Zëri nga Mërgata
Në Bernë, një intervistë u kthye në pasqyrë të gazetarisë shqiptare, ku kujtesa personale, diaspora dhe mekanizmat e pushtetit u përplasën pa zhurmë publike.
E diela ime në Zvicër nisi me një ndjesi të çuditshme afërsie. Pas mbledhjes me bashkatdhetarët në Cyrih, një burrë u afrua me një lloj familjariteti që të bën të kthesh kokën si për të gjetur se ku e ke lënë atë fytyrë. Më fliste sikur të ishim ndarë dje, por unë nuk e kisha lidhur dot emrin me trupin, as zërin me kujtesën. Pastaj e përmendi “teten Ramize”. E përmendi me një buzëqeshje që nuk të lë hapësirë për dyshim, si një çelës i vjetër që hap një derë të ndryshkur. Motra e tij kishte qenë shoqja ime e klasës. Qeshëm me atë gëzim të papërmbajtur që vjen kur e kupton se jeta ka fshehur në xhepa gjëra të vogla, por të rënda si gurë. Nëntëmbëdhjetë vjet në zonat më të përgjakura të botës e bëjnë mendjen të sillet si një arkiv pa etiketa. Nuk është se harron, është se kujtimet i gjen kur të gjejnë. Ajo fjali, ai emër, ajo buzëqeshje, e sollën gjithë skenën mbrapsht. Vali. U desh pak kohë që fytyra e sotme të shuhej dhe mbi të të ngrihej fytyra e dikurshme, si një fotografi që del ngadalë në një legen uji.
Ai ma tha pa shumë rrotullime se duhej të shkoja në Bernë. Tha se mërgata e Zvicrës duhej të më shihnin dhe të dëgjonin çfarë kisha për të thënë. Dhe unë e pranova. Ka një lloj besimi që lind pa procedura, sidomos mes njerëzish që ndajnë të njëjtën plagë, ose të paktën të njëjtën gjuhë të plagës. E besova, jo se e njihja nga sot, por sepse ai ishte rikthyer nga e djeshmja ime.
U nisa në rrotat e mia drejt Bernës dhe rruga kishte atë heshtjen e pastër zvicerane, ku gjithçka duket në rregull, por brenda teje punon një motor tjetër. Në Bernë më priti një grup njerëzish që e kishin seriozisht atë çfarë quhet takim. Ishte aty shkrimtari Muharrem Blakaj, i cili një ditë më parë në Cyrih më kishte dhuruar dy libra nga të shumtët e tij, si të donte të vendoste në duart e mia një dëshmi që nuk është vetëm letër. Ishte Ismet Salihu, ish gazetar i BBC-së në gjuhën shqipe, njeriu që do të më intervistonte në studio, me atë lloj qetësie profesionale që vjen nga një jetë ku e ke mësuar të mos i thuash fjalët kot. Ishte Musli Saiti, pronari i SYRI TV në Bernë, mikpritës në mënyrën e tij, pa ceremoni, por me një ndjenjë përgjegjësie që e ndjen kur një njeri e di se çfarë peshe ka një mikrofon. Dhe ishte edhe një burrë me mustaqe të gjata, i lidhur me këngën tradicionale shqiptare, me atë prani që të kujton se kultura jonë, sa herë është rrezikuar, ka ditur të fshihet te zëri dhe te vargu, pastaj të dalë sërish në dritë.
Biseduam pak para se të dilnim në transmetim. Nuk ishte ngrohje protokolli. Ishte një shkurtim kohe, si kur kontrollon armët para se të hysh në terren. Tema të njohura për mua, por gjithmonë të reja kur i sheh se si bien mbi fytyrat e të tjerëve. Dhe pastaj nisëm. Live1.
Në fillim, Ismeti më prezantoi si gazetar investigativ dhe e vendosi Zvicrën në një kornizë të vetën, komunitet i madh shqiptar, një televizion me traditë, një audiencë që kërkon kulturë, por edhe politikë. Më pyeti thjesht, pa e zbukuruar, kush është Vudi Xhymshiti. Dhe unë u përgjigja me atë hartë të shkurtër që mund ta mbajshë në xhep, por që brenda saj ka shira, tanke, kufij dhe dhoma redaksish. I thashë se jam kryeredaktor i Kronikave të Barutit në shqip dhe Gunpowder Chronicles në anglisht, se kam nisur si fotoreporter, se kam raportuar konfliktin në Gjeorgji në 2008, se kam punuar me gazeta si New York Times, Spiegel, Guardian dhe media të tjera amerikane, se kam ndjekur pranverën arabe, Sirinë, Ukrainën, dhe se jam zhvendosur në Londër, ku puna ime është thelluar në një tjetër regjim përgjegjësie.
Pastaj ai pyeti për Britaninë e Madhe, si është të punosh atje si gazetar, veçanërisht investigativ. Kjo ishte një pyetje që tingëllon e thjeshtë, por brenda saj fshihet krahasimi i madh. I thashë se atje ekziston infrastruktura ligjore që e mbron qasjen në informacion dhe se profesionit i kërkohen kritere, se titulli gazetar nuk është një maskë që e vë kur të leverdis. Në të vërtetë, e gjithë ajo pjesë ishte një mënyrë për të thënë se standardi nuk është luks, është mburojë.
Dhe pastaj erdhi pyetja që e ndjeva se ishte e vërteta e mbrëmjes. Gazetaria në Kosovë. A është e pavarur, a është e ndikuar nga politika, a është e dirigjuar nga shërbime të huaja, veçanërisht nga Serbia, në një kohë kur teknologjia e bën propagandën të duket si lajm. Ai foli për ekranet plot debate, për ekspertë me thonjëza, për lodhjen e qytetarit. Në atë pyetje kishte edhe një ankth, edhe një irritim, edhe një kërkesë për të mos u gënjyer më.
Unë fola ashtu siç flas kur jam i bindur se publiku e kupton edhe kur nuk pajtohet. Thashë se nga kthimi im në Kosovë pas vitit 2022, ajo që kam parë në shumë raste është mungesë integriteti profesional, një peizazh ku shpesh opinioni shitet si fakt, ku mekanizmat e propagandës nuk janë më të veshur me uniformë, por me mikrofon dhe tituj. Thashë se historia e pasluftës është edhe histori e frikës dhe e mosllogaridhënies. Por ndërsa e thosha, e mbaja mendjen te një vijë e hollë. Sepse kur flet për individë, për struktura, për akuza, një fjali e pakujdesshme mund të kthehet në pushkë. Dhe megjithatë, mbrëmja kërkonte të dëgjonte atë që shumëkush e mendon, por pak e thotë.
Në studio përmendëm shpesh emra dhe struktura që në Kosovë kanë ngarkesë të madhe politike. Unë i referova gjetjeve të redaksisë sime si pretendime dhe linja hulumtimi, jo si verdikte. Fola për mënyrën se si reputacionet ndërtohen dhe shkatërrohen, për idenë e vjetër se fillimisht vritet karakteri publik, pastaj njeriu, dhe se në një shoqëri ku drejtësia lëviz ngadalë, propaganda e zë vendin e gjykatës. Preka edhe debatin për shërbimet, për dallimin mes institucioneve shtetërore dhe rrjeteve paralele, dhe për frikën e një shteti që rrëshqet në jofunksionalitet jo nga mungesa e flamurit, por nga teprica e hijeve.
Ismeti i lidhi këto tema me rrëzimin e qeverisë Kurti në vitin 2020 dhe më pyeti për ndikime të jashtme. Unë e përshkrova si një periudhë ku emra diplomatësh dhe ndërmjetësish kishin hyrë në diskursin e brendshëm si të ishin aktorë vendorë. Përmenda Richard Grenellin dhe e vendosa në kontekstin e asaj që unë e kam trajtuar si zinxhir ndikimesh dhe interesash. Në atë moment, në studio, një fjali e rëndë u tha për një pretendim kompromatues, që në realitet kërkon standardin më të lartë të provës dhe përgjegjësisë. E paraqita si pjesë të asaj që unë kisha deklaruar publikisht si linjë hulumtimi2 dhe si shembull se si shantazhi, real ose i supozuar, mund të përdoret si mekanizëm gjeopolitik. Nuk kishte asnjë vlerë të bëhej senzacion. Vlera ishte të kuptohej si funksionon presioni.
Pastaj kaluam te Gabriel Escobar. Unë e paraqita si figurë që në diskursin tim simbolizon debatet mbi integritetin diplomatik dhe konfliktin e interesit. Përmenda pretendime hulumtuese për marrëdhënie financiare të familjes së tij dhe lidhje lobimi, si arsye pse unë e kisha kritikuar3.
Kur Ismeti e solli bisedën te Tirana zyrtare dhe Edi Rama, studioja u bë më e ngjeshur, jo fizikisht, por në ajër. Sepse marrëdhënia Kosovë Shqipëri është gjithmonë një fije e ndezshme. Unë fola për perceptimin tim mbi politika që, sipas meje, e kanë dëmtuar pozicionin e Kosovës në organizata ndërkombëtare. U përmend edhe rasti i emërimeve në shërbime4 dhe simbolika e vizitave, si gjuhë politike më vete. Këto janë gjëra që nuk duan retorikë, duan kronologji dhe prova. Por në studio, unë po i vendosja në një kornizë analitike, jo si aktakuzë finale.
Në një moment, Ismeti solli emra figurash mediatike si Baton Haxhiu dhe Milaim Zeka. Unë u përgjigja sipas asaj që kisha thënë dhe shkruar në kontekste të tjera, duke i paraqitur si pjesë e debatit mbi ndikimin, besnikërinë dhe propagandën, gjithmonë me formulimin se këto janë pretendime dhe interpretime që kërkojnë verifikim të vazhdueshëm. Njerëzit e duan qartësinë, por qartësia pa përgjegjësi është thjesht brutalitet. Dhe unë nuk jam në këtë punë për brutalitet.
Pjesa më e fortë e bisedës nuk ishte asnjë emër. Ishte mekanizmi. Si ndërtohet një narrativë, si e bën një shoqëri të dyshojë te vetja, si e bën një shtet të duket sikur nuk meriton të ekzistojë. Fola për propagandën si një lodhje, si një kripë që të futet në sy çdo ditë deri sa të mësohesh me djegien. Fola për idenë se nëse një shoqëri i humb standardet e së vërtetës, ajo nis të jetojë vetëm me ndjesi, dhe ndjesitë janë toka më e mirë për manipulim.
Kur biseda kaloi te zgjedhjet, vonesat institucionale, rinumërimet, dyshimet për vjedhje votash, unë e paraqita si terren ku aktorë të ndryshëm mund të kenë interes të krijojnë krizë. Fola për skenarë të mundshëm si hipoteza analitike, jo si profeci. Vonesa e çertifikimit, rreziku i bllokimit buxhetor, loja me afatet e presidencës, mundësia e zgjedhjeve të jashtëzakonshme. Këto janë elemente që, në një vend të vogël, mund të duken si thashetheme, por në një vend të kërcënuar, janë matematikë politike. Dhe publiku në diasporë i kupton këto më mirë nga sa mendojmë, sepse ata jetojnë në shtete ku institucionet janë ritual ditor, jo dekor.
Në fund të intervistës, Ismeti e mbylli me një shaka të butë, të lëshosh një kuti cigare dhe të ndihmosh gazetarinë time. Por ajo shaka ishte më shumë se shaka. Ishte një mënyrë për të thënë se ky komunitet e kupton se gazetaria e pavarur nuk është slogan. Është financim. Është pagesë mujore. Është zgjedhje morale.
Në atë studio në Bernë, mes dritave të ftohta dhe kamerave që nuk falin asnjë hezitim, e kuptova se ajo që po ndodhte nuk ishte thjesht një intervistë. Ishte vazhdim i një bisede që unë e kam nisur prej vitesh, nëpër fronte lufte, redaksi dhe faqe artikujsh, dhe që tani po më kthehej mbrapsht nga njerëz që nuk kërkonin heroizma, por qartësi. Pyetjet e tyre nuk ishin për sensacion, por për mekanizma. Reagimet e tyre nuk ishin brohoritje, por përqendrim. Dhe gatishmëria e shprehur për të mbështetur Kronikat e Barutit nuk kishte asgjë nga entuziazmi i çastit, por diçka më të rrallë, një vetëdije se e vërteta kushton dhe se, nëse nuk e mban gjallë, ajo shuhet. Kur u largova nga studioja, nuk pata ndjesinë se e kisha mbyllur një kapitull, por se e kisha lënë një fjali pezull. Një fjali që do të vazhdojë të shkruhet, jo vetëm nga unë, por nga të gjithë ata që ende besojnë se fjala, kur është e ndershme, ka peshë.
LIVE në Syri TV, Facebook Post, 26 Janar, 2026.
Skandali Seksual me të Mitur në Serbi e shpjegon linjën e Grenellit kundër Kosovës
Skandali seksual me të mitur në Serbi e paraqet Grenellin si figurë të shantazhueshme, duke ndriçuar fushatat e tij agresive dhe ndërhyrjet politike kundër Kosovës. — Kronika B Hulumtim.
Gabriel Escobar, Sfidat e Paanshmërisë mbi Integritetin e Diplomacisë Amerikane
Dëshmitë tregojnë se paanshmëria e Gabriel Escobar në dialogun Kosovë-Serbi është e komprometuar nga lidhjet financiare të gruas së tij me Ministrinë e Punëve të Jashtme të Serbisë. — Kronika B Hulumtim.
Agjentja që nuk u verifikua kurrë
Agjentja e shkarkuar Kosovare tani drejton SHiSH-in, duke ndezur frikë për besnikërinë dhe ndikimin e huaj. Derisa Edi Rama hyn në mandatin e tij të katërt, a e ka zëvendësuar shteti në hije atë real? — Kronika B Hulumtim.