë partiak në Prishtinë dhe si pjesë e strukturave drejtuese të partisë. Në vitin 2025 ishte kandidat për deputet, por nuk arriti të bëhej deputet. Kjo ka rëndësi, sepse në reagimin e tij nuk fliste vetëm një artist i vjetruar që kërkon të dëgjohet prapë. Fliste një kandidat i dështuar i një kulture politike që nuk ka ditur kurrë ta ndajë shtetin nga plaçka, luftën nga e drejta për sundim, dhe patriotizmin nga heshtja para krimit.
Kur e përballa me këtë, Prelvukaj nuk më etiketoi si gazetar, por si “eksponent propagandues i partisë në pushtet”4.
Kjo ishte e pritshme. Në botën e tij, njeriu i pavarur nuk ekziston. Kush nuk i bindet një klani, duhet patjetër t’i shërbejë një tjetri. Ky është horizonti i varfër i mendjes partiake. Ajo nuk e njeh qytetarin, nuk e njeh gazetarin, nuk e njeh njeriun që pyet. E njeh vetëm ushtarin, armikun dhe zëdhënësin.
Më pas ai u përpoq ta shpëtonte veten me një sqarim të vonuar, duke thënë se shprehja “i huaj nga gjaku” paskësh qenë vetëm metaforë për dikë jashtë familjes së ngushtë dhe jo aludim kombëtar. Por politika nuk matet me alibitë e shkruara pas reagimit publik. Fjalët jetojnë në kontekstin ku hidhen. Dhe kur një figurë e lidhur prej dekadash me PDK-në e përdor gjakun për t’folur mbi legjitimitetin e një kryeministri shqiptar, familja e të cilit vjen nga troje shqiptare nën Mal të Zi, atëherë problemi nuk është më semantik. Është politik, kulturor dhe moral. Ironia bëhet edhe më e rëndë kur kujton se vetë Prelvukaj ka origjinë nga Plava. Pra, njeriu që ankohet pse ia lexojnë fjalët si përjashtim etnik, është vetë produkt i historisë shqiptare që i ka mbijetuar kufijve artificialë të Ballkanit. Ai duhej ta dinte më mirë se kushdo se shqiptaria nuk është çertifikatë dogane.
Por më shumë se vetë Prelvukaj, ajo që më tronditi ishte turma që u mblodh pas tij. Sepse aty maska ra më shpejt se çdo argument.
Armend Kadiri shkroi, “ti nuk je eksponent por je MUT”.
Vlora Krasniqi më akuzoi se po mbjell urrejtje dhe përçarje, pastaj pyeti menjëherë, “nga kush paguhesh ti”.
Sara Krasniqi foli për “demagogji” dhe “urrejtje”, pa sjellë asnjë fakt.
Granit Ismajli shkroi se “të mjerët ata që të marrin ty për bazë si njeri”.
Enes Krasniqi zbriti edhe më poshtë, me një fyerje të pastër rrugësh. Rrahim Morina kërkoi të shkruaja për “Bufin”, duke e kthyer debatin në tallje fotografish e kafesh politike. Ilir H Dakaj më quajti “zagar” dhe më akuzoi se financohem nga Albini. Ky nuk ishte më debat. Ishte kor.
Dhe ky kor e shpjegon këngëtarin më mirë se biografia e tij. Sepse rreth një njeriu publik mblidhet shpesh kultura që ai e ushqen. Kur argumenti zëvendësohet me sharje, kur pyetja zëvendësohet me shpifje, kur kritika ndaj pushtetit të djeshëm quhet tradhti, atëherë nuk kemi të bëjmë me patriotizëm. Kemi të bëjmë me një provincializëm politik që e vesh vetveten me flamur për të mos u parë lakuriq.
Në komentet e tjera të postimit të tij, kjo mendësi bëhej edhe më e qartë. Disa e quanin Prelvukajn “historian”. Të tjerët shkruanin se ai duhej të ishte në Parlament. Njëri fliste për “serbofilë, turkofilë e grekofilë”, sikur Kosova ende të ishte han i shekullit të nëntëmbëdhjetë ku identiteti matet me gjak e fis. Një tjetër tallej me faktin që dikush nuk ishte pasuruar. Dhe pikërisht aty qëndron tragjedia jonë politike. Për një pjesë të kësaj kulture, njeriu i ndershëm është budalla, gazetari i pavarur është i paguar, ndërsa politikani i pasuruar mbi gërmadhat e shtetit paraqitet si model suksesi.
Kjo është arsyeja pse reagova.
Jo për t’u marrë me një ish këngëtar që kërkon relevancë politike pasi nuk arriti ta marrë atë me votë. Por sepse njerëz si Prelvukaj janë produkt i një epoke që ende nuk ka kërkuar falje. Një epokë ku pushteti ndërtohej mbi frikën, mbi klientelizmin, mbi kultin e figurës dhe mbi heshtjen ndaj krimit5. Për vite me radhë kemi parë komandantë të shndërruar në oligarkë, militantë të shndërruar në moralistë televizivë, dhe propagandistë të vjetër që sot flasin për etikë publike sikur Kosova të mos kishte kaluar dy dekada zhvatjeje institucionale.
Dhe pikërisht këtu qëndron absurdi i madh. Njerëzit që heshtën kur Kosova plaçkitej, sot shqetësohen pse një kryeministër nuk është i pasuruar. Njerëzit që e panë ndërtimin e pallateve, tenderëve dhe rrjeteve klienteliste pa folur, sot e quajnë paaftësi faktin që dikush nuk u bë milioner në kurriz të shtetit. Kjo nuk është kritikë politike. Është inverzion moral. Është përpjekje për ta paraqitur korrupsionin si zotësi dhe ndershmërinë si dështim.
Prandaj, në fund, kjo histori nuk flet vetëm për Genc Prelvukajn. Flet për një Kosovë që ende lufton me hijet e veta. Për një kulturë politike që nuk di të debatojë pa sharë, nuk di të kundërshtojë pa shpifur, dhe nuk di ta mbrojë veten pa e futur gjakun në mes të politikës. Dhe kur një kulturë arrin në atë pikë, problemi nuk është më vetëm te këngëtari. Problemi është te publiku që ende duartroket kur dikush e ngatërron primitivizmin me patriotizëm.
