Problemi Nuk Ishte Fjalia e Kurtit. Problemi Ishte Pasqyra e Haradinajt
Kurti tha se nuk mund të jesh çlirimtar dhe zullumqar njëkohësisht. Haradinaj reagoi si njeri që e dëgjoi jo një akuzë, por e pa një pasqyrë dhe e kapi paniku.
Për vite, Ramush Haradinaj e quajti Albin Kurtin spiun serb. Ndërkohë, ishte Kurti ai që goditi strukturat serbe që të tjerët toleruan.
Kur Albin Kurti tha në Zvicër se “s’ka edhe çlirimtar edhe zullumqar”, ai nuk po e përdhoste luftën. Ai po e shpëtonte atë nga ata që e kanë marrë peng. Ai po e ndante gjakun nga plaçka, sakrificën nga zhvatja, uniformën nga grabitësit. Në një republikë serioze, kjo do të ishte fjalia më normale e mundshme. Në Kosovën e kapur për fyti nga veteranët e rremë të moralit, ajo u trajtua si blasfemi.
Ramush Haradinaj e kuptoi saktë rrezikun e kësaj fjalie, sepse ajo e goditi pikërisht aty ku dhemb. Jo te lufta, por te përdorimi i luftës si strehë për llogaritë e pasqaruara të pasluftës. Jo te çlirimtarët e vërtetë, por te ata që e kthyen lavdinë në pronë private, UÇK-në në paravan, dhe Kosovën në arkë personale.
Prandaj fjalimi i tij në Deçan1 nuk ishte mbrojtje e çlirimtarëve. Ishte panik i një klase politike që e ndien se miti i saj po shkërmoqet. Haradinaj nuk foli si burrë i qetë që e ka historinë në krah. Ai foli si njeri që kërkon ta mbysë të tashmen me britmën e së kaluarës.
“Kom çu kry kur o kon vakti”, tha ai, duke e kthyer Prekazin në dekor të retorikës së tij.
Por Prekazi nuk është pronë e Ramush Haradinajt. Prekazi është themeli moral i Republikës, dhe pikërisht për këtë nuk mund të përdoret për ta mbrojtur as korrupsionin2, as kontrabandën3, as aleancat e errëta, as fantazmat e rreme të CIA-s4, as afërsitë me njerëz5 që e kanë shërbyer narrativën e Beogradit6.
Kur Haradinaj thotë se kurrë nuk e ka çuar kryet ndaj shqiptarëve, ai nuk po e thotë vetëm një fjali patriotike. Ai po e vendos një kurth. Mes rreshtave, ai po përpiqet ta nxjerrë Albin Kurtin jashtë trupit kombëtar. Kjo është doktrina e vjetër e shpifjes politike, e veshur me plis. E njëjta teknikë që Rusia e përdor ndaj kundërshtarëve të vet: delegjitimoje njeriun, para se ta kundërshtosh argumentin. Quaje tradhtar, agjent, spiun, të huaj, të shitur. Pastaj çdo sulm mbi të duket i lejueshëm.
Haradinaj e ka bërë këtë vazhdimisht kur e ka quajtur Kurtin “spiun serb”.
Është një akuzë e rëndë, e shëmtuar dhe e rrezikshme, aq më tepër kur vjen nga një politikan si Ramush Haradinaj që, gjatë kohës së tij në pushtet, nuk e çmontoi infrastrukturën e Serbisë në Kosovë, por e la të frymonte, të ushqehej dhe të përforcohej. Ironia është brutale. Njeriu që e akuzon Kurtin si vegël të Serbisë po e sulmon pikërisht kryeministrin që, me të gjitha gabimet e tij politike, i ndërmori veprimet më të qarta shtetërore për ta shtrirë sovranitetin në veri, për ta goditur dinarin serb, për t’i mbyllur strukturat paralele dhe për ta sfiduar instalimin politik e kriminal të Beogradit në territorin e Republikës.
Këtu Haradinaj nuk ka problem me fjalën “zullumqar”.
Ai ka problem me fundin e imunitetit moral. Sepse për dy dekada, Kosova u mbajt peng nga një formulë e ndyrë: kush ka qenë në luftë, nuk pyetet për pasuri; kush ka veshur uniformë, nuk pyetet për tenderë; kush ka qenë komandant, nuk pyetet për vilat, tokat, kazinotë, lidhjet, ndërmjetësit, pazaret dhe heshtjet.
Kurti, në Zvicër, e preku këtë plagë. Tha se nuk mund të jesh edhe çlirimtar edhe zullumqar. Dhe kishte të drejtë. Sepse çlirimi është akt historik, ndërsa zullumi është zgjedhje politike e morale. Njëri nuk e shlyen tjetrin. Një meritë e djeshme nuk është amnisti e përjetshme për krimet e sotme. Një pushkë e dikurshme nuk është faturë e hapur mbi buxhetin e shtetit.
Haradinaj e pyet: pse po e lidh zullumin me çlirimtarë?
Sepse pikërisht ju e lidhët. Ju, që sa herë u kërkua llogari për pasurinë, u fshehët pas luftës. Ju, që sa herë u përmend kapja e shtetit, e nxorët UÇK-në si mburojë. Ju, që sa herë u hapën dosjet e zhvatjes, e ngritët zërin për dëshmorët. Ju e lidhët çlirimtarin me pushtetin, me tenderin, me vilën, me nepotizmin, me kontrollin e mediave, me kërcënimin ndaj kundërshtarit. Tani kur dikush ua ndan këto dy gjëra, bërtisni sikur po ju vidhet historia.
Jo.
Po ju merret pengu që ia keni vënë historisë.
Në këtë kuptim, fjalimi i Haradinajt është akt i pastër mjegullimi. Ai flet për Amerikën, por rri në fotografi me Richard Grenellin, një figurë të nderuar nga Serbia dhe të lidhur, sipas raportimeve të shumta investigative, me rrjete politike që i kanë shërbyer interesave të Beogradit dhe Moskës. Ai flet për aleancë perëndimore, ndërsa rreth tij shfaqen kontraktorë privatë të paraqitur rrejshëm si njerëz të CIA-s7. Ai flet për besnikëri kombëtare, ndërsa hesht kur mediat pranë orbitës së tij e kthejnë një amerikan privat në “shef të CIA-s për Ballkanin”, një gënjeshtër aq e trashë sa do të ishte komike, po të mos ishte e rrezikshme për sigurinë kombëtare.
Ky është modeli: krijo një imazh amerikan, mbushe me flamuj, fute në Gllogjan, shpërndaje në portale, pastaj lejo që publiku ta besojë. Kur gënjeshtra zbulohet, hesht. Sepse heshtja është pjesë e operacionit. Haradinaj nuk ka nevojë ta thotë vetë çdo të pavërtetë. Mjafton ta lejojë të qarkullojë. Mjafton të përfitojë prej saj.
Në të njëjtën kohë, ai guxon të flasë për kryetar shteti që shkon te shqiptarët e diasporës dhe ua përmend zullumin. Po çfarë duhet t’u thuhet atyre? T’u thuhet se gjithçka është lavdi? T’u thuhet se pas luftës nuk pati plaçkitje? Se nuk pati vrasje politike? Se nuk pati frikë, kapje, kontrabandë, pasurim marramendës, media të blera, drejtësi të penguar, institucione të deformuara?
Ne në mërgatë nuk jemi tufë për t’u ledhatuar me folklor elektoral. Jemi pjesë e kombit që ka të drejtë ta dëgjojë të vërtetën.
Dhe e vërteta është kjo: Kosova nuk u rrezikua nga fjalia e Kurtit. Kosova u rrezikua nga ata që për njëzet vjet e trajtuan shtetin si plaçkë lufte. U rrezikua nga ata që e lanë dokumentimin e krimeve të luftës në harresë, që e mbyllën institutin e dokumentimit të gjenocidit serb8, që pritën njerëz si Milan Radoiçiq në zyrat e pushtetit, që më vonë u bë simbol i agresionit paraushtarak serb në Banjskë. U rrezikua nga ata që e kthyen patriotizmin në biznes familjar.
Haradinaj sot kërkon ta paraqesë veten si njeri që nuk e uli kryet. Por pyetja nuk është nëse e uli kryet në luftë. Pyetja është kujt ia uli shtetin pas luftës. Pyetja është pse Serbia pati kaq shumë hapësirë brenda Kosovës për kaq gjatë. Pyetja është pse strukturat paralele mbijetuan. Pyetja është pse veriu u kthye në zonë gri. Pyetja është pse krimi i organizuar u bë bashkëjetues me politikën.
Pyetja është pse emri i UÇK-së u përdor për ta mbyllur gojën e qytetarit?
Ai thotë se nuk e çon kryet me shqiptarët.
Por kur e quan kryeministrin e Kosovës spiun serb, çfarë është kjo?
Kur e nxjerr kundërshtarin politik jashtë kombit, çfarë është kjo?
Kur e përdor gjakun si kufi për ta ndarë shqiptarin e pranueshëm nga shqiptari i padëshiruar, çfarë është kjo?
Nuk është patriotizëm. Është nacionalizëm privat. Është arroganca e njeriut që mendon se çertifikatat e shqiptarisë i lëshon ai.
Në fakt, fjalia “s’ka edhe çlirimtar edhe zullumqar” është pikërisht ajo që Kosova duhet ta shkruajë mbi derën e çdo institucioni.
Sepse republika nuk mund të ndërtohet mbi përjashtime morale. Nuk mund të ketë një ligj për qytetarin dhe një tjetër për komandantin. Nuk mund të ketë një drejtësi për të varfrin dhe një amnisti për të fortin. Nuk mund të ketë flamur për popullin dhe kasafortë për elitën.
Haradinaj dëshiron që Kosova ta kujtojë atë vetëm në çastin e pushkës. Por historia nuk është fotografi e ngrirë. Historia vazhdon edhe pas luftës. Aty matet karakteri. Në paqe, njeriu nuk gjykohet nga trimëria e dikurshme, por nga ndershmëria e tanishme. Dhe aty, Ramush Haradinaj ka shumë më tepër pyetje sesa përgjigje.
Prandaj përgjigjja ndaj tij duhet të jetë e qartë, e ftohtë dhe pa frikë: askush nuk po e fyen luftën duke kërkuar llogari nga paslufta. Përkundrazi, luftën e fyen ai që e përdor si strehë për zullum. Dëshmorët nuk mbrohen duke heshtur për hajnat. UÇK-ja nuk nderohet duke i amnistuar ata që e përdorën emrin e saj si armë politike. Kombi nuk mbrohet duke shpallur tradhtar çdo njeri që e kërkon shtetin më të pastër.
Në Zvicër, Kurti e tha një të vërtetë të thjeshtë. Në Deçan, Haradinaj e dëshmoi pse ajo e vërtetë ishte e domosdoshme. Sepse kur një fjali e vetme e çmoralizon një klasë të tërë politike, problemi nuk është fjalia. Problemi është kalbëzimi që ajo e zbulon.
Dhe Kosova, më në fund, duhet të zgjedhë. Ose do ta mbrojë lirinë nga ata që e privatizuan, ose do të vazhdojë ta ngatërrojë çlirimin me zullumin. Nuk ka të dyja. Nuk ka edhe çlirimtar edhe zullumqar. Ka çlirimtarë që nderohen, ka qytetarë që japin llogari, dhe ka politikanë që, kur u hiqet maska e luftës, mbeten vetëm me britmën, pasurinë e vjedhur dhe frikën e tyre.
Ramush Haradinaj flet para elektoratit në Deçan, 3 Qershor, 2026.