Familjarët kërkojnë drejtësi për rastet e pazbardhura
Familjarët e viktimave kërkojnë që drejtësia të mos përfundojë me aktgjykimin e 16 shtatorit dhe që çdo pistë e arsyeshme për vrasjet politike të hetohet.
Shoqata “Thirrje për Drejtësi”, e përbërë nga familjarë të viktimave të dhunës politike gjatë dhe pas luftës në Kosovë, u është drejtuar Dhomave të Specializuara dhe Zyrës së Prokurorit të Specializuar me kërkesën që aktgjykimi i pritshëm ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit të respektohet, por drejtësia të mos përfundojë me këtë proces. Shoqata kërkon që informacionet dhe dëshmitë për vrasje dhe atentate të tjera me motive të dyshuara politike të shqyrtohen dhe, kur ekziston juridiksioni, të ndiqen nga organet kompetente.
Në letrën e hapur të publikuar më 17 gusht, shoqata bën edhe një dallim që ka qenë në qendër të debatit politik në Kosovë para aktgjykimit të 16 shtatorit.
“Lufta jonë për liri nuk po cenohet dhe as nuk po atakohet, por individët po gjykohen”, thuhet në dokument.
Shoqata argumenton se lufta për liri dhe shtet të pavarur u mbështet nga demokracitë perëndimore dhe thotë se u beson gjyqtarëve dhe prokurorëve që vijnë nga shtete aleate të Kosovës.
Ky formulim përputhet me natyrën juridike të çështjes që ndodhet para Dhomave të Specializuara. Trupi Gjykues ka caktuar 16 shtatorin 2026, në orën 10.00, për shpalljen e aktgjykimit në çështjen Prokurori i Specializuar kundër Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit1. Të akuzuar janë katër individë. UÇK-ja nuk është person juridik i akuzuar në këtë proces.
Aktakuza i ngarkon Thaçin, Veselin, Selimin dhe Krasniqin me gjashtë pika për krime kundër njerëzimit dhe katër pika për krime lufte. Prokuroria pretendon se krimet për të cilat kërkon përgjegjësi penale janë kryer në kontekstin e konfliktit të armatosur në Kosovë dhe si pjesë e një sulmi të gjerë dhe sistematik ndaj personave që dyshoheshin se e kundërshtonin UÇK-në. Katër të akuzuarit i kanë mohuar akuzat dhe gëzojnë prezumimin e pafajësisë deri në vendimin e gjykatës2.
Kjo është edhe pika që “Kronikat e Barutit” e trajtuan më 16 gusht në artikullin “Thaçi Është në Bankën e të Akuzuarve, Jo UÇK-ja”.
Raportimi analitik argumentoi, duke u mbështetur në aktakuzën dhe dokumentet e procesit, se pyetja juridike më 16 shtator nuk është nëse Kosova kishte të drejtë të çlirohej, por nëse katër të akuzuarit mbajnë individualisht përgjegjësi penale për krimet e pretenduara nga Prokuroria3.
Procesi gjyqësor filloi më 3 prill 2023. Prokuroria e mbylli paraqitjen e çështjes së saj më 15 prill 2025. Faza e paraqitjes së provave u mbyll më 18 dhjetor 2025 dhe deklaratat përmbyllëse u dëgjuan prej 9 deri më 18 shkurt 2026. Dhomat e Specializuara thonë se 134 dëshmitarë kanë dhënë dëshmi gjatë gjykimit, 125 të thirrur nga Prokuroria, dy nga Mbrojtja e Viktimave dhe shtatë nga ekipet e Mbrojtjes.
Letra e Shoqatës “Thirrje për Drejtësi” nuk kërkon një përfundim të paracaktuar. Përkundrazi, ajo thotë se vendimi duhet të merret vetëm mbi bazën e provave të administruara në gjykim dhe ligjit.
“Cilido qoftë verdikti, ai duhet të respektohet si rezultat i një procesi gjyqësor dhe i vlerësimit të provave sipas ligjit”, thuhet në deklaratë4.
Por pjesa tjetër e letrës shkon përtej fatit juridik të katër të akuzuarve. Familjarët kërkojnë që drejtësia t’i përfshijë edhe viktimat që nuk ndodhen në aktakuzat ekzistuese, në rastet kur provat për krimet ndaj tyre mund të bien brenda mandatit dhe juridiksionit të Dhomave të Specializuara.
Shoqata përmend veçanërisht vrasjet dhe atentatet për të cilat prej vitesh ekzistojnë dyshime për motive politike. Ajo thotë se në mesin e viktimave ka pasur politikanë, ushtarakë, publicistë, gazetarë, veprimtarë dhe figura të tjera publike, përfshirë njerëz të lidhur me Ibrahim Rugovën dhe Lidhjen Demokratike të Kosovës.
Megjithatë, letra nuk ia atribuon këto krime një personi ose strukture të caktuar. Ajo kërkon që “çdo pistë e arsyeshme të hetohet” dhe se përgjegjësia penale duhet të përcaktohet vetëm kur mbështetet nga prova dhe ligji. Ky kufizim është thelbësor. Dyshimi për motiv politik nuk është provë për autorësinë e një vrasjeje. Edhe një model i mundshëm politik nuk e zëvendëson nevojën për identifikimin e autorit, urdhërdhënësit ose formës konkrete të përgjegjësisë penale.
Pikërisht ky dallim ka qenë një prej problemeve qendrore që “Kronikat e Barutit” kanë shqyrtuar gjatë muajve të fundit në serinë “Dosja 715”. Arkivi i kësaj serie përmban 12 shkrime që e shqyrtojnë parashtresën përfundimtare të Prokurorisë, konfliktin ndërmjet strukturave politike dhe ushtarake shqiptare gjatë luftës, gjuhën e përdorur ndaj kundërshtarëve politikë, figurat e lidhura me Ibrahim Rugovën dhe kufijtë e asaj që dokumentet e Hagës mund të provojnë5.
Një nga rastet më të qarta është ai i Xhemajl Mustafës, gazetarit, publicistit dhe këshilltarit të afërt të Rugovës, i vrarë më 23 nëntor 2000. Në hulumtimin “Emri që Mungon në 715 Faqe”, “Kronikat e Barutit” konstatuan se emri i Mustafës nuk paraqitet në verzionin publik prej 715 faqesh të parashtresës përfundimtare të Prokurorisë. Kjo do të thotë se dokumenti nuk identifikon autorin e vrasjes së tij, nuk paraqet një zinxhir komandues për atë krim dhe nuk mund të përdoret si provë se Prokuroria ia atribuon atë vrasje ndonjërit prej katër të akuzuarve6.
Por mungesa e emrit të vrasësit të Mustafës nuk e bën të parëndësishëm kontekstin që Prokuroria e paraqet për kundërshtarët politikë. Seria e “Kronikave të Barutit” e ka shqyrtuar pikërisht këtë ndarje. Artikujt “Kur Kundërshtari Politik u Shndërrua në Armik të Kombit” dhe “Kur Fjala u Bë Armë Politike” i analizuan pretendimet e Prokurorisë për mënyrën se si figurat dhe strukturat politike shqiptare që e kundërshtonin autoritetin e udhëheqjes së UÇK-së mund të kategorizoheshin si kundërshtarë, bashkëpunëtorë ose tradhtarë7.
Këto janë pretendime të Prokurorisë dhe interpretime të provave të paraqitura prej saj. Nuk janë ende konstatime përfundimtare të trupit gjykues. Aktgjykimi i 16 shtatorit do të tregojë se cilat pjesë të teorisë së Prokurorisë gjykatësit i konsiderojnë të provuara përtej dyshimit të arsyeshëm dhe cilat jo.
Raportimi i “Kronikave të Barutit” ka shqyrtuar gjithashtu rastin e Tahir Zemajt dhe përplasjen ndërmjet strukturave të FARK-ut dhe drejtuesve të UÇK-së. Shkrimet mbi Zemajn dhe mbi “luftën e fshehtë” për institucionet e Republikës e kanë analizuar materialin e Dosjes 715 për konfliktin politik dhe ushtarak rreth autoritetit, legjitimitetit dhe kontrollit gjatë luftës8.
Seria ka shqyrtuar edhe mënyrën se si etiketimi politik mund të bëhet relevant për një hetim penal. Në “Tradhtarë apo rivalë, si armiqësoheshin shqiptarët nga rrethi i Hashim Thaçit”, redaksia i analizoi pretendimet e Prokurorisë për gjuhën dhe kategorizimin e kundërshtarëve. Vetë ekzistenca e një retorike armiqësore nuk provon se folësi ka urdhëruar një vrasje. Por në një hetim mbi përndjekjen politike, kërcënimet, ndalimet ose vrasjet, ajo mund të bëhet pjesë e kontekstit që duhet krahasuar me veprimet konkrete dhe provat e tjera9.
Kjo është arsyeja pse kërkesa e sotme e familjarëve ka një dimenzion më të gjerë se debati mbi Thaçin dhe tre bashkë të akuzuarit. Ka një dallim ndërmjet asaj që Prokuroria pretendon se ishte një politikë e përndjekjes së kundërshtarëve dhe pyetjes se kush e kreu një vrasje të caktuar. Për viktimat dhe familjet e tyre, boshllëku ndodhet pikërisht aty. Një përshkrim i një klime politike nuk e zëvendëson emrin e autorit10. Një model i pretenduar nuk e zëvendëson një aktakuzë. Dhe një aktakuzë nuk e zëvendëson aktgjykimin.
Edhe juridiksioni i Dhomave të Specializuara ka kufij. Gjykata nuk është krijuar për të marrë përsipër çdo vrasje të pazbardhur në Kosovë. Çështja aktuale ndaj Thaçit, Veselit, Selimit dhe Krasniqit lidhet me ngjarje që Prokuroria pretendon se ndodhën nga të paktën marsi 1998 deri në shtator 1999, në disa vende në Kosovë dhe në Shqipërinë veriore.
Kjo ka rëndësi edhe për disa prej vrasjeve më të njohura politike të pasluftës. Vrasja e Xhemajl Mustafës në nëntor 2000, për shembull, nuk mund të futet automatikisht brenda çështjes që aktualisht po gjykohet vetëm sepse Mustafa ishte figurë e LDK-së dhe profili i tij politik mund të ketë ngjashmëri me kategoritë e kundërshtarëve që përshkruhen në dosjen e Prokurorisë. Kërkohet provë konkrete dhe bazë juridike konkrete.
“Thirrje për Drejtësi” e pranon këtë në letrën e saj. Shoqata nuk kërkon që çdo rast të futet automatikisht nën kompetencën e Speciales. Ajo kërkon që informacionet dhe dëshmitë të shqyrtohen dhe, vetëm aty ku ekziston juridiksioni, të ndiqen procedurat përkatëse.
Në këtë kuptim, letra e 17 gushtit vendos dy kërkesa që shpesh paraqiten gabimisht si të papajtueshme në debatin kosovar.
E para është respektimi i luftës çlirimtare dhe refuzimi i fajit kolektiv.
E dyta është hetimi i përgjegjësisë individuale për krime të mundshme, edhe kur personi i dyshuar mund të ketë qenë pjesëtar ose drejtues i UÇK-së.
Në raportimin e 16 gushtit, “Kronikat e Barutit” argumentuan se këto dy parime nuk e përjashtojnë njëri tjetrin. Një vendim fajësie ndaj një individi nuk mund të shndërrohet juridikisht në dënim të luftës së Kosovës. Po ashtu, historia e luftës dhe roli i UÇK-së nuk mund të përdoren për ta përjashtuar paraprakisht përgjegjësinë individuale të një personi nëse ajo provohet në gjykatë.
Për qytetarët e Kosovës, kjo ndarje ka pasoja që shkojnë përtej një procesi në Hagë. Një sistem demokratik i drejtësisë funksionon vetëm kur fajësia nuk trashëgohet nga një organizatë, parti, familje ose komunitet dhe kur merita historike nuk shndërrohet në imunitet penal. Në të njëjtën kohë, familjet e viktimave nuk duhet të detyrohen të zgjedhin ndërmjet respektimit të luftës çlirimtare dhe kërkimit të së vërtetës për të afërmit e tyre.
Më 16 shtator, Dhomat e Specializuara do ta japin një përgjigje për akuzat konkrete ndaj katër burrave që ndodhen në bankën e të akuzuarve. Ato nuk do t’i japin Kosovës përgjigje për çdo vrasje të pazbardhur të një politikani, gazetari, ushtaraku ose veprimtari.
Pikërisht aty fillon kërkesa e familjarëve.
“Cilido qoftë verdikti përfundimtar, ne do të vazhdojmë të kërkojmë që rastet relevante të hetohen dhe që familjet e viktimave ta kenë mundësinë ta mësojnë të vërtetën”, thuhet në letrën e Shoqatës “Thirrje për Drejtësi”.
Aktgjykimi i 16 shtatorit mund ta mbyllë një fazë të një procesi gjyqësor që ka zgjatur me vite. Ai nuk mund t’i mbyllë dosjet që nuk janë zgjidhur. Për familjet që ende nuk dinë kush i vrau njerëzit e tyre, pyetja e drejtësisë fillon pikërisht aty ku përfundon aktgjykimi i 16 shtatorit 2026.
Nëse ky raportim ka vlerë për ty, ndihmoje të vazhdojë. Kontribuo sot për gazetari të pavarur, të guximshme dhe në shërbim të publikut.
Aktgjykimi në çështjen gjyqësore Thaçi dhe të tjerët shpallet më 16 shtator 2026
Burimi: Dhomat e Specializuara të Kosovës, 1 korrik 2026.
Përshkrimi i burimit:
Njoftimi zyrtar përcakton 16 shtatorin 2026, në orën 10.00, si datën e shpalljes së aktgjykimit dhe dokumenton kronologjinë kryesore të procesit, përfshirë mbylljen e provave dhe numrin e dëshmitarëve.
Hashim Thaçi et al.
Burimi: Dhomat e Specializuara të Kosovës, çështja KSC-BC-2020-06.
Vegëza:
https://www.scp-ks.org/en/cases/hashim-thaci-et-al
Përshkrimi i burimit:
Faqja zyrtare e çështjes përmbledh akuzat dhe format e pretenduara të përgjegjësisë penale të Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Burimi përmban pretendimet e Prokurorisë dhe nuk përbën aktgjykim.
Thaçi Është në Bankën e të Akuzuarve, Jo UÇK-ja
Nga: Vudi Xhymshiti, Kronikat e Barutit, 16 gusht 2026.
Thaçi Është në Bankën e të Akuzuarve, Jo UÇK-ja
Pas 31 ditësh, më 16 shtator 2026, në orën 10.00, në Hagë do të shqiptohet aktgjykimi i shkallës së parë ndaj Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit. Do të jetë fundi i një …
Përshkrimi i burimit:
Raportimi shqyrton natyrën juridike të procesit në Hagë dhe dallimin ndërmjet përgjegjësisë penale individuale të katër të akuzuarve dhe pretendimit politik se UÇK-ja si organizatë po gjykohet.
Dosja 715
Burimi: Kronikat e Barutit, arkivi tematik, 2026.
Arkivi përmbledh 12 raportime dhe hulumtime të Kronikave të Barutit që lidhen me parashtresën përfundimtare të Prokurorisë dhe kontekstin politik, institucional dhe historik të çështjes.
Emri që Mungon në 715 Faqe
Burimi: Vudi Xhymshiti, Kronikat e Barutit, 24 korrik 2026.
Përshkrimi i burimit:
Hulumtimi dokumenton se emri i vrasësit të Xhemajl Mustafës nuk shfaqet në verzionin publik prej 715 faqesh të parashtresës përfundimtare të Prokurorisë. Ky fakt e kufizon atë që dokumenti mund të përdoret për të pretenduar lidhur me vrasjen e Mustafës.
Kur Kundërshtari Politik u Shndërrua në Armik të Kombit
Burimi: Vudi Xhymshiti, Kronikat e Barutit, 23 korrik 2026.
Kur Kundërshtari Politik u Shndërrua në Armik të Kombit
A u vra Xhemajl Mustafa për ta zëvendësuar Republikën demokratike me një pushtet të dalë ekskluzivisht nga gryka e pushkës?
Përshkrimi i burimit:
Raportimi e shqyrton teorinë e Prokurorisë për kategorizimin e kundërshtarëve politikë dhe raportin ndërmjet retorikës ndaj LDK-së, institucioneve civile dhe pretendimeve të Prokurorisë. Materiali përmban pretendime të Prokurorisë dhe analizë gazetareske, jo konstatime përfundimtare të gjykatës.
Tahir Zemaj dhe Lufta për Dukagjinin
Nga: Vudi Xhymshiti dhe Michael Sheppard, Kronikat e Barutit, 13 korrik 2026.
Tahir Zemaj dhe Lufta për Dukagjinin
Kur lufta ndizej në dy fronte, cili ishte armiku më i madh, makineria ushtarake e Beogradit apo frika e atyre që nuk toleronin asnjë hije alternative pushteti mbi tokën e përgjakur të Kosovës?
Përshkrimi i burimit:
Raportimi shqyrton figurën e Tahir Zemajt, FARK-un dhe përplasjen për autoritet ushtarak dhe institucional në Dukagjin, duke e lidhur materialin historik me pretendimet e paraqitura në Dosjen 715.
Tradhtarë apo rivalë, si armiqësoheshin shqiptarët nga rrethi i Hashim Thaçit
Nga: Vudi Xhymshiti, Kronikat e Barutit, 15 korrik 2026.
Përshkrimi i burimit:
Shkrimi e analizon përdorimin e etiketimit politik të kundërshtarëve në materialet dhe teorinë e Prokurorisë. Burimi ndihmon në shpjegimin e kontekstit të pretenduar të përndjekjes, por nuk provon vetvetiu përgjegjësi për ndonjë vrasje individuale.
Lufta e fshehtë e Hashim Thaçit për eliminimin e institucioneve të Republikës
Nga: Vudi Xhymshiti dhe Michael Sheppard, Kronikat e Barutit, 15 korrik 2026.
Lufta e fshehtë e Hashim Thaçit për eliminimin e institucioneve të Republikës
Vrasja e kolonel Ahmet Krasniqit në shtator të vitit 1998 nuk e shuajti konfliktin për kontrollin e luftës, ajo vetëm sa e zhveshi atë nga rregullat.
Përshkrimi i burimit:
Raportimi shqyrton materialin e Dosjes 715 lidhur me konfliktin për autoritet politik dhe institucional gjatë luftës dhe raportet ndërmjet strukturave të UÇK-së dhe institucioneve të lidhura me Ibrahim Rugovën. Përfundimet e Prokurorisë të trajtuara në artikull mbeten pretendime derisa gjykata të japë aktgjykimin.