Thirrje dhune ndaj Presidentes

Gjuha e dhunshme e Lirim Mehmetajt nuk është liri shprehjeje; ajo delegjitimon institucionet, nxit mosbesim qytetar dhe krijon rrezik real për rendin demokratik në Kosovë.

Në tri ditët e fundit, në sheshin virtual të Kosovës u shfaq sërish një dramë e njohur, ajo që përsëritet sa herë fjala politike e humb durimin dhe nxiton përpara mendimit. Gjithçka nisi me një postim në Facebook¹ nga Lirim Mehmetaj, i publikuar në mes të një pasditeje të zakonshme. Ishte shkruar me ritmin e përshpejtuar që rrjetet sociale e shpërblejnë. Akuza mbi akuza, institucione dhe individë të shkrirë në një akt të vetëm dënimi moral. Postimi përmendte Presidenten e Republikës së Kosovës dhe figura të tjera të larta shtetërore dhe, në fund, mbyllej me një fjali që përdorte një nxitje dhune, prerjen e kokës së presidentes. Kjo fjali nuk paraqitej si citim, as si raportim i një kërcënimi nga dikush tjetër, as si paralajmërim për rrezik të ardhshëm. Ajo ishte pjesë organike e polemikës së autorit, një fjali e tij, në zërin e tij.

Kur kritika politike rrëshqet në gjuhë dhune, përgjegjësia nuk zhduket pas metaforës. Përdorimi i imazheve të prerjes së kokës nga ana e Mehmetajt ndaj Presidentes së Republikës nuk është “figurë stilistike”, por një përshkallëzim i rrezikshëm i diskursit publik. Një komentator publik ka detyrim ta kuptojë se fjala e tij prodhon pasoja, veçanërisht kur synon institucione kushtetuese. Normalizimi i gjuhës së dhunshme, edhe kur maskohet si revoltë politike, gërryen kufirin mes kritikës legjitime dhe nxitjes së rrezikshme.

Brenda pak orësh, postimi nisi të qarkullojë përtej rrethit të menjëhershëm të lexuesve të tij. Pamjet e ekranit lëvizën më shpejt sesa shpjegimet, siç ndodh zakonisht. Në Kosovë, kjo është bërë mënyra standarde se si gjuha politike shndërrohet në “mot politik”: një fjali shkëputet, një ton nënkuptohet, një qëllim supozohet, dhe debati zhvendoset nga ajo që u tha te ajo që “duhet të ketë dashur të thotë”. Përplasja ishte e menjëhershme dhe e parashikueshme. Disa lexues e trajtuan shprehjen si nxitje për dhunë ndaj Presidentes. Të tjerë e mbrojtën si gjuhë figurative, si idiomë të ashpër, si një mënyrë të vjetër ballkanike të të folurit që synon turpërimin, jo udhëzimin për veprim.

Ndërhyrja e radhës publike erdhi nga Bekim Kupina², këshilltar i Presidentes. Reagimi i tij bëri dy gjëra njëkohësisht, e përshkroi frazën si thirrje të drejtpërdrejtë për dhunë dhe njoftoi se do të ndërmerreshin hapa ligjorë. Deklarata nuk u përpoq për një lexim letrar. Ajo i mori fjalët në kuptimin e tyre të drejtpërdrejtë dhe i vendosi në kornizën e detyrimit institucional. Me pak fjalë, gjuha u trajtua si çështje sigurie publike dhe rendi kushtetues, jo si fyerje politike.

Pas reagimit të Kupinës, Mehmetaj u kthye në të njëjtën platformë me një postim pasues³. Kjo nuk ishte një tërheqje në kuptimin e rreptë. Postimi fillestar nuk u fshi dhe fjalia problematike nuk u zëvendësua me një verzion sqarues. Përkundrazi, ai argumentoi se shprehja ishte keqkuptuar. Solli shembuj nga e folura e përditshme, shprehje që përdorin imazhe fizike pa u synuar kuptimi literal, mënyra të të shprehurit që përcjellin zemërim apo zhgënjim. Me këtë, përpjekja ishte të zhvendosej polemika nga përmbajtja e fjalisë te kompetenca ose vullneti i atyre që e kishin marrë fjalë për fjalë. Nënteksti ishte se reagimi i këshilltarit ishte ose shtrembërim i qëllimshëm, ose teprim, dhe se problemi i vërtetë ishte presioni politik i maskuar si shqetësim institucional.

Kjo sekuencë ka rëndësi sepse tregon mënyrën se si llogaridhënia negociohet sot në hapësirën e informacionit. Deklarata fillestare bëhet me temperaturë maksimale, në një regjistër që fton indinjatën, mbrojtja vjen më pas, në një ton më të ftohtë, duke e paraqitur mesazhin e parë si metaforë dhe reagimin publik si histeri. Kjo nuk është veçori vetëm e Kosovës. Është një model i përhapur në shoqëri ku debati politik zhvillohet gjithnjë e më shumë në platforma që e shkurtojnë distancën mes autorit dhe audiencës dhe shpërblejnë formulimin më tronditës. Studiuesit e dezinformimit dhe të operacioneve të ndikimit e përshkruajnë shpesh këtë si paqartësi strategjike, gjuhë që mund të lexohet si kërcënim nga ata të prirur për veprim dhe si shaka nga ata të prirur për ta arsyetuar. Vetë paqartësia bëhet avantazh.

Një lexim objektiv duhet të nisë nga teksti ashtu siç u publikua. Një fjali për prerjen e kokës, e drejtuar ndaj zyrtarëve të identifikueshëm, është nxitje dhune. Nëse është kërcënim literal apo fyerje figurative varet nga konteksti, audienca dhe qëllimi, dhe qëllimi rrallë mund të provohet nga një postim i vetëm. Megjithatë, institucionet demokratike zakonisht nuk e kanë luksin të presin që qëllimi të sqarohet pas faktit. Detyrimi i tyre është ta trajtojnë gjuhën e dhunshme ndaj zyrtarëve shtetërorë si potencialisht të rrezikshme, pikërisht sepse pasojat e mosreagimit mund të jenë të rënda. Ky është parimi që qëndron pas masave mbrojtëse për krerët e shtetit në mbarë Evropën. Nuk është pretendim se çdo metaforë e nxehtë përbën krim, por njohje se disa imazhe mbartin rrezik të parashikueshëm kur drejtohen ndaj objektivave të identifikueshëm në ambiente të tensionuara.

Reagimi i Kupinës, i lexuar me mirëbesim, e ndjek këtë logjikë institucionale. Ai vendos një kufi dhe sinjalizon se ka pasoja për gjuhën që duket se kalon nga dënimi politik në nxitje dhune. I lexuar më pak me mirëbesim, ai mund të shihet si përpjekje për të përdorur autoritetin e Presidencës për të disiplinuar një kritik. Vështirësia për Kosovën, ashtu si për demokracitë e reja në përgjithësi, është se të dyja këto lexime mund të bashkëjetojnë në mendjen publike, dhe besueshmëria e institucioneve përcakton se cili prej tyre mbizotëron. Aty ku besimi është i brishtë, edhe masat mbrojtëse interpretohen si përndjekje, aty ku besimi është i fortë, edhe zbatimi i ashpër shihet si normalitet.

Një postim publik me nxitje dhune ndaj Presidentes u pasua nga reagimi zyrtar i Presidencës, që e kornizon gjuhën e përdorur si thirrje për dhunë dhe njofton hapa ligjorë. Rasti nxjerr qartë vijën ndarëse mes kritikës politike dhe diskursit që e rrezikon rendin demokratik, duke vënë në provë përgjegjësinë e fjalës publike dhe besueshmërinë e institucioneve.

Postimi pasues i Mehmetajt u mbështet fuqishëm pikërisht në këtë deficit besimi. Në vend që të pranonte se fraza mund të perceptohej në mënyrë të arsyeshme si e dhunshme, ai këmbënguli se vetëm një lexues dashakeq ose naiv do ta interpretonte ashtu. Këtu debati zhvendoset nga gjuha te përgjegjësia. Një komentator publik mund të besojë se flet në metaforë, por fjala publike nuk gjykohet vetëm nga bindja private. Ajo gjykohet nga efekti i parashikueshëm. Kur përdoren imazhe vrasjeje apo prerjeje koke duke përmendur Presidenten, është e parashikueshme që disa lexues ta lexojnë si thirrje për dëm. Është po aq e parashikueshme që të tjerë ta shfrytëzojnë paqartësinë për të radikalizuar qëndrimet e tyre dhe më pas të thonë se thjesht po pasqyronin klimën e diskursit publik.

Këtu bëhet i rëndësishëm edhe konteksti më i gjerë. Kosova nuk vepron në vakum. Ajo është një shtet i vogël në një rajon ku lufta e informacionit është realitet i përditshëm, jo temë seminari. Fushatat e dezinformimit nuk shfaqen gjithmonë si dokumente të falsifikuara apo si llogari të huaja anonime. Shpesh ato duken si zëra vendas që, me këmbëngulje, shtyjnë narrativa që gërryejnë besimin në institucione, që e paraqesin funksionimin bazë demokratik si të paligjshëm, që e normalizojnë përçmimin ndaj shtetit dhe që e mjegullojnë kufirin mes kritikës dhe delegjitimimit. Në këtë ekosistem, përshkallëzimi retorik i komentatorëve me ndikim ka peshë. Edhe kur nuk drejtohet nga aktorë të jashtëm, ai mund t’u shërbejë të njëjtave qëllime, dobësimin e autoritetit institucional, thellimin e ndarjeve shoqërore dhe shndërrimin e politikës në krizë të përhershme.

Pyetja e fajësisë nuk kërkon domosdoshmërisht siguri për qëllimin. Ajo kërkon vlerësim të asaj që u bë, të asaj që u pretendua më pas dhe të asaj që një figurë publike e arsyeshme duhet ta parashikojë. Postimi i parë futi nxitje dhune të drejtuar ndaj Presidentes Vjosa Osmani. Reagimi institucional e trajtoi këtë si të papranueshme dhe potencialisht penale. Postimi pasues nuk e hoqi gjuhën, por u përpoq ta riformulojë si idiomë të pafajshme dhe ta paraqesë reagimin si manipulim. Ky kombinim, përshkallëzim i ndjekur nga minimizimi është pikërisht mënyra se si shpesh shmanget përgjegjësia në komunikimin politik bashkëkohor. Folësi përfiton nga ndikimi i fjalëve më të ashpra, duke e ruajtur të drejtën ta mohojë më pas kuptimin.

Pse ka rëndësi që përgjegjësia të vendoset qartë?

Sepse pushteti në një republikë balancohet jo vetëm përmes zgjedhjeve dhe gjykatave, por edhe përmes normave që e mbajnë konfliktin brenda gjuhës, jo forcës. Kur fjala publike afrohet drejt dhunës dhe më pas fshihet pas metaforës, këto norma shtrihen deri në këputje. Me kalimin e kohës, audiencat mësohen se politika është një fushë ku kërcënimet lejohen, për sa kohë që më pas riemërtohen si figura stilistike. Për institucionet e ngarkuara me rendin publik dhe sigurinë e zyrtarëve, kjo nuk është çështje teorike. Është praktike. Nëse reagojnë tepër ashpër, rrezikojnë të duken ndëshkuese, nëse reagojnë dobët, rrezikojnë ta normalizojnë një shkallëzim retorik që të tjerët do ta ndjekin.

Një përshkrim i kujdesshëm, pra, përfundon me një konkluzion të përmbajtur, jo me një verdikt melodramatik. Faktet janë këto, një komentator i njohur publikoi nxitje dhune të drejtuar ndaj Presidentes, një këshilltar presidencial e kornizoi publikisht si nxitje dhe njoftoi veprime ligjore, komentatori më pas argumentoi se ishte keqkuptuar dhe se shteti po armatoste interpretimin. Debati tani ndodhet aty ku përfundojnë shumë debate në demokracitë e reja, në kufirin mes lirisë së shprehjes dhe mbrojtjes së rendit demokratik. Ky kufi nuk është çështje shijeje. Është çështje nëse institucionet e Kosovës mund të këmbëngulin, me qetësi dhe qëndrueshmëri, se konflikti politik duhet të mbetet brenda kufijve të një gjuhe që nuk fton dëm, as drejtpërdrejt, as tërthorazi, as nën strehën e metaforës.

Në këtë pikë, është e domosdoshme të thuhet pa mëdyshje se deklaratat e Lirim Mehmetajt nuk bien më brenda fushës së lirisë së shprehjes. Ato përbëjnë një thirrje të drejtpërdrejtë për dhunë simbolike dhe potencialisht fizike ndaj Kreut të Shtetit dhe, njëkohësisht, një akt i qëllimshëm delegjitimimi institucional. Përvoja e monitorimit mediatik nga redaksia jonë tregon se këto deklarime nuk janë episod i izoluar, por pjesë e një operacioni më të gjerë politik-diskursiv, të dokumentuar që prej momentit të harmonizimit të politikës së jashtme Moskë–Beograd⁴. Në këtë hark kohor, Mehmetaj, së bashku me aktorë të tjerë publikë, ka prodhuar në mënyrë të përsëritur narrativa që relativizojnë agresionin e Serbisë ndaj Kosovës, minimizojnë rolin destabilizues të Beogradit dhe synojnë ta dobësojnë besimin e qytetarëve në institucionet e Republikës. Këtu përfshihet edhe tentativa për ta relativizuar fushatën gjenocidale të Sllobodan Milosheviçit në Kosovë⁵, duke e zhveshur atë nga përgjegjësia historike dhe penale, një veprim që nuk është as analizë, as mendim kritik, por rishkrim i rrezikshëm i krimit.

Pikërisht për këto arsye, ky diskurs nuk gëzon mbrojtje nën parimin e lirisë së shtypit. Liria e shprehjes mbron mendimin, jo thirrjet për dhunë, mbron kritikën, jo erozionin sistematik të rendit kushtetues, mbron debatin, jo operacionet e ndikimit që përputhen objektivisht me interesat e fuqive armiqësore ndaj shtetit. Kur një figurë publike përdor gjuhë kërcënuese ndaj Presidentes, relativizon krimet gjenocidale dhe ndërton narrativa që dobësojnë sovranitetin politik e moral të Republikës, atëherë kemi kaluar nga gazetaria në zonën e rrezikut për sigurinë kombëtare. Kjo nuk është çështje ndjeshmërie politike, por parim themelor shtetëror, asnjë demokraci nuk mund të tolerojë diskurs që nxit dhunë, minon besimin qytetar dhe hap terren për destabilizim. Në këtë kuptim, reagimi institucional nuk është cenzurë, por vetëmbrojtje demokratike. Dhe ky kufi duhet të mbahet i qartë, sepse aty ku fjala kthehet në armë, shteti ka detyrimin të reagojë.

---

1. Lirim Mehmetaj Facebook Post, E Premte, 2 Janar, 2026.

2. Bekim Kupina Facebook Post, E Shtune, 3 Janar, 2026.

3. Lirim Mehmetaj Facebook Post, E Shtune, 3 Janar, 2026.

4. EU candidate Serbia and Russia sign foreign policy agreement — AP.

5. Zëri që donte t’i jepte oksigjen Millosheviqit

Kush e mbron sot Lirim Mehmetajn dhe të tillët si ai, nesër do të duhet të shpjegojë pse i dha zë kasapit që la gjurmë gjaku në çdo fshat të Kosovës. — Kronika B Analizë.