Ardian Gjini dhe Rreziku i Politikës Kundër Sigurisë Ushqimore
AUV-ja konstatoi mospërputhje ligjore. "Vita" vendosi ta mbyllë fabrikën. Megjithatë, Ardian Gjini po e paraqet inspektimin si sulm politik, duke e anashkaluar interesin e konsumatorëve.
Në Kosovë, një qumështore nuk u mbyll nga shteti. U mbyll nga vetë kompania, pasi Agjencia e Ushqimit dhe Veterinarisë hyri për inspektim, konstatoi mospërputhje ligjore1, mori mostra të qumështit dhe produkteve, dhe i dërgoi ato për analiza laboratorike.
Kaq është zemra e çështjes.
Çdo gjë tjetër është tym politik mbi një gotë qumështi që ende pret përgjigjen e laboratorit.
Drejtori i përgjithshëm i “Vitës”, Artan Spahija, nuk tha se shteti ia vuri drynin fabrikës. Ai tha se nga ai moment kompania nuk do të pranonte qumësht dhe se fabrika do të mbyllej deri në vendimin e radhës. Pra, mbyllja nuk ishte akt shtetëror. Ishte vendim i bordit. Ishte tërheqje biznesi. Ishte presion publik mbi institucionet, mbi fermerët, mbi punëtorët dhe mbi konsumatorin.
Në vend se kjo të lexohej si alarm për transparencë, Ardian Gjini e ktheu në deklaratë politike. Ai foli2 për goditje ndaj prodhimit vendor, për fermerë në udhëkryq, për produkte serbe në markete, për shtet që sillet si shkatërrues. Me një fjali, ai e zhvendosi çështjen nga siguria ushqimore te flamuri kombëtar. Kjo nuk është politikë serioze. Ky është mashtrim emocional.
Sepse këtu nuk po flitet për një prodhues që u ndëshkua pa arsye. Po flitet për një operator ku inspektorët, sipas AUV-së, gjetën mospërputhje me legjislacionin në fuqi, linja prodhimi, qumësht pluhur, proteina qumështi, hirrë qumështi, vaj palme dhe mungesë autorizimi të veçantë për disa produkte me bazë yndyrash bimore dhe proteinash qumështi për qëllime të deklaruara në etiketim.
Kjo nuk është çështje patriotizmi. Është çështje etikete, ligji, produkti, kontrolli dhe shëndeti publik.
Ardian Gjini po thotë se po krijohet terren për produktet serbe. Por pyetja e ndershme është tjetër. A duhet qytetari i Kosovës të pijë diçka pa e ditur saktë çfarë është, vetëm pse prodhohet në Kosovë? A duhet qumështi vendor të ketë imunitet nga ligji? A bëhet prodhimi kombëtar më i fortë duke fshehur përbërësit, apo duke i deklaruar me ndershmëri?
Nëse Gjini mendon se kontrolli ushqimor është sulm politik, atëherë ai nuk e kupton shtetin. Nëse mendon se një kompani duhet paralajmëruar para inspektimit, atëherë ai nuk e kupton kontrollin. Nëse mendon se ekonomia vendore duhet mbrojtur edhe kur ka dyshime për sigurinë dhe përputhshmërinë ligjore, atëherë ai nuk kualifikohet për ta udhëhequr një vend.
Qeverisja nuk është vajtim mbi milionat e kompanive. Qeverisja është mbrojtje e fëmijës që e pi qumësht në mëngjes. Është mbrojtje e qytetarit që paguan për një produkt dhe ka të drejtë ta dijë çfarë ka brenda tij. Është mbrojtje e fermerit që nuk duhet të përdoret si mburojë e një bordi biznesi. Është mbrojtje e tregut nga manipulimi dhe e ligjit nga presioni.
Në këtë histori, viktima e parë nuk është Devolli. Viktima e parë është e vërteta.
As Ramush Haradinaj nuk zgjodhi t’i presë faktet3.
Në vend që të kërkonte transparencë mbi gjetjet e AUV-së dhe t’i priste rezultatet laboratorike, ai e shpalli inspektimin "goditje ndaj prodhimit vendor", kërkoi ndaljen e vendimeve që, sipas tij, po e dëmtonin kompaninë dhe e zhvendosi debatin te fermerët e punëtorët.
Por askush nuk i kishte mbyllur fermerët. Askush nuk i kishte mbyllur punëtorët. Fabrikën e mbylli vetë kompania. Një burrë shteti nuk u paraprin analizave laboratorike me aktgjykime politike. Ai mbron të drejtën e qytetarit për ta ditur çfarë konsumon dhe kërkon që ligji të flasë para politikës. Këtu po ndodh e kundërta, nuk po mbrohet prodhimi vendor. Haradinaj po e mbron kultura e paprekshmërisë.
Berat Buzhala shkoi edhe më tej. Ai e quajti4 inspektimin “goditje alla Vladimir Putin”, disiplinim të njerëzve të pasur, agresivitet të “UDB-së” së Kurtit.
Kjo nuk është analizë. Është histeri politike e veshur si gazetari. Është tentim për ta kthyer kontrollin e ushqimit në luftë klasash, kur në fakt shteti ka detyrim ta kontrollojë çdo operator, të madh apo të vogël, të varfër apo milioner.
Në një republikë normale, pas një njoftimi të AUV-së, pyetja do të ishte e thjeshtë. Çfarë treguan dokumentet? Çfarë treguan linjat? Çfarë tregojnë mostrat? A janë produktet të deklaruara drejt? A ka liçenca për gjithçka që prodhohet? A është konsumatori i mbrojtur?
Në Kosovën e zhurmës, pyetja u bë tjetër. A po e sulmon Kurti Devollin?
Kjo është sëmundja e vjetër e qeverisjes dhe opozitës sonë. Ligji nuk lexohet si ligj. Lexohet si hakmarrje. Inspektori nuk shihet si zyrtar publik. Shihet si ushtar partie. Konsumatori nuk trajtohet si qytetar. Trajtohet si dekor në një betejë biznesesh, partish dhe portalesh.
Ardian Gjini duhet ta dijë se shëndeti publik nuk është mall për fushatë. Nuk vihet në peshore me panikun e tregut. Nuk kërcënohet me Serbinë sa herë që një kompani duhet të përgjigjet para ligjit. Serbia nuk luftohet duke toleruar mospërputhje në Kosovë. Serbia luftohet duke ndërtuar shtet që kontrollon, garanton dhe nuk trembet nga milionerët.
Nëse Vita është në rregull, rezultatet laboratorike duhet ta tregojnë. Nëse nuk është në rregull, ligji duhet të veprojë. Por në të dy rastet, vendimi duhet të merret nga institucioni, jo nga paniku i një bordi dhe jo nga britmat e politikanëve.
Të thuash se kompania u largua dhunshëm nga raftet, kur vetë kompania deklaroi se po e ndal prodhimin dhe pranimin e qumështit, është e pavërtetë. Të thuash se kontrolli i cilësisë është arsyetim politik, pa e pritur rezultatin e analizave, është papërgjegjshmëri. T’i përdorësh fermerët si mburojë për ta sulmuar inspektimin, është cinizëm.
Kosova nuk ka nevojë për udhëheqës që qajnë për biznesin para se të pyesin për qytetarin. Nuk ka nevojë për politikanë që e thonë fjalën “vendor” sikur ajo të ishte liçencë për paprekshmëri. Nuk ka nevojë për njerëz që kur shohin inspektorë në një fabrikë, nuk pyesin çfarë gjetën, por kush i dërgoi.
Kjo është arsyeja pse Ardian Gjini dështon në testin themelor të qeverisjes. Ai e zgjodhi krahun e narrativës para krahut të ligjit. E zgjodhi panikun para durimit institucional. I zgjodhi milionat para gotës së qumështit. Zgjodhi të flasë sikur e dinte të vërtetën, kur e vërteta ende ndodhet në laborator.
Dhe një vend që do të bëhet shtet serioz nuk mund të udhëhiqet nga njerëz që i tremben laboratorit.
Në fund, kjo nuk është histori kundër prodhimit vendor. Është histori për ta shpëtuar prodhimin vendor nga kultura e paprekshmërisë. Sepse prodhuesi vendor mbrohet kur është i pastër, i ligjshëm, i kontrolluar dhe i besueshëm. Jo kur mbulohet me flamur sa herë që inspektohet.
Fabrika mund të hapet nesër, nëse ligji e lejon. Produktet mund të kthehen në rafte, nëse analizat e konfirmojnë sigurinë. Fermerët duhet të mbrohen, punëtorët duhet të mbrohen, ekonomia duhet të mbrohet. Por mbi të gjitha, qytetari duhet të mbrohet.
Sepse një shtet që e shet shëndetin publik për heshtjen e oligarkëve, nuk është shtet. Është treg i kapur.
Dhe kushdo që e kërkon atë model, nuk po e mbron Kosovën. Po e kërkon kthimin e saj në epokën ku ligji ndalej te dera e të fortëve.
Ardian Gjini nuk po mbron “Vitën”. Ai po mbron të njëjtën kulturë politike që për vite ua paraqiti qytetarëve kontratat e dyshimta si interesa kombëtare. Është e njëjta logjikë që ContourGlobal e shiti si “projekt amerikan” gazin rus, ndërsa dokumentet zbulojnë një realitet shumë më të ndërlikuar të kapitalit dhe interesave që fshiheshin pas fasadës5.
Sot Gjini e përdor të njëjtën recetë. Nuk flet për mospërputhjet ligjore të konstatuara nga AUV-ja. Nuk pret rezultatet laboratorike. Nuk pyet çfarë ka pirë qytetari. Ai zgjedh ta mbrojë kompaninë para se të mbrojë konsumatorin.
Ky nuk është vizion për shtet. Ky është mentaliteti që e ka mbajtur Kosovën peng për dy dekada. Ligji sulmohet, inspektori shpallet armik dhe oligarku paraqitet si viktimë.
Një politikan që e vendos interesin e një kompanie mbi shëndetin publik nuk ka kredibilitet moral ta kërkojë drejtimin e Kosovës. Shteti nuk ekziston për t’i mbrojtur bizneset nga ligji. Shteti ekziston për t’i mbrojtur qytetarët nga kushdo që mendon se është mbi ligjin.
Sali Rexhaj dhe Metoda Ruse e Mjegullimit
Sali Rexhaj nuk u zemërua pse u shpif ndaj tij. U zemërua pse u kap në akt. Dhe kur një njeri kapet në akt, zakonisht nuk e mbron të vërtetën. Ai e sulmon pasqyrën.
AUV-ja konstaton mospërputhje ligjore te qumështorja “Vita”, biznesi e mbyll fabrikën — KOHA Ditore.
Gjini pas mbylljes së qumështores Vita: Po u krijohet terren produkteve serbe në markete, të gjendet zgjidhje e shpejtë — KosovaPress
Kapitali Rus me Flamurin Amerikan në Kosovë
Kur institucionet pushojnë së funksionuari si hapësira të debatit politik, përplasjet më të rëndësishme përfundimisht zhvendosen në rrjetet sociale. Kjo ndodhi edhe këtë fundjavë, kur ish Kryeministr…