Një Ftesë nga Washingtoni dhe Një Frikë në Tiranë
Ftesa për paqe nuk ishte thjesht protokoll, ishte një pasqyrë ku disa panë aleancë, e disa panë frikën e politikave të tyre të djeshme.
Më kujtohet Tirana si një dhomë zhurmash që e mban frymën me vështirësi, dritat e studios, ekrani që të kthen në figurë, dhe ajo ndjesi e çuditshme kur e di se çdo fjali mund të bëhet lajm, ose mund të bëhet pluhur. Në MCN Albania hyra me një qëllim të thjeshtë, të flisja për çfarë po ndodh tani, jo si broshurë, por si bilanc, me ato fjalë që nuk i bën dot të padëmshme vetëm pse i thua me zë të qetë.
Në fillim u hap tema e ftesës nga presidenti amerikan Trump për një Bord Paqeje për Gazën, dhe fakti që ftesa iu drejtua presidentes së Kosovës, Vjosa Osmani, jo kryeministrit Albin Kurti. Unë e trajtova si protokoll shtetëror. Në marrëdhënie të jashtme, adresa e parë është kreu i shtetit, sidomos kur ftesa ka peshë simbolike dhe ndërkombëtare. E thashë qartë se kjo nuk është një lojë e fshehtë me emra, por një vijimësi e marrëdhënies mes Shteteve të Bashkuara dhe Kosovës, dhe një rikonfirmim i rolit amerikan si garant i sigurisë dhe paqes në rajon, dhe si mbështetje për njohjen ndërkombëtare të shtetit të Kosovës.
Pastaj erdhi reagimi1 i kryeministrit Edi Rama, i cili e uroi Osmanin dhe e lidhi ftesën me respektin personal dhe rolin e saj ndërkombëtar. Unë nuk e mora si thjesht mirësjellje. E lexova si politikë. Në atë moment përdora një shprehje popullore të Kosovës, kur e ka mizën pas veshit. Nuk e thashë për efekt humori. E thashë si dyshim mbi arsyen pse Rama ndjen nevojë të pozicionohet publikisht në një histori ku, sipas meje, ai ka pasur qëndrime të mëparshme që e dëmtojnë interesin e Kosovës.
Ajo që thashë më tej ishte thelbi polemik i intervistës. Unë argumentova se Rama, në vitet e fundit, është sjellë si katalizator i një klime që i shërben Beogradit zyrtar, dhe në dëm të Kosovës, dhe se kjo lidhet me një prirje më të gjerë rajonale ku Serbia kërkon hapësira ndikimi, shpesh në sinkron me interesat e Moskës. E solla në kujtesë episodin e përpjekjeve për një zgjidhje që do ta prekë Veriun e Kosovës si territor dhe si simbol shtetësie, dhe e paraqita këtë si një vijë të rrezikshme politike, sepse e bën Kosovën të duket si objekt pazari, jo si shtet me sovranitet të paprekshëm.
E thashë edhe diçka tjetër, që në studio tingëllon si alarm, dhe jashtë studios mund të tingëllojë si akuzë, se pas dështimit të skenarëve të dhënies vullnetare të thesarit të Kosovës, Serbia kërkoi të prodhonte fakte në terren me logjikë aneksimi, duke u përpjekur të shtyjë destabilizim. Në këtë kuadër e kritikova Ramën se, në vend që të mbajë një vijë të fortë në mbështetje të Kosovës, ai doli me propozime që, sipas interpretimit tim, i shërbenin narrativës së Beogradit.
Kur u pyeta çfarë do të thotë reagimi i Ramës pas këtyre, unë e quajta fasadë, një përpjekje për larje imazhi. Dhe e shpjegova me kushte konkrete. Nëse do të ishte reagim parimor, thashë, Rama do të duhej të kushtëzonte marrëdhëniet me Serbinë me njohjen e Kosovës. Do të duhej të ndërpriste ose të ngrinte lidhje të caktuara ekonomike derisa Serbia të pranojë realitetin e shtetit të Kosovës. Por unë argumentova se ai po e bën të kundërtën, po thellon marrëdhënie ekonomike, dhe kjo krijon terren për ndikim serb brenda Shqipërisë.
Në studio e çova edhe më larg këtë linjë, duke përmendur shqetësimin për hyrjen e entiteteve ekonomike serbe në hapësirën shqiptare, dhe duke ngritur idenë se kontrolli mbi media dhe narrativë është një fushë beteje po aq e rëndësishme sa kufijtë. E paraqita si rrezik që publiku shqiptar të ushqehet gradualisht me një këndvështrim pro Beogradit, kundër Kosovës dhe kundër vetë interesit kombëtar shqiptar.
Kur biseda shkoi te ftesat që morën edhe Kosova edhe Shqipëria për këtë Bord Paqeje, unë thashë se një ftesë e tillë meriton përgjigje pozitive, dhe se kjo është e kuptueshme në raportin me një fuqi si SHBA. Por e vendosa një paralajmërim. Shqipëria, thashë, duhet vëzhguar me kujdes në veprimet e saj, sepse ka arsye për dyshim se në vitet e fundit ka hyrë në një trajektore ku strategjia rajonale e Serbisë e përdor si kanal2.
Më pas u hap tema e Davosit, dhe deklarata e Albin Kurtit se shqiptarët janë një komb në dy shtete. Unë e prita si tezë që ka vlerë vetëm nëse shoqërohet me konsistencë politike. Dhe pikërisht këtu e godita Tiranën zyrtare. Unë thashë se Kurti, sipas meje, ka treguar konsistencë në vijë, ndërsa Rama jo. E solla shembullin e një proteste simbolike3 dhe të një votimi parlamentar4, ku sipas asaj që thashë, u refuzua një rezolutë për njohjen e gjenocidit serb në Kosovë. Për mua kjo ishte prova e dyfishtë, flamur në shesh, hezitim në institucione.
Në këtë pjesë e përdora një gjuhë më të ashpër për Ramën, e quajta jostabil politikisht, dhe e lidha me akuzën se ai bashkëqeveris me krimin e organizuar. Nuk e thashë si figurë letrare. E thashë si interpretim të mënyrës se si funksionon pushteti, si një strukturë që përzien politikën me frikën, interesin dhe pazarin. Pastaj përmenda emërimin e një figure të inteligjencës, Vlora Hyseni, dhe vizitën e parë në Beograd si sinjal politik. E solla si mënyrë leximi, se ku shkon një drejtues për herë të parë flet për orbitën ku e vendos veten shteti.
Biseda kaloi te kriza paszgjedhore në Kosovë dhe rinumërimi i votave pas zgjedhjeve të dhjetorit. Unë nuk e mohova se procedurat ligjore ekzistojnë. Por e lexova situatën si të orkestruar për vonesë, për të mos konsoliduar parlamentin dhe qeverinë, për të rrezikuar buxhetin e vitit të ardhshëm, dhe për ta futur vendin në një cikël krize që mund të çojë drejt zgjedhjeve të jashtëzakonshme. Unë fajësova partitë e vjetra të pushtetit, dhe përmenda edhe dyshimet ndaj strukturave të errëta të së kaluarës, duke e paraqitur këtë si përpjekje për ta përmbysur vullnetin e qytetarëve.
Në fund u kthye biseda në Shqipëri, te skandali i AKSH-it, dhe rreziku i pezullimit të fondeve të BE-së për digjitalizimin. Unë e trajtova si simptomë, jo si incident. Thashë se këto gjëra nuk ndodhin në vakum, ato rriten me vite. Dhe e lidhja përsëri me idenë time se qeverisja e Ramës ka thelb kriminal, ose të paktën një tolerancë strukturore ndaj abuzimit. Përmenda edhe Belinda Ballukun si nyje politike dhe juridike, dhe thashë se frika e Ramës nga drejtësia lidhet me faktin se rënia e një figure mund të tërheqë të tjera pas vetes.
Kjo ishte ajo që thashë, dhe kjo është arsyeja pse e thashë. Unë hyra në atë studio me bindjen se konfliktet e rajonit nuk janë thjesht lajme, por janë mekanizma ndikimi, dhe se Shqipëria dhe Kosova nuk mund të flasin për komb e unitet vetëm me fjali ceremoniale. Duhet vijë politike. Duhet koherencë. Dhe mbi të gjitha duhet një sens urgjence, sepse kur propaganda punon ngadalë, njerëzit e kuptojnë vetëm kur është vonë.
Pretendimi se Armë Serbe Kalojnë nëpër Shqipëri Po Merr Gjithnjë e Më Shumë Peshë
Pretendimet se Shqipëria po toleron kalimin e armëve serbe drejt veriut të Kosovës, të kombinuara me heshtjen zyrtare, po ngrenë shqetësime serioze për sigurinë rajonale. — Kronika B Hulumtim.
Tiranë, Mbyllni Megafonët e Turpit
Drejtësia s’është flamur për selfie; është gjykim. Kosova s’pranon tutorë. Tirana të zgjedhë: mburojë për Prishtinën, apo megafon i Beogradit me grim politik dhe servilizëm. — Kronika B Politikë.
Rama nuk njeh gjenocidin serb në Kosovë
Një ditë para protestës, Rama rrëzoi rezolutën për njohjen e gjenocidit; të nesërmen thirri turmat pro “çlirimtarëve”, ndërsa sulmon Kosovën për t’i shërbyer oreksit Beogradit. — Kronika B Politikë.